Yatar pozisyondan aniden ayağa kalkan sağlıklı bir bireyde yer çekiminin etkisiyle beyin kan akışının %15 azaldığı, bunu izleyen saniyeler içinde baroreseptörlerin uyarılmasıyla sempatik sinir etkinliğinin arttığı, kalp atım hızının 70'ten 92'ye yükseldiği ve periferik damarların daralmasıyla beyin kan akışının yeniden referans değerine ulaştığı saptanmıştır. Bu fizyolojik verilere dayanılarak homeostazinin sağlanmasında sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

A) Dolaşım sistemindeki anlık basınç değişimleri, sinir sisteminin denetimine gerek kalmaksızın yalnızca damar çeperindeki yerel miyojenik tepkilerle dengelenir.

B) Sempatik sinir etkinliğinin artması, periferik damarları genişleterek kanın vücudun alt kısımlarında göllenmesini kolaylaştırır.

C) İç ortam koşullarındaki bu değişim sırasında oluşan sinirsel tepkiler, kalbin atım hızını azaltarak kan akışını yavaşlatmayı amaçlar.

D) Dolaşım dengesinin yeniden kurulması, sadece endokrin bezlerin ürettiği hormonların uzun vadeli etkileriyle gerçekleştirilmiştir.

E) Kan basıncındaki anlık sapma, sinir ve dolaşım sistemlerinin hızlı ve eş güdümlü tepkisi sayesinde hayati organların kanlanması korunarak giderilmiştir.

Ani bir tehlike durumuyla karşılaşan sağlıklı bir insanda; böbrek üstü bezinden salgılanan hormonların etkisiyle hava yollarının genişlediği, karaciğerden kana glikoz geçişinin hızlandığı ve sindirim kanalına giden kan akışının iskelet kaslarına yönlendirildiği saptanmıştır. Bu fizyolojik verilere dayanılarak homeostazinin korunmasında sistemlerin işleyişine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

A) İç dengenin korunması sürecinde doku ve organların faaliyetleri sinirsel veya hormonal denetime gereksinim duyulmadan bağımsız biçimde yürütülür.

B) Homeostazinin sürdürülebilmesi için organizmada yer alan tüm sistemlerin çalışma hızının aynı oranda ve eş zamanlı olarak artırılması zorunludur.

C) Tehlike anında ortaya çıkan tepkilerde dolaşım ve solunum sistemleri, endokrin sistemden gelen kimyasal iletilerden etkilenmeksizin işlev görür.

D) Değişen koşullarda organizmanın bütünlüğünün korunması, farklı sistemlerin denetleyici merkezlerin eş güdümünde belirli hedeflere yönelik dinamik biçimde ayarlanmasıyla sağlanır.

E) Çevresel tehditler karşısında verilen fizyolojik tepkiler, hedef dokulardaki hücresel solunum hızının düşürülmesi yoluyla metabolik enerjiyi korumayı amaçlar.

Aşırı tuz tüketimine bağlı olarak kan hacmi ve basıncı yükselen sağlıklı bir insanda; kalp kulakçıklarından atriyal natriüretik peptit (ANP) salgılandığı, böbreklerden sodyum ve su atılımının arttığı ve damar direncinin düşürüldüğü saptanmıştır. Bu fizyolojik verilere dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

A) İç ortam dengesinin korunmasında endokrin bezler diğer tüm vücut sistemlerinden bağımsız ve tek başına düzenleme yapar.

B) Kan basıncının dengelenmesi, dolaşım ve endokrin sistemler ile boşaltım organlarının ortak ve uyumlu tepkiler vermesini gerektirir.

C) Homeostatik mekanizmalar yalnızca doku hasarı meydana geldiğinde ve hücresel düzeyde yıkım başladığında devreye girer.

D) Bir sistemde başlayan düzenleyici fizyolojik tepkiler diğer sistemlerin mevcut faaliyetlerini tamamen durdurarak ilerler.

E) Vücut sıvılarının hacimsel dengelenmesi sürecinde böbrek nefronları kimyasal uyarıcılardan etkilenmeden sabit hızda çalışır.

Yüksek çevre sıcaklığına (39 °C) maruz kalan sağlıklı bir bireyde; deri yüzeyindeki kan damarlarının genişlediği, ter salgısının belirgin biçimde arttığı, dakikadaki kalp atım sayısının 70'ten 105'e çıktığı ve böbreklerde su ile sodyum tutulumunun hızlandığı saptanmıştır. Bu fizyolojik verilere dayanılarak homeostazinin korunmasında sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

A) Vücut sıcaklığının dengelenmesi yalnızca otonom sinir sisteminin deri üzerindeki etkileriyle sağlanır.

B) Terlemeyle kaybedilen su ve tuz, sindirim kanalıyla anında geri alınmadıkça dolaşım dengesi korunamaz.

C) Fazla ısının vücuttan uzaklaştırılması sağlanırken dolaşım ve boşaltım sistemlerinin eş güdümüyle sıvı dengesi ve kan basıncı korunur.

D) Deri kılcallarının genişlemesi, kanı iç organlara yönlendirerek metabolik ısı üretiminin artırılmasını hedefler.

E) Kalp atım hızının yükselmesi, böbreklerin nefron aktivitesini tamamen durdurarak sıvı kaybını tek başına engeller.

Karbonhidratça zengin bir öğünün ardından sindirim kanalından emilimle kan glikoz düzeyi yükselen sağlıklı bir insanda; pankreastan insülin salgılanarak dolaşıma verildiği, hedef dokularda glikoz tutulumunun arttığı ve kan şekerinin yeniden referans düzeyine indiği saptanmıştır. Bu fizyolojik süreçten elde edilen verilere dayanılarak homeostazinin sağlanmasında sistemlerin işleyişine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

A) İç ortamdaki kimyasal değişimlerin dengelenmesi yalnızca ilgili organın yerel hücresel mekanizmalarıyla gerçekleştirilir.

B) Organ sistemlerinin homeostaziye katkısı, aralarındaki geri bildirim mekanizmalarından bağımsız olarak yürütülür.

C) Sindirim, dolaşım ve endokrin sistemlerinin eş güdümlü faaliyeti, iç ortam parametrelerinin belirli sınırlar içinde tutulmasını sağlar.

D) Kanda taşınan düzenleyici moleküller, hedef hücrelerin metabolik işlevlerini geçici olarak tamamen durdurarak denge kurar.

E) Bir sistemdeki madde artışının dengelenmesi sürecinde diğer sistemler enerji harcamayarak dinlenme durumuna geçer.

Kandaki kalsiyum düzeyi referans değerin altına düşen sağlıklı bir bireyde; parathormon salgısının artmasıyla birlikte kemik dokudan kana kalsiyum geçişinin hızlandığı, böbreklerden kalsiyum geri emiliminin yükseldiği ve aktif D vitamini aracılığıyla ince bağırsaktan kalsiyum emiliminin arttığı saptanmıştır. Bu verilere dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

A) Sistemler arası eş güdüm yalnızca sinirsel uyarılarla sağlanmakta olup kimyasal haberciler hedef organlar üzerinde ikincil etkiye sahiptir.

B) İç dengenin bozulması durumunda tepki veren organlar yalnızca ilgili molekülün depolandığı dokuyla sınırlı kalır.

C) Hedef organların etkinliği doğrudan kanda azalan maddenin paratiroit bezi dışındaki bezleri uyarma hızına bağlıdır.

D) Bir parametrenin dengelenmesinde görev alan farklı sistemler birbirini baskılayarak hedef değerin aşılmasını engeller.

E) Tek bir homeostatik parametrenin optimum düzeyde tutulması; endokrin, iskelet, boşaltım ve sindirim sistemlerinin birbirini tamamlayıcı fizyolojik yanıtlar vermesiyle sağlanır.

Akut kan kaybı yaşayan sağlıklı bir bireyde; dolaşımdaki sıvı hacminin azalmasına bağlı olarak sempatik sinirlerin kalp atım hızını ve damar direncini artırdığı, böbreklerden salgılanan renin etkisiyle aldosteron ve ADH düzeylerinin yükselerek idrar çıkışının belirgin biçimde azaldığı saptanmıştır. Bu fizyolojik verilere dayanılarak homeostazinin korunmasında sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

A) Kan basıncının düzenlenmesinde dolaşım ve boşaltım sistemleri sinir sisteminden tamamen bağımsız olarak görev yapar.

B) İç çevredeki kritik bir sapmanın giderilmesi, farklı sistemlerin sinirsel ve hormonal mekanizmalar aracılığıyla ortak bir hedefe yönelik eş zamanlı tepki vermesiyle sağlanır.

C) Kalp atım hızının artırılması kan basıncını dengelemek için tek başına yeterli olduğundan diğer organ sistemlerinin metabolik etkinliği baskılanır.

D) Böbreklerin su ve tuz tutulumunu artırması, kan basıncındaki değişimin nedenini doğrudan ortadan kaldıran birincil sinirsel refleks yanıtıdır.

E) Kan hacmindeki azalma yalnızca boşaltım sistemini doğrudan uyararak metabolik atıkların uzaklaştırılmasını hızlandırır.

Deniz seviyesinden 3500 metre yüksekliğe çıkan sağlıklı bir bireyde kandaki oksijen derişiminin azalmasına bağlı olarak; dakikadaki soluk sayısının arttığı, kalp atım hızının yükseldiği ve izleyen günlerde böbreklerden salgılanan eritropoietin hormonu etkisiyle kandaki alyuvar sayısının arttığı kaydedilmiştir. Elde edilen bu verilere dayanılarak homeostazinin sağlanması sürecine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

A) Alyuvar üretimindeki artış, kanda oksijen azalmasına karşı organizmanın verdiği tek ve yeterli fizyolojik yanıttır.

B) Kalp atım hızının artması, dokuların hücresel solunum için gereksinim duyduğu oksijen miktarının azaldığını gösterir.

C) Böbreklerin hormonal tepki vermesi, oksijen dengesinin sağlanmasında yalnızca boşaltım işlevlerinin rol aldığını kanıtlar.

D) Organizmada dokuların oksijenlenmesini dengede tutmak için sinir, dolaşım, solunum ve endokrin yapılar eş güdüm içinde çalışmıştır.

E) Soluk alıp verme hızının artırılması, dolaşım ve endokrin sistemlerin sürece katılım ihtiyacını tamamen ortadan kaldırır.

Sıvı alımı kısıtlanan sağlıklı bir bireyde; kanın ozmotik basıncının yükselmesiyle birlikte hipotalamustaki osmoreseptörlerin uyarıldığı, hipofizden salgılanan ADH miktarının arttığı ve böbrek nefronlarında suyun geri emiliminin hızlanarak derişik idrar oluşturulduğu belirlenmiştir. Elde edilen bu verilere dayanılarak homeostazinin sağlanması sürecine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

A) Vücutta su dengesinin korunması, diğer sistemlerin katılımı olmadan yalnızca boşaltım organlarının bağımsız aktivitesiyle gerçekleştirilir.

B) İç ortam dengesinin sürdürülmesi; sinir, endokrin ve boşaltım sistemlerinin birbirleriyle eş güdüm içinde çalışmasıyla sağlanır.

C) Kanın ozmotik basıncındaki değişimlerin algılanması ve hormon salgılanması doğrudan böbrek dokusu tarafından denetlenir.

D) Endokrin sistemin salgıladığı kimyasal haberciler, kanın fiziksel ve kimyasal bileşimini sinir sisteminden bağımsız olarak düzenler.

E) Nefronlardan suyun geri emiliminin artırılması, dolaşımdaki kan hacmini ve basıncını etkilemeyen yerel bir tepkidir.

Ağır bir egzersiz sürecinde sağlıklı bir bireyin kan pH değerinin 7,4'ten 7,3'e gerilediği, dakikadaki soluk sayısının 14'ten 28'e, nabzının 72'den 120'ye çıktığı ve böbreklerde bikarbonat geri emiliminin arttığı kaydedilmiştir. Bu fizyolojik verilere dayanılarak organizmada homeostazinin korunmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

A) İç çevredeki bir sapma, yalnızca denetleyici sistem olan sinir sistemi tarafından tek başına düzeltilir.

B) İç dengenin korunması, farklı sistemlerin aynı amaca yönelik olarak birbirini tamamlayıcı tepkiler vermesiyle gerçekleşir.

C) Fiziksel aktivite sırasında sistemlerin tepki verme hızları ve homeostatik etkileri birbirinden tamamen bağımsızdır.

D) Boşaltım sistemi, kan pH'sinin düzenlenmesinde solunum sisteminden daha hızlı yanıt vererek öncelikli rol üstlenir.

E) Organların çalışma temposundaki artış, hücrelerdeki katabolik faaliyetleri sınırlandırarak asit üretimini durdurur.

Vücuda alınan bazı ilaçların veya metabolizma sonucu oluşan toksik maddelerin kanda birikmesi, iç ortamın kararlı dengesini (homeostazi) tehdit eder. Bu zararlı maddelerin kandan uzaklaştırılmasında nefronların gerçekleştirdiği işlevlere ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

A) Kılcal damarlardan nefron kanallarına madde geçişi yalnızca kan basıncının etkisiyle meydana gelen süzülme olayı ile sınırlıdır.

B) Nefron kanallarındaki tüm atık maddeler, kan plazmasına kıyasla her zaman pasif taşıma kurallarına göre kandan uzaklaştırılır.

C) İlaç kalıntılarının vücuttan atılması sürecinde nefron kanallarından kılcal damarlara doğru geri emilim hızı artırılır.

D) Kanda biriken yabancı maddelerin tamamı glomerulus kılcallarından Bowman kapsülüne geçerek süzüntüye katılır ve doğrudan dışarı atılır.

E) Kılcal damarlardan nefron kanallarına doğru gerçekleşen salgılama olayı sayesinde kanda istenmeyen zararlı maddelerin birikmesi engellenir.

Çeşitli etkenlere bağlı olarak kan basıncı normal sınırların altına düşen sağlıklı bir bireyde, iç dengenin (homeostazi) korunması amacıyla nefronların işleyişinde fizyolojik düzenlemeler gerçekleşir. Buna göre, kan basıncının yeniden dengelenmesi sürecinde nefronlarda gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

A) Glomerulus kılcallarındaki kan basıncı yükseltilerek birim zamanda oluşan süzüntü miktarı artırılır.

B) Nefron kanallarından kılcal damarlara doğru gerçekleşen su ve tuzun geri emilim hızı azaltılır.

C) Süzüntü miktarının azalması ve nefronlardan su ile tuzun geri emiliminin artmasıyla kan hacmi korunur.

D) İdrarla atılan su ve mineral miktarı artırılarak damar içi sıvı basıncının normalleşmesi sağlanır.

E) Nefronları çevreleyen kılcallardan süzüntüye aktif boşaltımla yüksek miktarda sıvı geçişi gerçekleştirilir.

Sağlıklı bir bireyde nefron kanallarına geçen süzüntüdeki glikoz ve amino asit gibi organik besin monomerleri kana geri kazandırılırken hücresel metabolizma sonucu açığa çıkan üre gibi azotlu atıkların önemli bir kısmı idrarla vücuttan uzaklaştırılır. Nefronların gerçekleştirdiği bu süreç dikkate alındığında, boşaltım sisteminin homeostaziye katkısına ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

A) Nefronlar, kanda çözünmüş hâldeki tüm maddeleri ayırt etmeksizin eşit oranda idrara aktararak iç ortamın kararlılığını sağlar.

B) Boşaltım sistemi, hücresel solunum için gerekli olan organik molekülleri süzüntüdeki atık maddelerden sentezleyerek kana verir.

C) Kanda besin yetersizliği oluştuğunda nefronlar, idrardaki azotlu atıkları doğrudan glikoza dönüştürerek iç dengeyi korur.

D) Nefronlar, kanın kimyasal bileşimini korumak için hücrelerin ihtiyaç duyduğu yararlı molekülleri dolaşımda tutarken metabolik atıkları seçici olarak uzaklaştırır.

E) Nefronlarda gerçekleşen geri emilim faaliyeti, vücut sıvılarının hacmini ve iyon dengesini etkilemeksizin yalnızca besin maddelerinin korunmasını amaçlar.

Kısa sürede yüksek miktarda su tüketen sağlıklı bir bireyde kan plazmasının ozmotik basıncı düşer ve kan hacmi artar. Bu bireyde iç dengenin (homeostazi) yeniden sağlanması sürecinde nefronların işlevine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

A) Nefron kanallarından kana geri emilen su miktarı azalır ve seyreltik idrar oluşturularak vücut sıvı dengesi yeniden sağlanır.

B) Kan hacmini hızla düşürmek için glomerulustan Bowman kapsülüne gerçekleşen süzülme olayı tamamen durdurulur.

C) Nefron kanallarındaki suyun geri emilim oranı artırılarak derişik idrar yoluyla iç denge korunur.

D) Kanda azalan çözünmüş madde derişimini yükseltmek için süzüntüdeki suyun tamamı salgılama mekanizmasıyla kana verilir.

E) Vücuttan fazla suyun atılabilmesi için nefronlarda suyun yanı sıra inorganik minerallerin de geri emilimi tamamen sonlandırılır.

Metabolik faaliyetler sonucu kanında hidrojen iyonu derişimi artarak pH değeri normal sınırların altına düşen sağlıklı bir bireyde iç denge, nefronların düzenleyici işlevleriyle yeniden kurulur. Buna göre vücut sıvılarının asit-baz dengesinin korunması sürecinde nefronların işlevine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

A) Nefronlardan kana hidrojen iyonlarının geri emilimi artırılırken bikarbonat iyonlarının idrarla atılımı hızlandırılır.

B) Nefron kılcallarında gerçekleşen süzülme süreci tamamen durdurularak kanın mevcut kimyasal dengesi korunur.

C) Nefron kanallarındaki geri emilim mekanizmaları tamamen pasifleşerek tüm mineraller idrarla doğrudan dışarı atılır.

D) Nefronlar fazla hidrojen iyonlarını kandan uzaklaştırıp bikarbonat iyonlarını geri emerek kanın pH değerinin dengelenmesini sağlar.

E) Nefronlardan kana geçen bikarbonat miktarı azaltılarak kan sıvısının asitlik derecesinin korunması hedeflenir.

Sağlıklı bir insanda alveolleri saran kılcal damar çapının yaklaşık 7-8 mikrometre olduğu ve alyuvarların bu damarlardan tek sıra hâlinde, yüzeyleri damar çeperine temas edecek biçimde geçtiği belirlenmiştir. Bu yapısal durumun gaz değişimine etkisi dikkate alındığında, elde edilen veri solunum sisteminin homeostaziyi koruma rolüyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?

A) Alveol kılcallarının dar olması, gaz moleküllerinin hücre zarlarından aktif taşımayla geçişini sağlayarak homeostazinin sürdürülmesini destekler.

B) Kılcalların alyuvarları tek sıra hâlinde geçirecek çapta olması, temas yüzeyini artırıp difüzyonu kolaylaştırarak kan gazı dengesinin korunmasını sağlar.

C) Alyuvarların tek sıra hâlinde ilerlemesi, alveol ile kan arasındaki derişim farkını tüketip difüzyonu sonlandırarak homeostatik dengeyi korur.

D) Kılcal damar çapının küçük olması, alyuvarların alveol boşluğuna doğrudan geçişine imkân tanıyarak solunum gazlarının taşınmasını sağlar.

E) Alyuvarların damar zarına temas etmesi, gazların osmoz mekanizmasıyla plazmadan dokulara aktarılmasını sağlayarak iç dengeyi kararlı tutar.

Bir laboratuvar deneyinde, solunan havadaki karbondioksit oranı yapay olarak artırıldığında canlının dakikadaki solunum hacminin belirgin şekilde yükseldiği ve bu sayede kanda birikme eğilimi gösteren karbondioksitin vücuttan uzaklaştırılarak kan pH'sinin kararlı tutulduğu kaydedilmiştir. Ortamdaki hava normal bileşimine döndürüldüğünde ise solunum hacminin yeniden bazal seviyeye gerilediği gözlenmiştir. Elde edilen bu deneysel bulgular, solunum sisteminin homeostazideki rolüne ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?

A) Solunum merkezleri iç ortamdaki karbondioksit değişimlerine karşı duyarsızdır.

B) Akciğer kılcallarındaki gaz değişimi yalnızca hücrelerin oksijen ihtiyacına göre denetlenir.

C) Dış ortamdaki gaz oranları değişse bile soluk alıp verme temposu sabit kalır.

D) Solunum hızı arttıkça kanda çözünmüş karbondioksit miktarı da zorunlu olarak yükselir.

E) Solunum parametreleri dinamik olarak düzenlenerek iç ortamın kimyasal kararlılığı korunur.

İzole bir akciğer modelinde, alveol havası ile kılcal damar arasındaki oksijen derişim farkı kademeli olarak artırıldığında birim zamanda kana geçen oksijen miktarının bu farkla doğru orantılı olarak arttığı, iki ortam arasındaki derişim farkı sıfırlandığında ise net gaz geçişinin durduğu belirlenmiştir. Bu deneysel bulgular, solunum sisteminde homeostazinin korunmasını sağlayan gaz alışveriş mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?

A) Alveollerden kana oksijen geçişi, taşıyıcı proteinlerin rol aldığı kolaylaştırılmış difüzyonla gerçekleştirilir.

B) Solunum yüzeyinde gazların kana aktarılması, epitel hücrelerinde ATP harcanarak aktif taşımayla yürütülür.

C) Gaz dengesinin sağlanması, yalnızca akciğer kılcallarının mekanik olarak daralıp genişlemesine bağlıdır.

D) Alveollerdeki gaz geçiş hızı, derişim farkından bağımsız olup soluk alıp verme sıklığıyla sınırlıdır.

E) Gaz değişimi hücre zarından basit difüzyon ilkelerine göre gerçekleşir ve net madde geçişi ortamlar arasındaki derişim farkına bağımlıdır.

Yapılan bir laboratuvar ölçümünde, alveol epitelinin nemli olduğu doğal durumda birim zamandaki oksijen difüzyon hızı 100 birim ve kanda oksijen doygunluğu %98 olarak belirlenirken, yüzeydeki nem tabakasının deneysel olarak uzaklaştırıldığı durumda difüzyon hızının 4 birime gerilediği ve kan oksijen doygunluğunun kritik sınırın altına indiği saptanmıştır. Bu veriler, solunum sisteminin hücre zarından madde geçişi ilkelerine bağlı olarak homeostaziyi koruma rolüyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?

A) Alveol yüzeyindeki nem tabakası, solunum gazlarının çözünerek zardan difüzyonunu mümkün kılıp kan gazı dengesinin korunmasını sağlar.

B) Solunum yüzeyindeki nem tabakasının temel işlevi, oksijen ve karbondioksitin aktif taşıma ile zardan geçişine enerji desteği sağlamaktır.

C) Alveollerin nemli kalması, gazların yalnızca kandan alveol boşluğuna doğru tek yönlü olarak difüzyonla atılmasını zorunlu kılar.

D) Alveol epitelindeki nem tabakası, solunum gazlarının derişim farkına karşı difüzyon hızını artırarak kan pH'sinin sabit kalmasını sağlar.

E) Nem tabakasının varlığı, gaz alışverişi sırasında solunum pigmentlerinin alveol boşluğuna sızmasını engelleyerek iç dengeyi korur.

Yapılan bir laboratuvar çalışmasında, alveol epitelinde ATP üretimini durduran metabolik bir inhibitör varlığında dahi oksijen ve karbondioksit geçişinin sürdüğü, ancak gazların alveol ve kan arasındaki derişim farkı eşitlendiğinde net geçişin durduğu kaydedilmiştir. Bu deneysel kanıt, solunum sisteminde gaz değişiminin gerçekleşme mekanizması ve homeostazinin korunmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan destekler?

A) Alveollerden kana gaz geçişi, hücre zarı boyunca ATP tüketen özgül aktif taşıma pompalarıyla gerçekleştirilir.

B) Alveol ve kan arasındaki gaz alışverişi, hücresel enerji harcanmaksızın derişim farkına dayalı difüzyonla gerçekleşerek iç ortam dengesine katkı sağlar.

C) Solunum gazlarının geçiş yönü ve hızı, solunum merkezlerinin gönderdiği sinirsel uyarıların doğrudan etkisiyle düzenlenir.

D) Kılcal damarlarda gaz dengesinin korunması, kandaki plazma proteinlerinin oluşturduğu ozmotik basınç farkına dayanır.

E) Karbondioksitin kandan alveole geçişi, yalnızca soluk verme kaslarının kasılması sonucu oluşan mekanik güçle sağlanır.

Akciğer dokusunda sıvı birikimine bağlı olarak alveol epiteli ile kılcal damar endoteli arasındaki difüzyon mesafesinin arttığı bir bireyde, solunan havadaki oksijen oranı normal olmasına rağmen kanın oksijen doygunluğunun kritik düzeye gerilediği saptanmıştır. Bu klinik veri, solunum sisteminin hücre zarından madde geçişi kurallarına bağlı olarak homeostaziyi koruma rolüyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?

A) Solunum yüzeyinde gerçekleşen gaz geçiş hızının yalnızca ortamdaki oksijenin kısmi basıncına bağlı olduğunu

B) Alveol ve kılcal damar arasındaki difüzyon mesafesinin kısa kalmasının gaz alışverişini ve kanın homeostatik dengesini sürdürmede zorunlu olduğunu

C) Kılcal damar ile alveol arasındaki gaz alışverişinin hücre zarlarından enerji harcanarak aktif taşımayla yapıldığını

D) Solunum yüzeyindeki sıvı miktarının artışının gazların çözünürlüğünü artırarak kana geçişi her zaman kolaylaştırdığını

E) Kanda homeostazinin sağlanabilmesi için alveol içi oksijen miktarının atmosfer havasındakinden yüksek olması gerektiğini

Erken doğan bebeklerde alveol epitelinden salgılanan sürfaktanın yetersiz olmasına bağlı olarak alveollerin büzülüp kapandığı ve buna paralel olarak kandaki oksijen miktarının kritik düzeyin altına indiği saptanmıştır. Bu tıbbi veriye dayanarak solunum sisteminin vücut homeostazisinin korunmasındaki rolüyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

A) Gaz değişiminin gerçekleşebilmesi için solunum gazlarının kanda kimyasal reaksiyonlara girmesi zorunludur.

B) Alveollerde gerçekleşen gaz alışveriş hızı yalnızca kılcal damarlardaki kan akış hızına bağlıdır.

C) Solunum yüzeyinin gazlara karşı geçirgenliği doğrudan aktif taşıma mekanizmalarıyla düzenlenir.

D) Alveollerin açık kalarak fonksiyonel yüzey alanını koruması, kan gazı dengesinin sürdürülmesinde temel bir gerekliliktir.

E) Gazların difüzyon kapasitesi sadece solunum pigmentlerinin ortamdaki derişimine göre şekillenir.

Sağlıklı bir insanın soluduğu atmosfer havasında yaklaşık %21 oksijen ve %0,04 karbondioksit bulunurken dışarı verilen soluk havasında bu oranlar sırasıyla %16 ve %4 olarak ölçülmüş, azot gazının oranında ise anlamlı bir değişim gözlenmemiştir. Bu veriler, solunum sisteminin vücut homeostazisini korumadaki rolüne ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?

A) Alveollerdeki gaz değişiminin tamamlanabilmesi için kanda aktif taşıma mekanizmalarının devreye girdiğini

B) Solunum yüzeyine ulaşan tüm gazların kana eşit oranlarda geçerek dokulara taşındığını

C) Gaz alışverişinin rastgele değil, hücrelerin metabolik gereksinimleri doğrultusunda derişim farkına dayalı difüzyonla gerçekleştiğini

D) Alveol kılcallarındaki gaz geçiş hızının kanda bulunan azot miktarına bağlı olarak sınırlandığını

E) Solunum sisteminin temel amacının kan pH değerinden bağımsız olarak yalnız dokulara oksijen iletmek olduğunu

Sağlıklı bir insanda kanın alveol kılcalından geçiş süresinin yaklaşık 0,75 saniye, oksijenin difüzyonla kanda alveol seviyesine ulaşarak denge kurma süresinin ise 0,25 saniye olduğu belirlenmiştir. Bu veriler, solunum sisteminin gaz değişimi ve homeostaziyi sürdürme kapasitesine ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?

A) Alveol zarlarında oksijen geçişinin aktif taşımayla hızlandırılması, difüzyon süresinin kanın geçiş süresinden daha kısa olmasını sağlar.

B) Gaz değişiminin kılcal geçiş süresinden çok daha kısa sürede tamamlanması, kan akışının hızlandığı durumlarda da kan gazı dengesinin korunmasını güvenceye alır.

C) Kanın alveol kılcalında kalış süresinin difüzyon süresinden uzun olması, kandaki karbondioksitin tamamının alveol boşluğuna boşaltılmasını zorunlu kılar.

D) Kılcal damar boyunca gaz difüzyonunun aynı hızla sürmesi, dokuların oksijen ihtiyacının yalnızca dinlenme sırasında karşılanabildiğini gösterir.

E) Alveol epitelinin ince yapısı kan akışını doğrudan yavaşlatıp kanın damarda kalma süresini artırarak homeostatik dengeyi kurar.

Bir araştırmada, alveollerin sahip olduğu yaklaşık 100 metrekarelik geniş toplam yüzey alanı ile alveol ve kılcal damar çeperleri arasındaki tek katlı yassı epitelden oluşan 0,5 mikrometrelik difüzyon mesafesinin, gaz alışveriş hızını en üst düzeye çıkararak kan gazı dengesini koruduğu belirlenmiştir. Bu veriler, solunum sisteminin hücre zarından madde geçişi ilkelerine bağlı olarak homeostaziyi sağlamadaki rolüyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?

A) Gaz değişim yüzeyinin genişlemesi, solunum gazlarının hücre zarlarından enerji harcanarak taşınmasını zorunlu kılar.

B) Alveol çeper kalınlığının inceliği, gazların yalnızca kısmi basınçlarının eşitlendiği anlarda kandan alveole geçişine imkân tanır.

C) Alveollerdeki gaz alışveriş hızı, difüzyon mesafesinin uzunluğu ile doğru orantılı olarak artış gösterir.

D) Kılcal damar ile alveol arasındaki geniş temas yüzeyi, gaz difüzyonunun derişim gradyanından bağımsız gerçekleşmesini sağlar.

E) Geniş yüzey alanı ve minimum difüzyon mesafesi, solunum gazlarının yoğunluk farkına dayalı pasif geçişini hızlandırarak kan gazı dengesinin korunmasını destekler.

Yoğun bir tehlike veya ani stresle karşılaşan sağlıklı bir insanda, organizmanın enerji ihtiyacını karşılayarak homeostatik dengesini korumak amacıyla böbrek üstü bezinin öz (medulla) bölgesinden adrenalin hormonu salgılanır. Buna göre adrenalin hormonunun kandaki artışına bağlı olarak hedef doku ve organlarda gerçekleşen fizyolojik yanıtla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

A) İskelet kaslarına giden kan damarları genişlerken karaciğerde glikojenin glukoza yıkımı hızlanır.

B) Sindirim kanalına giden kan damarları genişletilerek mide ve bağırsak hareketleri hızlandırılır.

C) Kalp atış hızı yavaşlatılarak kan basıncının normal referans değerinin altına düşmesi sağlanır.

D) Soluk alıp verme sıklığı azaltılırken göz bebeklerinin küçülmesi uyarılır.

E) Kandaki glukozun dokularda depolanması amacıyla karaciğer ve kaslarda glikojen sentezi uyarılır.

Sağlıklı bir insanda kan kortizol miktarının normal referans değerinin üzerine çıkması durumunda, endokrin sistem homeostaziyi korumak amacıyla negatif geri bildirim mekanizmasını işletir. Buna göre kandaki hormon dengesinin yeniden kurulması sürecinde gerçekleşen fizyolojik olayla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

A) Hipotalamustan salgılanan salgılatıcı faktör (CRH) miktarı artırılarak hipofiz bezi daha güçlü uyarılır.

B) Böbrek üstü bezinin öz bölgesi uyarılarak kanda adrenalin salgısının artması tetiklenir.

C) Hipofiz ön lobundan salgılanan TSH miktarı artırılarak vücut metabolizması hızlandırılır.

D) Hipofiz ön lobundan salgılanan ACTH miktarı azaltılarak böbrek üstü bezi kabuk bölgesinin uyarımı zayıflatılır.

E) Paratiroid bezi doğrudan uyarılarak parathormon salgısının durdurulması sağlanır.

Soğuk bir ortama maruz kalan sağlıklı bir bireyde, vücut sıcaklığının dengede tutulması amacıyla tiroit bezinden salgılanan tiroksin hormonu miktarı artırılır. Buna göre, tiroksin hormonunun kanda artışına bağlı olarak homeostazinin sağlanması sürecinde gerçekleşen durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Hipofiz bezinden salgılanan tiroit uyarıcı hormon (TSH) miktarı sürekli artarak tiroksin üretiminin kesintisiz sürmesini sağlar.

B) Tiroksin hormonu yalnızca iskelet kaslarını uyararak hücrelerde glikojen depolanmasını hızlandırır ve ısı yayılımını önler.

C) Vücut hücrelerinin oksijen tüketimi ve hücresel solunum hızı artırılarak açığa çıkan metabolik ısı ile iç denge korunur.

D) Kanda tiroksin derişimi yükseldikçe hipotalamustan salgılanan uyarıcı faktör miktarı artarak pozitif geri bildirim gerçekleşir.

E) Hücrelerdeki mitokondri faaliyetleri baskılanarak ATP üretimi sınırlandırılır ve metabolik enerji tasarrufu sağlanır.

Sağlıklı bir insanda kan basıncının ve kanda sodyum iyonu miktarının normal referans değerinin altına düşmesi durumunda, homeostazinin yeniden sağlanması amacıyla böbrek üstü bezinin kabuk bölgesinden salgılanan aldosteron hormonu miktarı artar. Buna göre aldosteron hormonunun kanda artışına bağlı olarak gerçekleşen homeostatik düzenlemeyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

A) Böbrek nefron kanallarından sodyum iyonlarının idrarla atılımı hızlandırılırken potasyum iyonlarının kana geri emilimi artırılır.

B) Böbreklerden suyun geri emilimi tamamen durdurularak seyreltik idrar oluşturulması ve kan basıncının düşürülmesi sağlanır.

C) İnce bağırsaktan kalsiyum emilimi artırılarak doku sıvısındaki elektrolit açığı doğrudan kalsiyum iyonlarıyla dengelenir.

D) Hipofiz arka lobu uyarılarak aldosteronun hedef hücreler üzerindeki etkisi engellenir ve tuz kaybı hızlandırılır.

E) Böbrek nefron kanallarından sodyum iyonlarının ve suyun kana geri emilimi artırılırken potasyum iyonlarının idrarla atılımı hızlandırılır.

Aşırı terleme ve yetersiz su alımına bağlı olarak kanının ozmotik basıncı yükselen sağlıklı bir bireyde, vücut sıvı dengesini yeniden sağlayarak homeostaziyi korumak amacıyla gerçekleşen endokrin düzenlemeyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Hipofiz bezinin arka lobundan salgılanan antidiüretik hormon (ADH) miktarı azalır ve idrarla atılan su miktarı artar.

B) Böbrek üstü bezinin kabuk bölgesinden salgılanan aldosteron hormonu böbrek nefronlarında suyun geri emilimini tamamen durdurur.

C) Kanda ozmotik basıncın yükselmesi hipotalamustaki ozmoreseptörlerin uyarılmasını engelleyerek susama hissini baskılar.

D) Hipofiz bezinden kana verilen antidiüretik hormon (ADH) böbrek kanallarından suyun geri emilimini artırarak derişik idrar oluşturulmasını sağlar.

E) Tiroid bezinden salgılanan kalsitonin hormonu kandan böbrek nefronlarına yoğun su geçişini uyararak kan hacmini düşürür.

Besin alımının ardından sindirim ve emilim süreçlerinin başlatılarak iç ortamın besin ihtiyacının karşılanması, homeostazinin temel bileşenlerinden biridir. Bu homeostatik düzenleme sürecinde sinir sisteminin farklı yapıları ve etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Omurilik soğanından kaynaklanan parasempatik sinirlerin (vagus siniri) uyarılması, sindirim kanalı hareketlerini ve enzim salgılarını artırır.

B) Sempatik sinirlerin uyarılması, mide bezlerinin salgı üretimini ve ince bağırsağın peristaltik hareketlerini doğrudan hızlandırır.

C) Sindirim organlarının düz kaslarının kasılması, uç beyin korteksinden çıkan somatik motor nöronlar aracılığıyla istemli olarak yönetilir.

D) Beyincik, sindirim kanalındaki kemoreseptörlerden gelen uyarıları değerlendirerek safra salgısının salınım miktarını belirler.

E) Hipotalamus, sindirim enzimlerinin kana salgılanmasını sağlayan nörotransmitterleri doğrudan sindirim boşluğuna boşaltır.

Bozulmuş bir besinin tüketilmesi sonrasında sindirim kanalındaki kemoreseptörlerin uyarılmasıyla başlayan ve zararlı içeriğin hızla vücuttan uzaklaştırılmasını sağlayan kusma refleksi sürecinde, sinir sisteminin homeostaziyi koruma rolüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Kusma refleksi, bilinçli olarak başlatılan istemli bir tepki olup doğrudan uç beyindeki motor korteks tarafından denetlenir.

B) Omurilik soğanı, sindirim kanalından gelen duyusal iletileri değerlendirip otonom ve somatik motor yollarla diyafram, karın ve mide kaslarını koordine eder.

C) Toksik içeriğin atılması sürecinde sempatik sinir etkinliği artırılarak mide ve bağırsaklardaki peristaltik hareketlerin en üst düzeye çıkması sağlanır.

D) Besin kaynaklı kimyasal bozulmalar yalnızca beyincik tarafından algılanarak iskelet kaslarının gevşetilmesi yoluyla içerik pasif olarak dışarı atılır.

E) Somatik sinir sistemi bu süreçte hiçbir rol oynamaz; yanıt yalnızca otonom sinirlerin sindirim kanalındaki düz kasları uyarmasıyla tamamlanır.

Beslenme sırasında soluk borusuna kaçan yabancı bir cismin solunum yolunu tıkamasını önlemek ve gaz alışverişinin devamlılığını sağlamak amacıyla öksürük refleksi başlatılır. Bu koruyucu homeostatik tepkinin denetimi ve yürütülmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Solunum yolundaki uyarılar doğrudan beyin kabuğuna iletilir ve yalnızca istemli çalışan motor nöronlarla soluk verme gerçekleştirilir.

B) Yabancı cismin solunum yolundan uzaklaştırılması sürecinde sadece sempatik sinirler etkinleşerek soluk borusu kıkırdaklarını daraltır.

C) Solunum yolundaki reseptörlerden gelen uyarılar omurilik soğanındaki refleks merkezine iletilir ve motor nöronlar aracılığıyla solunum kasları uyarılarak yabancı cisim dışarı atılır.

D) Bu homeostatik refleksin temel kontrol merkezi uç beyin olup omurilik soğanının süreçte herhangi bir işlevi bulunmaz.

E) Solunum dengesinin bozulmasını önlemek amacıyla düzenleyici impuls üretimi yalnızca beyincik ve orta beyin tarafından koordine edilir.

Besinlerin ağızda çiğnenmesi sırasında tükürük salgısının artırılarak ağız içi dengesinin korunması ve lokmanın yutulması sürecinde gerçekleşen sinirsel düzenlemelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Tükürük salgılanması ve yutma refleksinin tamamı uç beyin kabuğundaki istemli motor merkezler tarafından kesintisiz olarak yönetilir.

B) Ağız içi epitelindeki reseptörlerden çıkan duyusal impulslar beyin sapına uğramadan doğrudan omurilikteki ara nöronlara iletilir.

C) Tükürük bezlerinin salgı yapması yalnızca sempatik sinirlerin uyarılmasıyla sağlanır ve sindirim kanalının peristaltik hareketlerini yavaşlatır.

D) Besinin yemek borusuna geçişi sırasında soluk borusu girişinin kapatılması orta beyinde bulunan görme ve işitme refleks merkezlerince denetlenir.

E) Ağızdaki mekanik ve kimyasal uyarıların değerlendirilip sindirim salgılarının artırılması ile yutmanın koordine edilmesi, omurilik soğanı ve otonom sinir sisteminin iş birliğiyle gerçekleşir.

İdrar kesesinde biriken idrar hacminin artması sonucu kesenin gerilmesiyle başlayan homeostatik düzenleme sürecinde, sinir sisteminin rolü ve yapılar arasındaki etkileşimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Kese duvarındaki reseptörlerden gelen impulslar yalnızca hipotalamus tarafından değerlendirilir ve süreç tamamen hormonal yolla yönetilir.

B) Omurilikteki refleks merkezi parasempatik sinirlerle kese kaslarının kasılmasını uyarırken beyin kabuğu çizgili kas yapısındaki büzücüyü denetleyerek istemli kontrol sağlar.

C) İdrar kesesinin boşaltılması yalnızca sempatik sinirlerin kese düz kaslarını uyarmasıyla kontrol edilen kesintisiz ve istemsiz bir reflekstir.

D) Beyin kabuğunun denetimi ortadan kalktığında omurilikteki refleks yayı işlevini tamamen kaybeder ve idrar atımı imkânsızlaşır.

E) Boşaltım sürecinde yer alan tüm efektör kaslar somatik sinir sistemiyle uyarılır ve otonom sinir sisteminin bu süreçte doğrudan bir etkisi bulunmaz.

Karanlık bir ortamdan aniden parlak güneş ışığı alan bir ortama geçen sağlıklı bir insanda, retinanın korunması ve iç dengenin sürdürülmesi amacıyla göz bebeğinin daralması sürecinde gerçekleşen sinirsel düzenlemelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) İmpulslar talamusa uğramadan doğrudan beyin kabuğundaki görme merkezine iletilir ve göz bebeği istemli kasılmalarla küçültülür.

B) Bu süreçte omurilik temel denetim merkezi olarak görev yapar ve motor nöronlar aracılığıyla iristeki ışınsal kasların kasılmasını uyarır.

C) Retinadaki fotoreseptörlerin uyarılması sonucunda sempatik sinirlerin aktivitesi artarak iristeki dairesel kasların hızla kasılmasını sağlar.

D) Uyarılar omurilik soğanındaki otonom merkezde değerlendirilir ve somatik motor sinirler üzerinden göz kaslarına impuls gönderilir.

E) Retinadan gelen uyarılar orta beyindeki görme refleks merkezinde değerlendirilir ve parasempatik sinirler aracılığıyla iristeki dairesel kasların kasılması sağlanır.

Tehdit edici bir durumun ortadan kalkmasıyla birlikte sağlıklı bir bireyde hızlanmış olan kalp atışlarının yavaşlatılması ve yükselen kan basıncının bazal düzeye indirilmesinde rol oynayan sinirsel düzenleme aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

A) Hipotalamusun kontrolünde somatik sinirlerin düz kaslara giden impulsları artırması

B) Omurilik soğanından çıkan sempatik sinirlerin sinaps bölgelerine nöradrenalin salgılaması

C) Omurilik soğanından köken alan parasempatik sinirlerin asetilkolin salgılaması

D) Uç beyinden gönderilen impulslarla böbrek üstü bezinden adrenalin salgısının uyarılması

E) Orta beyinden çıkan motor nöronların doğrudan kalp kasına gevşeme uyarısı iletmesi

Uzun süreli açlık sonucu kan glukoz derişimi normal değerin altına düşen sağlıklı bir insanda, homeostazinin yeniden sağlanması sürecinde sinir sisteminin rolüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Parasempatik sinirlerin pankreası doğrudan baskılayarak glukagon hormonunun kana salgılanmasını engellemesi

B) Omurilikten çıkan somatik motor nöronların çizgili kasları uyararak glukoz yıkımını hızlandırması

C) Omurilik soğanındaki merkezlerin uyarılmasıyla vagus sinirinin karaciğerdeki glikojen sentezini artırması

D) Hipotalamusun denetiminde aktive olan sempatik sinirlerin böbrek üstü bezi öz bölgesini uyararak glikojen yıkımını hızlandırması

E) Uç beyindeki değerlendirme merkezlerinin etkisiyle vücut hücrelerinde glukoz tüketiminin maksimum düzeye çıkarılması

Kan basıncı aniden normal değerinin altına düşen sağlıklı bir bireyde, dolaşım sistemindeki basıncın homeostatik olarak dengelenmesi sürecinde gerçekleşen sinirsel düzenlemelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Aort ve boyun atardamarındaki reseptörlerden gelen uyarılar sonucu omurilik soğanı, parasempatik aktiviteyi artırarak kalp atışını yavaşlatır.

B) Basınç dengesini denetleyen uç beyin, çizgili kaslara motor impulslar göndererek damarların istemli kasılmasını koordine eder.

C) Omurilik soğanındaki dolaşım merkezinin sempatik sinirleri etkinleştirmesiyle kalp atım hızı artar ve çevre damarlar daraltılır.

D) Kan basıncındaki değişimi algılayan basınç reseptörleri, impulsları doğrudan hipofiz bezine ileterek otonom sinirsel denetimi sonlandırır.

E) Denge merkezi olan beyincik, atardamarların düz kaslarına giden otonom nöronları baskılayarak kan basıncının daha da düşmesini sağlar.

Uzun süre yetersiz sıvı alan sağlıklı bir bireyde kanın ozmotik basıncının yükselmesiyle başlayan homeostatik düzenleme sürecinde, sinir sisteminin rolü ve yapılar arası ilişkilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Hipotalamustaki ozmoreseptörlerin uyarılmasıyla hem hipofizden ADH salımı tetiklenir hem de uç beyin uyarılarak su içme davranışı başlatılır.

B) Omurilik soğanı, kandaki su eksikliğini doğrudan algılayarak böbrek nefronlarındaki geri emilimi otonom motor nöronlarla artırır.

C) Beyincik, ozmotik basınçtaki yükselmeyi dengelemek amacıyla istemli kas hareketlerini durdurarak terleme yoluyla oluşan su kaybını önler.

D) Talamus, ozmotik değişim uyarısını doğrudan değerlendirip otonom sinirler aracılığıyla ter bezlerinin salgı yapmasını hızlandırır.

E) Omurilik, ozmotik reseptörlerden gelen uyarıları üst merkezlere iletmeden doğrudan refleks yolla idrar üretimini durdurur.

İnsan vücudunda sıcaklık artışına bağlı olarak terlemenin uyarılması ile doğum sırasında rahim kasılmalarına bağlı olarak oksitosin salgısının artırılması süreçleri karşılaştırıldığında aşağıdaki yargılardan hangisi doğru olur?

A) Her iki süreçte de efektör organın verdiği fizyolojik yanıt, reseptörler tarafından algılanan ilk uyaranı zayıflatır.

B) Terleme sürecinde sistem referans değerden uzaklaştırılırken oksitosin döngüsünde doğrudan referans değere geri dönülür.

C) Terleme döngüsünde efektörün tepkisi sapmayı azaltarak dengeyi korurken, oksitosin döngüsünde tepki sapmayı büyüterek süreci hızlandırır.

D) Oksitosin salgısının artışı değişkeni sabit bir aralıkta tutmayı amaçlarken, terleme olayı yalnızca bir sürecin sonlanmasına hizmet eder.

E) Her iki mekanizmada da oluşan hücresel yanıt sistemi başlangıçtaki fizyolojik ayar noktasından sürekli uzaklaştırır.

Biyolojik sistemlerde bir parametrenin referans değerden uzaklaşmasıyla tetiklenen düzenleyici döngülerde, efektör organın oluşturduğu tepkinin uyaran üzerindeki etkisi mekanizmanın türünü belirler. Buna göre negatif ve pozitif geri bildirim döngülerinin çalışma biçimleri karşılaştırıldığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Negatif geri bildirim değişkeni başlangıçtaki sapma yönünde sürekli pekiştirirken pozitif geri bildirim değişkeni sabit bir ayar noktasına doğru çeker.

B) Pozitif geri bildirim mekanizmaları homeostaziyi korumak için ayar noktası etrafında salınımlar üretirken negatif geri bildirim olayları hızla sonlandırır.

C) Negatif geri bildirim döngülerinde sadece sinir sistemi rol alırken pozitif geri bildirim süreçleri yalnızca endokrin sistem tarafından yönetilir.

D) Negatif geri bildirimde efektörün oluşturduğu fizyolojik yanıt uyarıyı zıt yönde sınırlandırırken pozitif geri bildirimde bu yanıt uyaranın etkisini kuvvetlendirir.

E) Pozitif geri bildirim sürecinde kontrol merkezi ve reseptör bulunmazken negatif geri bildirim döngüsünde tüm denetim basamakları eksiksiz yer alır.

İnsan fizyolojisinde homeostazinin sürdürülmesi ve belirli yaşamsal süreçlerin yönetilmesinde negatif ve pozitif geri bildirim döngüleri görev alır. Sistemin referans değeri (ayar noktası) ve üretilen fizyolojik yanıtın yönü dikkate alındığında, bu iki mekanizmanın karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Negatif geri bildirim başlangıçtaki uyarıyı sürekli olarak kuvvetlendirirken pozitif geri bildirim uyarı şiddetini zayıflatarak sonlandırır.

B) Negatif geri bildirim yalnızca sinir sistemi aracılığıyla yürütülürken pozitif geri bildirim sadece endokrin hormonların kontrolünde gerçekleşir.

C) Negatif geri bildirimde oluşan yanıt değişkeni referans değerine geri döndürürken pozitif geri bildirimde oluşan yanıt değişkeni referans değerinden daha da uzaklaştırır.

D) Negatif geri bildirim özelleşmiş süreçlerin hızla tamamlanmasını sağlarken pozitif geri bildirim iç ortamın dinamik kararlılığını korur.

E) Negatif geri bildirim döngüsü harici bir biyolojik olayın gerçekleşmesiyle sonlanırken pozitif geri bildirim döngüsü referans değere dönüldüğünde kendiliğinden durur.

Fizyolojik sistemlerde bir değişkenin referans değer aralığında tutulması ile özelleşmiş bir sürecin hızlandırılarak tamamlanması farklı kontrol döngüleriyle gerçekleştirilir. Bu süreçleri yöneten negatif ve pozitif geri bildirim mekanizmaları işleyiş hedefleri bakımından karşılaştırıldığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Negatif geri bildirimde tepki başlangıçtaki etkiyi sürekli olarak güçlendirirken, pozitif geri bildirimde tepki ilk uyarıyı zayıflatarak durdurur.

B) Pozitif geri bildirim fizyolojik değişkeni sürekli referans aralığında sabitlerken, negatif geri bildirim sistemi dinamik dengeden uzaklaştırır.

C) Negatif geri bildirim sistem çıktısının ilk etkiyi tersine çevirerek değişkeni dengede tutmasını sağlarken, pozitif geri bildirim çıktının uyarıyı daha da pekiştirerek sürecin belirli bir olayla tamamlanmasını sağlar.

D) Negatif geri bildirim yalnızca hormonlar aracılığıyla iç dengeyi sağlarken, pozitif geri bildirim sadece sinir sistemi bileşenlerince yürütülür.

E) Her iki mekanizmada da oluşan tepki, fizyolojik değişkeni referans değerden sınırsızca uzaklaştırarak kararsız bir döngü oluşturur.

Biyolojik sistemlerde geri bildirim döngülerinin sonlanma biçimleri ve işleyiş dinamikleri dikkate alındığında, negatif ve pozitif geri bildirim mekanizmaları arasındaki temel fark aşağıdakilerin hangisinde doğru açıklanmıştır?

A) Negatif geri bildirim döngüsünün durması için daima dış bir kimyasal inhibitör gerekirken, pozitif geri bildirim döngüsü reseptörlerin yorulmasıyla kendiliğinden kapanır.

B) Negatif geri bildirimde üretilen yanıt ilk uyarıyı zayıflatarak döngüyü kendiliğinden sonlandırırken, pozitif geri bildirimde döngünün durması ancak sürecin nihai bir fizyolojik hedefe ulaşmasıyla gerçekleşir.

C) Pozitif geri bildirimde oluşan tepki sapmayı referans değere getirerek döngüyü bitirirken, negatif geri bildirimde döngünün sonlanması için sistemin dengeden daha da uzaklaşması gerekir.

D) Negatif geri bildirimde döngünün durdurulması sinirsel uyarıların tükenmesine bağlıyken, pozitif geri bildirimde biriken nihai ürün kendi sentezini baskılayarak sistemi kapatır.

E) Pozitif geri bildirimde denetim merkezi ilk uyaranı tersine çevirerek döngüyü durdururken, negatif geri bildirimde efektör organ tepkisini artırarak döngüyü açık tutar.

Biyolojik sistemlerde bir değişkenin normal değer aralığından sapması durumunda negatif ve pozitif geri bildirim mekanizmaları devreye girer. Bu iki mekanizmanın işleyiş ilkeleri ve uyarıya verdikleri tepkiler karşılaştırıldığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Pozitif geri bildirim yalnızca hormonlarla yürütülürken negatif geri bildirim mekanizmalarında sadece sinirsel iletim görev alır.

B) Negatif geri bildirim mekanizmaları bir sürecin hızla tamamlanmasını hedeflerken pozitif geri bildirim değişkeni sabit bir aralıkta tutmayı sağlar.

C) Pozitif geri bildirimde oluşan ürün tepkiyi durdurucu etki yaparken negatif geri bildirimde ürün miktarı arttıkça tepki daha da hızlanır.

D) Negatif geri bildirimde tepki başlangıçtaki uyarıyı zıt yönde baskılarken pozitif geri bildirimde tepki uyarıcı etkiyi aynı yönde şiddetlendirir.

E) Negatif geri bildirim döngüleri dış ortamdan bağımsız çalışırken pozitif geri bildirim döngüleri yalnızca çevresel faktörlerin etkisiyle tetiklenir.

Bir biyolojik sistemde meydana gelen sapmaya karşı üretilen hücresel ve fizyolojik tepkilerin niteliği geri bildirim döngüsünün türüne göre değişir. Bir değişkenin normal referans değerinden uzaklaşması durumunda ortaya çıkan yanıt ve sistemin kararlılığı açısından pozitif ve negatif geri bildirim mekanizmaları karşılaştırıldığında hangisi doğru olur?

A) Negatif geri bildirimde oluşan tepki uyarının şiddetini katlayarak artırırken pozitif geri bildirimde oluşan tepki uyarının etkisini azaltır.

B) Pozitif geri bildirim sistemi sürekli kararlı bir dengede tutarken negatif geri bildirim sistemi geri dönüşümsüz bir sonuca sürükler.

C) Negatif geri bildirim değişkeni referans aralığına geri döndürerek kararlılık sağlarken pozitif geri bildirim değişkeni referans değerden daha da uzaklaştırarak süreci hızlandırır.

D) Her iki mekanizma da değişkenin referans değerden sapma miktarını sürekli azaltarak sistemin tükenmesini engeller.

E) Pozitif geri bildirimde reseptör ve kontrol merkezi görev almazken negatif geri bildirimde tüm homeostatik bileşenler eksiksiz çalışır.

Canlılarda gerçekleşen düzenleme olaylarında, oluşan yanıtın başlangıçtaki uyarıya etkisi dikkate alındığında pozitif ve negatif geri bildirim mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Pozitif geri bildirim sistemi referans aralıkta sabit tutarken, negatif geri bildirim değişkeni referans değerden giderek uzaklaştırır.

B) Negatif geri bildirimde yanıt başlangıçtaki sapmayı tersine çevirerek sistemi dengelerken, pozitif geri bildirimde yanıt sapmayı aynı yönde artırarak süreci hızlandırır.

C) Negatif geri bildirim yalnızca sinir sistemi aracılığıyla yürütülürken, pozitif geri bildirim sadece endokrin salgılarla kontrol edilir.

D) Pozitif geri bildirim döngüsü tetiklendikten sonra asla sonlanmazken, negatif geri bildirim ancak dışarıdan bir kimyasal baskılayıcı eklendiğinde durur.

E) Negatif geri bildirim yalnızca vücut sıcaklığı gibi fiziksel etkenleri denetlerken, pozitif geri bildirim sadece hücresel enzim miktarını ayarlar.

İnsan fizyolojisinde homeostazinin korunması ve özelleşmiş bazı biyolojik süreçlerin hızla tamamlanması farklı geri bildirim mekanizmalarıyla denetlenir. Bu iki mekanizmanın işleyişi ve sistem üzerindeki etkileri karşılaştırıldığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Negatif geri bildirimde efektörün yanıtı başlangıçtaki sapmayı tersine çevirirken pozitif geri bildirimde efektörün yanıtı sapmayı aynı yönde artırır.

B) Negatif geri bildirimde reseptör uyarılırken pozitif geri bildirim mekanizmasında reseptörler işlev görmeden doğrudan efektör organlar uyarılır.

C) Negatif geri bildirim yalnızca hormonal yolla yürütülürken pozitif geri bildirim yalnızca sinirsel uyarılar aracılığıyla gerçekleşir.

D) Negatif geri bildirim sistemde sürekli bir sapmaya yol açarken pozitif geri bildirim sistemi her zaman dar bir referans aralığında sabit tutar.

E) Negatif geri bildirim mekanizmaları yalnızca hücre içinde gerçekleşirken pozitif geri bildirim mekanizmaları yalnızca sistemler düzeyinde gözlenir.

Fizyolojik süreçlerin yürütülmesinde görev alan pozitif geri bildirim mekanizmasını, homeostaziyi sağlayan negatif geri bildirim mekanizmasından ayıran temel özellik hangisidir?

A) Değişkeni başlangıçtaki referans değerine döndürerek kararlı iç dengeyi doğrudan koruması

B) Meydana gelen sapmayı zıt yönde baskılamak yerine aynı yönde güçlendirerek tepkiyi artırması

C) Reseptör, denetim merkezi ve efektör organ arasındaki iletişim basamaklarını kullanması

D) Canlı vücudunda yalnızca endokrin bezlerden salgılanan hormonlar aracılığıyla yürütülmesi

E) Çevresel veya içsel uyarılara karşı sistemin belirli bir eşik değer doğrultusunda yanıt vermesi

Kısa bir zaman diliminde gereksiniminden çok daha fazla miktarda saf su tüketen sağlıklı bir bireyde, vücut sıvılarının dengesini korumaya yönelik gerçekleşen homeostatik düzenlemelerle ilgili toplanan aşağıdaki bilgilerden hangisi bilimsel kanıtlara dayalı olarak doğrudur?

A) Hipotalamustaki osmoreseptörlerin uyarılması sonucunda hipofiz arka lobundan salgılanan ADH miktarı artar.

B) Böbrek nefron kanallarının suya geçirgenliği artırılarak suyun kana geri emilimi belirgin biçimde hızlandırılır.

C) Kanın osmotik basıncının düşmesiyle ADH salgısı baskılanır ve nefronlardan su geri emilimi azalarak bol ve seyreltik idrar oluşturulur.

D) Vücutta biriken fazla suyun dokulardan uzaklaştırılması amacıyla deri yüzeyindeki ter bezlerinin salgı yapması doğrudan uyarılır.

E) Kanda azalan mineral derişimini dengelemek amacıyla böbrek nefronlarından sodyum atılımı hızlandırılarak osmotik denge kurulur.

Giriş Yap

Giriş

Homeostazi ve Canlılar İçin Önemi Kazanım PDF İndir

MEB · 11. Sınıf · Biyoloji · HOMEOSTAZİ

11. Sınıf Biyoloji dersi "Homeostazi ve Canlılar İçin Önemi" konusu için MEB müfredatına uygun 100 soruluk kazanım testi. Kazanımı doğrudan ölçen klasik sorular. Soruları PDF olarak indirebilirsin.

Sorular

1.
Yatar pozisyondan aniden ayağa kalkan sağlıklı bir bireyde yer çekiminin etkisiyle beyin kan akışının %15 azaldığı, bunu izleyen saniyeler içinde baroreseptörlerin uyarılmasıyla sempatik sinir etkinliğinin arttığı, kalp atım hızının 70'ten 92'ye yükseldiği ve periferik damarların daralmasıyla beyin kan akışının yeniden referans değerine ulaştığı saptanmıştır. Bu fizyolojik verilere dayanılarak homeostazinin sağlanmasında sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?
- A) Dolaşım sistemindeki anlık basınç değişimleri, sinir sisteminin denetimine gerek kalmaksızın yalnızca damar çeperindeki yerel miyojenik tepkilerle dengelenir.
- B) Sempatik sinir etkinliğinin artması, periferik damarları genişleterek kanın vücudun alt kısımlarında göllenmesini kolaylaştırır.
- C) İç ortam koşullarındaki bu değişim sırasında oluşan sinirsel tepkiler, kalbin atım hızını azaltarak kan akışını yavaşlatmayı amaçlar.
- D) Dolaşım dengesinin yeniden kurulması, sadece endokrin bezlerin ürettiği hormonların uzun vadeli etkileriyle gerçekleştirilmiştir.
- E) Kan basıncındaki anlık sapma, sinir ve dolaşım sistemlerinin hızlı ve eş güdümlü tepkisi sayesinde hayati organların kanlanması korunarak giderilmiştir.
2.
Ani bir tehlike durumuyla karşılaşan sağlıklı bir insanda; böbrek üstü bezinden salgılanan hormonların etkisiyle hava yollarının genişlediği, karaciğerden kana glikoz geçişinin hızlandığı ve sindirim kanalına giden kan akışının iskelet kaslarına yönlendirildiği saptanmıştır. Bu fizyolojik verilere dayanılarak homeostazinin korunmasında sistemlerin işleyişine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?
- A) İç dengenin korunması sürecinde doku ve organların faaliyetleri sinirsel veya hormonal denetime gereksinim duyulmadan bağımsız biçimde yürütülür.
- B) Homeostazinin sürdürülebilmesi için organizmada yer alan tüm sistemlerin çalışma hızının aynı oranda ve eş zamanlı olarak artırılması zorunludur.
- C) Tehlike anında ortaya çıkan tepkilerde dolaşım ve solunum sistemleri, endokrin sistemden gelen kimyasal iletilerden etkilenmeksizin işlev görür.
- D) Değişen koşullarda organizmanın bütünlüğünün korunması, farklı sistemlerin denetleyici merkezlerin eş güdümünde belirli hedeflere yönelik dinamik biçimde ayarlanmasıyla sağlanır.
- E) Çevresel tehditler karşısında verilen fizyolojik tepkiler, hedef dokulardaki hücresel solunum hızının düşürülmesi yoluyla metabolik enerjiyi korumayı amaçlar.
3.
Aşırı tuz tüketimine bağlı olarak kan hacmi ve basıncı yükselen sağlıklı bir insanda; kalp kulakçıklarından atriyal natriüretik peptit (ANP) salgılandığı, böbreklerden sodyum ve su atılımının arttığı ve damar direncinin düşürüldüğü saptanmıştır. Bu fizyolojik verilere dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) İç ortam dengesinin korunmasında endokrin bezler diğer tüm vücut sistemlerinden bağımsız ve tek başına düzenleme yapar.
- B) Kan basıncının dengelenmesi, dolaşım ve endokrin sistemler ile boşaltım organlarının ortak ve uyumlu tepkiler vermesini gerektirir.
- C) Homeostatik mekanizmalar yalnızca doku hasarı meydana geldiğinde ve hücresel düzeyde yıkım başladığında devreye girer.
- D) Bir sistemde başlayan düzenleyici fizyolojik tepkiler diğer sistemlerin mevcut faaliyetlerini tamamen durdurarak ilerler.
- E) Vücut sıvılarının hacimsel dengelenmesi sürecinde böbrek nefronları kimyasal uyarıcılardan etkilenmeden sabit hızda çalışır.
4.
Yüksek çevre sıcaklığına (39 °C) maruz kalan sağlıklı bir bireyde; deri yüzeyindeki kan damarlarının genişlediği, ter salgısının belirgin biçimde arttığı, dakikadaki kalp atım sayısının 70'ten 105'e çıktığı ve böbreklerde su ile sodyum tutulumunun hızlandığı saptanmıştır. Bu fizyolojik verilere dayanılarak homeostazinin korunmasında sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Vücut sıcaklığının dengelenmesi yalnızca otonom sinir sisteminin deri üzerindeki etkileriyle sağlanır.
- B) Terlemeyle kaybedilen su ve tuz, sindirim kanalıyla anında geri alınmadıkça dolaşım dengesi korunamaz.
- C) Fazla ısının vücuttan uzaklaştırılması sağlanırken dolaşım ve boşaltım sistemlerinin eş güdümüyle sıvı dengesi ve kan basıncı korunur.
- D) Deri kılcallarının genişlemesi, kanı iç organlara yönlendirerek metabolik ısı üretiminin artırılmasını hedefler.
- E) Kalp atım hızının yükselmesi, böbreklerin nefron aktivitesini tamamen durdurarak sıvı kaybını tek başına engeller.
5.
Karbonhidratça zengin bir öğünün ardından sindirim kanalından emilimle kan glikoz düzeyi yükselen sağlıklı bir insanda; pankreastan insülin salgılanarak dolaşıma verildiği, hedef dokularda glikoz tutulumunun arttığı ve kan şekerinin yeniden referans düzeyine indiği saptanmıştır. Bu fizyolojik süreçten elde edilen verilere dayanılarak homeostazinin sağlanmasında sistemlerin işleyişine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) İç ortamdaki kimyasal değişimlerin dengelenmesi yalnızca ilgili organın yerel hücresel mekanizmalarıyla gerçekleştirilir.
- B) Organ sistemlerinin homeostaziye katkısı, aralarındaki geri bildirim mekanizmalarından bağımsız olarak yürütülür.
- C) Sindirim, dolaşım ve endokrin sistemlerinin eş güdümlü faaliyeti, iç ortam parametrelerinin belirli sınırlar içinde tutulmasını sağlar.
- D) Kanda taşınan düzenleyici moleküller, hedef hücrelerin metabolik işlevlerini geçici olarak tamamen durdurarak denge kurar.
- E) Bir sistemdeki madde artışının dengelenmesi sürecinde diğer sistemler enerji harcamayarak dinlenme durumuna geçer.
6.
Kandaki kalsiyum düzeyi referans değerin altına düşen sağlıklı bir bireyde; parathormon salgısının artmasıyla birlikte kemik dokudan kana kalsiyum geçişinin hızlandığı, böbreklerden kalsiyum geri emiliminin yükseldiği ve aktif D vitamini aracılığıyla ince bağırsaktan kalsiyum emiliminin arttığı saptanmıştır. Bu verilere dayanılarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?
- A) Sistemler arası eş güdüm yalnızca sinirsel uyarılarla sağlanmakta olup kimyasal haberciler hedef organlar üzerinde ikincil etkiye sahiptir.
- B) İç dengenin bozulması durumunda tepki veren organlar yalnızca ilgili molekülün depolandığı dokuyla sınırlı kalır.
- C) Hedef organların etkinliği doğrudan kanda azalan maddenin paratiroit bezi dışındaki bezleri uyarma hızına bağlıdır.
- D) Bir parametrenin dengelenmesinde görev alan farklı sistemler birbirini baskılayarak hedef değerin aşılmasını engeller.
- E) Tek bir homeostatik parametrenin optimum düzeyde tutulması; endokrin, iskelet, boşaltım ve sindirim sistemlerinin birbirini tamamlayıcı fizyolojik yanıtlar vermesiyle sağlanır.
7.
Akut kan kaybı yaşayan sağlıklı bir bireyde; dolaşımdaki sıvı hacminin azalmasına bağlı olarak sempatik sinirlerin kalp atım hızını ve damar direncini artırdığı, böbreklerden salgılanan renin etkisiyle aldosteron ve ADH düzeylerinin yükselerek idrar çıkışının belirgin biçimde azaldığı saptanmıştır. Bu fizyolojik verilere dayanılarak homeostazinin korunmasında sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?
- A) Kan basıncının düzenlenmesinde dolaşım ve boşaltım sistemleri sinir sisteminden tamamen bağımsız olarak görev yapar.
- B) İç çevredeki kritik bir sapmanın giderilmesi, farklı sistemlerin sinirsel ve hormonal mekanizmalar aracılığıyla ortak bir hedefe yönelik eş zamanlı tepki vermesiyle sağlanır.
- C) Kalp atım hızının artırılması kan basıncını dengelemek için tek başına yeterli olduğundan diğer organ sistemlerinin metabolik etkinliği baskılanır.
- D) Böbreklerin su ve tuz tutulumunu artırması, kan basıncındaki değişimin nedenini doğrudan ortadan kaldıran birincil sinirsel refleks yanıtıdır.
- E) Kan hacmindeki azalma yalnızca boşaltım sistemini doğrudan uyararak metabolik atıkların uzaklaştırılmasını hızlandırır.
8.
Deniz seviyesinden 3500 metre yüksekliğe çıkan sağlıklı bir bireyde kandaki oksijen derişiminin azalmasına bağlı olarak; dakikadaki soluk sayısının arttığı, kalp atım hızının yükseldiği ve izleyen günlerde böbreklerden salgılanan eritropoietin hormonu etkisiyle kandaki alyuvar sayısının arttığı kaydedilmiştir. Elde edilen bu verilere dayanılarak homeostazinin sağlanması sürecine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?
- A) Alyuvar üretimindeki artış, kanda oksijen azalmasına karşı organizmanın verdiği tek ve yeterli fizyolojik yanıttır.
- B) Kalp atım hızının artması, dokuların hücresel solunum için gereksinim duyduğu oksijen miktarının azaldığını gösterir.
- C) Böbreklerin hormonal tepki vermesi, oksijen dengesinin sağlanmasında yalnızca boşaltım işlevlerinin rol aldığını kanıtlar.
- D) Organizmada dokuların oksijenlenmesini dengede tutmak için sinir, dolaşım, solunum ve endokrin yapılar eş güdüm içinde çalışmıştır.
- E) Soluk alıp verme hızının artırılması, dolaşım ve endokrin sistemlerin sürece katılım ihtiyacını tamamen ortadan kaldırır.
9.
Sıvı alımı kısıtlanan sağlıklı bir bireyde; kanın ozmotik basıncının yükselmesiyle birlikte hipotalamustaki osmoreseptörlerin uyarıldığı, hipofizden salgılanan ADH miktarının arttığı ve böbrek nefronlarında suyun geri emiliminin hızlanarak derişik idrar oluşturulduğu belirlenmiştir. Elde edilen bu verilere dayanılarak homeostazinin sağlanması sürecine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?
- A) Vücutta su dengesinin korunması, diğer sistemlerin katılımı olmadan yalnızca boşaltım organlarının bağımsız aktivitesiyle gerçekleştirilir.
- B) İç ortam dengesinin sürdürülmesi; sinir, endokrin ve boşaltım sistemlerinin birbirleriyle eş güdüm içinde çalışmasıyla sağlanır.
- C) Kanın ozmotik basıncındaki değişimlerin algılanması ve hormon salgılanması doğrudan böbrek dokusu tarafından denetlenir.
- D) Endokrin sistemin salgıladığı kimyasal haberciler, kanın fiziksel ve kimyasal bileşimini sinir sisteminden bağımsız olarak düzenler.
- E) Nefronlardan suyun geri emiliminin artırılması, dolaşımdaki kan hacmini ve basıncını etkilemeyen yerel bir tepkidir.
10.
Ağır bir egzersiz sürecinde sağlıklı bir bireyin kan pH değerinin 7,4'ten 7,3'e gerilediği, dakikadaki soluk sayısının 14'ten 28'e, nabzının 72'den 120'ye çıktığı ve böbreklerde bikarbonat geri emiliminin arttığı kaydedilmiştir. Bu fizyolojik verilere dayanılarak organizmada homeostazinin korunmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?
- A) İç çevredeki bir sapma, yalnızca denetleyici sistem olan sinir sistemi tarafından tek başına düzeltilir.
- B) İç dengenin korunması, farklı sistemlerin aynı amaca yönelik olarak birbirini tamamlayıcı tepkiler vermesiyle gerçekleşir.
- C) Fiziksel aktivite sırasında sistemlerin tepki verme hızları ve homeostatik etkileri birbirinden tamamen bağımsızdır.
- D) Boşaltım sistemi, kan pH'sinin düzenlenmesinde solunum sisteminden daha hızlı yanıt vererek öncelikli rol üstlenir.
- E) Organların çalışma temposundaki artış, hücrelerdeki katabolik faaliyetleri sınırlandırarak asit üretimini durdurur.
11.
Vücuda alınan bazı ilaçların veya metabolizma sonucu oluşan toksik maddelerin kanda birikmesi, iç ortamın kararlı dengesini (homeostazi) tehdit eder. Bu zararlı maddelerin kandan uzaklaştırılmasında nefronların gerçekleştirdiği işlevlere ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Kılcal damarlardan nefron kanallarına madde geçişi yalnızca kan basıncının etkisiyle meydana gelen süzülme olayı ile sınırlıdır.
- B) Nefron kanallarındaki tüm atık maddeler, kan plazmasına kıyasla her zaman pasif taşıma kurallarına göre kandan uzaklaştırılır.
- C) İlaç kalıntılarının vücuttan atılması sürecinde nefron kanallarından kılcal damarlara doğru geri emilim hızı artırılır.
- D) Kanda biriken yabancı maddelerin tamamı glomerulus kılcallarından Bowman kapsülüne geçerek süzüntüye katılır ve doğrudan dışarı atılır.
- E) Kılcal damarlardan nefron kanallarına doğru gerçekleşen salgılama olayı sayesinde kanda istenmeyen zararlı maddelerin birikmesi engellenir.
12.
Çeşitli etkenlere bağlı olarak kan basıncı normal sınırların altına düşen sağlıklı bir bireyde, iç dengenin (homeostazi) korunması amacıyla nefronların işleyişinde fizyolojik düzenlemeler gerçekleşir. Buna göre, kan basıncının yeniden dengelenmesi sürecinde nefronlarda gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Glomerulus kılcallarındaki kan basıncı yükseltilerek birim zamanda oluşan süzüntü miktarı artırılır.
- B) Nefron kanallarından kılcal damarlara doğru gerçekleşen su ve tuzun geri emilim hızı azaltılır.
- C) Süzüntü miktarının azalması ve nefronlardan su ile tuzun geri emiliminin artmasıyla kan hacmi korunur.
- D) İdrarla atılan su ve mineral miktarı artırılarak damar içi sıvı basıncının normalleşmesi sağlanır.
- E) Nefronları çevreleyen kılcallardan süzüntüye aktif boşaltımla yüksek miktarda sıvı geçişi gerçekleştirilir.
13.
Sağlıklı bir bireyde nefron kanallarına geçen süzüntüdeki glikoz ve amino asit gibi organik besin monomerleri kana geri kazandırılırken hücresel metabolizma sonucu açığa çıkan üre gibi azotlu atıkların önemli bir kısmı idrarla vücuttan uzaklaştırılır. Nefronların gerçekleştirdiği bu süreç dikkate alındığında, boşaltım sisteminin homeostaziye katkısına ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Nefronlar, kanda çözünmüş hâldeki tüm maddeleri ayırt etmeksizin eşit oranda idrara aktararak iç ortamın kararlılığını sağlar.
- B) Boşaltım sistemi, hücresel solunum için gerekli olan organik molekülleri süzüntüdeki atık maddelerden sentezleyerek kana verir.
- C) Kanda besin yetersizliği oluştuğunda nefronlar, idrardaki azotlu atıkları doğrudan glikoza dönüştürerek iç dengeyi korur.
- D) Nefronlar, kanın kimyasal bileşimini korumak için hücrelerin ihtiyaç duyduğu yararlı molekülleri dolaşımda tutarken metabolik atıkları seçici olarak uzaklaştırır.
- E) Nefronlarda gerçekleşen geri emilim faaliyeti, vücut sıvılarının hacmini ve iyon dengesini etkilemeksizin yalnızca besin maddelerinin korunmasını amaçlar.
14.
Kısa sürede yüksek miktarda su tüketen sağlıklı bir bireyde kan plazmasının ozmotik basıncı düşer ve kan hacmi artar. Bu bireyde iç dengenin (homeostazi) yeniden sağlanması sürecinde nefronların işlevine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Nefron kanallarından kana geri emilen su miktarı azalır ve seyreltik idrar oluşturularak vücut sıvı dengesi yeniden sağlanır.
- B) Kan hacmini hızla düşürmek için glomerulustan Bowman kapsülüne gerçekleşen süzülme olayı tamamen durdurulur.
- C) Nefron kanallarındaki suyun geri emilim oranı artırılarak derişik idrar yoluyla iç denge korunur.
- D) Kanda azalan çözünmüş madde derişimini yükseltmek için süzüntüdeki suyun tamamı salgılama mekanizmasıyla kana verilir.
- E) Vücuttan fazla suyun atılabilmesi için nefronlarda suyun yanı sıra inorganik minerallerin de geri emilimi tamamen sonlandırılır.
15.
Metabolik faaliyetler sonucu kanında hidrojen iyonu derişimi artarak pH değeri normal sınırların altına düşen sağlıklı bir bireyde iç denge, nefronların düzenleyici işlevleriyle yeniden kurulur. Buna göre vücut sıvılarının asit-baz dengesinin korunması sürecinde nefronların işlevine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Nefronlardan kana hidrojen iyonlarının geri emilimi artırılırken bikarbonat iyonlarının idrarla atılımı hızlandırılır.
- B) Nefron kılcallarında gerçekleşen süzülme süreci tamamen durdurularak kanın mevcut kimyasal dengesi korunur.
- C) Nefron kanallarındaki geri emilim mekanizmaları tamamen pasifleşerek tüm mineraller idrarla doğrudan dışarı atılır.
- D) Nefronlar fazla hidrojen iyonlarını kandan uzaklaştırıp bikarbonat iyonlarını geri emerek kanın pH değerinin dengelenmesini sağlar.
- E) Nefronlardan kana geçen bikarbonat miktarı azaltılarak kan sıvısının asitlik derecesinin korunması hedeflenir.
16.
Sağlıklı bir insanda alveolleri saran kılcal damar çapının yaklaşık 7-8 mikrometre olduğu ve alyuvarların bu damarlardan tek sıra hâlinde, yüzeyleri damar çeperine temas edecek biçimde geçtiği belirlenmiştir. Bu yapısal durumun gaz değişimine etkisi dikkate alındığında, elde edilen veri solunum sisteminin homeostaziyi koruma rolüyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?
- A) Alveol kılcallarının dar olması, gaz moleküllerinin hücre zarlarından aktif taşımayla geçişini sağlayarak homeostazinin sürdürülmesini destekler.
- B) Kılcalların alyuvarları tek sıra hâlinde geçirecek çapta olması, temas yüzeyini artırıp difüzyonu kolaylaştırarak kan gazı dengesinin korunmasını sağlar.
- C) Alyuvarların tek sıra hâlinde ilerlemesi, alveol ile kan arasındaki derişim farkını tüketip difüzyonu sonlandırarak homeostatik dengeyi korur.
- D) Kılcal damar çapının küçük olması, alyuvarların alveol boşluğuna doğrudan geçişine imkân tanıyarak solunum gazlarının taşınmasını sağlar.
- E) Alyuvarların damar zarına temas etmesi, gazların osmoz mekanizmasıyla plazmadan dokulara aktarılmasını sağlayarak iç dengeyi kararlı tutar.
17.
Bir laboratuvar deneyinde, solunan havadaki karbondioksit oranı yapay olarak artırıldığında canlının dakikadaki solunum hacminin belirgin şekilde yükseldiği ve bu sayede kanda birikme eğilimi gösteren karbondioksitin vücuttan uzaklaştırılarak kan pH'sinin kararlı tutulduğu kaydedilmiştir. Ortamdaki hava normal bileşimine döndürüldüğünde ise solunum hacminin yeniden bazal seviyeye gerilediği gözlenmiştir. Elde edilen bu deneysel bulgular, solunum sisteminin homeostazideki rolüne ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?
- A) Solunum merkezleri iç ortamdaki karbondioksit değişimlerine karşı duyarsızdır.
- B) Akciğer kılcallarındaki gaz değişimi yalnızca hücrelerin oksijen ihtiyacına göre denetlenir.
- C) Dış ortamdaki gaz oranları değişse bile soluk alıp verme temposu sabit kalır.
- D) Solunum hızı arttıkça kanda çözünmüş karbondioksit miktarı da zorunlu olarak yükselir.
- E) Solunum parametreleri dinamik olarak düzenlenerek iç ortamın kimyasal kararlılığı korunur.
18.
İzole bir akciğer modelinde, alveol havası ile kılcal damar arasındaki oksijen derişim farkı kademeli olarak artırıldığında birim zamanda kana geçen oksijen miktarının bu farkla doğru orantılı olarak arttığı, iki ortam arasındaki derişim farkı sıfırlandığında ise net gaz geçişinin durduğu belirlenmiştir. Bu deneysel bulgular, solunum sisteminde homeostazinin korunmasını sağlayan gaz alışveriş mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?
- A) Alveollerden kana oksijen geçişi, taşıyıcı proteinlerin rol aldığı kolaylaştırılmış difüzyonla gerçekleştirilir.
- B) Solunum yüzeyinde gazların kana aktarılması, epitel hücrelerinde ATP harcanarak aktif taşımayla yürütülür.
- C) Gaz dengesinin sağlanması, yalnızca akciğer kılcallarının mekanik olarak daralıp genişlemesine bağlıdır.
- D) Alveollerdeki gaz geçiş hızı, derişim farkından bağımsız olup soluk alıp verme sıklığıyla sınırlıdır.
- E) Gaz değişimi hücre zarından basit difüzyon ilkelerine göre gerçekleşir ve net madde geçişi ortamlar arasındaki derişim farkına bağımlıdır.
19.
Yapılan bir laboratuvar ölçümünde, alveol epitelinin nemli olduğu doğal durumda birim zamandaki oksijen difüzyon hızı 100 birim ve kanda oksijen doygunluğu %98 olarak belirlenirken, yüzeydeki nem tabakasının deneysel olarak uzaklaştırıldığı durumda difüzyon hızının 4 birime gerilediği ve kan oksijen doygunluğunun kritik sınırın altına indiği saptanmıştır. Bu veriler, solunum sisteminin hücre zarından madde geçişi ilkelerine bağlı olarak homeostaziyi koruma rolüyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?
- A) Alveol yüzeyindeki nem tabakası, solunum gazlarının çözünerek zardan difüzyonunu mümkün kılıp kan gazı dengesinin korunmasını sağlar.
- B) Solunum yüzeyindeki nem tabakasının temel işlevi, oksijen ve karbondioksitin aktif taşıma ile zardan geçişine enerji desteği sağlamaktır.
- C) Alveollerin nemli kalması, gazların yalnızca kandan alveol boşluğuna doğru tek yönlü olarak difüzyonla atılmasını zorunlu kılar.
- D) Alveol epitelindeki nem tabakası, solunum gazlarının derişim farkına karşı difüzyon hızını artırarak kan pH'sinin sabit kalmasını sağlar.
- E) Nem tabakasının varlığı, gaz alışverişi sırasında solunum pigmentlerinin alveol boşluğuna sızmasını engelleyerek iç dengeyi korur.
20.
Yapılan bir laboratuvar çalışmasında, alveol epitelinde ATP üretimini durduran metabolik bir inhibitör varlığında dahi oksijen ve karbondioksit geçişinin sürdüğü, ancak gazların alveol ve kan arasındaki derişim farkı eşitlendiğinde net geçişin durduğu kaydedilmiştir. Bu deneysel kanıt, solunum sisteminde gaz değişiminin gerçekleşme mekanizması ve homeostazinin korunmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan destekler?
- A) Alveollerden kana gaz geçişi, hücre zarı boyunca ATP tüketen özgül aktif taşıma pompalarıyla gerçekleştirilir.
- B) Alveol ve kan arasındaki gaz alışverişi, hücresel enerji harcanmaksızın derişim farkına dayalı difüzyonla gerçekleşerek iç ortam dengesine katkı sağlar.
- C) Solunum gazlarının geçiş yönü ve hızı, solunum merkezlerinin gönderdiği sinirsel uyarıların doğrudan etkisiyle düzenlenir.
- D) Kılcal damarlarda gaz dengesinin korunması, kandaki plazma proteinlerinin oluşturduğu ozmotik basınç farkına dayanır.
- E) Karbondioksitin kandan alveole geçişi, yalnızca soluk verme kaslarının kasılması sonucu oluşan mekanik güçle sağlanır.
21.
Akciğer dokusunda sıvı birikimine bağlı olarak alveol epiteli ile kılcal damar endoteli arasındaki difüzyon mesafesinin arttığı bir bireyde, solunan havadaki oksijen oranı normal olmasına rağmen kanın oksijen doygunluğunun kritik düzeye gerilediği saptanmıştır. Bu klinik veri, solunum sisteminin hücre zarından madde geçişi kurallarına bağlı olarak homeostaziyi koruma rolüyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?
- A) Solunum yüzeyinde gerçekleşen gaz geçiş hızının yalnızca ortamdaki oksijenin kısmi basıncına bağlı olduğunu
- B) Alveol ve kılcal damar arasındaki difüzyon mesafesinin kısa kalmasının gaz alışverişini ve kanın homeostatik dengesini sürdürmede zorunlu olduğunu
- C) Kılcal damar ile alveol arasındaki gaz alışverişinin hücre zarlarından enerji harcanarak aktif taşımayla yapıldığını
- D) Solunum yüzeyindeki sıvı miktarının artışının gazların çözünürlüğünü artırarak kana geçişi her zaman kolaylaştırdığını
- E) Kanda homeostazinin sağlanabilmesi için alveol içi oksijen miktarının atmosfer havasındakinden yüksek olması gerektiğini
22.
Erken doğan bebeklerde alveol epitelinden salgılanan sürfaktanın yetersiz olmasına bağlı olarak alveollerin büzülüp kapandığı ve buna paralel olarak kandaki oksijen miktarının kritik düzeyin altına indiği saptanmıştır. Bu tıbbi veriye dayanarak solunum sisteminin vücut homeostazisinin korunmasındaki rolüyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?
- A) Gaz değişiminin gerçekleşebilmesi için solunum gazlarının kanda kimyasal reaksiyonlara girmesi zorunludur.
- B) Alveollerde gerçekleşen gaz alışveriş hızı yalnızca kılcal damarlardaki kan akış hızına bağlıdır.
- C) Solunum yüzeyinin gazlara karşı geçirgenliği doğrudan aktif taşıma mekanizmalarıyla düzenlenir.
- D) Alveollerin açık kalarak fonksiyonel yüzey alanını koruması, kan gazı dengesinin sürdürülmesinde temel bir gerekliliktir.
- E) Gazların difüzyon kapasitesi sadece solunum pigmentlerinin ortamdaki derişimine göre şekillenir.
23.
Sağlıklı bir insanın soluduğu atmosfer havasında yaklaşık %21 oksijen ve %0,04 karbondioksit bulunurken dışarı verilen soluk havasında bu oranlar sırasıyla %16 ve %4 olarak ölçülmüş, azot gazının oranında ise anlamlı bir değişim gözlenmemiştir. Bu veriler, solunum sisteminin vücut homeostazisini korumadaki rolüne ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?
- A) Alveollerdeki gaz değişiminin tamamlanabilmesi için kanda aktif taşıma mekanizmalarının devreye girdiğini
- B) Solunum yüzeyine ulaşan tüm gazların kana eşit oranlarda geçerek dokulara taşındığını
- C) Gaz alışverişinin rastgele değil, hücrelerin metabolik gereksinimleri doğrultusunda derişim farkına dayalı difüzyonla gerçekleştiğini
- D) Alveol kılcallarındaki gaz geçiş hızının kanda bulunan azot miktarına bağlı olarak sınırlandığını
- E) Solunum sisteminin temel amacının kan pH değerinden bağımsız olarak yalnız dokulara oksijen iletmek olduğunu
24.
Sağlıklı bir insanda kanın alveol kılcalından geçiş süresinin yaklaşık 0,75 saniye, oksijenin difüzyonla kanda alveol seviyesine ulaşarak denge kurma süresinin ise 0,25 saniye olduğu belirlenmiştir. Bu veriler, solunum sisteminin gaz değişimi ve homeostaziyi sürdürme kapasitesine ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?
- A) Alveol zarlarında oksijen geçişinin aktif taşımayla hızlandırılması, difüzyon süresinin kanın geçiş süresinden daha kısa olmasını sağlar.
- B) Gaz değişiminin kılcal geçiş süresinden çok daha kısa sürede tamamlanması, kan akışının hızlandığı durumlarda da kan gazı dengesinin korunmasını güvenceye alır.
- C) Kanın alveol kılcalında kalış süresinin difüzyon süresinden uzun olması, kandaki karbondioksitin tamamının alveol boşluğuna boşaltılmasını zorunlu kılar.
- D) Kılcal damar boyunca gaz difüzyonunun aynı hızla sürmesi, dokuların oksijen ihtiyacının yalnızca dinlenme sırasında karşılanabildiğini gösterir.
- E) Alveol epitelinin ince yapısı kan akışını doğrudan yavaşlatıp kanın damarda kalma süresini artırarak homeostatik dengeyi kurar.
25.
Bir araştırmada, alveollerin sahip olduğu yaklaşık 100 metrekarelik geniş toplam yüzey alanı ile alveol ve kılcal damar çeperleri arasındaki tek katlı yassı epitelden oluşan 0,5 mikrometrelik difüzyon mesafesinin, gaz alışveriş hızını en üst düzeye çıkararak kan gazı dengesini koruduğu belirlenmiştir. Bu veriler, solunum sisteminin hücre zarından madde geçişi ilkelerine bağlı olarak homeostaziyi sağlamadaki rolüyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?
- A) Gaz değişim yüzeyinin genişlemesi, solunum gazlarının hücre zarlarından enerji harcanarak taşınmasını zorunlu kılar.
- B) Alveol çeper kalınlığının inceliği, gazların yalnızca kısmi basınçlarının eşitlendiği anlarda kandan alveole geçişine imkân tanır.
- C) Alveollerdeki gaz alışveriş hızı, difüzyon mesafesinin uzunluğu ile doğru orantılı olarak artış gösterir.
- D) Kılcal damar ile alveol arasındaki geniş temas yüzeyi, gaz difüzyonunun derişim gradyanından bağımsız gerçekleşmesini sağlar.
- E) Geniş yüzey alanı ve minimum difüzyon mesafesi, solunum gazlarının yoğunluk farkına dayalı pasif geçişini hızlandırarak kan gazı dengesinin korunmasını destekler.
26.
Yoğun bir tehlike veya ani stresle karşılaşan sağlıklı bir insanda, organizmanın enerji ihtiyacını karşılayarak homeostatik dengesini korumak amacıyla böbrek üstü bezinin öz (medulla) bölgesinden adrenalin hormonu salgılanır. Buna göre adrenalin hormonunun kandaki artışına bağlı olarak hedef doku ve organlarda gerçekleşen fizyolojik yanıtla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) İskelet kaslarına giden kan damarları genişlerken karaciğerde glikojenin glukoza yıkımı hızlanır.
- B) Sindirim kanalına giden kan damarları genişletilerek mide ve bağırsak hareketleri hızlandırılır.
- C) Kalp atış hızı yavaşlatılarak kan basıncının normal referans değerinin altına düşmesi sağlanır.
- D) Soluk alıp verme sıklığı azaltılırken göz bebeklerinin küçülmesi uyarılır.
- E) Kandaki glukozun dokularda depolanması amacıyla karaciğer ve kaslarda glikojen sentezi uyarılır.
27.
Sağlıklı bir insanda kan kortizol miktarının normal referans değerinin üzerine çıkması durumunda, endokrin sistem homeostaziyi korumak amacıyla negatif geri bildirim mekanizmasını işletir. Buna göre kandaki hormon dengesinin yeniden kurulması sürecinde gerçekleşen fizyolojik olayla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Hipotalamustan salgılanan salgılatıcı faktör (CRH) miktarı artırılarak hipofiz bezi daha güçlü uyarılır.
- B) Böbrek üstü bezinin öz bölgesi uyarılarak kanda adrenalin salgısının artması tetiklenir.
- C) Hipofiz ön lobundan salgılanan TSH miktarı artırılarak vücut metabolizması hızlandırılır.
- D) Hipofiz ön lobundan salgılanan ACTH miktarı azaltılarak böbrek üstü bezi kabuk bölgesinin uyarımı zayıflatılır.
- E) Paratiroid bezi doğrudan uyarılarak parathormon salgısının durdurulması sağlanır.
28.
Soğuk bir ortama maruz kalan sağlıklı bir bireyde, vücut sıcaklığının dengede tutulması amacıyla tiroit bezinden salgılanan tiroksin hormonu miktarı artırılır. Buna göre, tiroksin hormonunun kanda artışına bağlı olarak homeostazinin sağlanması sürecinde gerçekleşen durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Hipofiz bezinden salgılanan tiroit uyarıcı hormon (TSH) miktarı sürekli artarak tiroksin üretiminin kesintisiz sürmesini sağlar.
- B) Tiroksin hormonu yalnızca iskelet kaslarını uyararak hücrelerde glikojen depolanmasını hızlandırır ve ısı yayılımını önler.
- C) Vücut hücrelerinin oksijen tüketimi ve hücresel solunum hızı artırılarak açığa çıkan metabolik ısı ile iç denge korunur.
- D) Kanda tiroksin derişimi yükseldikçe hipotalamustan salgılanan uyarıcı faktör miktarı artarak pozitif geri bildirim gerçekleşir.
- E) Hücrelerdeki mitokondri faaliyetleri baskılanarak ATP üretimi sınırlandırılır ve metabolik enerji tasarrufu sağlanır.
29.
Sağlıklı bir insanda kan basıncının ve kanda sodyum iyonu miktarının normal referans değerinin altına düşmesi durumunda, homeostazinin yeniden sağlanması amacıyla böbrek üstü bezinin kabuk bölgesinden salgılanan aldosteron hormonu miktarı artar. Buna göre aldosteron hormonunun kanda artışına bağlı olarak gerçekleşen homeostatik düzenlemeyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Böbrek nefron kanallarından sodyum iyonlarının idrarla atılımı hızlandırılırken potasyum iyonlarının kana geri emilimi artırılır.
- B) Böbreklerden suyun geri emilimi tamamen durdurularak seyreltik idrar oluşturulması ve kan basıncının düşürülmesi sağlanır.
- C) İnce bağırsaktan kalsiyum emilimi artırılarak doku sıvısındaki elektrolit açığı doğrudan kalsiyum iyonlarıyla dengelenir.
- D) Hipofiz arka lobu uyarılarak aldosteronun hedef hücreler üzerindeki etkisi engellenir ve tuz kaybı hızlandırılır.
- E) Böbrek nefron kanallarından sodyum iyonlarının ve suyun kana geri emilimi artırılırken potasyum iyonlarının idrarla atılımı hızlandırılır.
30.
Aşırı terleme ve yetersiz su alımına bağlı olarak kanının ozmotik basıncı yükselen sağlıklı bir bireyde, vücut sıvı dengesini yeniden sağlayarak homeostaziyi korumak amacıyla gerçekleşen endokrin düzenlemeyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Hipofiz bezinin arka lobundan salgılanan antidiüretik hormon (ADH) miktarı azalır ve idrarla atılan su miktarı artar.
- B) Böbrek üstü bezinin kabuk bölgesinden salgılanan aldosteron hormonu böbrek nefronlarında suyun geri emilimini tamamen durdurur.
- C) Kanda ozmotik basıncın yükselmesi hipotalamustaki ozmoreseptörlerin uyarılmasını engelleyerek susama hissini baskılar.
- D) Hipofiz bezinden kana verilen antidiüretik hormon (ADH) böbrek kanallarından suyun geri emilimini artırarak derişik idrar oluşturulmasını sağlar.
- E) Tiroid bezinden salgılanan kalsitonin hormonu kandan böbrek nefronlarına yoğun su geçişini uyararak kan hacmini düşürür.
31.
Besin alımının ardından sindirim ve emilim süreçlerinin başlatılarak iç ortamın besin ihtiyacının karşılanması, homeostazinin temel bileşenlerinden biridir. Bu homeostatik düzenleme sürecinde sinir sisteminin farklı yapıları ve etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Omurilik soğanından kaynaklanan parasempatik sinirlerin (vagus siniri) uyarılması, sindirim kanalı hareketlerini ve enzim salgılarını artırır.
- B) Sempatik sinirlerin uyarılması, mide bezlerinin salgı üretimini ve ince bağırsağın peristaltik hareketlerini doğrudan hızlandırır.
- C) Sindirim organlarının düz kaslarının kasılması, uç beyin korteksinden çıkan somatik motor nöronlar aracılığıyla istemli olarak yönetilir.
- D) Beyincik, sindirim kanalındaki kemoreseptörlerden gelen uyarıları değerlendirerek safra salgısının salınım miktarını belirler.
- E) Hipotalamus, sindirim enzimlerinin kana salgılanmasını sağlayan nörotransmitterleri doğrudan sindirim boşluğuna boşaltır.
32.
Bozulmuş bir besinin tüketilmesi sonrasında sindirim kanalındaki kemoreseptörlerin uyarılmasıyla başlayan ve zararlı içeriğin hızla vücuttan uzaklaştırılmasını sağlayan kusma refleksi sürecinde, sinir sisteminin homeostaziyi koruma rolüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Kusma refleksi, bilinçli olarak başlatılan istemli bir tepki olup doğrudan uç beyindeki motor korteks tarafından denetlenir.
- B) Omurilik soğanı, sindirim kanalından gelen duyusal iletileri değerlendirip otonom ve somatik motor yollarla diyafram, karın ve mide kaslarını koordine eder.
- C) Toksik içeriğin atılması sürecinde sempatik sinir etkinliği artırılarak mide ve bağırsaklardaki peristaltik hareketlerin en üst düzeye çıkması sağlanır.
- D) Besin kaynaklı kimyasal bozulmalar yalnızca beyincik tarafından algılanarak iskelet kaslarının gevşetilmesi yoluyla içerik pasif olarak dışarı atılır.
- E) Somatik sinir sistemi bu süreçte hiçbir rol oynamaz; yanıt yalnızca otonom sinirlerin sindirim kanalındaki düz kasları uyarmasıyla tamamlanır.
33.
Beslenme sırasında soluk borusuna kaçan yabancı bir cismin solunum yolunu tıkamasını önlemek ve gaz alışverişinin devamlılığını sağlamak amacıyla öksürük refleksi başlatılır. Bu koruyucu homeostatik tepkinin denetimi ve yürütülmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Solunum yolundaki uyarılar doğrudan beyin kabuğuna iletilir ve yalnızca istemli çalışan motor nöronlarla soluk verme gerçekleştirilir.
- B) Yabancı cismin solunum yolundan uzaklaştırılması sürecinde sadece sempatik sinirler etkinleşerek soluk borusu kıkırdaklarını daraltır.
- C) Solunum yolundaki reseptörlerden gelen uyarılar omurilik soğanındaki refleks merkezine iletilir ve motor nöronlar aracılığıyla solunum kasları uyarılarak yabancı cisim dışarı atılır.
- D) Bu homeostatik refleksin temel kontrol merkezi uç beyin olup omurilik soğanının süreçte herhangi bir işlevi bulunmaz.
- E) Solunum dengesinin bozulmasını önlemek amacıyla düzenleyici impuls üretimi yalnızca beyincik ve orta beyin tarafından koordine edilir.
34.
Besinlerin ağızda çiğnenmesi sırasında tükürük salgısının artırılarak ağız içi dengesinin korunması ve lokmanın yutulması sürecinde gerçekleşen sinirsel düzenlemelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Tükürük salgılanması ve yutma refleksinin tamamı uç beyin kabuğundaki istemli motor merkezler tarafından kesintisiz olarak yönetilir.
- B) Ağız içi epitelindeki reseptörlerden çıkan duyusal impulslar beyin sapına uğramadan doğrudan omurilikteki ara nöronlara iletilir.
- C) Tükürük bezlerinin salgı yapması yalnızca sempatik sinirlerin uyarılmasıyla sağlanır ve sindirim kanalının peristaltik hareketlerini yavaşlatır.
- D) Besinin yemek borusuna geçişi sırasında soluk borusu girişinin kapatılması orta beyinde bulunan görme ve işitme refleks merkezlerince denetlenir.
- E) Ağızdaki mekanik ve kimyasal uyarıların değerlendirilip sindirim salgılarının artırılması ile yutmanın koordine edilmesi, omurilik soğanı ve otonom sinir sisteminin iş birliğiyle gerçekleşir.
35.
İdrar kesesinde biriken idrar hacminin artması sonucu kesenin gerilmesiyle başlayan homeostatik düzenleme sürecinde, sinir sisteminin rolü ve yapılar arasındaki etkileşimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Kese duvarındaki reseptörlerden gelen impulslar yalnızca hipotalamus tarafından değerlendirilir ve süreç tamamen hormonal yolla yönetilir.
- B) Omurilikteki refleks merkezi parasempatik sinirlerle kese kaslarının kasılmasını uyarırken beyin kabuğu çizgili kas yapısındaki büzücüyü denetleyerek istemli kontrol sağlar.
- C) İdrar kesesinin boşaltılması yalnızca sempatik sinirlerin kese düz kaslarını uyarmasıyla kontrol edilen kesintisiz ve istemsiz bir reflekstir.
- D) Beyin kabuğunun denetimi ortadan kalktığında omurilikteki refleks yayı işlevini tamamen kaybeder ve idrar atımı imkânsızlaşır.
- E) Boşaltım sürecinde yer alan tüm efektör kaslar somatik sinir sistemiyle uyarılır ve otonom sinir sisteminin bu süreçte doğrudan bir etkisi bulunmaz.
36.
Karanlık bir ortamdan aniden parlak güneş ışığı alan bir ortama geçen sağlıklı bir insanda, retinanın korunması ve iç dengenin sürdürülmesi amacıyla göz bebeğinin daralması sürecinde gerçekleşen sinirsel düzenlemelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) İmpulslar talamusa uğramadan doğrudan beyin kabuğundaki görme merkezine iletilir ve göz bebeği istemli kasılmalarla küçültülür.
- B) Bu süreçte omurilik temel denetim merkezi olarak görev yapar ve motor nöronlar aracılığıyla iristeki ışınsal kasların kasılmasını uyarır.
- C) Retinadaki fotoreseptörlerin uyarılması sonucunda sempatik sinirlerin aktivitesi artarak iristeki dairesel kasların hızla kasılmasını sağlar.
- D) Uyarılar omurilik soğanındaki otonom merkezde değerlendirilir ve somatik motor sinirler üzerinden göz kaslarına impuls gönderilir.
- E) Retinadan gelen uyarılar orta beyindeki görme refleks merkezinde değerlendirilir ve parasempatik sinirler aracılığıyla iristeki dairesel kasların kasılması sağlanır.
37.
Tehdit edici bir durumun ortadan kalkmasıyla birlikte sağlıklı bir bireyde hızlanmış olan kalp atışlarının yavaşlatılması ve yükselen kan basıncının bazal düzeye indirilmesinde rol oynayan sinirsel düzenleme aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Hipotalamusun kontrolünde somatik sinirlerin düz kaslara giden impulsları artırması
- B) Omurilik soğanından çıkan sempatik sinirlerin sinaps bölgelerine nöradrenalin salgılaması
- C) Omurilik soğanından köken alan parasempatik sinirlerin asetilkolin salgılaması
- D) Uç beyinden gönderilen impulslarla böbrek üstü bezinden adrenalin salgısının uyarılması
- E) Orta beyinden çıkan motor nöronların doğrudan kalp kasına gevşeme uyarısı iletmesi
38.
Uzun süreli açlık sonucu kan glukoz derişimi normal değerin altına düşen sağlıklı bir insanda, homeostazinin yeniden sağlanması sürecinde sinir sisteminin rolüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Parasempatik sinirlerin pankreası doğrudan baskılayarak glukagon hormonunun kana salgılanmasını engellemesi
- B) Omurilikten çıkan somatik motor nöronların çizgili kasları uyararak glukoz yıkımını hızlandırması
- C) Omurilik soğanındaki merkezlerin uyarılmasıyla vagus sinirinin karaciğerdeki glikojen sentezini artırması
- D) Hipotalamusun denetiminde aktive olan sempatik sinirlerin böbrek üstü bezi öz bölgesini uyararak glikojen yıkımını hızlandırması
- E) Uç beyindeki değerlendirme merkezlerinin etkisiyle vücut hücrelerinde glukoz tüketiminin maksimum düzeye çıkarılması
39.
Kan basıncı aniden normal değerinin altına düşen sağlıklı bir bireyde, dolaşım sistemindeki basıncın homeostatik olarak dengelenmesi sürecinde gerçekleşen sinirsel düzenlemelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Aort ve boyun atardamarındaki reseptörlerden gelen uyarılar sonucu omurilik soğanı, parasempatik aktiviteyi artırarak kalp atışını yavaşlatır.
- B) Basınç dengesini denetleyen uç beyin, çizgili kaslara motor impulslar göndererek damarların istemli kasılmasını koordine eder.
- C) Omurilik soğanındaki dolaşım merkezinin sempatik sinirleri etkinleştirmesiyle kalp atım hızı artar ve çevre damarlar daraltılır.
- D) Kan basıncındaki değişimi algılayan basınç reseptörleri, impulsları doğrudan hipofiz bezine ileterek otonom sinirsel denetimi sonlandırır.
- E) Denge merkezi olan beyincik, atardamarların düz kaslarına giden otonom nöronları baskılayarak kan basıncının daha da düşmesini sağlar.
40.
Uzun süre yetersiz sıvı alan sağlıklı bir bireyde kanın ozmotik basıncının yükselmesiyle başlayan homeostatik düzenleme sürecinde, sinir sisteminin rolü ve yapılar arası ilişkilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Hipotalamustaki ozmoreseptörlerin uyarılmasıyla hem hipofizden ADH salımı tetiklenir hem de uç beyin uyarılarak su içme davranışı başlatılır.
- B) Omurilik soğanı, kandaki su eksikliğini doğrudan algılayarak böbrek nefronlarındaki geri emilimi otonom motor nöronlarla artırır.
- C) Beyincik, ozmotik basınçtaki yükselmeyi dengelemek amacıyla istemli kas hareketlerini durdurarak terleme yoluyla oluşan su kaybını önler.
- D) Talamus, ozmotik değişim uyarısını doğrudan değerlendirip otonom sinirler aracılığıyla ter bezlerinin salgı yapmasını hızlandırır.
- E) Omurilik, ozmotik reseptörlerden gelen uyarıları üst merkezlere iletmeden doğrudan refleks yolla idrar üretimini durdurur.
41.
İnsan vücudunda sıcaklık artışına bağlı olarak terlemenin uyarılması ile doğum sırasında rahim kasılmalarına bağlı olarak oksitosin salgısının artırılması süreçleri karşılaştırıldığında aşağıdaki yargılardan hangisi doğru olur?
- A) Her iki süreçte de efektör organın verdiği fizyolojik yanıt, reseptörler tarafından algılanan ilk uyaranı zayıflatır.
- B) Terleme sürecinde sistem referans değerden uzaklaştırılırken oksitosin döngüsünde doğrudan referans değere geri dönülür.
- C) Terleme döngüsünde efektörün tepkisi sapmayı azaltarak dengeyi korurken, oksitosin döngüsünde tepki sapmayı büyüterek süreci hızlandırır.
- D) Oksitosin salgısının artışı değişkeni sabit bir aralıkta tutmayı amaçlarken, terleme olayı yalnızca bir sürecin sonlanmasına hizmet eder.
- E) Her iki mekanizmada da oluşan hücresel yanıt sistemi başlangıçtaki fizyolojik ayar noktasından sürekli uzaklaştırır.
42.
Biyolojik sistemlerde bir parametrenin referans değerden uzaklaşmasıyla tetiklenen düzenleyici döngülerde, efektör organın oluşturduğu tepkinin uyaran üzerindeki etkisi mekanizmanın türünü belirler. Buna göre negatif ve pozitif geri bildirim döngülerinin çalışma biçimleri karşılaştırıldığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Negatif geri bildirim değişkeni başlangıçtaki sapma yönünde sürekli pekiştirirken pozitif geri bildirim değişkeni sabit bir ayar noktasına doğru çeker.
- B) Pozitif geri bildirim mekanizmaları homeostaziyi korumak için ayar noktası etrafında salınımlar üretirken negatif geri bildirim olayları hızla sonlandırır.
- C) Negatif geri bildirim döngülerinde sadece sinir sistemi rol alırken pozitif geri bildirim süreçleri yalnızca endokrin sistem tarafından yönetilir.
- D) Negatif geri bildirimde efektörün oluşturduğu fizyolojik yanıt uyarıyı zıt yönde sınırlandırırken pozitif geri bildirimde bu yanıt uyaranın etkisini kuvvetlendirir.
- E) Pozitif geri bildirim sürecinde kontrol merkezi ve reseptör bulunmazken negatif geri bildirim döngüsünde tüm denetim basamakları eksiksiz yer alır.
43.
İnsan fizyolojisinde homeostazinin sürdürülmesi ve belirli yaşamsal süreçlerin yönetilmesinde negatif ve pozitif geri bildirim döngüleri görev alır. Sistemin referans değeri (ayar noktası) ve üretilen fizyolojik yanıtın yönü dikkate alındığında, bu iki mekanizmanın karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Negatif geri bildirim başlangıçtaki uyarıyı sürekli olarak kuvvetlendirirken pozitif geri bildirim uyarı şiddetini zayıflatarak sonlandırır.
- B) Negatif geri bildirim yalnızca sinir sistemi aracılığıyla yürütülürken pozitif geri bildirim sadece endokrin hormonların kontrolünde gerçekleşir.
- C) Negatif geri bildirimde oluşan yanıt değişkeni referans değerine geri döndürürken pozitif geri bildirimde oluşan yanıt değişkeni referans değerinden daha da uzaklaştırır.
- D) Negatif geri bildirim özelleşmiş süreçlerin hızla tamamlanmasını sağlarken pozitif geri bildirim iç ortamın dinamik kararlılığını korur.
- E) Negatif geri bildirim döngüsü harici bir biyolojik olayın gerçekleşmesiyle sonlanırken pozitif geri bildirim döngüsü referans değere dönüldüğünde kendiliğinden durur.
44.
Fizyolojik sistemlerde bir değişkenin referans değer aralığında tutulması ile özelleşmiş bir sürecin hızlandırılarak tamamlanması farklı kontrol döngüleriyle gerçekleştirilir. Bu süreçleri yöneten negatif ve pozitif geri bildirim mekanizmaları işleyiş hedefleri bakımından karşılaştırıldığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Negatif geri bildirimde tepki başlangıçtaki etkiyi sürekli olarak güçlendirirken, pozitif geri bildirimde tepki ilk uyarıyı zayıflatarak durdurur.
- B) Pozitif geri bildirim fizyolojik değişkeni sürekli referans aralığında sabitlerken, negatif geri bildirim sistemi dinamik dengeden uzaklaştırır.
- C) Negatif geri bildirim sistem çıktısının ilk etkiyi tersine çevirerek değişkeni dengede tutmasını sağlarken, pozitif geri bildirim çıktının uyarıyı daha da pekiştirerek sürecin belirli bir olayla tamamlanmasını sağlar.
- D) Negatif geri bildirim yalnızca hormonlar aracılığıyla iç dengeyi sağlarken, pozitif geri bildirim sadece sinir sistemi bileşenlerince yürütülür.
- E) Her iki mekanizmada da oluşan tepki, fizyolojik değişkeni referans değerden sınırsızca uzaklaştırarak kararsız bir döngü oluşturur.
45.
Biyolojik sistemlerde geri bildirim döngülerinin sonlanma biçimleri ve işleyiş dinamikleri dikkate alındığında, negatif ve pozitif geri bildirim mekanizmaları arasındaki temel fark aşağıdakilerin hangisinde doğru açıklanmıştır?
- A) Negatif geri bildirim döngüsünün durması için daima dış bir kimyasal inhibitör gerekirken, pozitif geri bildirim döngüsü reseptörlerin yorulmasıyla kendiliğinden kapanır.
- B) Negatif geri bildirimde üretilen yanıt ilk uyarıyı zayıflatarak döngüyü kendiliğinden sonlandırırken, pozitif geri bildirimde döngünün durması ancak sürecin nihai bir fizyolojik hedefe ulaşmasıyla gerçekleşir.
- C) Pozitif geri bildirimde oluşan tepki sapmayı referans değere getirerek döngüyü bitirirken, negatif geri bildirimde döngünün sonlanması için sistemin dengeden daha da uzaklaşması gerekir.
- D) Negatif geri bildirimde döngünün durdurulması sinirsel uyarıların tükenmesine bağlıyken, pozitif geri bildirimde biriken nihai ürün kendi sentezini baskılayarak sistemi kapatır.
- E) Pozitif geri bildirimde denetim merkezi ilk uyaranı tersine çevirerek döngüyü durdururken, negatif geri bildirimde efektör organ tepkisini artırarak döngüyü açık tutar.
46.
Biyolojik sistemlerde bir değişkenin normal değer aralığından sapması durumunda negatif ve pozitif geri bildirim mekanizmaları devreye girer. Bu iki mekanizmanın işleyiş ilkeleri ve uyarıya verdikleri tepkiler karşılaştırıldığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Pozitif geri bildirim yalnızca hormonlarla yürütülürken negatif geri bildirim mekanizmalarında sadece sinirsel iletim görev alır.
- B) Negatif geri bildirim mekanizmaları bir sürecin hızla tamamlanmasını hedeflerken pozitif geri bildirim değişkeni sabit bir aralıkta tutmayı sağlar.
- C) Pozitif geri bildirimde oluşan ürün tepkiyi durdurucu etki yaparken negatif geri bildirimde ürün miktarı arttıkça tepki daha da hızlanır.
- D) Negatif geri bildirimde tepki başlangıçtaki uyarıyı zıt yönde baskılarken pozitif geri bildirimde tepki uyarıcı etkiyi aynı yönde şiddetlendirir.
- E) Negatif geri bildirim döngüleri dış ortamdan bağımsız çalışırken pozitif geri bildirim döngüleri yalnızca çevresel faktörlerin etkisiyle tetiklenir.
47.
Bir biyolojik sistemde meydana gelen sapmaya karşı üretilen hücresel ve fizyolojik tepkilerin niteliği geri bildirim döngüsünün türüne göre değişir. Bir değişkenin normal referans değerinden uzaklaşması durumunda ortaya çıkan yanıt ve sistemin kararlılığı açısından pozitif ve negatif geri bildirim mekanizmaları karşılaştırıldığında hangisi doğru olur?
- A) Negatif geri bildirimde oluşan tepki uyarının şiddetini katlayarak artırırken pozitif geri bildirimde oluşan tepki uyarının etkisini azaltır.
- B) Pozitif geri bildirim sistemi sürekli kararlı bir dengede tutarken negatif geri bildirim sistemi geri dönüşümsüz bir sonuca sürükler.
- C) Negatif geri bildirim değişkeni referans aralığına geri döndürerek kararlılık sağlarken pozitif geri bildirim değişkeni referans değerden daha da uzaklaştırarak süreci hızlandırır.
- D) Her iki mekanizma da değişkenin referans değerden sapma miktarını sürekli azaltarak sistemin tükenmesini engeller.
- E) Pozitif geri bildirimde reseptör ve kontrol merkezi görev almazken negatif geri bildirimde tüm homeostatik bileşenler eksiksiz çalışır.
48.
Canlılarda gerçekleşen düzenleme olaylarında, oluşan yanıtın başlangıçtaki uyarıya etkisi dikkate alındığında pozitif ve negatif geri bildirim mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Pozitif geri bildirim sistemi referans aralıkta sabit tutarken, negatif geri bildirim değişkeni referans değerden giderek uzaklaştırır.
- B) Negatif geri bildirimde yanıt başlangıçtaki sapmayı tersine çevirerek sistemi dengelerken, pozitif geri bildirimde yanıt sapmayı aynı yönde artırarak süreci hızlandırır.
- C) Negatif geri bildirim yalnızca sinir sistemi aracılığıyla yürütülürken, pozitif geri bildirim sadece endokrin salgılarla kontrol edilir.
- D) Pozitif geri bildirim döngüsü tetiklendikten sonra asla sonlanmazken, negatif geri bildirim ancak dışarıdan bir kimyasal baskılayıcı eklendiğinde durur.
- E) Negatif geri bildirim yalnızca vücut sıcaklığı gibi fiziksel etkenleri denetlerken, pozitif geri bildirim sadece hücresel enzim miktarını ayarlar.
49.
İnsan fizyolojisinde homeostazinin korunması ve özelleşmiş bazı biyolojik süreçlerin hızla tamamlanması farklı geri bildirim mekanizmalarıyla denetlenir. Bu iki mekanizmanın işleyişi ve sistem üzerindeki etkileri karşılaştırıldığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Negatif geri bildirimde efektörün yanıtı başlangıçtaki sapmayı tersine çevirirken pozitif geri bildirimde efektörün yanıtı sapmayı aynı yönde artırır.
- B) Negatif geri bildirimde reseptör uyarılırken pozitif geri bildirim mekanizmasında reseptörler işlev görmeden doğrudan efektör organlar uyarılır.
- C) Negatif geri bildirim yalnızca hormonal yolla yürütülürken pozitif geri bildirim yalnızca sinirsel uyarılar aracılığıyla gerçekleşir.
- D) Negatif geri bildirim sistemde sürekli bir sapmaya yol açarken pozitif geri bildirim sistemi her zaman dar bir referans aralığında sabit tutar.
- E) Negatif geri bildirim mekanizmaları yalnızca hücre içinde gerçekleşirken pozitif geri bildirim mekanizmaları yalnızca sistemler düzeyinde gözlenir.
50.
Fizyolojik süreçlerin yürütülmesinde görev alan pozitif geri bildirim mekanizmasını, homeostaziyi sağlayan negatif geri bildirim mekanizmasından ayıran temel özellik hangisidir?
- A) Değişkeni başlangıçtaki referans değerine döndürerek kararlı iç dengeyi doğrudan koruması
- B) Meydana gelen sapmayı zıt yönde baskılamak yerine aynı yönde güçlendirerek tepkiyi artırması
- C) Reseptör, denetim merkezi ve efektör organ arasındaki iletişim basamaklarını kullanması
- D) Canlı vücudunda yalnızca endokrin bezlerden salgılanan hormonlar aracılığıyla yürütülmesi
- E) Çevresel veya içsel uyarılara karşı sistemin belirli bir eşik değer doğrultusunda yanıt vermesi
51.
Kısa bir zaman diliminde gereksiniminden çok daha fazla miktarda saf su tüketen sağlıklı bir bireyde, vücut sıvılarının dengesini korumaya yönelik gerçekleşen homeostatik düzenlemelerle ilgili toplanan aşağıdaki bilgilerden hangisi bilimsel kanıtlara dayalı olarak doğrudur?
- A) Hipotalamustaki osmoreseptörlerin uyarılması sonucunda hipofiz arka lobundan salgılanan ADH miktarı artar.
- B) Böbrek nefron kanallarının suya geçirgenliği artırılarak suyun kana geri emilimi belirgin biçimde hızlandırılır.
- C) Kanın osmotik basıncının düşmesiyle ADH salgısı baskılanır ve nefronlardan su geri emilimi azalarak bol ve seyreltik idrar oluşturulur.
- D) Vücutta biriken fazla suyun dokulardan uzaklaştırılması amacıyla deri yüzeyindeki ter bezlerinin salgı yapması doğrudan uyarılır.
- E) Kanda azalan mineral derişimini dengelemek amacıyla böbrek nefronlarından sodyum atılımı hızlandırılarak osmotik denge kurulur.
52.
Sağlıklı bir bireyde kan basıncının referans değerlerin üzerine çıkması durumunda, iç dengeyi (homeostazi) korumaya yönelik çeşitli fizyolojik mekanizmalar devreye girer. Bu süreçte gerçekleşen homeostatik düzenlemelerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi bilimsel kanıtlara dayalı olarak doğrudur?
- A) Sempatik sinir aktivitesinin artırılmasıyla atardamarlarda vazokonstriksiyon sağlanarak kan basıncı düşürülür.
- B) Böbrek üstü bezinden salgılanan aldosteron hormonu artırılarak böbrek nefronlarından sodyum ve suyun geri emilimi hızlandırılır.
- C) Parasempatik sinirlerin etkinliğinin artması sonucu kalp atım hızı yavaşlatılır ve damar direnci azaltılarak kan basıncı dengelenir.
- D) Hipofiz bezinden antidiüretik hormon salgısı artırılarak kan hacmi yükseltilir ve basıncın normale dönmesi sağlanır.
- E) Çevresel atardamarların büzülmesi sonucunda dokulara giden kan miktarı sınırlandırılarak göğüs boşluğundaki kan basıncı hafifletilir.
53.
Aşırı tuzlu besinler tüketen sağlıklı bir insanda vücudun su ve mineral dengesini korumaya yönelik gerçekleşen homeostatik tepkilerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi bilimsel kanıtlara dayalı olarak doğrudur?
- A) Hipotalamusun uyarılması sonucu hipofiz bezinden salgılanan ADH miktarı azaltılarak böbreklerden su atılımı belirgin şekilde hızlandırılır.
- B) Böbrek üstü bezinden salgılanan aldosteron miktarı azaltılarak nefron kanallarından sodyumun geri emilimi sınırlandırılır ve fazla tuzun idrarla atılması sağlanır.
- C) Kanda yükselen mineral derişimini telafi etmek amacıyla böbreklerden eritropoietin hormonu salgısı artırılarak alyuvar yapımı hızlandırılır.
- D) Tiroid bezinden salgılanan kalsitonin hormonunun etkisiyle kandaki fazla sodyum iyonları kemik dokuda mineral olarak depolanır.
- E) Karaciğerde glikojen yıkımı tetiklenerek kana verilen glukoz derişimi artırılır ve damar içi ozmotik denge sabitlenir.
54.
Deniz seviyesinden yüksek rakımlı bir dağlık bölgeye çıkan sağlıklı bir bireyde, atmosferik oksijen basıncının düşmesine bağlı olarak dokulardaki iç dengeyi korumaya yönelik fizyolojik tepkiler gelişir. Bu süreçte gerçekleşen homeostatik düzenlemelerle ilgili toplanan aşağıdaki bilgilerden hangisi bilimsel kanıtlara dayalı olarak doğrudur?
- A) Böbrek ve karaciğerden salgılanan eritropoietin hormonu artışı, kırmızı kemik iliğini uyararak alyuvar üretimini hızlandırır.
- B) Kandaki oksijen düşüşü hipofiz bezini doğrudan baskılayarak solunum merkezlerinin aktivitesini ve soluk sıklığını azaltır.
- C) Dolaşım hızını yavaşlatmak amacıyla kalp atım hızı düşürülerek dokulara iletilen kan hacmi sınırlandırılır.
- D) Kanda taşınan oksijen derişimini sabit tutmak için karaciğerde depolanan hemoglobin molekülleri doğrudan kan plazmasına salgılanır.
- E) Kan basıncını sabit tutabilmek adına aldosteron salgısı durdurularak böbrek nefronlarındaki su ve iyon emilimi tamamen engellenir.
55.
Kalsiyum bakımından yetersiz beslenen sağlıklı bir bireyde kan plazmasındaki kalsiyum derişiminin dengede tutulması amacıyla vücutta çeşitli homeostatik mekanizmalar devreye girer. Bu süreçte gerçekleşen fizyolojik tepkilerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi bilimsel kanıtlara dayalı olarak doğrudur?
- A) Paratiroit bezinden salgılanan parathormon miktarının artması, böbreklerden kalsiyum geri emilimini artırırken D vitaminini aktifleştirerek bağırsaklardan kalsiyum emilimini destekler.
- B) Tiroit bezinden salgılanan kalsitonin hormonunun kandaki düzeyi artırılarak kemik dokudan kana kalsiyum geçişi hızlandırılır.
- C) Parathormon salgısının baskılanması sonucunda böbrek nefron kanallarından kalsiyum atılımı hızlandırılarak iç denge korunur.
- D) İnce bağırsaktan kalsiyum emilimini sınırlandırmak amacıyla böbreklerde aktif D vitamini üretimi yavaşlatılır.
- E) Kalsitonin hormonu kemik yıkımını doğrudan uyararak osteoklast hücrelerinin etkinliğini belirgin biçimde artırır.
56.
Yoğun bir fiziksel aktivite sırasında kanda karbondioksit miktarının artmasına bağlı olarak kan pH'sinin düşmesi durumunda, vücudun iç dengesini korumaya yönelik gerçekleşen homeostatik süreçlerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi bilimsel kanıtlara dayalı olarak doğrudur?
- A) Kan pH'sinin düşmesi doğrudan beyincikteki denge merkezlerini uyararak diyafram kasının gevşemesine ve solunumun yavaşlamasına yol açar.
- B) Kanda hidrojen iyonlarının artışı durumunda böbrekler bikarbonat iyonlarının atılımını artırarak asit-baz dengesini düzenler.
- C) Karbondioksit artışına bağlı olarak solunum derinliği azalır ve bu sayede kandaki gazların osmotik basıncı sabit tutulur.
- D) Düşen pH değeri otonom sinirleri baskılayarak kalp atım hızını düşürür ve dokulara giden kan miktarını sınırlandırır.
- E) Azalan kan pH'si omurilik soğanındaki solunum merkezini uyararak soluk alıp vermeyi hızlandırır ve karbondioksitin kandan uzaklaştırılmasını sağlar.
57.
Uzun süreli açlık yaşayan sağlıklı bir bireyde kan glukoz düzeyinin dengede tutulması amacıyla devreye giren homeostatik süreçlerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi bilimsel kanıtlara dayalı olarak doğrudur?
- A) Çizgili kaslardaki glikojen depoları hızla hidroliz edilerek oluşan glukoz molekülleri doğrudan kan dolaşımına verilir.
- B) Pankreasın alfa hücrelerinden kana salgılanan glukagon hormonu, karaciğerdeki glikojen yıkımını uyararak glukozun kana geçişini sağlar.
- C) Pankreasın beta hücrelerinden insülin salgısı artırılarak kanda kalan glukozun vücut hücrelerine geçişi hızlandırılır.
- D) Böbrek nefronlarında glukozun geri emilimi tamamen durdurularak glukozun idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırılması sağlanır.
- E) Kan şekerini korumak amacıyla karaciğerde amino asit ve yağ türevlerinden glukoz üretimini sağlayan metabolik yollar baskılanır.
58.
Soğuk bir ortama maruz kalan sağlıklı bir bireyde çekirdek vücut sıcaklığının korunmasını sağlayan fizyolojik tepkiler incelenmektedir. Bu süreçte gerçekleşen homeostatik düzenlemelerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi bilimsel kanıtlara dayalı olarak doğrudur?
- A) Deri yüzeyine yakın kan damarlarının daralması ve çizgili kasların istemsiz kasılması ısı kaybını azaltıp ısı üretimini artırır.
- B) Isı kaybını önlemek amacıyla ter bezlerinin salgı aktivitesi belirgin şekilde artırılarak vücut yüzeyi nemlendirilir.
- C) İç ortamı korumak adına hücresel solunum hızı düşürülerek tiroit bezinden salgılanan hormon miktarı azaltılır.
- D) Hipotalamusun soğuk uyarısına verdiği ilk tepki, deri kılcallarını genişleterek kanın dış yüzeyde toplanmasını sağlamaktır.
- E) Çekirdek sıcaklığı dengelemek için sempatik sinir sistemi baskılanır ve dolaşım hızı minimum düzeye indirilir.
59.
Aşırı soğuk bir ortamda kalan sağlıklı bir bireyin vücut sıcaklığı düştüğünde; derideki yüzeysel kan damarlarının daralarak kanın iç organlara yöneldiği, iskelet kaslarında istemsiz titremelerin başladığı ve tiroit bezinden salgılanan tiroksin miktarının arttığı gözlenmiştir. Gözlenen bu fizyolojik değişimlere dayanılarak homeostazinin korunmasında sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
- A) İskelet kaslarındaki titreme faaliyeti, deri yüzeyine yönelen kan akışını hızlandırarak çevreye verilen ısının artmasını sağlar.
- B) Endokrin sistemin tiroksin salgısını artırması, hücrelerdeki solunum hızını yavaşlatıp vücudun enerji tasarrufu yapmasını amaçlar.
- C) Vücut sıcaklığının korunması; dolaşım, kas ve endokrin sistemlerinin sinir sistemi denetiminde bütüncül ve eş güdümlü çalışmasıyla sağlanır.
- D) Sinirsel denetim ile hormonal yanıt mekanizmaları, iç ortam dengesinin sürdürülmesinde birbirini engelleyecek yönde antagonist işlev görür.
- E) Çevresel soğumaya karşı iç dengenin sürdürülmesi, dolaşım sisteminin diğer sistemlerden bağımsız olarak tek başına yürüttüğü bir süreçtir.
60.
Aşırı soğuk bir ortamda belirli bir süre kalan sağlıklı bir insanda hipotalamusun uyarılmasıyla deri kılcallarında daralma, iskelet kaslarında titreme ve metabolizma hızını artıran hormon salgılarında yükselme gözlenmiştir. Bu fizyolojik tepkiler ve sistemler arası etkileşimle ilgili olarak yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kanıtlara dayalı, doğru bir çıkarımdır?
- A) İskelet kaslarının titremesi, somatik sinir sisteminden bağımsız olarak doğrudan kalsiyum eksikliğiyle tetiklenen yerel bir tepkidir.
- B) Tiroksin salgısının artması, hücresel solunumu yavaşlatıp vücut sıcaklığının dengelenmesini geciktiren olumsuz bir durumdur.
- C) Deri kılcallarının daralması ve titremenin başlaması, ısı kaybını azaltıp ısı üretimini artırmak için sinir, dolaşım ve kas sistemlerinin birlikte çalıştığını kanıtlar.
- D) Vücut sıcaklığının korunması sürecinde temel homeostatik denetim merkezi omurilik olup hipotalamus bu süreçte görev almaz.
- E) Kan akışının iç organlara yönlendirilmesi, derideki ter bezlerini uyararak vücut ısısının buharlaşma yoluyla hızla dış ortama verilmesini hedefler.
61.
Çevre sıcaklığının aniden düştüğü soğuk bir ortamda bulunan sağlıklı bir bireyde deri yüzeyindeki kılcal damarların daraldığı, iskelet kaslarında istemsiz kasılmaların (titreme) başladığı ve tiroksin hormonu salgısının arttığı belirlenmiştir. Homeostazinin korunmasında sistemlerin işleyişini yansıtan bu verilere dayalı olarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Deri kılcallarının büzülmesi sadece boşaltım sisteminin yükünü hafifletmek için gerçekleşirken vücut ısısının dengelenmesine katkı sağlamaz.
- B) İskelet kaslarındaki titreme tepkisi, endokrin bezlerin elektriksel uyarılarıyla başlatılarak çevreye verilen ısı miktarının artmasına neden olur.
- C) Sinir, dolaşım, destek-hareket ve endokrin sistemler vücut sıcaklığını belirli sınırlar arasında tutmak için eş güdümlü çalışmıştır.
- D) Tiroksin salgısının artması metabolizmayı yavaşlatarak hücrelerin soğuk hava nedeniyle enerji harcamasını doğrudan engellemiştir.
- E) Çevresel soğuğa karşı oluşan bu fizyolojik tepkiler, dokulardaki hücresel solunum faaliyetlerini bütünüyle durdurmayı hedefler.
62.
Aşırı soğuk bir ortama giren sağlıklı bir bireyde deri kılcallarının daraldığı, iskelet kaslarında titremelerin başladığı, kandaki adrenalin ile tiroksin miktarının arttığı ve idrar çıkışının hızlandığı tespit edilmiştir. Bu fizyolojik tepkiler, iç ortam koşullarının sabit tutulması amacıyla farklı organ ve sistemlerin birlikte harekete geçtiğini göstermektedir. Elde edilen bu kanıtlara dayalı olarak, homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin işleyişiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Düşük çevre sıcaklığında iç denge, farklı sistemlerin birbirinden bağımsız kalarak hücresel solunum hızını yavaşlatması sonucu korunur.
- B) Dolaşım ve boşaltım sistemlerindeki tepkiler, hormonal mekanizmalar devreye girmeden vücut sıcaklığını tek başına başlangıç düzeyine getirir.
- C) İç dengenin korunması; sinir, endokrin ve kas faaliyetlerinin eş güdümüyle ısı kaybının kısıtlanması ve ısı üretiminin artırılması sayesinde gerçekleşir.
- D) Titremeyle metabolik ısı artırılırken deri damarlarının daralması, yüzeysel dokulardaki oksijen ve besin iletimini kalıcı olarak sonlandırmayı hedefler.
- E) İdrar oluşum hızındaki artış, soğuğun etkisiyle böbreklerdeki düzenleme yeteneğinin çöktüğünü ve homeostazinin tamamen bozulduğunu kanıtlar.
63.
Sıcaklığı sıfırın altına düşen bir ortamda kalan sağlıklı bir bireyde homeostazinin korunması sürecinde deriye giden kan akışının azaldığı, tiroit bezinden salgılanan tiroksin hormonunun arttığı ve iskelet kaslarında istemsiz kasılmaların (titreme) başladığı tespit edilmiştir. Bu fizyolojik verilere dayanarak sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İç ortam dengesinin korunması; sinir, endokrin, dolaşım ve destek-hareket sistemlerinin bütüncül ve eş zamanlı tepkileriyle gerçekleştirilir.
- B) Vücut sıcaklığı düştüğünde homeostazinin sağlanmasında yalnızca hormonların hücresel metabolizma üzerindeki denetimi yeterli olmaktadır.
- C) İskelet kaslarındaki titreme tepkisi, dolaşım sisteminin ısı kaybını önleyici damar daralması mekanizmasını tamamen durdurur.
- D) Derideki kan akışının azalması, vücut sıcaklığını artırmaktan ziyade metabolik atıkların uzaklaştırılmasını hızlandırmayı amaçlar.
- E) Çevresel sıcaklık değişimlerine karşı metabolik hızın artırılması sadece sinirsel iletimle sağlanıp endokrin sistem bu süreçte görev almaz.
64.
Soğuk bir ortama maruz kalan sağlıklı bir bireyde deri yüzeyindeki kan damarlarının daraldığı, iskelet kaslarında istemsiz titremelerin başladığı ve tiroit bezinin uyarılmasıyla kandaki tiroksin düzeyinin arttığı gözlenmiştir. Bu veriler, vücut sıcaklığının dengelenmesinde homeostazinin sağlanmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar?
- A) Düşük çevre sıcaklığında metabolizma hızının düşürülerek hücresel enerji tüketiminin sınırlandırıldığını
- B) Isı kaybının önlenmesinde yalnızca sinir sisteminin elektriksel iletim mekanizmasının yeterli olduğunu
- C) İç ortam dengesinin korunmasında dolaşım, destek-hareket ve endokrin sistemlerinin eş güdümlü çalıştığını
- D) Isı üretiminin ve korunmasının sadece çizgili kasların mekanik kasılma enerjisine dayandığını
- E) Vücut sıcaklığı değişimlerine karşı homeostazinin yalnızca kimyasal düzenleyicilerle sağlandığını
65.
Dondurucu soğuğa maruz kalan sağlıklı bir bireyde vücut sıcaklığının dengelenmesi sürecinde; sempatik sinirlerin deri kılcal damarlarını daraltarak ısı kaybını azalttığı, somatik sinirlerin iskelet kaslarında titremeyi tetiklediği ve endokrin bezlerin salgıladığı hormonlarla hücresel solunumu hızlandırdığı saptanmıştır. Elde edilen bu verilere dayalı olarak homeostazinin korunmasında sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
- A) Sinir sistemi; dolaşım ve kas sistemlerini eş zamanlı uyararak iç ortamın kararlılığını korumada bütünleştirici rol oynar.
- B) Isı dengesinin sürdürülmesi, farklı organ sistemlerinin ısı kaybını önleme ve ısı üretimini artırma yönündeki ortak tepkileriyle gerçekleştirilir.
- C) Endokrin sistemin salgıladığı hormonlar, hedef hücrelerde metabolizma hızını yükselterek termoregülasyona katkı sağlar.
- D) Homeostazinin sağlanması sürecinde sinirsel ve hormonal mekanizmalar, vücut sıcaklığını dengelemek için birbirinin etkisini sıfırlayan zıt yönde işlev görür.
- E) Çevre sıcaklığındaki düşüşe karşı deri kılcal damarlarının daralması, yaşamsal organların bulunduğu vücut çekirdeğinin sıcaklığını korumayı amaçlar.
66.
Aşırı soğuk bir ortama maruz kalan sağlıklı bir insanda vücut sıcaklığının korunması sürecinde deri kılcallarının daraldığı, iskelet kaslarında istemsiz kasılmaların (titreme) başladığı ve dokularda oksijen tüketiminin arttığı tespit edilmiştir. Elde edilen bu verilere dayanarak homeostazinin sürdürülmesinde sistemlerin eş güdümlü çalışmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Vücut sıcaklığının düzenlenmesi yalnızca sinir sisteminin motor iletimiyle yürütülmüş, hücresel metabolizma bu süreçten bağımsız kalmıştır.
- B) Çevresel ısı kaybının azaltılması ve ısı üretiminin artırılması, dolaşım, sinir ve destek-hareket sistemlerinin ortak ve uyumlu tepkisiyle gerçekleşmiştir.
- C) İskelet kaslarının titremesi, dolaşım sisteminin damarları genişleterek kas liflerine mekanik basınç uygulaması sonucu ortaya çıkmıştır.
- D) Hücrelerin oksijen tüketimindeki artış, solunum ve dolaşım merkezlerinin yavaşlayarak enerji tasarrufu sağladığını gösterir.
- E) Deri yüzeyindeki kan damarlarının daralması, metabolik atıkların uzaklaştırılmasını hızlandırarak vücut dengesini korumayı amaçlamıştır.
67.
Soğuk bir ortama giren sağlıklı bir insanın vücut sıcaklığının dengelenmesi sürecinde; derideki kan damarlarının daraldığı, iskelet kaslarında istemsiz kasılmaların (titreme) başladığı ve metabolizma hızını artıran tiroksin hormonunun salgısının arttığı tespit edilmiştir. Bu verilere dayanılarak homeostazinin sağlanması sürecine ilişkin yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Vücut sıcaklığının dengelenmesi sürecinde iç organların faaliyeti sınırlandırılarak kas dokusundaki ATP üretimi durdurulur.
- B) Derideki kan damarlarının büzülmesi, metabolik atıkların deriden atılımını hızlandırmak amacıyla gerçekleşen bir tepkidir.
- C) Homeostazinin korunması; dolaşım, destek-hareket ve endokrin sistemlerin sinir sistemi kontrolünde eş güdümlü çalışmasıyla gerçekleşir.
- D) Tiroksin hormonu salgısının artması, hücresel solunumu baskılayarak vücudun mevcut ısısını korumayı amaçlar.
- E) Çevresel değişime verilen fizyolojik tepkiler, doku ve organların birbirinden bağımsız ve zıt yönlü etkinlikleriyle sağlanır.
68.
Düşük sıcaklıktaki bir ortama giren sağlıklı bir bireyde; hipotalamusun uyarılmasıyla deri yüzeyine giden kan akışının sınırlandığı, iskelet kaslarında titreme tepkisinin başladığı ve hücresel solunum hızının artırıldığı belirlenmiştir. Elde edilen bu verilere göre, organizmada homeostazinin korunmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine varılamaz?
- A) Çevresel değişime karşı sinir sisteminin kontrolünde birden fazla sistem devreye girmiştir.
- B) Isı kaybını azaltma ve ısı üretimini artırma süreçleri farklı dokuların uyumuyla yürütülmüştür.
- C) İç ortamın dengede tutulmasında dolaşım ve destek-hareket sistemleri eş güdümlü rol oynamıştır.
- D) Vücut sıcaklığındaki sapmalar, doku ve organların merkezî denetimden bağımsız çalışmasıyla dengelenmiştir.
- E) İç dengenin sürekliliği, sistemlerin hücresel metabolizma düzeyindeki etkinliği senkronize biçimde düzenlemesine dayanır.
69.
Yoğun egzersiz sonrasında aşırı terlemeye bağlı olarak vücudunda belirgin düzeyde su kaybeden sağlıklı bir bireyin kan plazmasındaki ozmotik basıncın yükseldiği tespit edilmiştir. Bu bireyde iç dengenin (homeostazi) yeniden sağlanması sürecinde böbrek nefronlarında gerçekleşen işlevlerle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Glomerulustan Bowman kapsülüne geçen sıvı miktarı belirgin biçimde artırılarak su dengesi kurulur.
- B) Nefron kanallarından kılcal damarlara geri emilen su miktarı artırılarak daha derişik idrar oluşturulur.
- C) Kılcal damarlardan nefron kanallarına salgılama yoluyla verilen su miktarı artırılarak kan hacmi yükseltilir.
- D) Nefron kanallarındaki geri emilim faaliyeti durdurularak kanda biriken üre ve tuzların atılımı hızlandırılır.
- E) Nefron kılcallarında kan basıncı artırılarak idrarla atılan suyun vücut sıvısına oranı yükseltilir.
70.
Sağlıklı bir insanda yoğun terleme veya yetersiz sıvı alımı sonucunda kanın ozmotik basıncı yükseldiğinde, nefronlarda gerçekleşen işlevler ve homeostazinin yeniden sağlanması sürecine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Nefron kanallarından kana geri emilen su miktarı artırılarak daha yoğun bir idrar oluşturulur.
- B) Glomerulustan Bowman kapsülüne geçen sıvı miktarı artırılarak vücuttan su atımı hızlandırılır.
- C) Kılcal damarlardan nefron kanallarına doğru aktif boşaltımla yüksek miktarda su salgılanır.
- D) Nefron kanallarından kan damarlarına doğru gerçekleşen suyun geri emilimi tamamen durdurulur.
- E) İdrar hacmi artırılarak vücuttaki toplam çözünmüş mineral miktarı hızla düşürülür.
71.
Yoğun terleme ve yetersiz su alımı sonucu kanının osmotik basıncı artan sağlıklı bir bireyde, iç dengenin (homeostazi) korunması sürecinde böbreklerde gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Kandan nefron kanallarına geçen mineral miktarı azaltılarak dokularda kontrolsüz su birikimi sağlanır.
- B) Nefronlardan kana geri emilen su miktarı artırılarak daha derişik bir idrar oluşturulur.
- C) Glomerulustan Bowman kapsülüne gerçekleşen süzülme hızı belirgin biçimde artırılarak kan hacmi düşürülür.
- D) Nefron kanallarından kana suyun geri emilimi tamamen durdurularak kandaki çözünen maddeler dengelenir.
- E) İdrarla atılan su miktarı artırılarak kan plazmasının osmotik basıncı dengelenmeye çalışılır.
72.
Sağlıklı bir bireyde uzun süreli susuzluğa bağlı olarak kanın ozmotik basıncının yükselmesi durumunda, nefronların işlevleri ve homeostazinin korunmasına ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Glomerulustan Bowman kapsülüne geçen sıvı miktarı artırılarak kanda biriken suyun idrarla atılması sağlanır.
- B) Nefron kanallarından doku sıvısına ve kana geri emilen su miktarı azaltılarak kan hacmi dengelenir.
- C) Nefron kanallarından kana geri emilen su miktarı artırılarak kanın ozmotik basıncı dengelenir ve daha derişik idrar oluşturulur.
- D) Kanda yükselen ozmotik basıncı düşürmek amacıyla nefronlardan idrara verilen üre ve tuz atımı tamamen durdurulur.
- E) Vücuttaki su kaybını önlemek adına böbrek atardamarları genişletilerek nefrondaki süzülme basıncı katlanarak artırılır.
73.
Yoğun egzersiz sonrasında aşırı terleme yoluyla vücudundan yüksek miktarda su kaybeden sağlıklı bir insanda, homeostazinin yeniden sağlanması hedeflenmektedir. Bu süreçte böbreklerin iç dengeyi korumadaki işleviyle ilgili olarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Kanın ozmotik basıncının yükselmesi sonucunda nefron kanallarından suyun geri emilimi artırılarak idrar hacmi azaltılır.
- B) Nefron kılcallarındaki kan basıncı yükseltilerek glomerulustan Bowman kapsülüne geçen sıvı miktarı artırılır.
- C) Kandaki su oranını hızla dengelemek amacıyla nefron kanallarındaki ürenin tamamı kana geri emilir.
- D) Vücudun sıvı kaybını telafi etmek için nefron kanallarından sodyum ve klor iyonlarının geri emilimi tamamen durdurulur.
- E) İdrarla kaybedilen su miktarını azaltmak için nefronlarda gerçekleşen salgılama olaylarının tümü sonlandırılır.
74.
Aşırı terleme sonucu vücudundan önemli miktarda su kaybeden sağlıklı bir bireyin kan plazmasındaki ozmotik basınç yükselmiştir. Bu bireyde iç ortam dengesinin (homeostazi) yeniden sağlanması sürecinde böbrek nefronlarında gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Glomerulus kılcallarındaki kan basıncı artırılarak süzülme hızı yükseltilir ve dokulara sıvı aktarımı hızlandırılır.
- B) Nefron kanallarından kana geri emilen su miktarı artırılarak daha yoğun ve az miktarda idrar oluşturulur.
- C) Nefron kılcallarından Bowman kapsülüne geçen süzüntüdeki glukoz miktarı azaltılarak kanın ozmotik dengesi korunur.
- D) Kandan nefron kanalcıklarına aktif taşıma ile doğrudan su salgılanarak kan hacmi dengelenir.
- E) Nefron boyunca inorganik mineral tuzlarının geri emilimi tamamen durdurularak kanın ozmotik basıncı düşürülür.
75.
Sağlıklı bir insanda nefronların gerçekleştirdiği süzülme, geri emilim ve salgılama süreçleri, vücut sıvılarının kimyasal bileşimini ve hacmini dengede tutar. Nefronların bu temel işlevleri dikkate alındığında, boşaltım sisteminin homeostaziyi koruma rolüne ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Kan plazmasında biriken metabolik atıklar ile gereksinim fazlası inorganik maddelerin idrarla uzaklaştırılması, iç ortamın kimyasal kararlılığını sağlar.
- B) Glomerulustan kapsüle geçen süzüntünün tamamı kana geri emilerek vücudun sıvı kaybı bütünüyle önlenir.
- C) Nefron kanallarında gerçekleşen geri emilim faaliyeti yalnızca su miktarını denetler, kanda çözünmüş madde derişimini etkilemez.
- D) Kanın pH dengesinin korunması yalnızca solunum faaliyetiyle sağlandığından nefronların asit-baz dengesi üzerinde bir işlevi yoktur.
- E) Vücuda fazla miktarda su alındığında nefronlarda suyun geri emilimi artırılarak vücut sıvılarının seyreltilmesi engellenir.
76.
Sağlıklı bir insanda yoğun egzersiz ve yetersiz sıvı alımına bağlı olarak kan plazmasının ozmotik basıncının yükseldiği tespit edilmiştir. Bu durumun dengelenmesi sürecinde nefronlarda gerçekleşen olaylarla ilgili olarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Nefron kanallarından kana geri emilen su miktarı artırılarak daha yoğun bir idrar oluşturulur.
- B) Glomerulustan Bowman kapsülüne geçen sıvıdaki tuz miktarı azaltılarak kanın su tutma kapasitesi düşürülür.
- C) Nefron kılcallarından nefron kanallarına salgılanan su miktarı artırılarak vücuttan su atımı hızlandırılır.
- D) Bowman kapsülüne süzülen üre miktarı artırılarak kan plazmasının ozmotik basıncı doğrudan düşürülür.
- E) Nefron kanallarındaki geri emilim süreçleri durdurularak kan hacminin sabit kalması sağlanır.
77.
Sağlıklı bir insanda nefronların gerçekleştirdiği süzülme ve geri emilim olayları, vücut sıvılarının su ve iyon dengesini kararlı tutarak homeostaziye katkı sağlar. Buna göre, yetersiz sıvı alımı nedeniyle kanın ozmotik basıncı yükselen bir bireyde iç dengenin korunması sürecinde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?
- A) İdrarla vücuttan uzaklaştırılan su miktarının artırılarak kan hacminin düşürülmesi
- B) Nefron kanallarından kana suyun geri emiliminin artırılarak daha derişik idrar oluşturulması
- C) Glomerulustan Bowman kapsülüne doğru gerçekleşen süzülme hızının belirgin şekilde artırılması
- D) Kanın ozmotik dengesini sağlamak amacıyla nefronlardan kana tuz geri emiliminin hızlandırılması
- E) Boşaltım kanallarında geri emilim olaylarının sınırlandırılarak süzüntünün seyreltik olarak atılması
78.
Aşırı tuzlu besinler tüketen sağlıklı bir bireyde kanın ozmotik basıncının yükselmesine bağlı olarak iç dengenin yeniden sağlanması sürecinde nefronlarda birtakım fizyolojik düzenlemeler gerçekleşir. Buna göre vücutta su ve çözünen madde dengesinin korunmasına yönelik gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Nefron kılcallarındaki süzülme hızı belirgin biçimde artırılarak kandan suyun uzaklaştırılması hedeflenir.
- B) Nefronlardan kana geri emilen su miktarı artırılarak kanın ozmotik basıncı dengelenir ve derişik idrar oluşturulur.
- C) Nefron kanallarından tuzun kana geri emilimi en yüksek düzeye çıkarılarak kan hacmi sabit tutulmaya çalışılır.
- D) Glomerulustan Bowman kapsülüne geçen sıvıdaki plazma proteinlerinin miktarı artırılarak doku sıvısı dengelenir.
- E) Nefronlardan idrar toplama kanalına iletilen su miktarı artırılarak bol miktarda seyreltik idrar atılır.
79.
Sağlıklı bir bireyde alveol boşluğundaki oksijen kısmi basıncının kılcal damardaki kandan yüksek, karbondioksit kısmi basıncının ise kandan düşük olması durumunda gazlar derişim farkına bağlı olarak difüzyonla yer değiştirir. Bu verilere dayanarak solunum sisteminin vücut homeostazisinin korunmasındaki rolüyle ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğru bir kanıt oluşturur?
- A) Gazların difüzyonla yer değiştirmesi, alveol epitelinde ATP harcanmasını engelleyerek vücudun toplam enerji dengesini sabit tutar.
- B) Kısmi basınç farkı doğrultusunda karbondioksidin kandan alveole geçmesi, kan pH değerinin kararlı aralıkta kalmasına doğrudan katkı sağlar.
- C) Alveol kılcallarındaki gaz alışverişi, doku hücrelerinin oksijensiz kalarak laktik asit üretmesini zorunlu kılar.
- D) Alveollerdeki yüksek oksijen derişimi, kan hücrelerinin kılcal damar dışına çıkarak doku sıvısına geçmesini tetikler.
- E) Kılcal damarlarda karbondioksit miktarının artması, kanda bikarbonat birikimini durdurarak kanın asitliğini anında nötrler.
80.
Yoğun egzersiz yapan sağlıklı bir bireyin alveol kılcallarına giren kandaki karbondioksit kısmi basıncının ( $P_{CO_2}$ ) arttığı, soluk alıp verme hızının yükselmesiyle birlikte alveollerden atılan karbondioksit sayesinde kan pH değerinin yeniden referans aralığına döndüğü saptanmıştır. Buna göre elde edilen veriler, solunum sisteminin homeostaziyi korumadaki rolüne ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?
- A) Alveollerde gerçekleşen gaz alışverişinin aktif taşıma yoluyla kandaki karbondioksit miktarını sıfırladığını
- B) Kılcal damar ile alveol arasındaki gaz difüzyonunun kanda biriken karbondioksiti uzaklaştırarak pH dengesini koruduğunu
- C) Karbondioksit artışının alveollerin toplam yüzey alanını kalıcı olarak büyüterek difüzyon yüzeyini mekanik olarak genişlettiğini
- D) Solunum sıklığındaki artışın dokulardaki oksijen tüketimini durdurup metabolik atık üretimini bütünüyle engellediğini
- E) Kandaki gaz değişimlerinin yalnızca vücut sıcaklığını ayarlayarak iç ortamdaki kimyasal kararlılığı sağladığını
81.
Yoğun metabolik faaliyet sonucunda alveol kılcalına gelen kanda karbondioksit kısmi basıncının alveol boşluğundan yüksek, oksijen kısmi basıncının ise daha düşük olduğu belirlenmiştir. Bu veriler doğrultusunda alveollerde gerçekleşen gaz değişimi ve homeostazi ilişkisine yönelik aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Alveol boşluğu ile kılcal damar arasındaki gaz değişimi, solunum pigmentlerinin zardan geçişi ve aktif taşıma yoluyla tamamlanır.
- B) Kılcal damardaki karbondioksitin kısmi basınç farkıyla alveole difüzyonu, kanın asit-baz dengesinin korunmasına katkı sağlar.
- C) Alveollerden kana geçen oksijen gazı, hücrelerde biriken metabolik asitleri doğrudan bağlayarak kanın pH düzeyini artırır.
- D) Solunum yüzeyindeki gaz değişimi neticesinde kandaki karbondioksitin tamamı alveollere aktarılarak plazmadaki miktarı sıfırlanır.
- E) Kılcal damardaki karbondioksit basıncının yüksek olması, oksijenin kandan alveol boşluğuna doğru difüzyon hızını belirler.
82.
Dinlenme durumundaki sağlıklı bir bireyin alveol boşluğundaki oksijen kısmi basıncı yaklaşık 104 mmHg, alveolü saran kılcal damarın atardamar ucundaki kanda ise 40 mmHg olarak ölçülmüştür. Kılcal damarın toplardamar ucuna doğru ilerleyen kanda oksijen kısmi basıncının 104 mmHg değerine ulaşması, solunum yüzeyinde gerçekleşen gaz değişim mekanizması ve homeostazi ilişkisi açısından değerlendirildiğinde hangi yargıyı doğrudan kanıtlar?
- A) Gaz alışverişi, ATP harcanarak aktif taşıma mekanizmasıyla dengelenmektedir.
- B) Alveol epitelinde gaz geçişi yalnızca kılcal damardan alveole doğru tek yönlü işler.
- C) Gaz değişimi, kısmi basınç farkına bağlı olarak difüzyon ilkeleri doğrultusunda gerçekleşir ve homeostatik dengeyi sağlar.
- D) Kılcal damar boyunca kanın pH değeri düştükçe oksijenin difüzyon hızı tamamen durur.
- E) Alveol ile kan arasındaki oksijen geçişi yalnızca hemoglobin molekülünün kimyasal bağlama kapasitesiyle sınırlıdır.
83.
Sağlıklı bir bireyde yoğun egzersiz sürecinde dokularda karbondioksit derişiminin artmasıyla kan pH'sinin 7,4'ten 7,2'ye düştüğü, ardından soluk alıp verme hızının artmasıyla fazla karbondioksitin alveollerden uzaklaştırılarak kan pH'sinin yeniden 7,4 düzeyine ulaştığı belirlenmiştir. Bu bulgulara dayanarak solunum sisteminin homeostaziye katkısıyla ilgili ulaşılabilecek en kapsamlı çıkarım hangisidir?
- A) Solunum sistemi, dokularda biriken oksijen miktarını azaltarak kanın asitliğini dengeler.
- B) Solunum sistemi, hücresel solunum hızını doğrudan kontrol ederek vücut ısısını sabit tutar.
- C) Solunum sistemi, gaz alışverişi hızı yoluyla kandaki karbondioksit düzeyini düzenleyip pH dengesinin korunmasını sağlar.
- D) Solunum sistemi, alveollerdeki difüzyon yüzeyini değiştirerek kanda glikoz yoğunluğunu sabitler.
- E) Solunum sistemi, kanda bikarbonat iyonu üretimini durdurarak kan basıncını doğrudan dengeler.
84.
Sağlıklı bir bireyde dinlenme durumunda 40 mmHg olan kandaki karbondioksit kısmi basıncının egzersiz sırasında 48 mmHg düzeyine çıkmasıyla kan pH'si 7,4'ten 7,2'ye düşmüş ve soluk alıp verme sıklığı iki katına ulaşmıştır. Egzersiz sonrasında hızlanan solunumla birlikte akciğer kılcallarından alveollere karbondioksit geçişi artmış, ardından kan pH'si yeniden 7,4 seviyesine dengelenmiştir. Bu verilere dayanılarak solunum sisteminin homeostazinin sağlanmasındaki rolüyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?
- A) Egzersiz sırasında dokularda oksijen tüketiminin azalması kanda karbondioksit birikimine neden olur.
- B) Alveollerden kılcal damarlara karbondioksit difüzyonu hızlandırılarak kan pH'sinin düşmesi engellenir.
- C) Solunum sistemi, kanda biriken karbondioksitin uzaklaştırılmasını hızlandırarak iç ortamın asit-baz dengesini korur.
- D) Kan pH'sinin asidik yönde değişmesi solunum merkezlerini baskılayarak gaz değişimini sınırlandırır.
- E) Kılcallardaki karbondioksitin alveollere geçebilmesi için alveol içi karbondioksit basıncının kandan yüksek olması gerekir.
85.
Yoğun egzersiz yapan sağlıklı bir bireyde dokulardan kana geçen karbondioksit miktarının artışıyla kan pH'sinin 7,20 düzeyine gerilediği, ardından soluk alıp verme hızının artmasıyla birlikte kan pH'sinin yeniden 7,40 seviyesine ulaştığı gözlenmiştir. Bu verilere dayanarak solunum sisteminin homeostazinin sağlanmasındaki rolü ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?
- A) Karbondioksidin vücuttan uzaklaştırılması iç ortamın asit-baz dengesinin korunmasını sağlar.
- B) Alveollerde gerçekleşen gaz alışverişi kandaki karbondioksit derişimini artırarak pH değerini düşürür.
- C) Soluk alıp verme hızının artması doku hücrelerinin oksijen tüketimini tamamen durdurur.
- D) Kılcal damarlarla alveoller arasındaki gaz değişimi yalnızca aktif taşıma kurallarına göre işler.
- E) Kan pH'sinin düşmesi solunum merkezlerini baskılayarak soluk alıp vermeyi yavaşlatır.
86.
Dinlenme durumundaki sağlıklı bir bireyde alveol havası ile akciğer kılcalının atardamar ucundaki kanın gaz kısmi basınçları ölçülmüştür. Alveol boşluğunda oksijen basıncı 104 mmHg, karbondioksit basıncı 40 mmHg iken kılcala giren kanda oksijen basıncı 40 mmHg, karbondioksit basıncı 46 mmHg olarak belirlenmiştir. Bu verilere göre solunum sisteminde gaz değişiminin homeostaziye katkısıyla ilgili ulaşılabilecek en doğru yargı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gazlar yüksek kısmi basınçtan düşük kısmi basınca doğru difüzyonla geçerek kanın gaz dengesini sağlar.
- B) Karbondioksit, alveol boşluğundan kılcal damara aktif taşıma mekanizmasıyla aktarılır.
- C) Alveoldeki yüksek oksijen basıncı, oksijenin kana geçişinde doğrudan ATP harcanmasını zorunlu kılar.
- D) Kılcal damardaki karbondioksit basıncının yüksek olması, gazların kılcal çeperinden geçişini tamamen engeller.
- E) Oksijen ve karbondioksit aynı yönde hareket ederek kandaki toplam gaz basıncını artırır.
87.
Sağlıklı bir insanda alveol havasındaki oksijen kısmi basıncı yaklaşık 104 mmHg iken akciğer atardamarıyla alveol kılcalına gelen kanda bu değer 40 mmHg'dir. Kılcal damardan geçen kanda oksijen kısmi basıncının difüzyon sonucu 104 mmHg değerine ulaşması, solunum sisteminin homeostaziyi sağlamadaki rolü açısından aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan kanıtlar?
- A) Gaz değişiminin, kanda oksijen miktarı alveol havasını aşana kadar aktif taşıma ile sürdürüldüğünü
- B) Akciğer kılcallarındaki kan akış hızının artışına bağlı olarak alveol difüzyon yüzey alanının genişlediğini
- C) Alveol ve kan arasındaki kısmi basınç farkının, gazların difüzyonla dengelenerek iç ortamın kararlı tutulmasını sağladığını
- D) Dokularda üretilen metabolik atık ürünlerin tamamının yalnızca solunum sistemi aracılığıyla uzaklaştırıldığını
- E) Alveol epitel hücrelerinin kandaki oksijen kısmi basıncını algılayarak kimyasal uyarı ürettiğini
88.
Sağlıklı bir insanda alveol boşluğundaki oksijen kısmi basıncının akciğer kılcalına giren kandan yüksek, karbondioksit kısmi basıncının ise bu kandan düşük olduğu saptanmıştır. Bu verilerden yola çıkılarak alveoller ile kılcal damarlar arasındaki gaz değişiminin homeostaziye katkısıyla ilgili hangisi söylenebilir?
- A) Gazların yer değiştirmesi alveol zarındaki aktif taşıma pompaları sayesinde gerçekleşerek metabolik atıkların birikmesi önlenir.
- B) Karbondioksitin alveol boşluğuna geçişi engellenerek vücut sıvılarındaki hidrojen iyonu derişimi artırılır.
- C) Oksijen ve karbondioksit kısmi basınç farkına bağlı olarak difüzyonla yer değiştirir ve kanın gaz dengesi korunur.
- D) Kılcal damardaki oksijenin alveole geri dönmesi sağlanarak dokuların oksijen tüketim hızı sınırlandırılır.
- E) Alveol epitelinde gerçekleşen bu gaz değişimi hücresel solunum hızından bağımsız olarak daima sabit bir basınçta yürütülür.
89.
Starling hipotezine göre kılcal damar boyunca kanın protein ozmotik basıncı 25 mmHg iken kan basıncı atardamar ucunda 40 mmHg, toplardamar ucunda ise 15 mmHg değerindedir. Yetersiz beslenmeye bağlı olarak plazma proteinlerinin azalması sonucu kanın ozmotik basıncının 18 mmHg değerine düştüğü bir model geliştirilmiştir. Bu modele göre kılcal damar ile doku sıvısı arasındaki madde alışverişinde ve doku homeostazisinde ortaya çıkacak değişimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Kılcal damarın atardamar ucunda kandan doku sıvısına doğru gerçekleşen süzülme miktarı azalır.
- B) Kılcal damarın toplardamar ucunda doku sıvısından kana doğru gerçekleşen geri emilim azalır.
- C) Kandan doku sıvısına net sıvı geçişi durduğu için hücreler arası boşluktaki sıvı hacmi belirgin ölçüde azalır.
- D) Doku sıvısı oluşumu sınırlandığından lenf kılcallarının dolaşıma geri taşıdığı sıvı miktarı düşer.
- E) Atardamar ucundaki net basınç farkının düşmesi nedeniyle hücrelerin besin ve oksijen alımı tamamen engellenir.
90.
Starling modeline göre bir doku kılcalının atardamar ucunda kan basıncı 35 mmHg, toplardamar ucunda 15 mmHg; kanın protein ozmotik basıncı ise damar boyunca sabit ve 25 mmHg düzeyindedir. Yetersiz beslenme nedeniyle kanın protein ozmotik basıncının 15 mmHg değerine düşmesi durumunda, bu dokudaki homeostatik sıvı alışverişiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğru olur?
- A) Kılcal damarın atardamar ucunda süzülme dururken toplardamar ucunda geri emilim belirgin şekilde hızlanır.
- B) Toplardamar ucunda kan basıncı ile ozmotik basınç eşitlendiğinden dokudan kana sıvı geri emilimi gerçekleşmez ve dokuda ödem oluşur.
- C) Doku sıvısının ozmotik basıncı kanın ozmotik basıncının altına indiğinden hücreler aşırı su kaybederek büzüşür.
- D) Kılcal damar boyunca net süzülme basıncı azaldığı için doku hücrelerine aktarılan besin ve oksijen miktarı düşer.
- E) Lenf kılcallarının geçirgenliği azaldığı için fazla sıvının dolaşım sistemine taşınması tamamen engellenir.
91.
Starling hipotezine göre kılcal damar boyunca madde değişimini modelleyen bir araştırmacı, sağlıklı bir bireyin kılcal damarının atardamar ucundaki kan basıncını 38 mmHg, kanın protein ozmotik basıncını 25 mmHg; toplardamar ucundaki kan basıncını 16 mmHg, kanın protein ozmotik basıncını ise 25 mmHg olarak belirlemiştir. Bu modelde kılcal damar boyunca gerçekleşen dinamikler ve homeostatik denge ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- A) Kılcalın atardamar ucunda net süzülme basıncı 13 mmHg olup kandan doku sıvısına doğru madde geçişi gerçekleşir.
- B) Kılcalın toplardamar ucunda net emilim basıncı 16 mmHg olup doku sıvısından kana madde geçişi tamamen durur.
- C) Kan protein ozmotik basıncının kılcal boyunca sabit kalması, damar çeperinin suya ve küçük moleküllere tümüyle geçirimsiz olduğunu gösterir.
- D) Toplardamar ucunda kan basıncının ozmotik basınçtan daha yüksek olması sayesinde metabolik atıklar kana geri emilir.
- E) Atardamar ucunda doku sıvısına süzülen sıvının tamamı, toplardamar ucundaki emilim kuvveti ile eksiksiz olarak kılcal damara geri döner.
92.
Bir dokuda kılcal damar ile doku sıvısı arasındaki madde geçişini açıklayan Starling modelinde; damarın atardamar ucundaki kan basıncı 38 mmHg, toplardamar ucundaki kan basıncı 16 mmHg ve kanın protein osmotik basıncı kılcal damar boyunca sabit 25 mmHg olarak belirlenmiştir. Dolaşım sistemi ile doku sıvısı dengesi arasındaki ilişkiyi inceleyen bir araştırmacının, modelde doku sıvısı miktarının artışına (ödem oluşumuna) neden olan durumu göstermek için yapacağı aşağıdaki değişikliklerden hangisi amaca uygundur?
- A) Kanın protein osmotik basıncı değerinin 32 mmHg seviyesine yükseltilmesi
- B) Kılcal damarın toplardamar ucundaki kan basıncının 28 mmHg değerine çıkarılması
- C) Doku sıvısındaki proteinlerin ve buna bağlı osmotik basıncın tamamen sıfırlanması
- D) Kılcal damarın atardamar ucundaki kan basıncının 22 mmHg düzeyine indirilmesi
- E) Lenf kılcallarının doku sıvısını dolaşıma geri kazandırma hızının belirgin şekilde artırılması
93.
Starling hipotezine dayalı bir kılcal damar değişim modelinde atardamar ucunda kan basıncı 32 mmHg ve protein ozmotik basıncı 22 mmHg; toplardamar ucunda ise kan basıncı 15 mmHg ve protein ozmotik basıncı 22 mmHg olarak kabul edilmektedir. Karaciğer yetmezliğine bağlı olarak plazma proteinlerinin sentezlenememesi sonucunda protein ozmotik basıncının damar boyunca 14 mmHg düzeyine gerilediği bir senaryoda doku sıvısı dengesi incelenmektedir. Bu modele göre, doku ve dolaşım sistemi arasındaki madde alışverişinde ortaya çıkacak durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Kılcal damarın atardamar ucunda süzülme hızı azalırken toplardamar ucunda geri emilim hızı artar.
- B) Kılcal damar boyunca net süzülme basıncı artacağından doku sıvısı hacminde artış gerçekleşir.
- C) Toplardamar ucundaki kan basıncı ozmotik basınçtan yüksek kaldığı için damara sıvı geçişi kolaylaşır.
- D) Doku hücrelerinden kılcal damara doğru gerçekleşen metabolik atık geçişinin verimi yükselir.
- E) Lenf kılcallarının doku sıvısını toplama yükü azalarak dolaşım sisteminin iş yükü hafifler.
94.
Starling hipotezine göre kılcal damar ile doku sıvısı arasındaki madde değişimini modelleyen bir araştırmacı; kılcal damarın atardamar ucundaki kan basıncını 35 mmHg, toplardamar ucundaki kan basıncını 15 mmHg, kanın protein ozmotik basıncını ise damar boyunca sabit ve 25 mmHg olarak belirlemiştir. Bu modelde protein ozmotik basıncının 18 mmHg düzeyine inmesi sonucunda bozulan homeostatik dengenin yeniden kurulması ve doku sıvısı hacminin normale döndürülmesi için hangisinin gerçekleşmesi beklenir?
- A) Kılcal damarın toplardamar ucunda doku sıvısından kana geri emilimin artması
- B) Lenf kılcallarının doku sıvısını toplayarak dolaşıma aktarma hızının artması
- C) Kılcal damarın atardamar ucundaki net süzülme hızının kendiliğinden azalması
- D) Doku sıvısı ozmotik basıncının kılcal damar ozmotik basıncının üzerine çıkması
- E) Kılcal damarın atardamar ucundaki kan basıncının aniden sıfıra düşmesi
95.
Starling hipotezine dayalı olarak kılcal damar ile doku sıvısı arasındaki madde alışverişini modelleyen bir araştırmacı, kılcal damarın atardamar ucunda kan basıncını 36 mmHg, protein ozmotik basıncını 25 mmHg; toplardamar ucunda ise kan basıncını 15 mmHg, protein ozmotik basıncını 25 mmHg olarak belirlemiştir. Bu modelde doku sıvısı miktarının homeostatik dengede tutulması ve madde alışverişinin işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Atardamar ucundan doku sıvısına süzülen sıvının tamamı doğrudan toplardamar kılcalı tarafından kana geri emilir.
- B) Kılcal damar boyunca kan basıncının protein ozmotik basıncına eşit düzeyde kalması homeostatik dengenin temel koşuludur.
- C) Atardamar ucunda doku sıvısına doğru süzülmeyi sağlayan net basınç, toplardamar ucunda kana doğru gerçekleşen geri emilim basıncından büyüktür.
- D) Toplardamar ucunda protein ozmotik basıncının kan basıncından yüksek olması doku sıvısına geçen net madde miktarını artırır.
- E) Dokular arasında biriken fazla sıvının uzaklaştırılmasında lenf sisteminin yetersiz kalması doku sıvısı hacmini giderek azaltır.
96.
Bir araştırmacı, sağlıklı bir insanın doku kılcal damarı boyunca kılcal damar kan basıncının atardamar ucunda 32 mmHg, toplardamar ucunda ise 15 mmHg olduğunu; kanın protein ozmotik basıncının ise damar boyunca 22 mmHg düzeyinde sabit kaldığını belirlemiştir. Bu kılcal damar ağında doku sıvısı miktarının artmasıyla dokularda ödem oluştuğu gözlendiğine göre, kılcal damar ve doku sıvısı arasındaki dinamikleri gösteren bilimsel bir modelde ödemin doğrudan nedeni olarak aşağıdakilerden hangisinin gerçekleştiği sonucuna varılabilir?
- A) Kan protein ozmotik basıncının 28 mmHg değerine yükselmesi
- B) Kılcal damarın toplardamar ucundaki kan basıncının 10 mmHg değerine düşmesi
- C) Doku sıvısındaki fazla sıvıyı toplayan lenf kılcallarının tıkanması
- D) Kılcal damarın atardamar ucundaki kan basıncının 20 mmHg değerine gerilemesi
- E) Karaciğerin albümin üretimini artırarak kanın protein yoğunluğunu yükseltmesi
97.
Starling modeline göre normal bir insanda kılcal damarın atardamar ucundaki kan basıncı 32 mmHg, ozmotik basıncı 22 mmHg; toplardamar ucundaki kan basıncı 15 mmHg, ozmotik basıncı ise 22 mmHg düzeyindedir. Yetersiz beslenme sonucu kan proteinleri azalan bir bireyde kanın ozmotik basıncının 16 mmHg değerine düştüğü ve kan basıncının değişmediği belirlenmiştir. Bu veriler doğrultusunda geliştirilen dolaşım modeli incelendiğinde kılcal damar ile doku sıvısı arasındaki madde alışverişinde gerçekleşen değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Atardamar ucunda kılcal damardan doku sıvısına doğru gerçekleşen süzülme miktarı artar.
- B) Toplardamar ucunda doku sıvısından kılcal damara geri emilen sıvı miktarı artar.
- C) Kılcal damar boyunca net filtre basıncı azaldığı için dokulardaki sıvı hacmi düşer.
- D) Kanın ozmotik basıncındaki düşüş, lenf kılcallarının doku sıvısını emme kapasitesini tamamen durdurur.
- E) Kılcal damarın hem atar hem de toplardamar ucunda damar içine doğru net sıvı geçişi gerçekleşir.
98.
Bir kılcal damar boyunca kan basıncı ve kanın ozmotik basıncı değerleri ölçülerek doku sıvısı ile kan arasındaki net süzülme ve geri emilim dengesi incelenmiştir. Kılcal damarın atardamar ucundaki kan basıncı 40 mmHg, toplardamar ucundaki kan basıncı 15 mmHg, kanın protein ozmotik basıncı ise damar boyunca sabit ve 25 mmHg olarak belirlenmiştir. Kılcal damarın toplardamar ucundaki kan basıncının çeşitli nedenlerle 28 mmHg değerine yükseldiği bir durumda kılcal damar-doku sıvısı modelinde meydana gelen değişimle ilgili hangisi söylenebilir?
- A) Toplardamar ucunda doku sıvısından kana madde geçişi tamamen durarak net süzülme devam eder.
- B) Kanın protein ozmotik basıncı azaldığı için dokulardan kana geçen sıvı miktarı belirgin şekilde artar.
- C) Kılcal damar boyunca net geri emilim baskın hale gelir ve doku sıvısı hacmi normalin altına iner.
- D) Atardamar ucundaki net süzülme basıncı azalarak doku hücrelerine besin ve oksijen iletimi engellenir.
- E) Lenf kılcallarının doku sıvısını toplama kapasitesi düşer ve lenf dolaşımı tamamen durur.
99.
Uzun süreli açlık durumunda bir bireyin kanındaki glukoz derişiminin kritik seviyenin altına düşmesini önlemek amacıyla gerçekleşen hormonal düzenleme sürecinde, kanda glukagon hormonu miktarının arttığı gözlenmiştir. Bu hormonal değişimin homeostaziyi korumaya yönelik doğrudan sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Karaciğerdeki glikojen depolarının yıkılarak kana serbest glukoz verilmesi
- B) İskelet kası hücrelerinin depoladığı glikojeni doğrudan kan dolaşımına aktarması
- C) Kanda bulunan fazla glukozun yağ doku hücrelerinde trigliserite dönüştürülmesi
- D) Böbrek nefronlarından glukoz geri emiliminin durdurularak idrarla atılması
- E) Vücuttaki tüm doku hücrelerinin glukoz geçirgenliğinin belirgin biçimde artırılması
100.
Sağlıklı bir insanda kanda kalsiyum derişiminin normal referans değerinin altına düşmesi durumunda, paratiroid bezinden salgılanan parathormon miktarı artar. Buna göre, kandaki kalsiyum düzeyini normale döndürmek amacıyla gerçekleşen fizyolojik süreçlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Böbrek tübüllerinden kalsiyumun geri emilimi azaltılarak idrarla atımı hızlandırılır.
- B) Kemik dokudan kana kalsiyum geçişi artırılarak mineral dengesi sağlanır.
- C) İnce bağırsaktan kalsiyum emilimini azaltmak amacıyla D vitamini sentezi baskılanır.
- D) Tiroid bezinden kalsitonin hormonu salgısı artırılarak kalsiyum kemiklere yönlendirilir.
- E) Çizgili kas hücrelerinde laktik asit fermantasyonu durdurularak serbest kalsiyum açığa çıkarılır.

Yapay zekâ ile ders çalış

Test çöz

Konu anlatımları

Soru PDF’lerini indir

Homeostazi ve Canlılar İçin Önemi Kazanım PDF İndir

Sorular

Hızlı Linkler

Kullanım Koşulları

Unlock the power of AI

Yapay zekâ ile ders çalış

Test çöz

Konu anlatımları

Soru PDF’lerini indir

Provide additional feedback

Why do you like this response?

Provide your feedback

Share

Sorular