Bitkilerde Tepki Yeni Nesile Geçiş PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Bir grup öğrenci, tek yönden gelen ışığın bitki gövdesinde oluşturduğu yönelme hareketinde ışığın renginin (dalga boyunun) etkisini araştırmak amacıyla kontrollü bir deney tasarlar. Eşit sıcaklık, nem ve toprak koşullarına sahip karanlık bölmelere yerleştirilen özdeş üç fideden birincisine tek yönden mavi, ikincisine aynı yönden eşit şiddette kırmızı, üçüncüsüne ise aynı yönden eşit şiddette yeşil ışık uygulanır. Süreç sonunda yalnızca mavi ışık alan fidenin ışık kaynağına doğru büküldüğü, kırmızı ve yeşil ışık alan fidelerin ise yönelme göstermeksizin dik uzamayı sürdürdüğü gözlenir. Buna göre öğrencilerin gerçekleştirdiği deney ve gözlem sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Fototropizma tepkisinin başlaması, ortamda ışık bulunmasından ziyade belirli dalga boylarının özgül fotoreseptörlerce soğurularak asimetrik büyümeyi tetiklemesine bağlıdır.
   • B) Kırmızı ve yeşil ışık altındaki fidelerde gövde uzamasını sağlayan oksin hormonu üretilmediği için yönelme hareketi gerçekleşmemiştir.
   • C) Tasarlanan bu deney düzeneğinde bağımsız değişken fidenin yönelme derecesi, bağımlı değişken ise uygulanan ışığın dalga boyudur.
   • D) Mavi ışık uygulanan fidenin ışığa doğru eğilmesi, gövdenin ışık alan tarafındaki hücrelerin gölgede kalan tarafa göre daha hızlı bölünmesinden kaynaklanır.
   • E) Bitkilerde fototropizma hareketinin ortaya çıkması, uygulanan ışığın fotosentez tepkimelerini en yüksek hızda başlatabilme kapasitesine doğrudan bağlıdır.
2. 2.

   Bir grup öğrenci, bezelye bitkisinin destek çubuklarına sarılmasını sağlayan yönelme hareketinde (pozitif tigmotropizma) temas uyarısının gövde uzaması üzerindeki etkisini araştırmak amacıyla kontrollü bir deney düzenler. Özdeş fidelerden deney grubundaki sülüklerin yalnızca bir tarafına dikey cam çubuk temas ettirilirken kontrol grubundaki fidelerin sülüklerine herhangi bir mekanik temas uygulanmaz. Süreç sonunda deney grubundaki sülüklerin çubuğa doğru kıvrılarak sarıldığı, hücresel incelemede ise sülüğün temas eden iç yüzeyindeki hücrelerin ortalama boyunun temas etmeyen dış yüzeydeki hücrelere kıyasla daha kısa kaldığı belirlenir. Bu kontrollü deney ve gözlem sonuçlarına göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Temas uyarısı, sülüğün desteğe değen yüzeyindeki hücrelerin boyca uzamasını uyararak bu bölgede daha hızlı büyümeyi sağlamıştır.
   • B) Sülüklerin desteğe sarılma hareketi, uyarının yönüne bağlı olmaksızın hücrelerdeki turgor basıncının ani değişimiyle gerçekleşmiştir.
   • C) Sülüğün desteğe sarılması, uyarana temas etmeyen dış yüzeydeki hücrelerin temas eden yüzeydekilerden daha fazla uzaması sonucu oluşan asimetrik büyümeden kaynaklanır.
   • D) Kontrol grubundaki sülüklerin kıvrılmaması, mekanik temas uygulanmasa bile fidelerin belirli bir süre sonra kendiliğinden yönelme göstereceğini kanıtlar.
   • E) Mekanik uyaran sülüğün her iki yüzeyindeki hücre bölünmelerini eşit oranda baskılayarak yönelme bölgesindeki büyümeyi tamamen durdurmuştur.
3. 3.

   Bir grup öğrenci, bitki gövdesinin yer çekimine zıt yönde yukarı doğru yönelmesinde (negatif gravitropizma) bükülmenin fidenin hangi bölgesindeki hücre faaliyetinden kaynaklandığını belirlemek amacıyla kontrollü bir deney tasarlar. Nem koşulları homojen ve tamamen karanlık bir ortamda saksısı yatay yatırılan genç bir fidenin gövdesi, tepe ucundan kök boğazına kadar eşit aralıklarla mürekkeple işaretlenir. Süreç sonunda yalnızca tepe ucunun hemen altındaki genç uzama bölgesinde gövdenin alt yüzeyindeki çizgiler arasındaki mesafenin üst yüzeyindekilere göre belirgin derecede arttığı ve gövdenin bu bölgeden yukarı büküldüğü, daha yaşlı alt bölgelerde ise çizgi aralıklarının sabit kaldığı belirlenir. Bu deney ve gözlem sonuçlarına göre fidedeki yönelme süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Yönelme hareketi tüm gövde boyunca değil, oksin etkisiyle asimetrik uzama yeteneğini koruyan genç büyüme bölgesinde gerçekleşir.
   • B) Yer çekimi uyarısı gövdenin farklılaşmasını tamamlamış yaşlı bölgelerindeki hücrelerin mitoz bölünmesini hızlandırarak bükülmeyi sağlar.
   • C) Deneyin karanlık ortamda sürdürülmesi ve bükülmenin gerçekleşmesi, gövdede yönelme için oksin hormonuna gereksinim duyulmadığını kanıtlar.
   • D) Gövdenin yukarı doğru kıvrılabilmesi için üst yüzeydeki hücrelerin boyca uzaması, alt yüzeydeki hücrelere kıyasla daha fazla olmalıdır.
   • E) Gövdede negatif gravitropizma tepkisinin ortaya çıkabilmesi için fidenin mutlaka tek yönlü bir ışık kaynağıyla uyarılması gerekir.
4. 4.

   Bir grup öğrenci, köklerin yer çekimine doğru yönelmesini sağlayan algılama bölgesini belirlemek amacıyla nem koşulları homojen karanlık bir ortamda yatay konumlandırdıkları özdeş fidelerle kontrollü bir deney yürütür. Deneyde birinci grubun kök şapkasına (kaliptra) müdahale edilmezken ikinci gruptaki fidelerin kök büyüme ucu zedelenmeden yalnızca kök şapkaları çıkarılır. Belirlenen süre sonunda birinci gruptaki köklerin aşağı doğru büküldüğü, ikinci gruptaki köklerin ise boyca uzamasına karşın yer çekimine doğru bükülmeyip yatay uzamayı sürdürdüğü belirlenir. Bu deney ve gözlem sonuçlarına göre fidedeki yönelme süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Kök şapkasının uzaklaştırılması, kök hücrelerinin boyca uzamasını ve metabolik faaliyetlerini tamamen durdurmuştur.
   • B) Kökün aşağıya doğru bükülmesi, kök şapkasının ağırlığı nedeniyle kök ucunun fiziksel olarak aşağı çekilmesiyle gerçekleşir.
   • C) Kök şapkası bulunmayan köklerde yer çekimi uyarısı algılanmış ancak hücre bölünmesi durduğu için yönelme engellenmiştir.
   • D) Kök şapkası hücreleri, kökün boyca uzamasından sorumlu temel meristematik dokuyu oluşturur.
   • E) Köklerde yer çekimi uyarısının algılanması ve buna bağlı yönelme tepkisinin başlatılması kök şapkasının varlığına bağlıdır.
5. 5.

   Bir öğrenci grubu, yulaf fidelerinde yönelmenin tepe ucundan taşınan kimyasal bir uyarana bağlı olduğunu kanıtlamak amacıyla tamamen karanlık ortamda kontrollü bir deney tasarlar. Karanlıkta yetiştirilen özdeş fidelerin tepe uçları kesildikten sonra, uçlardan difüzyonla oksin aktarılmış özdeş agar bloklar gövdelerin yalnızca sağ yarısına yerleştirilir; kontrol grubundaki uçsuz fidelerin üzerine ise herhangi bir blok konulmaz. Gözlem süresi sonunda kontrol grubunda büyüme gerçekleşmezken agar blok yerleştirilen fidelerin sol tarafa doğru bükülerek uzadığı belirlenir. Buna göre öğrencilerin gerçekleştirdiği deney ve elde ettiği bulgularla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Fidenin sola bükülmesi, agar bloğun yerleştirildiği taraftaki hücrelerin bölünme hızının yavaşlamasından kaynaklanmıştır.
   • B) Deney ortamında ışık bulunmaması, fidenin negatif fototropizma göstererek yer çekimi doğrultusunda büyümesine neden olmuştur.
   • C) Agar bloğun temas ettiği taraftaki hücrelerin daha fazla boyca uzaması, asimetrik büyümeye yol açarak fidenin ters yöne bükülmesini sağlamıştır.
   • D) Kontrol grubundaki fidelerde büyümenin durması, kesilme bölgesinden salgılanan büyüme engelleyicilerin gövdeye yayılmasından kaynaklanır.
   • E) Agar bloktaki hormon derişimi, temas ettiği yüzeydeki hücrelerin su kaybetmesine ve fidenin bloğun bulunduğu yöne doğru eğilmesine yol açmıştır.
6. 6.

   Bir öğrenci grubu, tek yönden ışık alan yulaf fidelerinde tepe ucundan kaynaklanan büyüme uyarısının taşınma yolunu araştırmak amacıyla kontrollü bir deney tasarlar. Öğrenciler tepe bölgesinin hemen altına; birinci fidede ışık alan taraftan gövdenin yarısına kadar, ikinci fidede ise ışıktan uzak (gölge) taraftan gövdenin yarısına kadar kimyasal maddeleri geçirmeyen ince mika levhalar yerleştirir. Tek yönlü ışık altında bir süre bekletilen fidelerden birinci fidenin ışığa doğru büküldüğü, ikinci fidenin ise yönelme göstermeden dik uzamaya devam ettiği belirlenir. Bu deney ve gözlem sonuçlarına göre fidedeki yönelme mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Işık uyarısı tepe bölgesinde değil, yalnızca gövdenin alt kısımlarındaki hücrelerde doğrudan algılanmaktadır.
   • B) Yönelme hareketinin gerçekleşebilmesi için tepe bölgesinde üretilen kimyasal uyarının gölgede kalan taraftan aşağıya doğru kesintisiz iletilmesi gerekir.
   • C) Mika levha, ışık gören taraftaki hücrelerin mitoz bölünme hızını artırarak gövdenin ışığa doğru eğilmesini sağlamıştır.
   • D) Kimyasal maddeleri geçirmeyen mika levha, bitkideki su iletimini durdurarak turgor basıncı farkıyla bükülmeye yol açmıştır.
   • E) Tek yönlü ışık alan bitkilerde yönelmenin engellenmesi için uyarının daima ışık alan taraftan taşınması zorunludur.
7. 7.

   Bir biyoloji dersinde öğrenciler, bitki köklerinin kimyasal maddelere karşı tepkilerini incelemek amacıyla özdeş tohumları dikey yerleştirdikleri şeffaf agar ortamlarında, ışık ve nem koşullarını sabit tutarak karanlıkta çimlendirir. Birinci deney kabında kök ucunun sağına düşük derişimli besin tuzu çözeltisi emdirilmiş filtre kâğıdı, ikinci kapta ise aynı konuma yüksek derişimli tuz çözeltisi emdirilmiş filtre kâğıdı yerleştirilir. Süreç sonunda birinci kaptaki kök ucunun besin çözeltisine doğru büküldüğü, ikinci kaptaki kök ucunun ise tuz çözeltisinin tersi yönüne doğru eğilerek uzadığı gözlenir. Öğrencilerin kurduğu bu kontrollü deney ve elde ettiği sonuçlara göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Köklerdeki yönelme tepkileri çevresel kimyasal etkenlerden bağımsız olup yalnızca yer çekimi doğrultusunda gerçekleşir.
   • B) Deneydeki bağımsız değişken köklerin bükülme yönü iken bağımlı değişken agara eklenen kimyasal maddelerin türüdür.
   • C) Yüksek derişimli tuz ortamı kök ucunda pozitif kemotropizmaya neden olarak kökün tuz kaynağına doğru büyümesini uyarmıştır.
   • D) Bitki köklerinin kimyasal maddelere karşı verdiği yönelme tepkilerinin tamamı uyarana yaklaşmayı hedefleyen pozitif yönelmedir.
   • E) Bitki kökleri kimyasal uyarana karşı hem pozitif hem de negatif yönelim göstererek gelişimini destekleyen ortama yaklaşırken zararlı ortamdan uzaklaşabilir.
8. 8.

   Bir grup öğrenci, tek yönden gelen ışığın fidede oluşturduğu yönelme hareketinin hücre bölünmesinden mi yoksa hücrelerin boyca uzamasından mı kaynaklandığını test etmek amacıyla kontrollü bir deney tasarlar. Özdeş fidelerden deney grubunu tek yönlü ışık alan, kontrol grubunu ise her yönden homojen ışık alan ortama yerleştirerek fidenin büküldüğü gövde bölgesindeki hücrelerin sayısını ve ortalama boyunu mikroskopta incelerler. Süreç sonunda tek yönlü ışık alan fidelerin gölgede kalan tarafı ile ışık alan tarafındaki hücre sayısının eşit olduğu, ancak gölgedeki hücrelerin ortalama boyunun ışık alan taraftakilere kıyasla belirgin derecede daha uzun olduğu belirlenir. Buna göre öğrencilerin elde ettiği deney verilerinden yola çıkarak ulaştığı aşağıdaki sonuçlardan hangisi doğrudur?

   • A) Işık almayan tarafta mitoz bölünmeler hızlanarak hücre sayısı artırılmış ve fidenin ışığa yönelimi sağlanmıştır.
   • B) Tek yönlü ışık uyarısı hücre bölünme hızını değiştirmemiş, gölgede kalan hücrelerin boyca daha fazla uzamasıyla asimetrik büyümeyi sağlamıştır.
   • C) Işık alan taraftaki hücreler yoğun su kaybedip hacimce küçüldüğü için yönelme hareketi mekanik bir doku çökmesiyle gerçekleşmiştir.
   • D) Homojen ışık alan kontrol grubundaki fidelerde hücre uzaması tamamen durmuş, büyüme yalnızca tek yönlü ışık alan fidelerde sürmüştür.
   • E) Işık uyarısı fidenin her iki tarafındaki hücrelerin boyca uzamasını baskılamış, yönelme doğrudan yer çekiminin etkisiyle ortaya çıkmıştır.
9. 9.

   Bir öğrenci grubu, fasulye fidelerinde köklerin suya yönelimini (hidrotropizma) incelemek amacıyla tabanı gözenekli bir kap içine nem tutucu perlit yerleştirir ve düzeneği ışıksız bir ortama alır. Su kaynağı kök bölgesinin yalnızca sağ tarafına uygulandığında, kökün yer çekimi doğrultusundaki aşağı yönlü uzamadan sapıp su kaynağının bulunduğu tarafa doğru eğildiği gözlenir. Öğrencilerin bu yönelmenin başka bir çevresel etkiden değil, doğrudan nem dağılımındaki asimetriden kaynaklandığını kanıtlamak amacıyla kurması gereken kontrol düzeneği aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Fideyi tek yönden ışık alacak şekilde aydınlatıp köklerin ışıktan kaçma eğilimini incelemek
   • B) Nem kaynağını kökün her iki tarafına eşit ve homojen uygulayarak diğer tüm koşulları sabit tutmak
   • C) Fideyi yatay konuma getirip kökün yer çekimine bağlı bükülme hızını kaydetmek
   • D) Kök ucunu keserek büyümenin devam edip etmediğini aynı nem koşullarında test etmek
   • E) Ortam sıcaklığını kademeli olarak artırıp buharlaşmanın kök boyuna etkisini belirlemek
10. 10.

    Bir araştırmacı, yer çekiminin mısır fidelerinin kök ve gövde yönelimi üzerindeki etkisini incelemek için özdeş tohumları nemli ortamda yatay konumlandırır. Kontrol grubundaki fideler sabit tutulurken deney grubundaki fideler yer çekimi etkisinin tek bir yönde yoğunlaşmasını önleyen ve yatay eksende yavaşça dönen klinostat cihazına bağlanarak her iki grup da tamamen karanlık ortamda bekletilir. Süreç sonunda sabit fidede gövdenin yukarı, kökün aşağı büküldüğü; klinostattaki fidede ise kök ve gövdenin bükülmeden yatay eksende uzadığı belirlendiğine göre bu deneyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Klinostattaki fidelerde yönelmenin durması, yer çekimi uyarısının ortadan kalkması durumunda bitkide hücre bölünmesinin engellendiğini gösterir.
    • B) Işık bulunmayan bu ortamda sabit fidenin gövdesinde negatif hidrotropizma, kökünde ise pozitif fototropizma tepkisi oluşmuştur.
    • C) Deneyde incelenen bağımsız değişken fidelerin kök ve gövde uzama miktarı, bağımlı değişken ise yer çekimi kuvvetidir.
    • D) Sabit fidenin yer çekimi etkisiyle gösterdiği bu tepkiler, gövdede pozitif geotropizma kökte ise negatif geotropizma olarak adlandırılır.
    • E) Yer çekimi doğrultusunun düzenli değişmesi asimetrik oksin birikimini önlediğinden klinostattaki fidenin organlarında bükülme gerçekleşmemiştir.
11. 11.

    Bir öğrenci grubu, yulaf fidelerinde ışığa yönelmeyi sağlayan etkenleri incelemek amacıyla tek yönlü ışık alan sağlam fide, tepe ucu kesilmiş fide ve tepe ucuna opak başlık takılmış fide olmak üzere üç farklı düzenek hazırlar. Belirlenen sürenin sonunda sağlam fidenin ışığa yöneldiği, ucu kesilen fidede büyümenin durduğu, opak başlıklı fidenin ise yönelmeden yalnızca dik uzadığı gözlenir. Öğrencilerin elde ettiği bu deney verilerine dayanarak bitkilerdeki yönelme mekanizmasına ilişkin ulaştığı aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Işığı algılayan ve asimetrik büyümeyi tetikleyen kimyasal uyarının koleoptil ucunda üretilip alt bölgelere iletildiği doğrulanmıştır.
    • B) Koleoptil ucu kesildiğinde uzamanın durması, ışığın doğrudan kök hücrelerindeki mitoz bölünmeyi engellediğini gösterir.
    • C) Opak başlık takılan fidenin dik uzaması, ışık uyarısının gövdenin yalnızca taban kısmındaki hücreler tarafından algılandığını kanıtlar.
    • D) Tek yönlü ışık, fidenin doğrudan ışık alan tarafındaki hücrelerin daha hızlı uzamasını sağlayarak yönelmeyi gerçekleştirir.
    • E) Koleoptil ucu olmadan da gövdenin asimetrik büyüme gösterebilmesi için fidenin yerçekimsiz ortama alınması yeterlidir.
12. 12.

    Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını araştıran bir araştırmacı, yeni gözlemlediği X ve Y hareketlerini sınıflandırmak amacıyla uyaranın geliş yönünü kontrol ettiği bir deney tasarlamıştır. X hareketinde çevresel etken tek bir doğrultudan uygulandığında organ etkene doğru asimetrik uzamayla yönelim gösterirken, aynı etken ortama her yönden homojen dağıtıldığında herhangi bir yönelme gerçekleşmemiştir. Y hareketinde ise çevresel etken ister tek bir yönden ister her yönden homojen uygulansın, yaprak tabanındaki hücrelerin turgor değişimiyle aynı durum değişikliği (kapanma) sergilenmiştir. Buna göre araştırmacının elde ettiği verilere dayanarak X ve Y hareketlerini bilimsel ölçütlere göre sınıflandırmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) X hareketi, tepkinin uyarının yönünden bağımsız gerçekleştiği durum değişikliği temelli bir nasti; Y hareketi ise uyarının geliş yönüne bağlı olarak asimetrik büyümeyle ortaya çıkan bir tropizmadır.
    • B) X hareketi, uyaran her yönden eşit verildiğinde yönelim gerçekleştiği için bir nasti; Y hareketi ise uyaran tek yönden verildiğinde yönelimi değiştiği için bir tropizmadır.
    • C) Hem X hem de Y hareketleri, uyarının yönüne bağlı olarak ortaya çıkan ve hücrelerdeki turgor basıncı değişimleriyle kontrol edilen yönelim tepkileridir.
    • D) X hareketi, uyarının geliş yönüne bağlı olmayan kalıcı bir durum değişikliği; Y hareketi ise uyarının yönüne bağlı olarak turgorla yönelen bir tropizma tepkisidir.
    • E) X hareketi, tepkinin uyarının geliş doğrultusuna bağlı olduğu yönelim temelli bir tropizma; Y hareketi ise uyarının yönünden bağımsız gerçekleşen durum değişikliği temelli bir nasti tepkisidir.
13. 13.

    Bir bitki fizyoloğu, laboratuvarda yetiştirdiği bitkilerde çevresel etkenlere bağlı olarak gözlenen iki farklı tepki mekanizmasını incelemiştir. Birinci tepkide çevresel uyarının geliş doğrultusu değiştirildiğinde organın hareket doğrultusunun da buna bağlı olarak değiştiği ve dokulardaki asimetrik büyümenin kalıcı bir yönelim oluşturduğu belirlenmiştir. İkinci tepkide ise çevresel uyarının geliş doğrultusu değiştirilse dahi organın hareket doğrultusunun değişmediği, hücrelerdeki turgor basıncı değişimlerine bağlı olarak geri dönüşümlü bir durum değişikliği gerçekleştiği saptanmıştır. Bu incelemeye göre araştırmacının söz konusu tepki mekanizmalarını bilimsel ölçütlere dayalı olarak sınıflandırmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) I. tepki hücrelerdeki turgor değişimlerine dayalı bir nasti hareketi, II. tepki ise hormonların etkisiyle yön değiştiren bir tropizmadır.
    • B) Her iki tepkide de çevresel bir etken rol oynadığı için iki hareket de uyaranın yönüne bağlı gerçekleşen tropizma grubuna dâhildir.
    • C) I. tepki durum değişikliği sağlayan bir nasti hareketi iken II. tepki büyüme yönünü belirleyen bir tropizma hareketidir.
    • D) I. tepki uyaranın yönüne bağlı gerçekleşen bir tropizma, II. tepki ise uyaranın yönünden bağımsız gerçekleşen bir nasti hareketidir.
    • E) II. tepkide uyarının geliş açısı hareketi yönlendirmediği için bu durum bitkilerde bir tepki mekanizması olarak sınıflandırılamaz.
14. 14.

    Bir botanik araştırmacısı, kurak bölge bitkilerinin çevresel etkilere verdiği iki farklı tepkiyi incelemiştir. Birinci tepkide, toprak altında ilerleyen bir kökün karşılaştığı sert kaya kütlesinin aksi yönüne doğru asimetrik hücre uzamasıyla büyüme doğrultusunu değiştirdiği belirlenmiştir. İkinci tepkide ise ortam sıcaklığı kritik eşiğin üzerine çıktığında uyarının geliş yönünden bağımsız olarak yaprak tabanındaki hücrelerin turgor basıncını düşürüp yaprakları içe doğru kıvırarak durum değiştirdiği gözlenmiştir. Araştırmacının bu tepki mekanizmalarını uyaranın yönüne bağlı olma ve hareketin niteliği ölçütlerine göre sınıflandırarak bilimsel karşılıklarıyla eşleştirmesiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Birinci tepki uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliği olduğu için nasti, ikinci tepki ise uyarana bağlı asimetrik büyümeyle gerçekleştiği için tropizmadır.
    • B) Her iki tepki de hücrelerin turgor basıncındaki ani değişimlere dayandığından durum değişikliği ölçütüne göre nasti hareketleri grubunda sınıflandırılır.
    • C) Birinci tepki uyarının yönüne bağlı gerçekleşen ve asimetrik büyümeyle yönelim sağlayan bir tropizma; ikinci tepki ise uyarının yönünden bağımsız olarak turgor değişimiyle gerçekleşen bir nasti hareketidir.
    • D) İkinci tepki uyarının yönüne bağlı bir yönelim hareketi olduğu için tropizma; birinci tepki ise uyarının yönünden bağımsız bir durum değişikliği olduğu için nasti olarak adlandırılır.
    • E) Her iki tepkide de bitki organları uyarının geliş açısına göre konum değiştirdiğinden, her iki hareket de yönelim ölçütüne dayalı tropizma kapsamında incelenir.
15. 15.

    Bir serada bitkilerin çevresel etkenlere karşı oluşturduğu tepkileri inceleyen bir araştırmacı şu iki gözlemi kaydetmiştir: • Birinci bitkide sürgün ucu, temas ettiği ahşap desteğin bulunduğu doğrultuya doğru asimetrik hücre uzaması sergileyerek destek etrafında yönelim göstermiştir. • İkinci bitkide ise ortam aydınlığı azaldığında, uyarının yönünden bağımsız olarak taç yaprak tabanındaki hücrelerin turgor basıncının değişmesiyle çiçekler açılarak durum değişikliği gerçekleşmiştir. Bu gözlemlere dayalı olarak söz konusu bitkisel tepkilerin sınıflandırılması ve bilimsel karşılıklarıyla eşleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Her iki bitkideki tepki de turgor basıncı değişimine dayalı geri dönüşümlü durum değişiklikleri içerdiğinden nasti sınıflandırmasına dahil edilir.
    • B) Birinci bitkideki tepki uyarının yönünden bağımsız gerçekleştiği için nasti, ikinci bitkideki tepki ise uyarının yönüne bağlı yönelim içerdiği için tropizmadır.
    • C) Birinci bitkideki tepki uyarının yönüne bağlı bir yönelim hareketi olduğundan tropizma, ikinci bitkideki tepki ise uyarının yönünden bağımsız bir durum değişikliği olduğundan nasti olarak sınıflandırılır.
    • D) Her iki tepki mekanizması da büyüme hormonlarının asimetrik dağılımı sonucu ortaya çıkan kalıcı yönelim hareketleri olduğundan tropizma kabul edilir.
    • E) İkinci bitkideki tepki ışığın geliş doğrultusuna bağlı bir yönelim hareketi olduğundan tropizma, birinci bitkideki tepki ise durum değişikliği olduğundan nastidir.
16. 16.

    Bir araştırma istasyonunda bitkilerin çevresel uyarılara karşı gösterdiği iki farklı tepki kayıt altına alınmıştır. Birinci tepkide gübre derişimi gradyenti oluşturan bir ortamda bitki köklerinin besin maddesinin yoğun olduğu tarafa doğru asimetrik hücre uzamasıyla yöneldiği; ikinci tepkide ise rüzgâr hangi doğrultudan eserse essin yaprak sapı tabanındaki hücrelerin ani su kaybı yaşamasıyla yaprakların tamamen aşağı doğru kapandığı tespit edilmiştir. Buna göre gözlemlenen tepki mekanizmalarının bilimsel ölçütlere dayalı olarak sınıflandırılması ve adlandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Birinci tepki uyarının yönüne bağlı olmayan bir durum değişikliği olduğundan nasti, ikinci tepki ise yönelim içerdiğinden tropizmadır.
    • B) Her iki tepki de hücrelerdeki turgor basıncının hızlı değişimine dayandığından durum değişikliği ölçütüne göre nasti olarak gruplandırılır.
    • C) Birinci tepkide uyarının yönü belirleyici olmadığından fototropizma, ikinci tepkide ise uyaran yönü hareketi belirlediğinden sismonasti gerçekleşmiştir.
    • D) İkinci tepki uyarana doğru büyüme hareketi içerdiğinden pozitif tropizma, birinci tepki ise uyarandan bağımsız turgor değişimi olduğundan nastidir.
    • E) Birinci tepki uyarının yönüne bağlı kalıcı bir büyüme ve yönelim hareketi içerdiği için kemotropizma; ikinci tepki ise uyarının yönünden bağımsız, turgor değişimine dayalı bir durum değişikliği olduğu için nastidir.
17. 17.

    Bir araştırmacı, bitkilerdeki tepki mekanizmalarını 'uyaranın yönüne bağlı olma' ve 'durum değişikliği ile yönelim' ölçütlerine göre ayrıştırarak bilimsel karşılıklarıyla eşleştirmek istemektedir. Bu amaçla yer çekimi kuvvetine zıt yönde gövdesini yukarı doğru bükerek uzatan buğday fidesi ile alacakaranlıkta yapraklarını aşağı sarkıtıp sabah yeniden yatay konuma getiren fasulye bitkisinin hareketlerini kaydetmiştir. Buna göre araştırmacının bu hareketleri doğru gruplandırıp bilimsel karşılıklarıyla kıyaslamasını sağlayan değerlendirme hangisidir?

    • A) Buğday fidesinin yer çekimine zıt büyümesi uyaranın yönüne bağlı bir yönelim (tropizma) iken, fasulye yapraklarının açılıp kapanması uyaranın yönüne bağlı olmayan bir durum değişikliğidir (nasti).
    • B) Buğday fidesinde turgor basıncı değişimine bağlı geri dönüşümlü bir durum değişikliği (nasti) gerçekleşirken, fasulye yapraklarında asimetrik büyümeyle belirlenen bir yönelim (tropizma) görülür.
    • C) Her iki bitki de çevresel uyarının geliş yönüne bağımlı olarak büyüme doğrultularını değiştirmiş ve pozitif yönelim (tropizma) tepkisi sergilemiştir.
    • D) Buğday fidesinin gövdesi uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliği (nasti) sergilerken, fasulye bitkisinin yaprakları ışığın geliş açısına bağlı bir yönelim (tropizma) oluşturmuştur.
    • E) Her iki tepki mekanizması da uyarının geliş doğrultusuna bağlı olmaksızın sadece hücrelerdeki turgor basıncının düzenlenmesiyle ortaya çıkan durum değişiklikleridir (nasti).
18. 18.

    Bitki fizyolojisi çalışan bir öğrenci, bitkilerin çevresel etkilere karşı gösterdiği tepki mekanizmalarını 'uyaranın yönüne bağlı olma' ve 'durum değişikliği ile yönelim gösterme' ölçütlerine göre sınıflandırmaktadır. Bu kapsamda öğrenci, tek yönden ışık alan bir bitki gövdesinin ışık kaynağına doğru uzamasını tropizma; ortam sıcaklığı düştüğünde lale çiçeklerinin taç yapraklarını kapatmasını ise nasti olarak kaydetmiştir. Öğrencinin bu iki tepkiyi bilimsel olarak doğru sınıflandırdığını gösteren temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Tropizmada hareketin doğrultusunun doğrudan uyaranın yönüyle belirlenmesi, nastide ise hareketin uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliği şeklinde gerçekleşmesi
    • B) Tropizmanın yalnızca hücrelerdeki turgor basıncı değişimleriyle, nastinin ise kalıcı hücre bölünmesi ve büyümesiyle ortaya çıkması
    • C) Tropizmada tepkinin yalnızca içsel hormon dengesiyle, nastide ise bütünüyle dış kimyasal maddelerin etkisiyle başlatılması
    • D) Nastide organın daima uyaranın merkezine yaklaşması, tropizmada ise organda hiçbir yönelim ekseninin oluşmaması
    • E) Her iki mekanizmada da hareketin yönünü belirleyen temel faktörün sadece uyarının şiddeti olması
19. 19.

    Bir araştırmacı, kapalı bir serada yetiştirdiği iki farklı bitki türünün çevresel faktörlere verdiği tepkileri kaydetmiştir. Birinci türde ortam sıcaklığı 15 °C'den 25 °C'ye çıkarıldığında çiçeğin taç yaprakları uyarının geliş açısından bağımsız olarak açılmış, ikinci türde ise tek yönden sulanan toprakta kökler doğrudan su kaynağının bulunduğu yöne doğru uzama göstermiştir. Bu araştırmacının gözlemlediği tepki mekanizmalarını bilimsel ölçütlere göre doğru sınıflandırabilmesi için yapması gereken değerlendirme hangisidir?

    • A) Her iki harekette de büyüme yönü doğrudan uyarana göre belirlendiğinden her iki tepki de tropizma olarak kabul edilmelidir.
    • B) Birinci türdeki tepki hücre bölünmesine dayalı kalıcı bir büyüme iken ikinci türdeki tepki yalnızca turgor basıncındaki geçici değişime dayanır.
    • C) Birinci türdeki hareket uyarının yönüne bağlı olmayan bir durum değişikliği (nasti), ikinci türdeki hareket ise uyarının yönüne bağlı bir yönelimdir (tropizma).
    • D) Sıcaklık ve su gibi abiyotik faktörlerin tümü bitki organlarında daima uyaranın yönüne bağlı asimetrik büyümeyi zorunlu kılar.
    • E) İkinci türdeki kök uzaması uyarandan bağımsız bir durum değişikliği olduğundan yönelme hareketi olarak sınıflandırılamaz.
20. 20.

    Bir araştırmacı, bitkilerdeki tepki mekanizmalarını incelemek amacıyla uyguladığı çevresel uyarının geliş yönünü 180° değiştirmiştir. Bu değişim sonucunda birinci bitkide organın büyüme ekseninin uyarının yeni konumuna doğru yönelerek değiştiği, ikinci bitkide ise uyarının yönünden bağımsız olarak yapraklarda turgor değişimine bağlı geri dönüşümlü bir durum değişikliği gerçekleştiği kaydedilmiştir. Buna göre araştırmacının incelediği bitki hareketlerinin sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Birinci bitkideki hareket uyaranın yönüne bağlı olmayan bir nasti, ikinci bitkideki hareket ise asimetrik büyümeyle gerçekleşen bir tropizma örneğidir.
    • B) Birinci hareket büyüme asimetrisine dayalı bir tropizma tepkisiyken, ikinci hareket uyaranın yönüne bağlı olmayan bir nasti mekanizmasıdır.
    • C) İkinci bitkide gözlenen tepki, uyaranın yönü değiştiğinde tersine dönen negatif bir yönelim hareketidir.
    • D) Her iki bitkideki tepki de geri dönüşümsüz hücre bölünmesi ve uzamasına dayanan tropizma sınıfında yer alır.
    • E) Birinci hareket turgor basıncıyla yürütülen bir durum değişikliği, ikinci hareket ise uyaran merkezli kalıcı bir yönelmedir.
21. 21.

    Bir biyoloji öğretmeni, bitkilerin çevresel uyarılara verdikleri tepkileri inceleyen öğrencisine şu gözlem kayıtlarını vermiştir: 1. Yatay konuma getirilen bir saksı bitkisinin köklerinin yer çekimi doğrultusunda toprağa doğru yönelerek büyümesi 2. Sarmaşık bitkisinin gövdesinin temas ettiği destek çubuğunun bulunduğu tarafa doğru sarılarak uzaması 3. Böcekkapan bitkisinin yaprak ayasına dokunulduğunda yaprakların uyarının geliş yönünden bağımsız biçimde aniden kapanması Öğrencinin bu gözlemlere dayanarak yaptığı sınıflandırmalardan hangisi bilimsel olarak doğrudur?

    • A) 1. tepki turgor basıncındaki değişimle gerçekleşen bir nasti hareketi iken 2 ve 3. tepkiler hormonların etkisiyle oluşan yönelim hareketleridir.
    • B) 1 ve 2. tepkiler uyaranın yönüne bağlı olarak gerçekleşen tropizma hareketleri iken 3. tepki uyaranın yönüne bağlı olmayan bir nasti hareketidir.
    • C) 1 ve 3. tepkiler uyaranın yönü tarafından belirlenen tropizma mekanizmaları, 2. tepki ise uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliğidir.
    • D) 2 ve 3. tepkiler aynı fiziksel etkenle tetiklendiği için aynı hareket kategorisinde yer alır ve her ikisinde de geri dönüşümsüz büyüme görülür.
    • E) Verilen tepkilerin tümünde hareketin yönü doğrudan uyaranın geliş doğrultusuna bağlı olduğundan tamamı yönelim hareketi olarak sınıflandırılır.
22. 22.

    Bir araştırmacı, serada gözlemlediği K bitkisinin gövdesinin tek taraftan gelen ışığa doğru asimetrik büyüme ile yöneldiğini, L bitkisinin ise ışık hangi yönden gelirse gelsin ortam aydınlandığında yapraklarını turgor basıncı değişimiyle açtığını belirlemiştir. Bu araştırmacının K ve L bitkilerinde gerçekleşen tepki mekanizmalarını doğru sınıflandırabilmesi için temel alması gereken bilimsel değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) K bitkisindeki tepki uyaranın yönüne bağlı bir yönelim (tropizma) hareketi iken, L bitkisindeki tepki uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliği (nasti) hareketidir.
    • B) Her iki bitki de uyaranın yönüne bağlı olarak hareket ettiğinden K pozitif tropizma, L ise negatif tropizma sergilemektedir.
    • C) K bitkisindeki tepki turgor basıncıyla kontrol edilen bir nasti hareketi iken, L bitkisindeki tepki büyümeyle gerçekleşen bir tropizmadır.
    • D) L bitkisindeki hareket kalıcı bir büyüme tepkisiyken, K bitkisindeki hareket geçici ve tersinir bir durum değişikliğidir.
    • E) K bitkisinde uyaranın varlığı yönelim açısını belirlemezken, L bitkisinde yaprak hareketinin yönü doğrudan ışık kaynağının konumuna bağlıdır.
23. 23.

    Bir bitki fizyolojisi laboratuvarında yürütülen kontrollü çalışmalarda; kapalı bir ortamda tutulan ham meyvelerin hücre çeperini ayrıştıran enzimlerin etkinleşmesiyle olgunlaşıp yumuşadığı, dondurucu soğuğa maruz bırakılan genç fidanlarda ise tepe tomurcuklarının büyümeyi durdurarak uyku (dormansi) evresine geçtiği gözlenmiştir. Biyokimyasal ölçümler, ilk süreçteki doku başkalaşımının etilen, ikinci süreçteki büyüme durgunluğunun ise absisik asit artışıyla tetiklendiğini ortaya koymuştur. Bu iki gözlem arasındaki analojik ilişki dikkate alındığında, söz konusu hormonların işlevlerine yönelik aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Her iki hormon da aktif vejetatif büyümeyi sürdürmek yerine, hedef dokulardaki metabolik süreçleri mevcut yaşam evresini tamamlayıcı veya koruyucu bir sonlanma fazına yönlendirir.
    • B) Hücre bölünmesini doğrudan hızlandırarak organların olumsuz koşullara karşı hacimsel büyüme yoluyla direnç kazanmasını sağlarlar.
    • C) Yalnızca canlılığını yitirmiş dokularda sentezlenerek bitkinin diğer sağlıklı organlarına doğru tek yönlü taşınırlar.
    • D) Klorofil sentezini ve fotosentez hızını artırarak bitkinin stres anında enerji depolama kapasitesini en üst seviyeye ulaştırırlar.
    • E) Çevresel uyarılardan bağımsız olarak tüm bitki kısımlarında sürekli ve eşit derişimde salgılanıp kesintisiz bir gelişim ritmi oluştururlar.
24. 24.

    Bir biyoloji laboratuvarında yapılan kontrollü çalışmalarda; kapalı bir kapta olgun bir elmayla bekletilen ham muzların hızla olgunlaşıp yaşlandığı, kuraklık stresine maruz bırakılan bir saksı bitkisinde ise stomaların hızla kapanarak sürgün gelişiminin durakladığı gözlenmiştir. İlk durumda etilen gazının doku farklılaşmasını ve yaşlanmayı hızlandırdığı, ikinci durumda ise absisik asidin bitkiyi korumak adına aktif metabolik süreçleri sınırlandırdığı tespit edilmiştir. Bitkilerin fizyolojik uyum stratejileri dikkate alındığında, bu iki hormonun etki biçimleri arasındaki analojik benzerliğe dayanarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Her iki hormon da kök ve gövde uçlarındaki meristem dokularda mitozu artırarak bitkinin primer büyümesini sürekli kılar.
    • B) Her iki hormon da gaz hâlinde çevreye yayılarak komşu bireylerin fotosentez hızını ve organik besin üretimini uyarır.
    • C) Her iki hormon da yaprak yüzeyindeki stoma açıklıklarını genişleterek terleme yoluyla su iletimini en üst düzeye çıkarır.
    • D) Her iki hormon da tohumdaki depo besinlerin hidrolizini hızlandırıp dormansiyi kırarak çimlenme sürecini doğrudan başlatır.
    • E) Her iki hormon da aktif hücre çoğalması ve sürgün uzamasını teşvik etmek yerine, dokularda olgunlaşma, yaşlanma ya da metabolik durgunluk sağlayarak biyolojik döngünün sürdürülmesinde rol oynar.