Canlılık ve Tepki Kazanım PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Bir bireyin aynı patojenle farklı zamanlarda gerçekleşen iki ayrı karşılaşmasına ait bağışıklık tepkisi verileri incelenmiştir. Patojenle ilk karşılaşmada antikor üretimi birkaç gün sonra başlayıp kandaki antikor derişimi yavaş yükselirken, aynı patojenle ikinci karşılaşmada antikor üretimi saatler içinde başlayarak çok daha yüksek bir seviyeye ulaşmıştır. Bu verilere dayanılarak bağışıklık tepkilerinin sınıflandırılması ve nitelikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) İlk karşılaşmada oluşan tepki ikincil bağışıklık olup fagositoz yapan hücrelerin antijeni doğrudan belleğe kaydetmesiyle gerçekleşir.
   • B) İkinci karşılaşmada antikor derişiminin hızla artması, pasif bağışıklık yoluyla vücuda dışarıdan hazır antikor verilmesinden kaynaklanır.
   • C) İlk karşılaşmada antikor üretiminin gecikmesi, patojene karşı yalnızca doğal katil hücreler görev alıp lenfositlerin hiç uyarılmamasındandır.
   • D) İlk karşılaşmada oluşan birincil tepki sürecinde bellek hücrelerinin üretilmiş olması, ikinci karşılaşmada ikincil tepkinin daha hızlı ve güçlü gelişmesini sağlamıştır.
   • E) Her iki karşılaşmada da bağışıklık tepkisinin niteliği aynı olup antikor üretim hızındaki farklılık yalnızca patojenin vücuda girdiği doku türünden kaynaklanır.
2. 2.

   Kazanılmış bağışıklık sınıflandırmasında; I (hastalığın geçirilmesi) ve II (anne sütü veya plasenta ile antikor aktarımı) doğal yolla, III (aşı uygulaması) ve IV (serum verilmesi) ise yapay yolla kazanılan durumları temsil eder. Bu bağışıklık durumlarının nitelikleri ve etiketlenmesi dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) I ve IV durumlarında antikorlar bireyin kendi lenfositleri tarafından üretilirken, II ve III durumlarında vücuda hazır antikor aktarılır.
   • B) II ve III durumları bağışıklık belleği oluşturarak bireye uzun süreli koruma sağlayan aktif bağışıklık örnekleridir.
   • C) IV durumu antijen içerdiği için sağlıklı bireylere koruyucu amaçla uygulanır ve kalıcı bağışıklık oluşturur.
   • D) I ve III durumları antijen uyarısıyla aktif bağışıklık sağlayıp bellek hücresi oluştururken, II ve IV durumları hazır antikorlarla pasif ve geçici bağışıklık sağlar.
   • E) I, II ve III durumları patojene özgü olmayan savunma mekanizmaları iken, yalnızca IV durumu kazanılmış bağışıklık kapsamında yer alır.
3. 3.

   İnsanda özgül bağışıklığın gelişim sürecine ait üç aşama ve bu aşamalarda gerçekleşen hücresel olaylar verilmiştir: I. Aşama: Yabancı antijenlerin lenfosit yüzeyindeki özgül reseptörlerce bağlanarak ayırt edilmesiII. Aşama: Uyarılmış lenfositlerin mitoz bölünmelerle çoğalıp efektör ve bellek hücrelerine farklılaşmasıIII. Aşama: Plazma hücrelerinin antikor salgılaması veya T lenfositlerinin enfekte hücreleri parçalamasıBu veriler dikkate alındığında bağışıklık aşamalarının sınıflandırılması ve nitelikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) I, II ve III. aşamalar sırasıyla tanıma, aktivasyon ve tepki evrelerini temsil eder; bağışıklık belleğinin temeli II. aşamadaki hücresel farklılaşmayla atılır.
   • B) I, II ve III. aşamalar sırasıyla aktivasyon, tanıma ve tepki evrelerini temsil eder; antijene özgü birincil savunma tepkisi I. aşamada tamamlanır.
   • C) I, II ve III. aşamalar sırasıyla tanıma, tepki ve aktivasyon evrelerini temsil eder; hafıza hücreleri patojenlerin yok edildiği III. aşamada oluşur.
   • D) I ve II. aşamalar patojene özgü olmayan doğal bağışıklığı temsil eder; antijene özgü kazanılmış bağışıklık yalnızca III. aşamada başlar.
   • E) I, II ve III. aşamalar sırasıyla tepki, aktivasyon ve tanıma evrelerini temsil eder; lenfositlerin klonal çoğalması antijen tanınmadan önce gerçekleşir.
4. 4.

   Alerjenle ilk temas sırasında sentezlenen IgE antikorları mast hücrelerinin yüzeyine bağlanır; aynı alerjenle ikinci kez karşılaşıldığında ise bu hücrelerden hızla histamin salgılanarak alerjik reaksiyon tetiklenir. Bu mekanizma dikkate alındığında alerjik tepkilerin oluşum süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

   • A) Alerjik reaksiyonun gelişebilmesi için bağışıklık sisteminin ilgili antijene karşı önceden duyarlılaşmış olması gerekir.
   • B) Alerjenle ilk temas anında mast hücreleri henüz degranülasyona uğramadığından ani ve şiddetli klinik belirtiler görülmez.
   • C) Mast hücrelerinden salınan histamin, bölgesel kılcal damarların geçirgenliğini artırarak ödem ve kızarıklığa yol açar.
   • D) IgE antikorları ikinci temasta doğrudan fagositoz yaparak alerjen moleküllerini hücre içine alır ve sindirir.
   • E) İkinci karşılaşmada alerjenin mast hücresi yüzeyindeki IgE molekülleriyle çapraz bağlanması aracı kimyasalların salınımını uyarır.
5. 5.

   Alerjenle ilk kez karşılaşan bir bireyde bu maddeye özgü IgE tipi antikorlar üretilerek mast hücrelerinin yüzeyine tutunur. Aynı alerjen vücuda tekrar girdiğinde mast hücrelerindeki bu antikorlara bağlanarak hücrenin uyarılmasına ve ortama histamin salgılanmasına yol açar. Bu bilgilere dayalı olarak alerjik tepkilerin oluşum süreci ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

   • A) Mast hücrelerinin uyarılması için alerjenin ilk temas anında bu hücreleri doğrudan parçalaması gerekir.
   • B) Alerjik belirtilerin ortaya çıkması, vücutta hafıza hücrelerinin oluşmadığını ve bağışıklık yanıtının geciktiğini kanıtlar.
   • C) İlk temas sürecinde sentezlenen IgE antikorları, sonraki karşılaşmalarda alerjenin mast hücresini uyarmasını sağlayan özgül birer aracı görevi görür.
   • D) Mast hücrelerinden salgılanan histamin, damar geçirgenliğini azaltarak antijenin kılcal damarlara geçişini bütünüyle engeller.
   • E) Alerjenle gerçekleşen her yeni temas, antikor üretim mekanizmasını durdurarak yalnızca hücresel bağışıklığı devreye sokar.
6. 6.

   Alerjen bir maddeye karşı bağışıklık sisteminin duyarlılaşması ve ardından gelişen alerjik tepki süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) İlk karşılaşmada mast hücrelerinden yoğun miktarda salınan histamin, vücutta anında şiddetli alerjik belirtilere yol açar.
   • B) Alerjen uyarısıyla üretilen IgE tipi antikorların mast hücrelerinin yüzeyine bağlanması, sonraki karşılaşmada hızlı histamin salgılanmasına zemin hazırlar.
   • C) Alerjik reaksiyon sırasında mast hücrelerinden salgılanan histamin, bronş düz kaslarını gevşeterek soluk alıp vermeyi belirgin şekilde kolaylaştırır.
   • D) Alerjenler dokularda doğrudan T lenfositleri tarafından fagositoz edilir ve bölgedeki kılcal damar geçirgenliğini azaltır.
   • E) Alerjik yanıt yalnızca canlı patojenlerin dokularda aktif enfeksiyon oluşturması durumunda özgül antikor senteziyle başlatılır.
7. 7.

   İlk kez karşılaşılan bir alerjene karşı üretilen IgE tipi antikorlar, dokularda yer alan mast hücrelerinin yüzeyindeki reseptörlere bağlanarak organizmayı bu uyarana karşı duyarlı hâle getirir. Buna göre aynı alerjenle yeniden karşılaşıldığında hedef dokularda ani bir alerjik tepkinin gelişmesi, aşağıdaki durumlardan hangisiyle doğrudan açıklanır?

   • A) Plazma hücrelerinin alerjeni doğrudan fagositoz edip lizozomlarında parçalamasıyla
   • B) Kanda dolaşan alyuvarların alerjeni bağlayarak kılcal damar geçirgenliğini düşürmesiyle
   • C) Alerjenin mast hücrelerine bağlı IgE antikorları ile birleşerek histamin salgısını uyarmasıyla
   • D) Mast hücrelerinin hızla mitoz geçirerek antijen sentezleyen efektör hücrelere dönüşmesiyle
   • E) Bellek T lenfositlerinin alerjeni etkisiz kılmak adına ortama yoğun biçimde interferon salgılamasıyla
8. 8.

   Alerjen bir maddeyle ilk kez karşılaşan bir bireyde duyarlılaşma süreci tamamlandıktan sonra, aynı alerjenle yeniden karşılaşılması durumunda hızlı bir bağışıklık yanıtı gelişir. Buna göre, alerjenle ikinci karşılaşmada mast hücrelerinden histamin salgılanmasını doğrudan tetikleyen olay aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Alerjenin mast hücresi çekirdeğine girerek protein sentezini doğrudan başlatması
   • B) Alerjenin mast hücrelerinin yüzeyindeki özgül IgE antikorlarına bağlanması
   • C) Dolaşımdaki serbest histaminin mast hücre zarındaki reseptörleri uyarması
   • D) T lenfositlerinin mast hücrelerini fagositoz yapması için uyarması
   • E) Kompleman proteinlerinin mast hücre zarını doğrudan parçalayarak delmesi
9. 9.

   Alerjen bir maddeye duyarlı bir bireyde bağışıklık sisteminin bu uyarana ilk ve sonraki temaslarında gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Alerjenle ilk temas anında mast hücrelerinden yüksek miktarda histamin salgılanarak ani doku ödemi oluşur.
   • B) İlk temasta sentezlenen IgE tipi antikorların mast hücrelerine bağlanması, sonraki temasta hızlı histamin salınımına zemin hazırlar.
   • C) İkinci temasta alerjenler doğrudan kılcal damar endoteline bağlanarak antikor üretim mekanizmasını tamamen baskılar.
   • D) Alerjik yanıt sırasında salgılanan histamin, kılcal damar geçirgenliğini azaltarak dokularda sıvı toplanmasını engeller.
   • E) Mast hücreleri alerjene karşı hafıza hücrelerine dönüşerek sonraki temaslarda fagositoz hızını artırır.
10. 10.

    Daha önce belirli bir alerjenle karşılaşarak duyarlılaşmış bir birey, aynı alerjenle yeniden temas ettiğinde mast hücrelerinden doku sıvısına yüksek miktarda histamin salgılanır. Bu süreçte salgılanan histaminin kılcal damarlar üzerindeki doğrudan etkisi sonucunda aşağıdaki durumlardan hangisi ortaya çıkar?

    • A) Mast hücrelerinin yüzeyindeki IgE antikorlarının alerjeni ilk kez tanıması
    • B) Kılcal damar geçirgenliğinin artmasıyla çevre dokularda ödem ve kızarıklık oluşması
    • C) Alerjene karşı kanda ilk defa antikor sentezleyecek plazma hücrelerinin üretilmesi
    • D) Mast hücrelerinin bölünerek dokudaki toplam bağışıklık hücresi sayısını artırması
    • E) Antijenlerin T lenfositleri tarafından fagositozla tamamen yok edilmesi
11. 11.

    Alerjen bir maddeyle ilk kez karşılaşan sağlıklı bir bireyde belirgin bir klinik tepki oluşmazken, aynı alerjenle sonraki temaslarda dakikalar içinde dokularda kızarıklık, ödem ve mukus salgısında hızlı bir artış meydana gelmiştir. Bu durumun hücresel ve biyokimyasal mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

    • A) İlk temasta antijenler doğrudan mast hücrelerini parçalamış ve hücresel bağışıklığı kalıcı olarak devre dışı bırakmıştır.
    • B) İlk temasta kanda biriken nötrofiller, ikinci temasta damar düz kaslarını kasıp kan basıncını yükselterek doku hasarına yol açmıştır.
    • C) İlk temasta üretilen IgE tipi antikorların mast hücrelerine bağlanmasıyla duyarlılaşma gerçekleşmiş, sonraki temasta bu antikorlara bağlanan alerjen histamin salgısını tetiklemiştir.
    • D) İlk temas sırasında salgılanan yüksek yoğunluktaki histamin, sonraki temasta kılcal damar geçirgenliğini azaltarak dokulardaki sıvı toplanmasını engellemiştir.
    • E) İkinci temasta alerjenler plazma hücrelerine tutunarak antikor sentezini tamamen durdurmuş ve yangı yanıtını baskılamıştır.
12. 12.

    Bir bireyde belirli bir polen türüyle ilk temas sürecinde belirgin bir klinik belirti görülmezken aynı polenle sonraki karşılaşmada dakikalar içinde hapşırma, burun akıntısı ve doku ödemi geliştiği gözlenmiştir. Bu durumun ortaya çıkmasında gerçekleşen bağışıklık mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi bilimsel bir kanıta dayanır?

    • A) İlk temas sırasında polen antijenlerine karşı sentezlenen IgE antikorlarının mast hücrelerine tutunması, ikinci temasta hücreden ani histamin salgılanmasını tetiklemiştir.
    • B) İlk temasta polenlerin doğal katil hücreler tarafından fagositoz edilmesi, ikinci temasta damar genişlemesini durduran özgül lenfositlerin hızla çoğalmasını sağlamıştır.
    • C) İkinci temasta alerjenlerin doğrudan alyuvar yüzeyine bağlanması, kanın ozmotik basıncını artırarak dokulardan damara aşırı sıvı geçişine neden olmuştur.
    • D) İlk temas anında bellek hücrelerinin oluşmaması nedeniyle ikinci karşılaşmada yalnızca hücresel bağışıklık bileşenleri aktif rol oynamıştır.
    • E) İkinci temas sırasında salgılanan interferonlar, kılcal damar geçirgenliğini azaltarak dokularda sıvı birikimini ve yangısal tepkiyi baskılamıştır.
13. 13.

    Alerjen bir maddeye karşı vücutta duyarlılaşmanın gelişmesi ve ardından alerjik tepkinin ortaya çıkması sürecinde gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Alerjenle ilk temasta mast hücreleri parçalanarak dolaşıma yüksek miktarda histamin salgılar.
    • B) İlk karşılaşmada üretilen IgE tipi antikorların mast hücrelerinin yüzeyine tutunmasıyla vücut duyarlılaşır.
    • C) İkinci karşılaşmada mast hücrelerinden salınan histamin, kılcal damar geçirgenliğini azaltarak ödemi engeller.
    • D) Alerjenler yalnızca patojen mikroorganizmaların varlığında B lenfositleri tarafından yabancı olarak tanınır.
    • E) Alerjik tepkiler, bellek T lenfositlerinin alerjenleri fagositozla yok etmesi sonucu kendiliğinden sonlanır.
14. 14.

    İnsan vücudunun mikroorganizmalara karşı oluşturduğu üç farklı bağışıklık durumu incelenmiştir. K durumunda antijene özgü olmayan ve hafıza hücresi oluşturmayan hızlı bir tepki gerçekleşirken L durumunda antijene özgü ve bellek hücreleri oluşturan uzun süreli bir koruma sağlanmaktadır. M durumunda ise hazır antikorlarla sağlanan antijene özgü fakat bellek hücresi oluşturmayan geçici bir koruma görülmektedir. Buna göre K, L ve M bağışıklık durumlarının sınıflandırılmasıyla ilgili ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) K durumu, antijenle ilk karşılaşmada B lenfositlerinin plazma hücrelerine dönüşerek bellek hücresi oluşturmasıyla gerçekleşir.
    • B) L durumu, bireye hazır antikor içeren serum enjekte edilmesiyle oluşan geçici pasif bağışıklığı temsil eder.
    • C) M durumu, zayıflatılmış mikrop içeren aşı uygulamasıyla vücudun kendi ürettiği antikorlarla sağlanan aktif bağışıklıktır.
    • D) K durumu doğuştan gelen özgül olmayan bağışıklığı, L durumu aktif bağışıklığı, M durumu ise pasif bağışıklığı temsil eder.
    • E) K ve M durumları hücresel savunma hattını oluştururken, L durumu yalnızca vücut sıvılarındaki lizozim enzimiyle yürütülür.
15. 15.

    İnsan vücudunda gerçekleşen üç farklı bağışıklık mekanizmasının özellikleri şunlardır: • K: Patojenleri özgül olarak ayırt etmeksizin fagositozla yok eder ve bağışıklık belleği oluşturmaz. • L: B lenfositlerinden türeyen plazma hücrelerinin ürettiği antikorlar aracılığıyla vücut sıvılarındaki serbest antijenleri nötralize eder. • M: Antijen taşıyan enfekte veya anormal hücrelere T lenfositlerinin doğrudan temas edip kimyasal salgılamasıyla savunma sağlar. Bu mekanizmaların temsil ettiği bağışıklık çeşitleri hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

    • A) K: Doğal bağışıklık, L: Hücresel bağışıklık, M: Hümoral bağışıklık
    • B) K: Hücresel bağışıklık, L: Doğal bağışıklık, M: Hümoral bağışıklık
    • C) K: Doğal bağışıklık, L: Hümoral bağışıklık, M: Hücresel bağışıklık
    • D) K: Hümoral bağışıklık, L: Doğal bağışıklık, M: Hücresel bağışıklık
    • E) K: Hücresel bağışıklık, L: Hümoral bağışıklık, M: Doğal bağışıklık
16. 16.

    İnsan bağışıklığında yer alan X grubu mekanizmalar doğuştan gelen, patojene özgü olmayan ve hücresel bellek oluşturmayan genel savunmayı temsil ederken Y grubu mekanizmalar antijene özgü olarak lenfositlerce yürütülen ve hücresel bellek oluşturan kazanılmış savunmayı temsil eder. Bu sınıflandırma ve mekanizmalar dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) X grubu kazanılmış bağışıklık kapsamında yer alır ve enfeksiyon anında plazma hücrelerinin özgül antikor salgılamasıyla yürütülür.
    • B) Y grubu özgül olmayan mekanizmaları kapsar ve patojenlerin hücresel bellek oluşturulmadan yalnızca fagositozla yok edilmesini sağlar.
    • C) Tükürükteki lizozim enzimleri ile fagositoz yapan akyuvarlar X grubuna; aşı uygulaması sonrası oluşan antikor üretimi ise Y grubuna örnektir.
    • D) X grubu patojene özgü antijenlerin B lenfositlerince doğrudan tanınması ve uzun süreli hücresel bellek geliştirilmesi temeline dayanır.
    • E) Y grubu vücudun mikrop girişini önleyen fiziksel engellerini oluştururken X grubu yalnızca üçüncü savunma hattında devreye girer.
17. 17.

    İnsan bağışıklık sistemine ait iki farklı yanıt mekanizmasında; K yanıtının patojene özgü antikor üretimi ve bellek hücreleri oluşturarak uzun süreli koruma sağladığı, L yanıtının ise antijen ayrımı yapmaksızın fagositoz ve doğal salgılarla hızlı bir savunma hattı kurduğu gözlenmiştir. Bu gözlemlere dayanılarak K ve L yanıtlarının sınıflandırılmasıyla ilgili yapılan eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

    • A) K: Özgül olmayan (doğal) bağışıklık — L: Özgül (kazanılmış) bağışıklık
    • B) K: Pasif bağışıklık — L: Hücresel bağışıklık
    • C) K: Özgül (kazanılmış) bağışıklık — L: Özgül olmayan (doğal) bağışıklık
    • D) K: Özgül olmayan (doğal) bağışıklık — L: Aktif bağışıklık
    • E) K: Pasif bağışıklık — L: Doğal bağışıklık
18. 18.

    İnsan vücudunun mikroorganizmalara karşı oluşturduğu savunma mekanizmaları şu şekilde gruplandırılmıştır: K mekanizması: Patojen türünü ayırt etmeksizin vücuda girişini engelleyen deri, mukus ve gözyaşı gibi fiziksel-kimyasal engellerL mekanizması: Giriş engelini aşan patojenlere karşı fagositoz, yangısal tepki ve antimikrobiyal proteinlerle verilen genel hücresel tepkilerM mekanizması: Antijene özgü olarak B ve T lenfositlerinin aktivasyonu ile yürütülen ve hücresel bellek oluşturan tepkilerBuna göre K, L ve M savunma mekanizmalarının bağışıklık sistemindeki sınıflandırmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) K ve L mekanizmaları özgül bağışıklık kapsamında incelenirken M mekanizması doğal bağışıklığı oluşturur.
    • B) K mekanizması savunmanın birinci hattını, L mekanizması ise savunmanın ikinci hattını temsil eder.
    • C) M mekanizmasında antikor oluşumu ve hücresel bellek görülmezken L mekanizmasında kalıcı bağışıklık belleği kurulur.
    • D) L mekanizmasında antijene özgü B lenfositleri, M mekanizmasında ise doğal katil hücreler birincil olarak görev alır.
    • E) K mekanizmasının aktivasyonu doğrudan antijen tanıyan T lenfositlerinin bölünmesi ve uyarılmasıyla sağlanır.
19. 19.

    Bir araştırmada sağlıklı K ve L bireylerinin bağışıklanma süreçleri incelenmiştir. K bireyine zayıflatılmış patojen verilerek bireyin kendi B ve T lenfositlerinin uyarılması ve hafıza hücreleri oluşturması sağlanmıştır; L bireyine ise başka bir canlıda üretilmiş hazır antikorlar aktarılarak patojene karşı doğrudan ve geçici bir savunma oluşturulmuştur. Bu verilere göre K ve L bireylerinde gelişen bağışıklık türleri ve nitelikleri ile ilgili yapılan eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

    • A) K bireyinde pasif, L bireyinde aktif bağışıklık kurulmuş olup her iki bireyde de kalıcı bağışıklık belleği gelişir.
    • B) K bireyinde aktif, L bireyinde pasif bağışıklık gelişmiş olup yalnızca K bireyinde antijene özgü bağışıklık belleği oluşur.
    • C) K bireyinde özgül olmayan doğal savunma, L bireyinde ise hücresel kazanılmış bağışıklık uyarılmıştır.
    • D) Her iki bireyde de aktif bağışıklık sağlanmış ancak L bireyinde lenfositlerin uyarılması K bireyine göre daha uzun sürmüştür.
    • E) K bireyinde doğal pasif bağışıklık, L bireyinde yapay aktif bağışıklık meydana gelmiştir.
20. 20.

    İki farklı bağışıklık kazanma sürecinde; birinci uygulamada bireye zayıflatılmış mikrop verilerek uzun süreli bellek hücreleri oluşturulurken ikinci uygulamada başka bir canlıda üretilen hazır antikorlar bireye aktarılmaktadır. Buna göre bu bağışıklık durumlarının sınıflandırılmasıyla ilgili hangi değerlendirme doğrudur?

    • A) Birinci uygulama pasif bağışıklık, ikinci uygulama ise aktif bağışıklık kapsamında sınıflandırılır.
    • B) Birinci uygulamada birey kendi antikorlarını üretirken ikinci uygulamada hazır savunma proteinleri aktarılır.
    • C) İkinci uygulama bellek hücrelerinin oluşumunu uyararak ilgili etkene karşı kalıcı koruma sağlar.
    • D) Her iki uygulama da fagositoz yapan hücrelerle yürütülen özgül olmayan savunma hattını oluşturur.
    • E) Birinci uygulama acil durumlarda tedavi amacıyla, ikinci uygulama ise önceden koruma amacıyla uygulanır.
21. 21.

    Bağışıklık sisteminin patojen mikroorganizmalara karşı oluşturduğu savunma mekanizmaları doğal ve kazanılmış bağışıklık olarak sınıflandırılır. Buna göre insanda kazanılmış bağışıklık kapsamında gerçekleşen aktif ve pasif bağışıklık durumlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Aktif bağışıklıkta vücuda hazır antikor aktarılırken pasif bağışıklıkta antijen verilerek antikor üretimi uyarılır.
    • B) Pasif bağışıklık sürecinde hafıza hücreleri oluşturularak ilgili antijene karşı ömür boyu direnç kazandırılır.
    • C) Aşı uygulaması aktif bağışıklık sağlayarak koruyucu nitelik taşırken hazır antikor içeren serum uygulaması pasif bağışıklık sağlayarak tedavi edici nitelik taşır.
    • D) Anne sütü ve plasenta yoluyla anneden fetüse ya da bebeğe antikor aktarılması kalıcı aktif bağışıklık oluşturur.
    • E) Patojenle doğal yoldan enfekte olup hastalığı atlatan bir bireyde yalnızca kısa süreli pasif bağışıklık mekanizmaları devreye girer.
22. 22.

    Bir araştırmacı; tek hücreli bir ökaryot olan terliksi hayvanın kimyasal maddeden uzaklaşmasını, bir saksı bitkisinin gövdesinin ışığa doğru yönelmesini ve bir kurbağanın ani ses dalgası karşısında suya sıçramasını gözlemlemiştir. Bu farklı canlı örneklerindeki tepki süreçleri karşılaştırıldığında canlıların çevrelerine uyumunu sağlayan tepki mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

    • A) Bütün canlılar çevresel değişimleri yalnızca özelleşmiş sinir hücreleriyle algılayıp doğrudan elektrokimyasal yolla tepkiye dönüştürür.
    • B) Farklı organizasyon düzeyindeki canlılar, çeşitli uyaranları algılama, işleme ve uygun bir tepki oluşturma temel örüntüsünü farklı mekanizmalarla gerçekleştirir.
    • C) Hücresel yapı basitleştikçe uyaranlara karşı gösterilen tepkiler hormonal denetim mekanizmalarıyla hızlandırılır.
    • D) Canlıların uyaranlara tepki verme hızı yalnızca sahip oldukları duyu organlarının sayısına bağlı olarak belirlenir.
    • E) Bitkiler ve tek hücreliler yalnızca kimyasal uyarılara, omurgalı hayvanlar ise sadece fiziksel uyarılara karşı tepki geliştirir.
23. 23.

    Tek hücreli bir terliksi hayvanın asidik ortamdan uzaklaşması, bitki gövdesinin ışığa yönelmesi ve bir omurgalının ani ses karşısında irkilerek kaçması durumları incelenmektedir. Bu gözlemlerden yola çıkarak canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Çevresel değişimler farklı organizasyon düzeyindeki canlılar tarafından algılanabilir; ancak uyaranın iletilmesi ve tepkinin ortaya çıkışı canlı grubuna özgü mekanizmalarla gerçekleşir.
    • B) Çevresel uyaranların algılanıp işlenmesi ve tepkiye dönüştürülmesi daima özelleşmiş sinir hücrelerinin varlığına bağlıdır.
    • C) Canlılar dış ortamdan gelen tüm fiziksel ve kimyasal uyarılara yalnızca hormon adı verilen kimyasal habercileri kullanarak yanıt verir.
    • D) Canlıların uyaranlara karşı gösterdiği tepkiler, yapısal karmaşıklıktan bağımsız olarak her zaman aynı hücresel hızda ve biçimde ortaya çıkar.
    • E) Çevresel uyarılara karşı geliştirilen biyolojik tepki mekanizmaları, sadece çok hücreli canlıların iç dengesini korumaya yönelik olarak işlev görür.
24. 24.

    İnsanda çevreden gelen farklı nitelikteki uyaranların algılanmasında görev yapan duyu reseptörleri ve bulundukları duyu organları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Kemoreseptörler yalnızca dildeki tat tomurcuklarında yer alırken burundaki sarı bölgede mekanik uyaranlara duyarlı reseptörler görev yapar.
    • B) Kulaktaki yarım daire kanallarında başın dönme hareketini ve dengeyi algılamak için kimyasal uyaranlara duyarlı kemoreseptörler bulunur.
    • C) Gözün retina tabakasında ışık dalgalarını fotoreseptörler algılarken kulaktaki korti organında ses titreşimlerini mekanoreseptörler algılar.
    • D) Derinin yapısında sadece sıcaklık değişimlerine yanıt veren termoreseptörler bulunur, dokunmaya ve basınca duyarlı reseptörler yer almaz.
    • E) Burunda mukus içinde çözünen koku tanecikleri doğrudan mekanik etki oluşturduğu için burundaki duyu hücreleri mekanoreseptör olarak adlandırılır.
25. 25.

    Alerjen bir maddeyle ilk kez karşılaşan bireyin vücudunda plazma hücreleri tarafından üretilen IgE antikorları mast hücrelerinin yüzeyine bağlanır; aynı alerjenle ikinci kez karşılaşıldığında ise alerjenin bu antikorlara bağlanması mast hücrelerinden yoğun histamin salgılanmasına yol açar. Bu mekanizma dikkate alındığında, alerjik tepkilerin oluşum süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru bir çıkarımdır?

    • A) Alerjenle ilk temas anında klinik belirtilerin şiddeti, mast hücrelerinden salgılanan histaminin en yüksek düzeye ulaşmasına bağlıdır.
    • B) İlk temasta üretilen özgül antikorların doku hücrelerine tutunması, sonraki temaslarda hızlı bir bağışıklık tepkisi verilmesini sağlar.
    • C) Alerjen maddeler vücuda girdiklerinde doğrudan mast hücrelerini uyararak plazma hücrelerinin devre dışı kalmasına neden olur.
    • D) Histamin salgılanması yalnızca alerjenin vücuda ilk girdiği anda gerçekleşen birincil bağışıklık yanıtı ürünüdür.
    • E) IgE antikorları sadece antijenleri fagositoz yaparak etkisiz hâle getiren akyuvar çeşitleri tarafından üretilir.
26. 26.

    Alerjen bir maddeye duyarlılaşmış bir bireyde alerjik tepkilerin ortaya çıkış mekanizması incelendiğinde, gerçekleşen bağışıklık olaylarıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

    • A) Alerjenle ilk temasta mast hücrelerinden aniden salgılanan yüksek miktardaki histamin şiddetli doku ödemine yol açar.
    • B) B lenfositlerinin farklılaşmasıyla üretilen spesifik IgE antikorları mast hücrelerinin yüzeyindeki reseptörlere bağlanır.
    • C) Alerjene ikinci kez maruz kalındığında aktifleşen T lenfositleri fagositoz yaparak alerjenleri doğrudan yok eder.
    • D) Mast hücreleri alerjene özgü antikor çeşitlerini kendi protein sentezi mekanizmalarıyla doğrudan üretip salgılar.
    • E) İkinci karşılaşmada salgılanan histamin kılcal damar geçirgenliğini azaltarak dokularda sıvı toplanmasını engeller.
27. 27.

    Bir bireyde belirli bir polen türüyle ilk temasında belirgin bir klinik belirti gözlenmezken, aynı polenle haftalar sonra gerçekleşen ikinci temasta kısa sürede ödem, kaşıntı ve mukus artışı gibi alerjik tepkiler ortaya çıkmıştır. Bu durumun ortaya çıkış süreciyle ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi bilimsel kanıtlara dayanan doğru bir çıkarımdır?

    • A) İkinci temasta polenlerin mast hücrelerindeki çekirdek DNA'sını mutasyona uğratarak kontrolsüz histamin sentezine yol açması
    • B) İlk temasta üretilerek mast hücrelerinin yüzeyine bağlanan IgE antikorlarının, ikinci temasta alerjeni tanımasıyla ortama histamin salınması
    • C) İlk temas sırasında salgılanan yüksek yoğunluktaki histamin moleküllerinin haftalar boyunca dokularda birikerek etkisini gecikmeli göstermesi
    • D) İkinci temasta B lenfositlerinin bellek hücrelerine dönüşmeden doğrudan fagositoz yaparak çevre dokularda yıkım başlatması
    • E) Alerjenlerin ilk temasta doğrudan doğal katil hücrelerini baskılayıp ikinci temasta hücresel bağışıklığı aşırı uyarması
28. 28.

    Alerjik bünyeye sahip bir bireyde alerjen maddeyle ilk karşılaşma ve sonraki karşılaşmalar sırasında gerçekleşen bağışıklık olayları dikkate alındığında, alerjik tepkilerin oluşumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Alerjenle ilk temasta sentezlenen IgE antikorlarının mast hücrelerine tutunması, sonraki temasta hızlı histamin salınımına zemin hazırlar.
    • B) İlk temas gerçekleştiği anda mast hücreleri parçalanarak yoğun histamin salgılar ve ani klinik belirtilere yol açar.
    • C) Alerjenler bağışıklık sistemi tarafından yabancı molekül olarak algılanmadığından vücutta antikor üretimi tetiklenmez.
    • D) Sonraki temaslarda alerjen maddeler doğrudan damar endoteline bağlanarak mast hücrelerinden bağımsız doku ödemi oluşturur.
    • E) Alerjik tepkiler, B lenfositlerinin alerjenleri fagositozla yok ederken doku arasına doğrudan histamin bırakmasıyla başlar.
29. 29.

    Alerjen bir maddeye karşı önceden duyarlılaşmış bir bireyde, aynı alerjenle yeniden karşılaşıldığında gelişen akut alerjik tepkinin ve doku ödeminin doğrudan nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Mast hücrelerinin yüzeyindeki IgE antikorlarının alerjenle bağlanarak histamin salgısını tetiklemesi
    • B) Kırmızı kemik iliğinde plazma hücrelerinin bu antijene özgü antikorları ilk kez sentezlemeye başlaması
    • C) Aktifleşen sitotoksik T hücrelerinin alerjenleri fagositoz yaparak sindirim enzimleri üretmesi
    • D) Doğal katil hücrelerin alerjenle temas eden epitel dokuyu doğrudan delerek parçalaması
    • E) Karaciğerden salınan heparinin kılcal damar geçirgenliğini azaltarak kan akışını durdurması
30. 30.

    Alerjik tepkilerin oluşum sürecini araştıran bir öğrencinin incelediği hücresel mekanizmalar dikkate alındığında, bu tepkilerin gelişimine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi bilimsel kanıtlara dayalı doğru bir çıkarımdır?

    • A) Alerjenle ilk temas anında üretilen IgE antikorlarının mast hücrelerinin yüzeyine tutunması organizmayı duyarlı hâle getirir.
    • B) Alerjenle ilk karşılaşmada mast hücrelerinden yoğun histamin salgılanması sonucu ani doku hasarı ve kızarıklık oluşur.
    • C) Alerjenlerin kanda serbest gezen T lenfositlerini doğrudan parçalaması bağışıklık sistemini bütünüyle baskılar.
    • D) Mast hücrelerinden salgılanan kimyasal aracılar kılcal damar geçirgenliğini azaltarak hedef dokudaki sıvı çıkışını durdurur.
    • E) İkinci kez vücuda giren alerjenler yalnızca alyuvarlar tarafından fagositoz edilerek dokulardan tamamen uzaklaştırılır.
31. 31.

    Daha önce polenle karşılaşarak duyarlılaşmış bir bireyin solunum yollarına aynı polenlerin tekrar girmesi, mast hücrelerinden kısa sürede yoğun miktarda histamin salgılanmasına neden olmuştur. Bu hızlı alerjik tepkinin doğrudan ortaya çıkmasını sağlayan temel mekanizma hangisidir?

    • A) Dolaşımdaki nötrofillerin polenleri fagositozla yok ederken doku sıvısına histamin bırakması
    • B) Alerjene özgü IgE antikorlarının mast hücresi yüzeyindeki reseptörlere önceden bağlanmış olması
    • C) Aktifleşen sitotoksik T lenfositlerinin solunum epitelini parçalayarak granül salgısını tetiklemesi
    • D) Bellek B lenfositlerinin antijeni tanıyıp kılcal damar endoteline tutunarak histamin sentezlemesi
    • E) Karaciğerden salgılanan kompleman proteinlerinin polenleri bağlayıp doğrudan damar genişletmesi
32. 32.

    Polen alerjisi olan bir bireyde, polenle ilk karşılaşmada belirgin bir klinik belirti oluşmazken aynı polenle sonraki karşılaşmada dakikalar içinde hapşırma, burun akıntısı ve dokularda şişlik gibi hızlı alerjik tepkilerin ortaya çıktığı saptanmıştır. Bu klinik tablonun ortaya çıkış süreciyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi bilimsel kanıtlarla doğrulanabilir?

    • A) İlk karşılaşmada üretilen IgE tipi antikorların mast hücrelerinin yüzeyine bağlanarak organizmayı sonraki temas için duyarlı kılması
    • B) İlk karşılaşmada salgılanan yüksek miktardaki histaminin dokulardaki kılcal damar geçirgenliğini azaltarak belirtileri gizlemesi
    • C) Sonraki karşılaşmada polenlerin yalnızca sitotoksik T hücreleri tarafından fagositozla hücre içine alınarak yok edilmesi
    • D) Alerjenlerin ilk temasta hafıza hücreleri oluşturmaksızın doğrudan dokularda kalıcı hücresel yıkıma yol açması
    • E) İkinci karşılaşmada mast hücrelerinden salgılanan kimyasal aracıların damarları daraltarak bölgedeki kan akışını tamamen durdurması
33. 33.

    Alerjen bir maddeyle daha önceden duyarlılaşmış bir bireyde, aynı alerjenle yeniden temas edildiğinde alerjik tepkinin hızla ortaya çıkması sürecinde gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Alerjenle ilk temasta mast hücrelerinden salgılanan histamin, bellek hücrelerinin oluşumunu tamamen engeller.
    • B) Alerjenler doğrudan sitotoksik T hücreleri tarafından fagositoz edilerek dokularda antikor üretimi sonlandırılır.
    • C) Mast hücrelerinin yüzeyindeki IgE antikorlarına alerjenin bağlanması, histamin salgısını tetikleyerek kılcal damar geçirgenliğini artırır.
    • D) Alerjik tepkiler sırasında salgılanan IgA antikorları, damar genişlemesini engelleyerek doku sıvısı miktarını azaltır.
    • E) Duyarlılaşma evresinde sentezlenen antikorlar yalnızca alyuvar zarlarına tutunarak kanda pıhtılaşmaya neden olur.
34. 34.

    Polen alerjisi olan bir bireyin polenle ilk temasında belirgin bir doku tepkisi oluşmazken aynı polenle sonraki temasında hızla ödem, kızarıklık ve mukus salgısı geliştiği gözlenmiştir. Bu durumun ortaya çıkma süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) İlk temasta mast hücrelerinin parçalanmasıyla serbest kalan antijenler, sonraki temasta alyuvarlardan yoğun histamin salgılanmasını tetiklemiştir.
    • B) İlk temasta sentezlenen IgG antikorları sonraki temasta kılcal damarları daraltarak dokularda sıvı birikimine ve kızarıklığa yol açmıştır.
    • C) İlk temasta üretilen IgE tipi antikorlar mast hücrelerine bağlanarak duyarlılaşmayı sağlamış, sonraki temasta alerjenin bu antikorlara bağlanması histamin salgısını başlatmıştır.
    • D) İkinci temasta polen antijenleri doğrudan T lenfositlerince fagositoz edilmiş ve hücre içi sindirim sonucu açığa çıkan enzimler doku hasarı oluşturmuştur.
    • E) İlk temas sırasında kanda biriken bellek hücreleri, ikinci temasta doğal katil hücrelerin hızla özgül antikor üretmesini sağlayarak yangıyı başlatmıştır.
35. 35.

    İnsan vücudunun mikroorganizmalara karşı oluşturduğu savunma tepkilerine ait bazı nitelikler aşağıdaki tabloda karşılaştırılmıştır. NitelikK GrubuL Grubu Antijeni tanıma özgüllüğüÖzgül değildir (tüm yabancılara benzer tepki)Patojene ve antijene özgüdür Hafıza (bellek) hücresi oluşumuGörülmezGörülür İlk karşılaşmadaki tepki süresiHızlı ve anındaGecikmeli (birkaç gün sonra) Tablodaki veriler dikkate alındığında K ve L bağışıklık mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) K grubu kazanılmış bağışıklığı temsil ederken L grubu doğal bağışıklığı oluşturur.
    • B) L grubunda yer alan savunma mekanizmaları vücuda sadece pasif bağışıklık yoluyla kazandırılır.
    • C) K grubundaki mekanizmalar B ve T lenfositlerinin antijene özel çoğalmasıyla yürütülür.
    • D) L grubu özgül bağışıklığı ifade eder ve aynı antijenle ikinci karşılaşmada daha hızlı tepki verir.
    • E) K grubunda hafıza hücreleri oluştuğu için aynı mikroorganizmaya karşı ömür boyu kalıcı direnç sağlanır.
36. 36.

    İnsan vücudunun mikroorganizmalara karşı geliştirdiği bağışıklık mekanizmalarına ait bazı nitelikler verilmiştir: K Tipi: Antikorlar bireyin kendi lenfositlerince üretilir; hafıza hücreleri oluşur; koruyuculuk uzun sürelidir; hastalığı geçirme ya da aşılanma ile kazanılır.L Tipi: Vücuda dışarıdan hazır antikor verilir; hafıza hücresi oluşmaz; koruyuculuk kısa sürelidir; anne sütü, plasenta veya serum ile kazanılır.Bu nitelikler dikkate alındığında K ve L bağışıklık tipleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) K tipi bağışıklık yalnızca pasif yolla kazanılırken L tipi bağışıklık hücresel savunmayı temsil eder.
    • B) K tipi bağışıklık aktif bağışıklığı, L tipi bağışıklık ise pasif bağışıklığı ifade eder.
    • C) L tipi bağışıklıkta antijenle tekrar karşılaşmada ikincil bağışıklık tepkisi verilirken K tipinde bellek hücreleri görev almaz.
    • D) K tipi bağışıklık acil durumlarda tedavi amacıyla, L tipi bağışıklık ise uzun süreli koruma sağlamak için uygulanır.
    • E) L tipi bağışıklık vücudun patojeni doğrudan tanıması ve T lenfositlerini etkinleştirmesi sonucu ortaya çıkar.
37. 37.

    İnsan vücuduna yabancı bir etken girdiğinde gerçekleşen savunma süreçlerinden birinde fagositik hücreler ve antimikrobiyal proteinler patojen türünü ayırt etmeksizin hızlıca devreye girerken, diğerinde ise B ve T lenfositleri antijene özel reseptörleriyle etkeni tanıyıp hedef alarak bağışıklık belleği oluşturur. Bu iki savunma sürecinin bağışıklığın niteliklerine göre sınıflandırılması ve karşılaştırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Doğal bağışıklık tepkileri, antijene özgü bellek hücreleri oluşturarak aynı etkenle sonraki karşılaşmalarda daha güçlü yanıt verir.
    • B) B ve T lenfositlerinin görev aldığı özgül bağışıklık mekanizmaları, patojenle ilk temas anında doğal bağışıklıktan daha önce ve hızlı devreye girer.
    • C) Patojen türünü ayırt etmeksizin genel koruma sağlayan fagositik hücreler ve yangısal tepkiler, vücudun doğal bağışıklık bileşenlerindendir.
    • D) Sıvısal bağışıklıkta plazma hücrelerince üretilen antikorlar, doğrudan fagositoz yaparak hücre içine girmiş mikroorganizmaları yok eder.
    • E) T lenfositlerinin etkin olduğu hücresel bağışıklık, vücudun fiziksel engellerinden oluşan birinci savunma hattında görev yapar.
38. 38.

    İnsan bağışıklık sistemine ait üç farklı savunma mekanizmasının özellikleri şu şekildedir: K: Patojenin türü ayırt edilmeksizin fagositoz yapan hücreler tarafından doğrudan etkisiz hâle getirilmesi. L: Patojenle ilk kez karşılaşıldığında B lenfositlerinin uyarılması sonucu kanda antikor üretilerek hücresel hafıza oluşturulması. M: Hastalık etkeniyle karşılaşmış bir bireyden elde edilen hazır antikorların hasta bireye aktarılmasıyla geçici koruma sağlanması. Buna göre K, L ve M mekanizmalarının bağışıklık türleriyle doğru eşleştirmesi hangisidir?

    • A) K: Özgül olmayan bağışıklık, L: Hücresel pasif bağışıklık, M: Doğal aktif bağışıklık
    • B) K: Özgül olmayan bağışıklık, L: Sıvısal aktif bağışıklık, M: Kazanılmış pasif bağışıklık
    • C) K: Özgül bağışıklık, L: Hücresel aktif bağışıklık, M: Sıvısal pasif bağışıklık
    • D) K: Doğal bağışıklık, L: Sıvısal pasif bağışıklık, M: Hücresel aktif bağışıklık
    • E) K: Özgül bağışıklık, L: Doğal aktif bağışıklık, M: Kazanılmış aktif bağışıklık
39. 39.

    İnsan bağışıklık sistemine ait iki farklı savunma mekanizmasının özellikleri belirtilmiştir: K Mekanizması: Patojen ayrımı yapmaksızın yabancı etkenlerin tamamına genel tepki verir, yangısal yanıt ve fagositoz gibi süreçleri kapsar, hücresel bellek oluşturmaz.L Mekanizması: Patojenin taşıdığı özgül antijenlerin tanınmasıyla başlar, B ve T lenfositlerinin özelleşmesini sağlar ve enfeksiyon sonrası hafıza hücreleri bırakır.Bu verilere göre K ve L savunma mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) K mekanizması özgül bağışıklık kapsamında değerlendirilirken L mekanizması doğuştan gelen bağışıklık sınıfına aittir.
    • B) K mekanizmasında yer alan yapılar yalnızca ikinci kez karşılaşılan patojenlere karşı hızlı yanıt oluşturur.
    • C) L mekanizması, antijene özgü reseptörler aracılığıyla kazanılmış bağışıklık tepkisinin yürütülmesini sağlar.
    • D) K mekanizmasının aktivasyonu doğrudan plazma hücrelerinin salgıladığı antikorlar aracılığıyla gerçekleşir.
    • E) L mekanizmasında hücresel bellek gelişmediği için aynı patojenle tekrar karşılaşıldığında tepki süresi uzar.
40. 40.

    İnsan vücudunun patojenlere karşı oluşturduğu savunma tepkileri; antijene özgüllük gösterme, hafıza hücresi meydana getirme ve koruyuculuk süresi gibi niteliklerine göre sınıflandırılır. Buna göre vücuda giren yabancı bir antijene karşı bireyin kendi lenfositleri tarafından özgül antikor üretilmesi ve uzun süreli hücresel hafıza oluşumu, bağışıklık sisteminin hangi kategorisinde yer alır?

    • A) Doğal bağışıklık - Birinci savunma hattı
    • B) Özgül olmayan bağışıklık - İkinci savunma hattı
    • C) Kazanılmış bağışıklık - Aktif bağışıklık
    • D) Kazanılmış bağışıklık - Pasif bağışıklık
    • E) Doğal bağışıklık - Fiziksel engeller
41. 41.

    Bir araştırmacı, insan bağışıklık sistemine ait bazı tepki mekanizmalarını inceleyerek şu verileri kaydetmiştir: • I. mekanizma: Patojenin türüne özgü olmadan derideki keratin tabakası ve mukus salgısıyla mikroorganizmaların vücuda girişini engeller. • II. mekanizma: Patojenin vücuda girmesiyle birlikte nötrofil ve makrofajların fagositoz yaparak antijeni yok etmesini sağlar. • III. mekanizma: Önceden karşılaşılan spesifik bir antijene karşı B lenfositlerinin ürettiği antikorlar aracılığıyla hedefe yönelik savunma oluşturur. Buna göre bağışıklık mekanizmalarının sınıflandırılmasıyla ilgili yapılan eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

    • A) I ve II özgül bağışıklık, III özgül olmayan bağışıklıktır.
    • B) I doğal bağışıklığın birinci hattı, II doğal bağışıklığın ikinci hattı, III ise kazanılmış özgül bağışıklıktır.
    • C) I ve III aktif bağışıklık, II ise pasif bağışıklık kapsamında incelenir.
    • D) I doğal bağışıklık, II hücresel bağışıklık, III fagositoza dayalı savunmadır.
    • E) I ve II sonradan kazanılan bağışıklık, III doğuştan gelen bağışıklıktır.
42. 42.

    İnsan vücudunun patojenlere karşı geliştirdiği bağışıklık tepkilerine ait bazı nitelikler şu şekildedir: K uygulaması: Zayıflatılmış patojen antijenlerinin vücuda verilmesiyle B ve T lenfositlerinin uyarılması ve bellek hücrelerinin oluşması sağlanır.L uygulaması: Enfeksiyon riski altındaki bireye başka bir canlıda üretilmiş hazır antikorların verilmesiyle hızlı ancak geçici bir savunma sağlanır.M süreci: Deri, mukus ve lizozim enzimleri gibi yapılarla patojenlerin vücuda girişi herhangi bir antijen ayrımı yapılmaksızın engellenir.Bu nitelikler dikkate alınarak yapılan gruplandırma ve etiketlemelerle ilgili hangi yargı doğrudur?

    • A) K ve L uygulamaları, vücutta uzun süreli hücresel bellek oluşturdukları için aktif bağışıklık grubunda yer alır.
    • B) M süreci, patojene özel reseptörlerle gerçekleştirilen ve savunmanın üçüncü hattında yer alan özgül bağışıklık mekanizmasıdır.
    • C) K uygulaması aktif, L uygulaması ise pasif bağışıklık sağlarken her iki uygulama da patojene özgü savunma kapsamında değerlendirilir.
    • D) L uygulaması sağlıklı bireyleri hastalıktan koruma, K uygulaması ise hasta bireyleri anlık olarak tedavi etme amacıyla tercih edilir.
    • E) M sürecinde rol oynayan yapılar, yalnızca L uygulamasının yetersiz kaldığı durumlarda son savunma hattı olarak devreye girer.
43. 43.

    Bir araştırmacı, insan vücudunda patojenlere karşı gelişen K ve L bağışıklık mekanizmalarının niteliklerini şu şekilde kaydetmiştir: K mekanizmasında yabancı antijenler reseptörlerle özgül olarak tanınmakta, lenfositlerin klonal çoğalmasıyla tepki verilmekte ve uzun ömürlü bellek hücreleri oluşmaktadır; L mekanizmasında ise patojenin türüne bakılmaksızın fagositoz ve antimikrobiyal proteinlerle vücuda girişte anında tepki verilmekte ancak bellek hücresi oluşmamaktadır. Bu verilere göre K ve L mekanizmalarının bağışıklık türü ve savunma hattı bakımından sınıflandırılması hangi seçenekte doğru eşleştirilmiştir?

    • A) K: Özgül olmayan bağışıklık / Savunmanın birinci hattı — L: Özgül bağışıklık / Savunmanın üçüncü hattı
    • B) K: Özgül bağışıklık / Savunmanın üçüncü hattı — L: Özgül olmayan bağışıklık / Savunmanın ikinci hattı
    • C) K: Pasif bağışıklık / Savunmanın üçüncü hattı — L: Aktif bağışıklık / Savunmanın birinci hattı
    • D) K: Doğal bağışıklık / Savunmanın ikinci hattı — L: Kazanılmış bağışıklık / Savunmanın üçüncü hattı
    • E) K: Yapay bağışıklık / Savunmanın birinci hattı — L: Doğal bağışıklık / Savunmanın ikinci hattı
44. 44.

    Bir araştırmacı; tek hücreli öglena hücresinin ışığa doğru kamçısıyla yönelmesini, bir bitki fidesinin tek yönlü ışıkta oksin hormonu asimetrisiyle ışığa doğru bükülmesini ve bir memeli hayvanın aniden parlayan ışık karşısında göz bebeklerini sinirsel uyarılarla küçültmesini inceliyor. Araştırmacının bu özel gözlemlerden yola çıkarak canlılardaki tepki mekanizmalarına ilişkin yapabileceği en kapsamlı tümevarımsal genelleme hangisidir?

    • A) Bütün canlılar çevresel uyaranları algılayıp hücresel veya sistemsel düzeyde işleyerek kendilerine özgü mekanizmalarla uygun tepkiler üretir.
    • B) Canlıların tamamında ışıktan kaynaklanan uyarılmalar yalnızca kimyasal habercilerin yönlendirdiği asimetrik büyüme olaylarıyla sonuçlanır.
    • C) Işık gibi fiziksel etmenler tüm canlı gruplarında doğrudan sinirsel iletim yollarını aktive ederek hızlı davranışsal tepkiler oluşturur.
    • D) Canlılar ışık uyarısına sadece yer değiştirme ya da organ hareketi gibi mekanik hareketler sergileyerek yanıt verebilir.
    • E) Çevre uyarısına karşı tepki oluşturulabilmesi için canlının doku ve organ düzeyinde gelişmiş bir organizasyon yapısına sahip olması şarttır.
45. 45.

    Bir biyoloji öğretmeni; tek hücreli bir ökaryot olan öglenanın ışığa doğru yönelmesini, bir bitki fidesinin gövdesinin ışığa yönelmesinde oksin hormonunun asimetrik dağılımını ve bir memelinin göze gelen ani parlak ışıkta göz bebeklerini küçültmesini örnek olaylar olarak inceletmiştir. Öğrencilerin bu üç farklı biyolojik olaydaki ortak işleyiş örüntüsünü çözümleyerek canlılardaki tepki mekanizmalarına ilişkin tümevarımsal bir genellemeye ulaşması istenmiştir. Buna göre öğrencilerin ulaştığı aşağıdaki genellemelerden hangisi, incelenen tüm canlı gruplarındaki ortak temel örüntüyü bilimsel olarak en doğru açıklar?

    • A) Bütün canlılar çevresel değişimleri yalnızca özelleşmiş sinir hücreleriyle algılayıp kas dokusu aracılığıyla tepki verir.
    • B) Farklı organizasyon düzeyindeki canlılar, uyaranı algılama, bilgiyi kimyasal veya elektriksel yollarla işleme ve uygun bir hücresel ya da dokusal tepki oluşturma örüntüsünü ortak olarak sergiler.
    • C) Tepki mekanizmaları yalnızca çok hücreli canlılara özgü olup tek hücreli canlılarda dış uyarana karşı yönelim ya da durum değiştirme tepkisi gelişmez.
    • D) Canlılar dış ortamdan gelen tüm fiziksel uyaranlara her koşulda aynı hızda, değişmeyen biyokimyasal mekanizmalar ve hormonlar yoluyla yanıt verir.
    • E) Canlılarda tepki oluşumu, çevresel uyaranın şiddetine bakılmaksızın daima merkezi bir sinir sisteminde değerlendirilmesiyle gerçekleşir.
46. 46.

    Tek hücreli bir amipin besin kaynağına doğru yalancı ayak uzatması, bir bitki fidesinin tek yönlü ışığa doğru yönelmesi ve bir farenin ani bir ses karşısında hızla kaçması olayları incelenmiştir. Bu canlıların sergilediği tepki süreçlerindeki ortak örüntüden yola çıkılarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Çevresel uyaranlara karşı gösterilen tepkiler tüm canlılarda yer değiştirme hareketiyle sonuçlanır.
    • B) Canlılar çevresel uyaranları algılayıp işleyerek kendi biyolojik yapılarına uygun mekanizmalarla tepki üretir.
    • C) Uyaranların iletimi ve tepki oluşumu yalnızca özelleşmiş sinir hücrelerine sahip canlılarda gerçekleşir.
    • D) Farklı âlemlerdeki canlılar benzer çevresel etkilere karşı daima aynı kimyasal habercileri kullanır.
    • E) Canlılarda tepki mekanizmalarının temel amacı hücre içindeki homeostasiyi tamamen sonlandırmaktır.
47. 47.

    Işığa yönelen bir öglenanın, ışığın geldiği doğrultuda eğilerek büyüyen bir bitki gövdesinin ve parlak ışıkta göz bebeklerini daraltan bir memelinin tepki süreçleri incelenmiştir. Bu canlı örneklerinin tepki süreçlerinden yola çıkılarak canlıların çevrelerine verdikleri yanıtlar hakkında aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Farklı yapısal organizasyona sahip canlılar; uyaranı algılama, bilgiyi işleme ve özgül bir yanıt oluşturma örüntüsünü ortak olarak sergiler.
    • B) Çevresel uyaranlara karşı gösterilen tüm tepkiler, sinir hücreleri ve kas dokularının eş güdümlü çalışmasıyla ortaya çıkar.
    • C) Canlıların uyaranlara yanıt verme hızı ve mekanizması yalnızca hormonların hedef hücrelere difüzyon hızıyla sınırlıdır.
    • D) Uyarana verilen hücresel ya da dokusal tepkinin yönü, canlının türünden bağımsız olarak her zaman uyaranın kaynağına doğrudur.
    • E) Canlılar dış ortamdan gelen fiziksel etkilere karşı sadece DNA baz dizilimlerini değiştirerek fizyolojik tepki oluşturur.
48. 48.

    Bir araştırmacı; kuraklık stresi yaşayan bir bitkide absisik asit üretimiyle stomaların kapandığını, tehlikeyle karşılaşan bir memelide adrenalin salgısıyla kaslara kan akışının arttığını ve besin yetersizliği çeken amip popülasyonunda kimyasal sinyallerle toplanma davranışı başladığını gözlemlemiştir. Bu gözlemlerden yola çıkılarak canlılardaki tepki mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Canlılar, çevrelerinden gelen uyaranları hücresel sinyallere dönüştürerek iç dengelerini korumaya yönelik özgül tepkiler oluşturur.
    • B) Çevresel uyaranlara karşı gösterilen tepkiler, yalnızca gelişmiş bir sinir sistemine sahip hayvanlar tarafından gerçekleştirilebilir.
    • C) Canlıların uyaranlara verdiği hücresel tepkiler, her zaman canlının aktif yer değiştirme hareketi yapmasıyla sonuçlanır.
    • D) Farklı canlı gruplarında tepkinin iletimini ve ortaya çıkışını yöneten kimyasal haberciler özdeş moleküler yapıya sahiptir.
    • E) Çevresel stres faktörlerine karşı tepki mekanizması oluşturma, sadece doku ve organ düzeyinde organizasyona sahip canlılarda görülür.
49. 49.

    Tek hücreli bir öglenanın ışığa yönelmesi, bir bitki sürgününün ışığa doğru bükülmesi ve bir memelinin parlak ışıkta göz bebeklerini daraltması incelenmiştir. Bu gözlemlerden yola çıkarak canlıların tepki mekanizmalarıyla ilgili yapılabilecek en kapsamlı genelleme hangisidir?

    • A) Bütün canlılar çevresel uyaranları yalnızca hormonal düzenleme sayesinde algılayıp tepkiye dönüştürür.
    • B) Gelişmiş bir sinir sistemine sahip olmayan organizmalar çevreden gelen fiziksel uyarılara karşı yönelim tepkisi veremez.
    • C) Canlılar, yapısal organizasyonları farklı olsa da uyaranı algılama, iletme ve tepki verme örüntüsünü ortak olarak sergiler.
    • D) Canlıların uyaranlara tepki hızı ve biçimi yalnızca hücre zarındaki taşıyıcı proteinlerin çeşitliliğine bağlıdır.
    • E) Çevresel değişimlerin bir bilgi olarak işlenip değerlendirilmesi sadece çok hücreli hayvan organizasyonunda gerçekleşir.
50. 50.

    Kuraklık stresiyle karşılaşan bir bitkinin absisik asit salgılayarak stomalarını kapatması ve ani bir ses duyan bir memelinin adrenalin salgılayarak kaçma davranışı göstermesi incelenmiştir. Bu örneklerden yola çıkılarak canlıların tepki mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Canlılar, çevrelerindeki değişimleri kimyasal veya hücresel düzeyde işleyerek durumlarına uygun tepkiler oluşturur.
    • B) Canlılar, çevresel uyaranları yalnızca gelişmiş bir sinir sistemi aracılığıyla algılayıp değerlendirir.
    • C) Dış ortamdan gelen uyarılara verilen tepkilerin hızı ve hücresel mekanizması bütün canlılarda tamamen aynıdır.
    • D) Kimyasal haberciler sadece bitkisel organizmalarda tepki oluşumunu sağlayan düzenleyicilerdir.
    • E) Canlılar sadece doğrudan fiziksel temas içeren uyaranlara karşı tepki mekanizması çalıştırabilir.
51. 51.

    Bir biyoloji öğretmeni; tek hücreli bir öglena hücresinin ışığa doğru yönelmesini, kuraklık stresine giren bir bitkinin absisik asit etkisiyle gözeneklerini kapatmasını ve tehlike algılayan bir memelinin sempatik sinirler ile adrenalin aracılığıyla kalp atışını hızlandırmasını örnek vererek öğrencilerinden bu durumlar arasındaki ortak örüntüyü belirlemelerini istemiştir. Canlılar alemindeki bu farklı tepki mekanizmalarından hareketle tümevarımsal bir genellemeye ulaşmak isteyen bir öğrencinin yapacağı en kapsamlı ve doğru çıkarım hangisidir?

    • A) Canlıların çevreyle etkileşimi; uyaranın algılanması, bilginin hücresel veya sistemsel düzeyde iletilip işlenmesi ve özgül bir hücresel yanıtın verilmesi şeklinde ortak bir örüntü izler.
    • B) Çok hücreli organizmalarda dış çevreden gelen fiziksel uyaranlara karşı geliştirilen tüm tepkiler yalnızca hormonal haberciler tarafından denetlenir.
    • C) Hücresel düzeydeki tüm uyarı-tepki döngüleri, canlının yapısal karmaşıklığından bağımsız olarak mutlaka özelleşmiş bir sinir dokusu gerektirir.
    • D) Canlılar sadece kimyasal yapıdaki çevresel değişimleri algılayabilirken fiziksel değişimler canlı sistemlerde herhangi bir biyokimyasal yanıt oluşturmaz.
    • E) Canlıların uyaranlara karşı gösterdiği mekanik tepkiler her zaman yer değiştirme ya da yönelim hareketi biçiminde dışa vurulur.
52. 52.

    Tek hücreli bir terliksi hayvanın kimyasal madde bulunan ortamdan uzaklaşması, bir bitki fidesinin tek yönlü ışığa karşı oksin hormonu etkisiyle asimetrik uzayarak ışığa yönelmesi ve bir memelinin parlak ışıkta göz bebeklerini küçültmesi incelenmiştir. Bu gözlemlerden yola çıkılarak canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Canlılar organizasyon düzeyleri ne kadar farklı olursa olsun uyaranı algılama, bilgiyi iletip işleme ve amaca uygun tepki oluşturma örüntüsünü ortak olarak sergiler.
    • B) Canlılar aleminde çevresel değişimlerin algılanması ve hedefe ulaştırılması yalnızca kimyasal haberciler olan hormonların iletim hızına bağlıdır.
    • C) Canlıların uyaranlara tepki verme süreçlerinde işleme basamağı bulunmayıp çevresel etkenler doğrudan tepki organı üzerinde mekanik bir sonuç doğurur.
    • D) Karmaşık doku ve organ sistemlerine sahip canlılar çevresel uyaranları işleyebilirken basit yapılı bir hücreli canlılar pasif ve tepkisiz kalır.
    • E) Farklı canlı türleri çevrelerindeki benzer uyarılara karşı her koşulda aynı hücresel yapıları ve tepki basamaklarını kullanmak zorundadır.
53. 53.

    Işığa yönelen bir bitki fidesi, asidik ortamdan uzaklaşan bir paramesyum ve aniden parlayan ışık karşısında göz bebeğini küçülten bir memeli incelenmiştir. Bu farklı canlı örneklerinden yola çıkılarak canlılardaki tepki mekanizmalarına ilişkin aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Canlılar, yapısal karmaşıklıkları farklı olsa da uyaranı algılama, iletme ve tepki verme örüntüsünü kendilerine özgü mekanizmalarla gerçekleştirir.
    • B) Çevresel uyaranlara karşı tepki oluşumu, canlılar aleminde yalnızca sinir ve endokrin sistemlerin ortak faaliyetiyle düzenlenir.
    • C) Canlıların uyaranlara karşı gösterdiği tepkilerin tamamı, yer değiştirme biçiminde gerçekleşen aktif bir hareketle sonuçlanır.
    • D) Benzer çevresel etkenler, tüm canlı türlerinde aynı iletim hızı ve özdeş hücresel yapılar aracılığıyla tepkiye dönüştürülür.
    • E) Uyaranların canlılar tarafından işlenmesi ve tepki oluşturulması, canlının gen diziliminde kalıcı değişimler meydana getirir.
54. 54.

    Bir araştırmacı; tek hücreli bir ökaryotun besine doğru yönelmesini, bir bitki fidesinin ışık alan tarafa doğru bükülmesini ve bir memelinin ani yüksek sesten irkilerek uzaklaşmasını incelemiştir. İncelenen bu farklı canlı örneklerinden yola çıkıldığında, canlıların tepki mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

    • A) Bütün canlılar çevresel uyaranları yalnızca özelleşmiş sinir ağları aracılığıyla ileterek tepki oluşturur.
    • B) Canlılar iç veya dış çevreden gelen uyaranları algılama, işleme ve uygun bir tepki oluşturma örüntüsünü farklı hücresel ve sistemsel yapılarla gerçekleştirir.
    • C) Tepki mekanizmalarında kimyasal habercilerin işlevi sadece çok hücreli gelişmiş canlı gruplarıyla sınırlıdır.
    • D) Canlıların gösterdiği tüm tepkiler doku ve organ düzeyindeki yer değiştirme hareketleriyle sonuçlanır.
    • E) Canlı türlerinin tamamı aynı uyarana karşı daima aynı biyokimyasal mekanizmayla tepki verir.
55. 55.

    Tek hücreli bir öglena ışığa doğru kamçısıyla hareket ederken bir bitki fidesi ışığın geldiği yöne doğru eğilmekte, bir memeli hayvan ise ani ışık artışında göz bebeklerini küçültmektedir. Bu canlılardaki süreçler birlikte değerlendirildiğinde tepki mekanizmalarına ilişkin ulaşılabilecek en kapsamlı genelleme aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Çevresel uyarılara karşı verilen hücresel ve dokusal tepkiler daima yer değiştirme hareketiyle sonuçlanır.
    • B) Farklı organizasyon düzeyindeki canlılar, uyaranları algılayıp ileterek kendilerine özgü mekanizmalarla uygun tepkiler üretir.
    • C) Canlıların uyaranlara tepki verebilmesi için gelişmiş bir sinir sistemine sahip olmaları zorunludur.
    • D) Canlılar alemindeki tüm uyaran-tepki süreçleri aynı biyokimyasal hız ve iletim kanallarıyla gerçekleşir.
    • E) Hormonlar ve kimyasal haberciler tepki mekanizmalarında sadece çok hücreli hayvanlar tarafından kullanılır.