Dalga Mekaniği ve Elektromanyetik Dalgalar Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Boşlukta yayılmakta olan bir elektromanyetik dalganın yayılma yönü $-z$ ekseni doğrultusundadır. Bir an için elektrik alan vektörünün yönü $+x$ ekseni üzerindedir. Buna göre aynı anda manyetik alan vektörünün yönü ve elektrik alan genliği 2 katına çıkarılırsa dalganın taşıdığı enerji yoğunluğu nasıl değişir?

   • A) $-y$ yönündedir; enerji yoğunluğu 2 katına çıkar.
   • B) $+y$ yönündedir; enerji yoğunluğu 4 katına çıkar.
   • C) $-x$ yönündedir; enerji yoğunluğu değişmez.
   • D) $+y$ yönündedir; enerji yoğunluğu 2 katına çıkar.
   • E) $-y$ yönündedir; enerji yoğunluğu 4 katına çıkar.

2. Elektromanyetik dalgaların oluşumu ile ilgili olarak; bir öğrenci yüklerin durumunu aşağıdaki gibi 3 farklı senaryoda incelemektedir: I. Doğrusal bir telde sabit hızla hareket eden elektronlar, II. İki nokta arasında basit harmonik hareket yapan yüklü bir parçacık, III. Yüksek gerilim altında ivmelendirilen elektronlar. Bu senaryoların hangilerinde dış ortama elektromanyetik dalga yayılır?

   • A) II ve III
   • B) Yalnız II
   • C) I ve II
   • D) I ve III
   • E) I, II ve III

3. Derinliği sabit bir leğende aralarındaki uzaklık $d = 14\text{ cm}$ olan, aynı fazda çalışan özdeş iki noktasal kaynak $\lambda = 4\text{ cm}$ dalga boylu su dalgaları üretmektedir. Kaynaklar arasında oluşan toplam düğüm çizgisi sayısı kaçtır?

   • A) 4
   • B) 5
   • C) 6
   • D) 7
   • E) 8

4. Işığın çift yarıkta girişim deseni ile tek yarıkta kırınım deseni karşılaştırıldığında, aşağıda verilen özelliklerden hangisi yalnızca tek yarıkta kırınım desenine özgüdür?

   • A) Aydınlık ve karanlık saçakların ardışık olarak sıralanması
   • B) Işığın dalga özelliğini kanıtlaması
   • C) Saçak genişliğinin ışığın dalga boyuna bağlı olması
   • D) Merkezî aydınlık saçanın genişliğinin diğer saçakların iki katı olması
   • E) Yarık-perde arası uzaklık arttıkça saçak genişliklerinin büyümesi

5. Derinliği sabit bir dalga leğeninde frekansı $f_k$ olan noktasal dalga kaynağı tarafından üretilen dairesel su dalgalarına, yarık sayısı $n = 4$ olan bir stroboskopla bakılıyor. Stroboskopun frekansı $f_s = 3\text{ Hz}$ yapıldığında su dalgaları ilk kez duruyormuş gibi görünüyor. Dalgaların dalga boyu $\lambda = 5\text{ cm}$ olduğuna göre dalgaların yayılma hızı kaç $\text{cm/s}$'dir?

   • A) 45
   • B) 60
   • C) 75
   • D) 90
   • E) 120

6. Tıpta organların ve damarlardaki kan akış hızının incelenmesinde kullanılan Ultrason (Doppler ultrasonografi) cihazlarının çalışma ilkesi ile ilgili; I. Ses dalgalarının Doppler etkisinden yararlanılır. II. Hareketli alyuvarlara çarpıp yansıyan dalgaların frekansı değişir. III. Cihaz elektromanyetik X-ışınlarının kırınımı ilkesiyle çalışır. yargılarından hangileri doğrudur?

   • A) Yalnız I
   • B) Yalnız II
   • C) I ve II
   • D) II ve III
   • E) I, II ve III

7. Elektromanyetik dalgaların genel özellikleri ile ilgili verilen aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

   • A) Yüklü parçacıkların ivmeli hareketi sonucunda oluşurlar.
   • B) Enine dalgalardır ve kutuplanabilirler (polarize edilebilirler).
   • C) Yayılmak için maddesel bir ortama ihtiyaç duymazlar.
   • D) Enerji ve momentum taşıurlar, çarptıkları yüzeylere basınç uygularlar.
   • E) Elektrik ve manyetik alanlarda sapmaya uğrarlar.

8. Çift yarıkta yapılan bir Young deneyinde, yarıklardan birinin önüne çok ince saydam bir cam levha yerleştiriliyor. Bu işlem sonucunda merkezî aydınlık saçak ($A_0$) ve saçak genişliği ($\Delta x$) nasıl etkilenir?

   • A) $A_0$ cam konulan yarık tarafına kayar, $\Delta x$ değişmez.
   • B) $A_0$ cam konulmayan yarık tarafına kayar, $\Delta x$ artar.
   • C) $A_0$ yeri değişmez, $\Delta x$ azalır.
   • D) $A_0$ cam konulan yarık tarafına kayar, $\Delta x$ azalır.
   • E) $A_0$ cam konulmayan yarık tarafına kayar, $\Delta x$ değişmez.

9. Dünya'daki bir gözlemevinden uzak bir galaksiden gelen ışığın tayf çizgileri incelendiğinde, çizgilerin laboratuvarda ölçülen değerlere göre daha uzun dalga boylarına (kırmızıya) kaydığı tespit edilmiştir. Bu gözleme dayanarak yapılan değerlendirmelerden hangisi bilimsel olarak doğrudur?

   • A) Galaksi Dünya'ya doğru yaklaşmaktadır ve algılanan frekans artmıştır.
   • B) Galaksi Dünya'dan uzaklaşmaktadır ve algılanan frekans artmıştır.
   • C) Galaksi sabit durmaktadır ancak yayınladığı ışığın hızı azalmıştır.
   • D) Galaksi Dünya'dan uzaklaşmaktadır ve algılanan frekans azalmıştır.
   • E) Galaksi Dünya'ya doğru yaklaşmaktadır ve algılanan dalga boyu küçülmüştür.

10. Boşlukta yayılmakta olan radyo dalgaları, kızılötesi ışınlar ve X-ışınları ile ilgili; I. Boşluktaki yayılma hızları eşittir. II. Foton enerjisi en büyük olan X-ışınlarıdır. III. Dalga boyu en büyük olan kızılötesi ışınlardır. yargılarından hangileri doğrudur?

    • A) Yalnız I
    • B) I ve II
    • C) I ve III
    • D) II ve III
    • E) I, II ve III

11. Uzayda $+x$ yönünde yayılmakta olan bir elektromanyetik dalganın bir anlık elektrik alan vektörü $\vec{E}$, $+y$ yönündedir. Buna göre aynı anda bu dalganın manyetik alan vektörü $\vec{B}$ hangi yöndedir?

    • A) $-y$ yönünde
    • B) $+z$ yönünde
    • C) $-z$ yönünde
    • D) $-x$ yönünde
    • E) $+x$ yönünde

12. Tek yarıkta yapılan bir kırınım deneyinde yarık düzlemi ile perde arasındaki ortam havadır. Bu durumda merkezî aydınlık saçanın genişliği $A_0$, diğer aydınlık saçakların genişliği ise $\Delta x$'tir. Yarık düzlemi ile perde arası kırıcılık indisi havanınkinden büyük saydam bir sıvı ile doldurulursa $A_0$ ve $\Delta x$ değerleri nasıl değişir?

    • A) $A_0$ artar, $\Delta x$ artar.
    • B) $A_0$ artar, $\Delta x$ azalır.
    • C) $A_0$ değişmez, $\Delta x$ azalır.
    • D) $A_0$ azalır, $\Delta x$ artar.
    • E) $A_0$ azalır, $\Delta x$ azalır.

13. Çift yarıkta yapılan bir Young girişim deneyinde kırmızı renkli ışık kullanıldığında ekrandaki saçak aralığı $\Delta x$ olarak ölçülüyor. Deney düzeneğinde başka hiçbir değişiklik yapılmadan sadece kırmızı ışık yerine yeşil ışık kullanılırsa saçak aralığı ve ekranda oluşan toplam saçak sayısı nasıl değişir?

    • A) Saçak aralığı azalır, saçak sayısı artar.
    • B) Saçak aralığı artar, saçak sayısı azalır.
    • C) Saçak aralığı azalır, saçak sayısı azalır.
    • D) Saçak aralığı artar, saçak sayısı artar.
    • E) İkisi de değişmez.

14. Aynı fazda çalışan özdeş iki noktasal dalga kaynağının oluşturduğu girişim deseninde, dalga boyu $\lambda = 4\text{ cm}$ olarak ölçülmüştür. Desen üzerindeki bir $P$ noktasının kaynaklara olan uzaklıkları sırasıyla $18\text{ cm}$ ve $10\text{ cm}$'dir. Buna göre $P$ noktası hangi girişim çizgisi üzerindedir?

    • A) 1. Düğüm Çizgisi
    • B) 2. Düğüm Çizgisi
    • C) 1. Katar Çizgisi
    • D) 2. Katar Çizgisi
    • E) 3. Düğüm Çizgisi

15. Derinliği her yerde aynı olan bir dalga leğeninde doğrusal su dalgaları, aralarındaki uzaklık $w$ olan engeller arasından geçerken kırınıma uğramadan doğrusal olarak yoluna devam etmektedir. Buna göre dalgaların engeller arasından geçerken belirgin bir şekilde kırınıma uğraması için; I. Dalga leğenine biraz su eklemek, II. Yarık genişliğini ($w$) küçültmek, III. Kaynağın frekansını artırmak işlemlerinden hangileri tek başına yapılabilir?

    • A) Yalnız I
    • B) I ve II
    • C) Yalnız III
    • D) II ve III
    • E) I, II ve III

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.