PDF İndirme Katmanı

Canlılık ve Tepki

Biyoloji • TEPKİ • Özgün Kurgu • 9 soru

Canlılık ve Tepki Özgün Kurgu PDF İndir

MEB · 11. Sınıf · Biyoloji · TEPKİ

11. Sınıf Biyoloji dersi "Canlılık ve Tepki" konusu için MEB müfredatına uygun 9 soruluk özgün kurgu testi. Yaratıcı ve özgün senaryolu sorular. Soruları PDF olarak indirebilirsin.

Sorular

  1. 1.

    Uzay biyolojisi istasyonunda kapalı bir biyokapsülde çalışan araştırmacının maruz kaldığı yabancı bir biyomoleküle karşı vücudunun oluşturduğu savunma tepkileri biyosensörlerle analiz edilmiştir. Elde edilen verilerde; dokudaki makrofajların yabancı molekülü fagositozla yutup parçalayarak hücre yüzeyinde sunduğu (I), bu sunumun ardından aktive olan yardımcı T lenfositlerinin kimyasal habercilerle B lenfositlerini uyardığı (II) ve çoğalan B lenfositlerinin plazma hücrelerine dönüşerek bu moleküle özgü antikorlar salgıladığı (III) belirlenmiştir. Bu veriler doğrultusunda bağışıklık tepkilerinin nitelikleri ve sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) I. süreçte görev alan makrofajlar patojene özgü kalıcı hücresel bellek oluştururken, III. süreçte salgılanan antikorlar patojenin vücuda ilk girişini engelleyen birinci savunma hattıdır.
    • B) I, II ve III. süreçlerin tümü, mikrobiyal antijenlerin türüne bakılmaksızın hemen devreye giren ve doğumdan itibaren kanda hazır bulunan özgül olmayan savunma tepkileridir.
    • C) I ve II. süreçler antikor aracılı hümoral bağışıklığı temsil ederken, III. süreç yabancı hedefin fagositozla doğrudan parçalandığı hücresel savunma mekanizmasıdır.
    • D) I. süreç doğuştan gelen özgül olmayan savunma mekanizmasına aitken, II ve III. süreçler antijene özgüllük ve bellek oluşturma potansiyeli taşıyan edinsel bağışıklık kapsamında sınıflandırılır.
    • E) III. süreçte vücut sıvılarına antikor salgılanması nedeniyle bu yanıt pasif bağışıklık olarak etiketlenir ve bireyde uzun süreli bir bağışıklık belleği oluşturmaz.
  2. 2.

    Yapay doku mühendisliğiyle geliştirilen bir biyo-çip modelinde, insan bağışıklık sistemi yapıları görevsel niteliklerine göre iki ana grupta sınıflandırılmıştır. Grup A'da kök hücrelerden lenfositlerin üretildiği, antijen tanıma reseptörlerinin kazandırıldığı ve yabancı antijenle karşılaşmaksızın olgunlaşmanın tamamlandığı kemik iliği ile timus simüle edilmiştir. Grup B'de ise dolaşım sıvılarını süzen, olgun lenfositlerin yabancı antijenlerle ilk kez temas ettiği ve savunma yanıtlarının koordine edildiği lenf düğümü ile dalak dokuları modellenmiştir. Bu modeldeki bağışıklık sistemi yapılarının nitelikleri ve gruplandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Grup A yapıları savunmanın ikinci hattında yer alan ikincil lenfoid organlar olup yabancı patojenlerin fagositozla yok edildiği ana merkezlerdir.
    • B) Grup B yapıları lenfositlerin kök hücrelerden ilk kez üretilip hücresel yetkinlik kazandığı birincil lenfoid organlar olarak gruplandırılır.
    • C) Grup A'da olgunlaşan lenfositlerin Grup B'deki antijenleri tanıması ve çoğalarak savunma yapması, özgül olmayan doğal bağışıklığı kanıtlar.
    • D) Grup A birincil (merkezi), Grup B ise ikincil (çevresel) lenfoid yapıları temsil etmekte olup antijenin tanınması, klonal aktivasyon ve tepki oluşumu Grup B'de gerçekleşir.
    • E) Kemik iliği ve timusu içeren Grup A'da bellek hücreleri depolanırken, dalak ve lenf düğümlerini içeren Grup B'de antijenle etkileşim gerçekleşmez.
  3. 3.

    Biyoteknolojik bir araştırma istasyonunda geliştirilen yapay tanı modülü, insan vücudunun yabancı mikroorganizmalara karşı geliştirdiği dört farklı savunma tepkisini (T-1, T-2, T-3 ve T-4) izleyerek sınıflandırmıştır. Modül kayıtlarında; T-1'in solunum ve sindirim kanallarındaki mukus salgısıyla mikropların dokulara tutunmasını engellediği, T-2'nin dokuya sızan patojenleri nötrofillerle yutup kompleman proteinleriyle erittiği, T-3'ün virüsle enfekte hücreleri doğal katil hücreler aracılığıyla parçaladığı, T-4'ün ise B lenfositlerinin çoğalmasıyla antikor ve bellek hücreleri oluşturduğu belirlenmiştir. Elde edilen bu verilere dayalı olarak savunma tepkilerinin sınıflandırılması ve nitelikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) T-3 tepkisi, virüsle enfekte konak hücrelerini hedef alıp parçaladığından hücresel bağışıklık kapsamında savunmanın üçüncü hattında sınıflandırılır.
    • B) T-1 ve T-2 tepkileri, mikroorganizmaların vücut dokularına yayılmasını önlediği için savunmanın birinci hattında birlikte gruplandırılır.
    • C) T-1 savunmanın birinci hattını oluştururken; T-2 ve T-3, antijene özgü olmama ve immünolojik bellek oluşturmama nitelikleri bakımından savunmanın ikinci hattında birlikte yer alır.
    • D) T-2 ve T-4 tepkileri, patojenleri doğrudan sindirip etkisizleştirdiği için hafıza oluşturan özgül bağışıklık kategorisinde etiketlenir.
    • E) T-3 ve T-4 tepkileri, yalnızca hücreler arası doğrudan temas yoluyla hedefi erittiğinden humoral bağışıklık sınıfına dahil edilir.
  4. 4.

    Geleceğin kapalı ekosistem kolonileri için tasarlanan biyosentetik koruma modellerinde, mikroorganizmalarla karşılaşma sırasında gerçekleşen tanıma, aktivasyon ve tepki basamaklarına ait gözlem verileri şöyledir: Model I: Patojenin yüzeyindeki ortak moleküler yapılar genel reseptörlerle hemen tanınır; klonal hücre çoğalması gerekmeksizin fagositoz aktivasyonu tetiklenir ve hafıza oluşturulmadan mikroorganizma sindirilir.Model II: Patojenin kendine özgü epitopu özelleşmiş reseptörlerle tanınır; lenfositlerin klonal çoğalmasıyla aktivasyon sağlanır ve efektör hücreler hedefle doğrudan temas kurup sitotoksik salgılarla hedefi eritirken geride uzun ömürlü bellek hücreleri bırakılır.Model III: Konağın genetik yapısı nedeniyle patojenin hücreye tutunmasını sağlayacak reseptörler bulunmadığından hiçbir hücresel uyarılma ve tepki süreci olmadan patojen doğrudan elenir.Bu verilere göre modellerin temsil ettiği bağışıklık nitelikleri ve sınıflandırmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Model I, patojene özel özgüllük geliştirdiği ve hücresel bölünmeyi zorunlu kıldığı için ikincil bağışıklık kapsamında sınıflandırılır.
    • B) Model I doğal (özgül olmayan) bağışıklık mekanizmalarını, Model II hücresel kazanılmış bağışıklığı, Model III ise doğuştan gelen tür direncini yansıtır.
    • C) Model II, vücut sıvılarına antikor salınımı gerçekleştirdiğinden sıvısal (humoral) bağışıklığın tipik bir örneğidir.
    • D) Model III, vücuda dışarıdan hazır antikor verilmesiyle oluşturulan yapay pasif bağışıklık niteliği gösterir.
    • E) Model I ve Model II'nin her ikisi de sadece aktif kazanılmış bağışıklık mekanizmalarında görev alan lenfosit süreçlerini içerir.
  5. 5.

    Yapay yer çekimli bir uzay istasyonunda geliştirilen biyo-algılayıcı çip, bir araştırmacının zararsız bir test antijeniyle ilk kez (I. aşama) ve otuz gün sonra ikinci kez (II. aşama) karşılaşması sırasında kanındaki antikor dinamiklerini ölçmüştür. Ölçümlerde; I. aşamada ilk antikor tespitinin 7. günde yapıldığı ve antikor derişiminin yavaşça 80 birime çıktığı, II. aşamada ise 1. günden itibaren antikorların hızla üretilerek 3. günde 8.000 birime ulaştığı ve uzun süre kanda kaldığı belirlenmiştir. Bu verilerden hareketle bağışıklık sisteminin nitelikleri ve sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) I. aşamada gözlenen antikor artışı savunmanın ikinci hattındaki doğal bağışıklığa, II. aşamadaki hızlı yanıt ise kazanılmış bağışıklığa aittir.
    • B) II. aşamadaki antikor derişiminin yüksekliği, antijenin vücuda ilk kez tanıtılmasını sağlayan aşı uygulamasıyla kazanılan birincil bağışıklıktır.
    • C) I. aşamada antikorların geç ortaya çıkması, hücresel bağışıklık elemanlarının serbest antijenleri doğrudan fagositozla yok etmesinden kaynaklanır.
    • D) II. aşamadaki tepki, I. aşamada oluşan hafıza hücreleri sayesinde tanıma ve aktivasyon süreçlerinin hızlandığı ikincil bağışıklığı temsil eder.
    • E) Her iki aşamada ulaşılan antikor seviyeleri, hazır antikor transferiyle sağlanan pasif bağışıklığın kalıcı koruma oluşturduğunu kanıtlar.
  6. 6.

    Derin uzay araştırma üssünde görevli personelin farklı korunma yöntemlerine bağlı bağışıklık nitelikleri incelenmiş ve kayıt altına alınmıştır. İncelenen durumlarda; I. birey hastalığı geçirerek, II. birey zayıflatılmış antijen içeren koruyucu biyolojik sıvı enjeksiyonuyla, III. birey acil durumda hazır antikor takviyesi alarak korunmuş; IV. birey olan kolonideki yeni doğan bebeğe ise annesinden plasenta ve anne sütü yoluyla antikor geçtiği belirlenmiştir. Bu verilere göre bağışıklığın sınıflandırılması ve nitelikleriyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) I ve III numaralı bireylerde patojen doğrudan vücut hücrelerini uyardığı için her iki durum da aktif bağışıklık kategorisinde değerlendirilir.
    • B) II numaralı bireye antijene özgü hazır antikorlar aktarıldığından savunma süreci hafıza hücreleri oluşturulmadan tamamlanır.
    • C) I ve II aktif bağışıklık kapsamında uzun süreli hücresel bellek sağlarken, III yapay pasif, IV ise doğal pasif bağışıklık örneğidir.
    • D) IV numaralı bireye anneden geçen antikorlar, bebeğin kendi lenfositlerinde klonal çoğalmayı tetikleyerek ömür boyu süren kalıcı koruma oluşturur.
    • E) III ve IV numaralı durumlarda vücudun kendi plazma hücreleri antikor salgıladığı için her iki korunma biçimi de yapay aktif bağışıklığı temsil eder.
  7. 7.

    Yapay bir biyosensör platformunda insan bağışıklık sisteminin üç farklı savunma bileşeni (K, L ve M) mikroorganizmalarla etkileşimleri sırasında taranmış; K bileşeninin patojenin türüne bakılmaksızın fagositoz yaparak yangısal tepkiyi tetiklediği, L bileşeninin virüsle enfekte hücrelerce salgılanıp komşu hücreleri koruyan interferonları içerdiği, M bileşeninin ise hedefe özel yüzey reseptörleriyle antijeni tanıyıp klonal çoğalma sonucu uzun ömürlü bellek hücreleri oluşturduğu saptanmıştır. Bu verilere göre K, L ve M bileşenlerinin sınıflandırılması ve nitelikleriyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) K ve L özgül olmayan bağışıklığın ikinci savunma hattında görev alırken M özgül bağışıklık kapsamında hafıza oluşturur.
    • B) K bileşeni vücudun birinci savunma hattını oluşturan fiziksel engeller grubunda sınıflandırılır.
    • C) L bileşeni patojene özel antikor üreterek hücresel bağışıklık mekanizmasını devreye sokar.
    • D) M bileşeni doğuştan gelen bağışıklığa ait olup enfeksiyonun hemen başında fagositer aktivite sergiler.
    • E) K, L ve M bileşenlerinin tümü aynı antijenle ikinci kez karşılaşıldığında ikincil bağışıklık tepkisi oluşturur.
  8. 8.

    Gelişmiş bir biyolojik simülatörde, insan lenf dokusuna uygulanan iki farklı antijene (X ve Y) karşı bağışıklık sisteminin gösterdiği tepki basamakları izlenerek şu veriler elde edilmiştir: X Etkeni: Serbest antijen lenfosit reseptörlerince doğrudan tanınmış; aktive olan hücreler plazma ve bellek hücrelerine dönüşmüş; tepki aşamasında vücut sıvılarına antikor salgılanarak patojen etkisiz kılınmıştır.Y Etkeni: Yabancı protein konak hücre yüzeyinde sunulduktan sonra lenfositlerce algılanmış; uyarılmış hücreler efektör ve bellek hücrelerine farklılaşmış; tepki aşamasında hedef hücreyle doğrudan temas kurulup salgılanan perforinlerle hücre parçalanmıştır.Bu verilere göre, incelenen bağışıklık tepkilerinin nitelikleri ve sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) X etkenine karşı geliştirilen yanıt hücresel bağışıklık olup fagositoz yapan akyuvarların hedef hücreyi yutmasıyla tamamlanmıştır.
    • B) Y etkenine karşı oluşturulan savunma hattı özgül olmayan doğal bağışıklık örneği olup antijene özgü bellek hücresi oluşturmaz.
    • C) Her iki etkene karşı verilen tepkide lenfositler antijeni hücresel sunuma ihtiyaç duymadan, yalnızca kan sıvısından serbest hâlde tanımıştır.
    • D) X etkenine yönelik üretilen antikorlar, enfekte olmuş konak hücrelerin içine sızarak hücre içi patojenleri doğrudan parçalamıştır.
    • E) X etkenine karşı vücut sıvılarında antikorlar aracılığıyla hümoral bağışıklık kurulurken, Y etkenine karşı konak hücrelerle doğrudan temas sağlayan hücresel bağışıklık gerçekleşmiştir.
  9. 9.

    Yapay bir biyosfer istasyonunda görev yapan üç araştırmacının yabancı bir mikrobik proteine karşı sergiledikleri savunma tepkileri incelenmiştir. Elde edilen bulgularda; 1. bireyde patojenin yalnızca fiziksel engeller ve lizozim salgısıyla durdurulduğu, 2. bireyde antijen uyarımıyla B lenfositlerinin antikor ve bellek hücresi ürettiği, 3. bireyde ise dolaşıma hazır antikor verilerek patojenin hızla nötralize edildiği fakat bellek hücresinin oluşmadığı saptanmıştır. Bu verilere göre araştırmacıların vücutlarında gerçekleşen bağışıklık türleri aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

    • A) 1. birey: Doğal (özgül olmayan) bağışıklık — 2. birey: Aktif bağışıklık — 3. birey: Pasif bağışıklık
    • B) 1. birey: Pasif bağışıklık — 2. birey: Doğal (özgül olmayan) bağışıklık — 3. birey: Aktif bağışıklık
    • C) 1. birey: Doğal (özgül olmayan) bağışıklık — 2. birey: Pasif bağışıklık — 3. birey: Aktif bağışıklık
    • D) 1. birey: Aktif bağışıklık — 2. birey: Hücresel bağışıklık — 3. birey: Doğal (özgül olmayan) bağışıklık
    • E) 1. birey: Pasif bağışıklık — 2. birey: Aktif bağışıklık — 3. birey: Doğal (özgül olmayan) bağışıklık