Bitkilerde Tepki Özgün Kurgu PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Kapalı bir kurak ekosistem simülasyonunda bitkilerin su stresine karşı yönelme davranışını test eden bir araştırma ekibi, tohumların dikey doğrultuda yer çekimi etkisi altında çimlendiği deney hücresinin yan duvarına gözenekli bir su besleme kanalı yerleştirmiştir. Birkaç gün sonra incelenen fidelerde, dikey olarak aşağıya uzaması beklenen köklerin yer çekimi ekseninden sapıp hücrelerin asimetrik uzaması sonucu su kanalına doğru büküldüğü kaydedilmiştir. Bu deney ve gözlem sonuçları dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Köklerin suya doğru yönelmesi, yer çekimine bağlı uyarımın ortamda tamamen etkisiz hale getirildiğini kanıtlar.
   • B) Kök ucundaki asimetrik büyüme, su kanalına bakan taraftaki hücrelerin diğer taraftakilere göre daha hızlı uzamasıyla sağlanmıştır.
   • C) Kökün gösterdiği pozitif hidrotropizma tepkisi, yer çekiminin tetiklediği pozitif geotropizma eğilimini baskılayarak büyüme eksenini değiştirmiştir.
   • D) Köklerin yön değiştirme hareketi, uyarının geliş yönüne bağlı olmaksızın gelişen bir nasti tepkisidir.
   • E) Deneydeki bağımsız değişken köklerin yönelme açısı, bağımlı değişken ise gözenekli kanaldan salınan nem miktarıdır.
2. 2.

   Mars yüzeyindeki tarım kolonilerini modelleyen bir biyoloji ekibi, yer çekiminin fidelerin büyüme doğrultusuna etkisini test etmek için karanlık bir kabinde özdeş iki düzenek kurmuştur. Birinci düzenekte yatay tutulan fide sabit bırakılırken, ikinci düzenekteki fide yer çekimi uyarımının her yöne eşit dağılması amacıyla sürekli ve yavaşça dönen bir klinostata bağlanmıştır. Birkaç gün sonra sabit fidenin kökünün aşağıya, gövdesinin ise yukarıya doğru büküldüğü; dönen fidenin ise kök ve gövdesinin eksenini bozmadan düz uzadığı kaydedilmiştir. Bu deney ve gözlem sonuçları dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Deneydeki bağımsız değişken ortam nemi iken bağımlı değişken fidenin klinostattaki dönme hızıdır.
   • B) Kökün yer çekimine doğru bükülmesi negatif geotropizma, gövdenin yer çekiminin tersine yönelmesi pozitif geotropizmadır.
   • C) Sabit fidenin gövdesinde alt tarafta biriken oksin uzamayı hızlandırırken, kökün alt tarafındaki oksin birikimi uzamayı baskılamıştır.
   • D) Klinostata bağlanan fidenin bükülmeden uzaması, dönme hareketinin oksin hormonu üretimini tamamen engellemesinden kaynaklanır.
   • E) Işıksız ortamda kök ve gövdenin yönelim farklılığı göstermesi, yönelme hareketlerinde yalnızca fototropizmanın etkili olduğunu gösterir.
3. 3.

   Geleceğin dikey tarım istasyonlarını modelleyen bir biyoloji öğrencisi, tek yönlü LED ışık alan karanlık bir kabinde özdeş yulaf fidelerinin yönelme tepkilerini incelemektedir. Öğrenci, uç kısımları kesilmiş koleoptillerin gövdesine ışık almayan ve ışık alan taraflara geçirimsiz mika levhalar yerleştirip kesilen uçları yeniden bu düzeneklerin üzerine koymuştur. Işıklı tarafa mika yerleştirilen koleoptil ışığa doğru yönelmeyi sürdürürken, gölgede kalan tarafa mika yerleştirilen koleoptilde herhangi bir yönelme gerçekleşmemiştir. Bu deney ve gözlem sonuçlarına göre öğrencinin yönelme hareketini kontrol eden mekanizmaya ilişkin çıkarımlarından hangisi doğrudur?

   • A) Işık algılayıcı yapılar koleoptilin yalnızca uzama bölgesinde yer aldığından tepe noktasındaki engeller yönelmeyi etkilemez.
   • B) Büyümeyi denetleyen kimyasal sinyaller doğrudan ışık gören tarafta birikerek bu bölgedeki hücre bölünmelerini hızlandırır.
   • C) Geçirimsiz mika levha, koleoptil ucundaki fotosentez tepkimelerini fiziksel olarak durdurarak enerji akışını keser.
   • D) Uçta sentezlenen büyüme hormonu gölgede kalan taraftan aşağıya taşınarak o bölgedeki hücrelerin asimetrik uzamasını sağlamaktadır.
   • E) Tek yönlü ışık uyarısı, bitkinin tüm dokularında hücre uzamasını eşit düzeyde engelleyerek negatif yönelime neden olur.
4. 4.

   Kuzey Kutup dairesindeki kadim buzul tortullarından canlandırılan iki tarih öncesi bitki türünün laboratuvar ortamındaki çevresel uyarılara tepkileri incelenmektedir. Birinci bitkinin kökleri yer çekimi vektörünün yönünü algılayıp bu doğrultuda asimetrik hücre uzamasıyla yer çekimine doğru yönelmiştir. İkinci bitkinin yaprakları ise ortamdaki ışık şiddeti azaldığında ışığın geliş açısından bağımsız olarak turgor basıncı değişimiyle açısal konumunu değiştirip aşağı sarkmıştır. Bu iki bitkinin sergilediği tepkilerin bilimsel sınıflandırılması ve mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Birinci bitki uyaranın yönünden bağımsız bir durum değiştirme (nasti), ikinci bitki ise uyaranın yönüne bağlı bir yönelim (tropizma) sergilemiştir.
   • B) Her iki bitkide de tepkiler hücrelerdeki turgor basıncı değişimine bağlı olarak gerçekleşmiş ve uyaranın yönü dikkate alınmamıştır.
   • C) Birinci bitki uyaranın yönüne bağlı bir yönelim (tropizma), ikinci bitki ise uyaranın yönünden bağımsız bir durum değiştirme (nasti) tepkisi sergilemiştir.
   • D) Her iki bitkide de tepkiler asimetrik hücre uzamasına dayalı olup doğrudan uyaranın geliş doğrultusuna göre yönlenmiştir.
   • E) Birinci bitkideki yönelim mekanizması geçici turgor değişimlerine, ikinci bitkideki durum değiştirme ise geri dönüşümsüz büyüme farklarına dayanır.
5. 5.

   Derin mağara ekosistemlerini araştıran biyologlar, yer altı galerilerinde yaşayan iki egzotik bitkinin çevresel etkenlere tepkilerini kaydetmiştir. Birinci tür, mağara dehlizlerindeki hava akımının geliş açısı ve yönü dikkate alınmaksızın esinti başladığında turgor değişimiyle yapraklarını içe bükerek büzüştürmektedir. İkinci tür ise tavan çatlaklarından sızan kalsiyumlu su damlalarının konumunu algılayarak gövde dallarını damlama kaynağının bulunduğu yöne doğru asimetrik uzamayla eğmektedir. Buna göre araştırmacıların gözlemlediği tepki mekanizmaları ve sınıflandırma ölçütleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Her iki bitki de tepki mekanizmasını uyaranın geliş yönüne bağlı olarak başlatıp sürdürdüğü için tropizma kategorisinde değerlendirilir.
   • B) Birinci türün sergilediği tepki uyaranın yönüne bağlı bir büyüme hareketi, ikinci türünki ise yönden bağımsız geçici bir durum değiştirmedir.
   • C) İkinci türün tepkisi uyaranın yönüne bağlı bir yönelim hareketi (tropizma) iken birinci türün tepkisi uyaranın yönünden bağımsız bir durum değiştirme hareketidir (nasti).
   • D) İkinci türün mineral kaynağına yönelmesi turgor basıncındaki ani değişimlere dayalı bir nasti hareketi örneğidir.
   • E) Birinci türün yapraklarını büzmesi uyaranın yönüyle doğrudan ilişkili bir yönelim, ikinci türün eğilmesi ise yönden bağımsız durum değiştirmedir.
6. 6.

   Akıllı bina cepheleri tasarlayan bir biyomimetik ekibi, panellerin dinamik hareketlerini bitkilerin tepki mekanizmalarından esinlenerek kurgulamıştır. Bu kapsamda birinci sistemde panellerin güneş ışınlarının geldiği açıya doğru bükülerek yönelmesi, ikinci sistemde ortam sıcaklığı kritik eşiğe ulaştığında ısının yönüne bakılmaksızın sıvı basıncı değişimiyle aniden kapanarak durum değiştirmesi, üçüncü sistemde ise yüzeye temas eden mekanik kolların asimetrik uzamayla destek yüzeyine doğru kıvrılması hedeflenmiştir. Buna göre mimari sistemlerde taklit edilen bitki tepkilerinin bilimsel sınıflandırmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Birinci ve ikinci sistemler uyaranın yönüne bağlı yönelim hareketlerini örneklerken, üçüncü sistem uyaranın yönünden bağımsız durum değişikliğini temsil eder.
   • B) Birinci ve üçüncü sistemlerde uyaranın yönüne bağlı olarak gerçekleşen yönelim tepkileri esas alınırken, ikinci sistemde uyaranın yönünden bağımsız durum değişikliği taklit edilmiştir.
   • C) Her üç sistemde de uyaranın yönüne bağlı yönelim hareketleri modellenmiş olup tepki mekanizmalarının tamamı bitkilerdeki tropizma olayına karşılık gelir.
   • D) İkinci ve üçüncü sistemler bitkilerin turgor temelli durum değişikliği mekanizmasını yansıtırken, yalnızca birinci sistem yönelim ölçütünü karşılar.
   • E) Birinci sistem uyaranın yönüne bağlı olmayan durum değişikliğini, ikinci ve üçüncü sistemler ise uyaranın yönüne bağlı tropizma tepkilerini örnekler.
7. 7.

   Yeraltı sığınaklarında hava temizleme filtreleri tasarlayan bir araştırma ekibi, havalandırma tünellerindeki çevresel değişimlere duyarlı iki farklı bitki hattının tepkilerini incelemektedir. K hattında kök uçlarının, ortamdaki toksik ağır metal iyonlarının yoğunlaştığı bölgenin tam tersi yönüne doğru asimetrik hücre uzamasıyla bükülerek ilerlediği gözlenmiştir. L hattında ise tüneldeki kükürt gazı miktarı eşik değeri aştığında, gaz akışının geliş açısı ve yönü dikkate alınmaksızın yaprak saplarındaki turgor basıncının hızla düşmesi sonucu tüm yaprakların aşağı doğru sarkarak kapandığı saptanmıştır. Bu bitki hatlarında gerçekleşen tepki mekanizmalarının bilimsel olarak sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) K hattı uyaranın yönüne bağlı bir yönelim hareketi olan tropizma, L hattı ise uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliği olan nasti sergilemiştir.
   • B) K hattı turgor basıncı değişimine dayalı bir nasti hareketi, L hattı ise asimetrik büyüme içeren negatif bir tropizma hareketi sergilemiştir.
   • C) Her iki bitki hattı da uyaranın geliş yönüne bağlı olarak tepki oluşturduğundan pozitif ve negatif tropizma mekanizmalarıyla sınıflandırılır.
   • D) K hattındaki köklerin tepkisi yönelim ölçütünü karşılamayan bir nasti, L hattındaki yaprak kapanması ise uyaranın kaynağına bağlı yönelimsel bir tepkidir.
   • E) Her iki bitki hattında gözlenen tepki de uyaranın yönünden bağımsız gerçekleştiğinden yalnızca turgor basıncı temelli durum değişiklikleridir.
8. 8.

   Gelişmiş bir ekosistem araştırma istasyonunda, ekstrem çevre koşullarına uyum sağlaması için geliştirilen "Flora-X" adlı bitkinin iki farklı tepki davranışı incelenmektedir: Gövdenin tırmanma desteğine temas eden tarafında asimetrik hücre uzamasıyla desteğin etrafına doğru bükülmesi (I) ve ortam sıcaklığı kritik değerin altına düştüğünde ısının geliş açısından bağımsız olarak yaprakların turgor basıncı değişimiyle kapanıp büzülmesi (II). Bitkide gerçekleşen bu iki tepki mekanizmasının bilimsel sınıflandırmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Her iki tepki de uyaranın geliş açısına göre yön belirlediğinden tropizma (yönelim) sınıfına dâhildir.
   • B) I numaralı hareket ani turgor basıncı değişimine dayalı bir durum değiştirme, II numaralı hareket ise kalıcı hücre büyümesine dayalı bir yönelimdir.
   • C) I numaralı tepki uyaranın yönüne bağlı bir yönelim (tropizma) hareketi iken, II numaralı tepki uyaranın yönünden bağımsız bir durum değiştirme (nasti) hareketidir.
   • D) II numaralı tepki uyaranın doğrultusuna göre şekillenen bir tropizma, I numaralı tepki ise yön bağımsız bir nasti mekanizmasıdır.
   • E) Her iki tepki mekanizması da geri dönüşümsüz hücre uzamasıyla gerçekleştiğinden durum değiştirme ölçütünü karşılamaz.
9. 9.

   Geleceğin dikey tarım kulelerinde mikroiklim denetimi sağlayan biyomühendisler, havalandırma kanallarındaki nem ve hava akımına tepki veren iki özelleşmiş sarılıcı ve örtücü bitki türünü incelemektedir. Birinci türün sürgün uçları kanaldan gelen nem gradientini algılayarak su buharının yoğun olduğu kaynağa doğru asimetrik hücre uzamasıyla kıvrılıp yönelirken, ikinci türün yaprakçıkları hava kanalındaki rüzgâr akımının geliş açısı ve yönü ne olursa olsun kanal ağzı açıldığında turgor basıncındaki ani düşüşle aşağı doğru sarkarak durum değiştirmektedir. Bu iki bitkinin sergilediği tepki mekanizmaları dikkate alındığında aşağıdaki sınıflandırma ve değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

   • A) Birinci bitki uyaranın yönüne bağlı olmayan bir nasti hareketi sergilerken, ikinci bitki uyaranın yönüne bağlı bir tropizma hareketi gerçekleştirmiştir.
   • B) Birinci bitkinin tepkisi uyaranın yönüne bağlı yönelim ölçütünü karşılarken, ikinci bitkinin tepkisi uyarılma yönünden bağımsız bir durum değişikliği ölçütüne dayanır.
   • C) Her iki bitki de uyaranın geliş yönünü referans alarak tepki oluşturduğundan tepki mekanizmaları aynı sınıfta yer alır.
   • D) İkinci bitkinin yapraklarındaki sarkma hareketi kalıcı büyüme farklılığına dayandığı için yönelme mekanizması olarak kabul edilir.
   • E) Birinci bitkide gerçekleşen hareket turgor basıncı değişimine bağlı bir durum değişikliği iken, ikinci bitkideki hareket yönelme tepkisidir.
10. 10.

    Geleceğin kapalı ekosistem simülasyon modülünde yetiştirilen iki farklı bitki türünün çevresel değişimlere verdiği tepkiler kaydedilmektedir. Birinci bitkinin kökleri besin çözeltisinin yoğunlaştığı bölgeye doğru asimetrik hücre bölünmesi ve uzamasıyla eğilerek ilerlerken, ikinci bitkinin çiçekleri ortam sıcaklığı belirli bir eşiğin üzerine çıktığında ısının geliş yönüne bağlı olmaksızın turgor basıncı değişimiyle açılarak durum değiştirmektedir. Buna göre bu iki bitkinin sergilediği tepki mekanizmalarının sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Her iki bitki de tepkisini turgor basıncındaki değişimlere dayanan geri dönüşümlü bir durum değişikliğiyle gerçekleştirmiştir.
    • B) Birinci bitki uyarana bağlı bir yönelim hareketi sergilerken, ikinci bitki uyaranın yönünden bağımsız bir durum değişikliği göstermiştir.
    • C) Birinci bitkinin köklerinde gerçekleşen tepki, uyaranın geliş yönünü dikkate almayan bir nasti mekanizmasıdır.
    • D) İkinci bitkinin çiçek açması, hücre uzamasının asimetrik gerçekleştiği pozitif bir tropizma örneğidir.
    • E) Her iki bitkideki hareketin sınıflandırılmasında uyaranın geliş yönü belirleyici bir ölçüt olarak kullanılamaz.
11. 11.

    Güneş sisteminin dışındaki bir uzay araştırma serasında yetiştirilen iki bitki türünün çevresel etkilere tepkileri incelenmektedir. Birinci türün gövdesi seranın yapay ışık kaynağının konumu değiştirildikçe ışığın geldiği yöne doğru bükülerek büyümesini sürdürürken, ikinci türün yaprakları seradaki mekanik sarsıntı uyarısının geliş yönüne bakılmaksızın turgor basıncındaki ani düşüşle hızla kapanarak durum değiştirmektedir. Buna göre, bu bitkilerde gerçekleşen tepki mekanizmalarının sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Her iki türde de hareketin temel belirleyicisi uyaranın yönü olup tepkiler tropizma kapsamında sınıflandırılır.
    • B) Birinci türün tepkisi durum değişikliğine dayalı bir nasti hareketi, ikinci türün tepkisi ise yönelim içeren bir tropizmadır.
    • C) İkinci türde görülen tepki uyaranın yönüne bağlı gerçekleştiğinden asimetrik büyüme ile yönelim sağlanır.
    • D) Birinci türün yönelimi turgor değişimlerine, ikinci türün durum değişikliği ise hücre bölünmesi ve uzamasına dayanır.
    • E) Birinci tür uyaranın yönüne bağlı yönelim göstererek tropizma, ikinci tür ise uyaranın yönüne bağlı olmayan durum değişikliğiyle nasti tepkisi sergilemiştir.
12. 12.

    Bir biyoloji projesinde öğrenciler; aşırı soğuk ve ağır metal stresi uygulanan saksı bitkilerinde absisik asit derişimi arttığında primer büyümenin durup tomurcukların koruyucu pulcuklarla örtüldüğünü, çürük bir elmayla aynı kaba konulan sert muzlarda ise etilen gazı etkisiyle nişasta hidrolizinin hızlanıp dokuların yumuşadığını tespit etmiştir. Öğrenciler bu iki hücresel yanıtı, bir yapay zekâ algoritmasının dış tehlike algılandığında veri girişini dondurup sistemi korumalı uyku moduna alması veya işlem tamamlandığında geçici verileri işleyip nihai çıktıyı sunarak görevi kapatması analojisiyle modellemiştir. Buna göre kurulan analoji ve deney verileri dikkate alındığında, absisik asit ve etilen hormonlarının bitki fizyolojisindeki ortak düzenleyici rolüne ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Her iki hormon da turgor basıncını artırarak hücre çeperinin esnemesini ve primer dokuların hacimsel büyümesini hızlandırır.
    • B) Her iki hormon da sadece abiyotik çevresel tehditler algılandığında sentezlenerek bitkinin tüm kısımlarında metabolizma hızını yükseltir.
    • C) Her iki hormon da ilgili dokularda transkripsiyon ve translasyonu tümüyle durdurup hücreleri geri dönüşümsüz hücre ölümüne sürükler.
    • D) Her iki hormon da organik besin sentezini ve depo nişasta miktarını artırarak tohum ile tomurcukların erken çimlenmesini uyarır.
    • E) Her iki hormon da vejetatif büyümeyi sınırlandırıp hücrelerin fizyolojik durumunu koruyucu bir dinginliğe veya gelişimsel bir sonlanma evresine yönlendirir.
13. 13.

    Bir ekoloji araştırma istasyonunda araştırmacılar, aşırı kuraklık tehdidi altındaki fidanların tepe tomurcuklarında absisik asit derişimi arttığında mitoz bölünmenin durduğunu ve tomurcuk pullarının sıkılaşarak sürgünü dinlenme evresine soktuğunu saptamıştır. Eş zamanlı olarak tohum dağılımı evresindeki çalıların etilen gazı salgılayarak meyve dokularını yumuşattığı, depo polisakkaritlerini hidroliz ettiği ve meyve sapında kopma tabakası oluşturarak dökülmeyi tetiklediği belirlenmiştir. Araştırma ekibi bu iki hormonu, bir geminin fırtına yaklaştığında yelkenleri indirip ambar kapaklarını mühürlemesi ile limana varan bir geminin yük bağlarını çözüp kargoyu tahliye etmesi arasındaki görev benzerliğine benzetmiştir. Buna göre kurulan analoji ve gözlemler dikkate alındığında, absisik asit ve etilen hormonlarının bitki metabolizmasındaki ortak etki biçimi hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine varılabilir?

    • A) Her iki hormon da olumsuz koşullarda bile hücre bölünmesini hızlandırarak bitkinin biyokütlesini kesintisiz artırmayı hedefler.
    • B) Her iki hormon da aktif vejetatif büyümeyi sınırlandırarak dokuların hayatta kalmasını ya da yaşam döngüsündeki hedeflenen evreyi tamamlamasını sağlayan biyokimyasal dönüşümleri yönetir.
    • C) Her iki hormon da primer hücre çeperini kalınlaştırıp köklerden su alımını uyararak fotosentez hızını en üst seviyeye ulaştırır.
    • D) Her iki hormon da tohum ve tomurcuklardaki uyku halini kırarak uygun olmayan çevre koşullarında dahi hızlı çimlenmeyi başlatır.
    • E) Her iki hormon da yaprak ve meyve sapındaki kopma bölgesinin gelişimini baskılayarak bitkinin yeşil aksamını her mevsim dalında tutar.
14. 14.

    Biyomühendislik atölyesinde öğrenciler, kuraklık stresi uygulanan fidelerde absisik asidin hücre döngüsünü baskılayarak dormansiyi koruduğunu; kapalı cam fanusta etilen gazına maruz bırakılan ham meyvelerde ise hücre genişlemesinin durup hücre çeperlerinin enzimatik olarak çözüldüğünü saptamıştır. Öğrenciler bu iki hormonun etki mekanizmasını, oksin ve giberellin gibi büyümeyi tetikleyen faktörlerin aksine, "aktif yapım sürecini durdurarak sistemi korunmaya alınmış ya da olgunlaşmış nihai bir duruma sabitleyen emniyet şalteri" analojisiyle modellemiştir. Bu deneysel bulgular ve kurulan analojiden hareketle, absisik asit ve etilen hormonlarının bitki metabolizmasındaki ortak işlevsel rolüyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Meristem dokularda mitoz bölünme hızını artırarak bitkinin biyokütlesini ve boyca uzamasını doğrudan desteklerler.
    • B) Fotosentez hızını ve klorofil üretimini katlayarak zorlu çevre koşullarında metabolik enerji üretimini en üst düzeye çıkarırlar.
    • C) Yalnızca generatif organlarda sentezlenerek tüm bitki genelinde geri dönüşsüz doku yıkımı ve toptan hücre ölümü başlatırlar.
    • D) Tohum çimlenmesini ve genç sürgün gelişimini uyararak bitkinin yeni bir vejetatif büyüme döngüsüne hızla girmesini sağlarlar.
    • E) Hücre bölünmesi ve hacimsel büyüme gibi yapıcı süreçleri baskılayarak dokuları stres direnci ya da nihai olgunluk evresine geçirirler.
15. 15.

    Bir biyoloji laboratuvarında öğrenciler, aşırı tuz stresi uygulanan fidelerde absisik asit artışıyla hücre bölünmesinin duraklayıp metabolizmanın koruyucu dinlenme hâline geçtiğini; olgun bir meyveyle aynı kaba konulan ham meyvelerde ise etilen etkisiyle büyüme evresinin sonlanıp doku yumuşaması ve renk dönüşümüyle olgunlaşmanın tamamlandığını gözlemlemiştir. Öğrenciler, büyümeyi uyaran hormonların aksine bu iki hormonun çalışma prensibini, "yeni bir büyüme hamlesi başlatmak yerine mevcut süreci kontrollü biçimde sonlandırıp sonraki evreye hazırlayan kapanış yönetimi" analojisiyle modellemiştir. Bu analojik modelleme ve deneysel gözlemler doğrultusunda, etilen ve absisik asit hormonlarının bitki yaşam döngüsündeki ortak işlevine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Her iki hormon da aktif hücre çoğalması ve doku büyümesini kısıtlayarak bitkisel yapıları olgunlaşma, uyku veya korunma gibi nihai fizyolojik evrelere ulaştırır.
    • B) Her iki hormon da klorofil sentezini uyararak kuraklık ve meyve gelişimi süreçlerinde fotosentez verimini en üst düzeye çıkarır.
    • C) Her iki hormon da birincil meristem dokularında mitoz bölünmeyi hızlandırarak bitkinin çevresel değişimlere daha iri organlarla uyum sağlamasını gerçekleştirir.
    • D) Her iki hormon da iletim demetlerindeki organik madde taşınımını kesintisiz artırarak vejetatif organların ömrünü sınırsız uzatır.
    • E) Her iki hormon da tohumun çimlenme potansiyelini tetikleyerek embriyonun zorlu çevre koşullarında dahi hızla filizlenmesini garanti altına alır.
16. 16.

    Kurak bir vadide kurulan kubbe biyomunda bitki adaptasyonlarını inceleyen araştırmacılar, aşırı su kaybına uğrayan çöl çalılarında absisik asit düzeyinin artarak hücre bölünmesini durdurduğunu ve tomurcukları koruyucu uyku evresine geçirdiğini saptamıştır. Eş zamanlı yürütülen meyveleme deneyinde ise olgunlaşmamış sert meyvelere etilen gazı uygulandığında vejetatif hücre büyümesinin sona erdiği, depo nişastasının hızla hidroliz edilerek meyvenin nihai evresini tamamlayıp dökülmeye hazırlandığı kaydedilmiştir. Araştırma ekibi bu iki hormonun etki mekanizmasını, "yeni inşaat faaliyetini durdurarak yapıyı zorlu kışa karşı emniyete alan veya mevcut yapıyı son rötuşlarla tamamlayıp kullanıma hazır hâle getiren kriz ve teslimat mühendisliği" analojisiyle özetlemiştir. Buna göre araştırmacıların kurduğu analojiden ve deneysel verilerden yola çıkılarak absisik asit ve etilen hormonlarının bitki gelişimindeki işlevsel benzerliği hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Her iki hormon da kambiyum ve uç meristem hücrelerinde mitoz bölünmeyi uyararak bitkisel dokuların hacimsel büyümesini doğrudan hızlandırır.
    • B) Her iki hormon da klorofil biyosentezini tetikleyip fotosentez reaksiyonlarını azami düzeye çıkararak yeni organik besin üretimini destekler.
    • C) Her iki hormon da ksilem ve floem borularında madde iletim hızını artırarak kuraklık ve hasat dönemlerinde su kaybını telafi eder.
    • D) Her iki hormon da tohumun çimlenmesini başlatmak amacıyla giberellin hormonuyla sinerjistik çalışarak embriyonun uyku evresini sonlandırır.
    • E) Her iki hormon da aktif hücre çoğalması ve boyca uzamayı sınırlandırarak bitki kaynaklarını büyümeden ziyade mevcut evrenin korunmasına veya tamamlanmasına yönlendirir.
17. 17.

    Uzay araştırmaları merkezinde derin uzay görevleri için tasarlanan biyolojik yük kabininde, bitkisel dokuların enerji tüketimini denetlemek amacıyla hormon kaynaklı sinyal ağları test edilmiştir. Araştırmacılar, aşırı soğuk ve tuz stresine maruz kalan çimlenme evresindeki tohumlara absisik asit uygulandığında embriyonik hücre döngüsünün askıya alındığını; depolanan sert ve ham meyvelere gaz fazında etilen verildiğinde ise vejetatif doku büyümesinin durup meyvenin biyokimyasal olarak nihai evresine ulaştığını gözlemlemiştir. Biyomühendisler, bir üretim bandının işleyişinden esinlenerek bu iki hormonun çalışma stratejisini "yeni hammadde girişini durdurup mevcut mamulü son aşamaya getiren kapanış kontrolörü" analojisiyle tanımlamıştır. Buna göre araştırmacıların kurduğu analojiden yola çıkılarak etilen ve absisik asidin bitki gelişimindeki işlevsel ortaklığı hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Her iki hormon da bitki dokularında klorofil sentezini artırarak primer fotosentez hızını en üst seviyeye taşır.
    • B) Her iki hormon da hücre bölünmesi ve aktif eksenel büyümeyi baskılayarak dokuları belirli bir fizyolojik evrede dengeler veya nihayete erdirir.
    • C) Her iki hormon da tohum kabuğunun geçirgenliğini artırarak embriyonun uyku halinden hızla çıkmasını tetikler.
    • D) Her iki hormon da hücre çeperinin asitleşerek esnemesini sağlayıp primer kök uzamasını hızlandırır.
    • E) Her iki hormon da yaprak ve çiçek gibi organların gövdede dökülmeden sürekli genç kalmasını destekler.
18. 18.

    Geleceğin kapalı ekosistem seralarını tasarlayan bir araştırma grubu, bitkisel hormonların etki mekanizmalarından esinlenen bir otomasyon yazılımı geliştirmiştir. Laboratuvar ortamında yapılan kontrollü deneylerde; etilen uygulanan ham meyvelerde nişasta hidrolizi ve renk dönüşümüyle olgunlaşma evresinin hızla tamamlandığı, absisik asit derişimi artırılan kuraklık stresindeki fidelerde ise gövde uzamasının durdurularak su tasarrufu moduna geçildiği tespit edilmiştir. Araştırmacılar, bu iki hormonun hücre metabolizmasındaki rolünü "kaynakları koruma ve evreyi tamamlama" analojisiyle sistem yazılımına entegre etmiştir. Bu analoji doğrultusunda, etilen ve absisik asidin bitki fizyolojisindeki işlevsel ortaklığı hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Her iki hormon da hücre bölünmesini uyararak bitkinin vejetatif organlarında kontrolsüz bir biyokütle artışı gerçekleştirir.
    • B) Her iki hormon da tohumun uyku halini kırarak nem oranından bağımsız biçimde hızlı çimlenmeyi tetikler.
    • C) Her iki hormon da stoma kilit hücrelerinin turgor basıncını artırıp terlemeyi en üst düzeye çıkararak su tüketimini hızlandırır.
    • D) Her iki hormon da rutin vejetatif büyümeyi sınırlandırıp hücresel kaynakları olgunlaşma veya hayatta kalma yönünde yeniden programlar.
    • E) Her iki hormon da hücre çeperini sürekli dirençli tutarak dokularda yaşlanma, yumuşama ve dökülme süreçlerini bütünüyle engeller.
19. 19.

    Kapalı bir biyosfer araştırma kabininde çalışan bir botanik ekibi, kuraklık stresine maruz kalan buğday fidelerinde absisik asit miktarının artarak boyuna büyümeyi durdurduğunu ve terlemeyi kıstığını saptamıştır. Aynı kabinin depolama ünitesinde bekletilen sert ve ham meyvelere etilen uygulandığında ise hücre duvarı yıkımının hızlandığı ve meyvelerin yumuşayıp gelişim döngüsünü tamamladığı belirlenmiştir. Araştırmacılar, farklı organlarda gerçekleşen bu iki fizyolojik yanıt arasında işlevsel bir analoji kurarak her iki hormonun da benzer bir hücresel yönetim stratejisi uyguladığını ifade etmiştir. Buna göre araştırmacıların kurduğu analojide, etilen ve absisik asidin bitki yaşamındaki ortak düzenleyici işlevi aşağıdakilerin hangisinde doğru açıklanmıştır?

    • A) Her iki hormon da aktif vejetatif büyümeyi sınırlandırıp dokuları belirli bir gelişimsel evreyi tamamlamaya veya strese karşı korunmaya yönlendirir.
    • B) Her iki hormon da meristem dokularda mitoz bölünmeyi hızlandırarak olumsuz çevre koşullarında bitkinin toplam biyokütlesini artırır.
    • C) Her iki hormon da klorofil sentezini ve fotosentez hızını uyararak zorlu koşullarda yapraklarda organik besin üretimini maksimize eder.
    • D) Her iki hormon da dormansiyi kırarak tohum çimlenmesini ve gövdenin ışığa yönelimini eş zamanlı biçimde teşvik eder.
    • E) Her iki hormon da stomaların sürekli açık kalmasını ve hücre içi su potansiyelinin düşürülmesini destekler.