Bir ülkenin eğitim bakanlığı, geçmişteki bir savaşla ilgili sadece kendi kahramanlıklarını anlatan belgeleri müfredata alırken, yaptığı taktiksel hataları ve aldığı yenilgileri içeren belgeleri ders kitaplarından tamamen çıkarmıştır. Bu politikanın tarih bilimi ve toplumsal bellek üzerindeki olumsuz etkisi aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan ilişkilendirilebilir?

A) Kanıta dayalı ürünlerin sanatsal değerini artırarak estetik bir algı yaratmasıyla

B) Tarihsel bilginin manipülasyonu ve tek taraflı algı oluşturma yoluyla gerçekliğin çarpıtılmasıyla

C) Kaynakların tasnif edilmesinde kronolojik kolaylık sağlanmasıyla

D) Yardımcı bilim dallarının kullanımını engelleyerek bilginin doğrulanmasını imkansız kılmasıyla

E) Tarih araştırmalarında konu belirleme aşamasının demokratikleşmesiyle

Yakın zamanda yapılan bir kazıda, daha önce fatih olduğu bilinen bir hükümdarın aslında barış antlaşmalarıyla toprak kazandığını gösteren yeni diplomatik mektuplar bulunmuştur. Bu gelişme üzerine tarihçiler eski bilgileri revize ederek yeni bir eser ortaya koymuşlardır. Bu durum tarihsel bilginin üretim süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisini en güçlü şekilde destekler?

A) Kanıta dayalı her yeni ürün, önceki araştırma konularını tamamen değersizleştirir.

B) Kaynağı sorgulama aşaması, her zaman öznel ve tutarsız sonuçlar doğurur.

C) İlk elden kaynaklar dışındaki hiçbir belge tarihsel bilgi üretiminde kullanılamaz.

D) Tarihsel bilgi, yeni kanıtların ortaya çıkması ve kaynakların yeniden yorumlanmasıyla değişebilir ve gelişebilir.

E) Tarihçiler geçmişte yaşanan olayları kendi dönemlerinin değer yargılarına göre değiştirmelidir.

Tarih öncesi bir yerleşim yerinde bulunan üzerinde yazı olmayan metal paralar, kemik kalıntıları ve kil çanak çömlekleri inceleyen bir ekibin lideri, bu buluntuları tarihsel bilgiye dönüştürürken hangi bilim dallarının ortak sentezinden öncelikle yararlanmalıdır?

A) Arkeoloji - Antropoloji - Kimya

B) Paleografya - Nümizmatik - Coğrafya

D) Kronoloji - Filoloji - Diplomatik

E) Epigrafi - Etnografya - Sicillografi

Bir tarihçi, araştırdığı savaşta kendi ülkesinin ordusunun yaşadığı ağır bir yenilgiye ait resmi belgeleri 'karşı tarafın propagandası' diyerek doğrudan göz ardı etmiş, sadece zafer belgelerini yayınlamıştır. Bu tarihçinin sergilediği tutum, tarihsel bilgi üretiminde dürüstlük ilkesinin ve hangi aşamanın doğru işletilmediğinin kanıtıdır?

A) Kaynaklardan bilgi toplama aşamasında merak unsurunun

B) Kanıta dayalı ürün oluşturmada estetik kaygısının

C) Konu belirleme aşamasında özgünlük ilkesinin

D) Kaynak tarama aşamasında niceliksel zenginliğin

E) Kaynağı sorgulama ve yorumlama aşamalarında dürüstlük ve nesnellik ilkesinin

Bir tarihçi, Çanakkale Savaşı'na ait bir askerin günlüğünü incelerken askerin rütbesini, günlüğü yazdığı anki psikolojik durumunu ve olayların geçtiği cepheyle olan ilişkisini araştırmaktadır. Bu tarihçinin yaptığı çalışma, bilgi üretim sürecinin hangi alt aşamasına aittir?

A) Dış tenkit (Fiziksel inceleme)

B) İç tenkit (Kaynağı sorgulama)

Bir araştırmacı, Osmanlı Devleti'nin kuruluş dönemine ait çok sayıda belge toplamıştır. Ancak bu belgelerin gerçekliğini ve güvenilirliğini denetlemeden doğrudan sentez aşamasına geçmesi çalışmasının bilimselliğine zarar vermiştir. Bu durum, tarihsel bilgi üretiminde hangi iki aşama arasındaki köprünün kurulmadığını gösterir?

A) Kaynaklardan bilgi toplama - Kaynağı sorgulama ve inceleme

B) Konu belirleme - Kaynaklardan bilgi toplama

C) Kaynağı yorumlama - Ürün oluşturma

D) Kanıta dayalı ürün oluşturma - Konu belirleme

E) Konu belirleme - Kaynağı yorumlama

Bir tarihçinin araştırma yaparken ilk adım olarak neyi araştıracağını ve hangi problemi çözeceğini netleştirmesi gerekir. Tarihsel bilginin üretim sürecinde yer alan bu ilk aşama aşağıdakilerden hangisidir?

D) Kanıta dayalı ürün oluşturma

Bir araştırmacı, Kadeş Antlaşması'nın Hitit ve Mısır nüshalarını yan yana getirerek metinlerdeki çelişkileri gidermeye çalışmaktadır. Görseldeki analiz şemasında 'İç Tenkit' olarak adlandırılan bu sürecin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Belgeleri türlerine göre ayırmak

B) Kaynakların dış yapısını incelemek

C) Bilginin doğruluğunu ve tarafsızlığını ölçmek

D) Yeni bir tarih kitabı yazmak

E) Kaynakları kronolojik sıraya koymak

Giriş Yap

Giriş

Tarihsel Bilginin Üretim Süreci Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

MEB · 9. Sınıf · Tarih · GEÇMİŞİN İNŞA SÜRECİNDE TARİH

9. Sınıf Tarih dersi "Tarihsel Bilginin Üretim Süreci" konusu için MEB müfredatına uygun 18 soruluk yeni nesile geçiş testi. Yeni nesil sorulara hazırlayan geçiş soruları. Testi çözdükten sonra doğru cevapları, çözümleri ve kazanım analizini görebilirsin.

Soruları aşağıda inceleyebilir, yanıtlamak ve sonuçlarını görmek için testi başlatabilirsin.

Sorular

Bir ülkenin eğitim bakanlığı, geçmişteki bir savaşla ilgili sadece kendi kahramanlıklarını anlatan belgeleri müfredata alırken, yaptığı taktiksel hataları ve aldığı yenilgileri içeren belgeleri ders kitaplarından tamamen çıkarmıştır. Bu politikanın tarih bilimi ve toplumsal bellek üzerindeki olumsuz etkisi aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan ilişkilendirilebilir?
- A) Kanıta dayalı ürünlerin sanatsal değerini artırarak estetik bir algı yaratmasıyla
- B) Tarihsel bilginin manipülasyonu ve tek taraflı algı oluşturma yoluyla gerçekliğin çarpıtılmasıyla
- C) Kaynakların tasnif edilmesinde kronolojik kolaylık sağlanmasıyla
- D) Yardımcı bilim dallarının kullanımını engelleyerek bilginin doğrulanmasını imkansız kılmasıyla
- E) Tarih araştırmalarında konu belirleme aşamasının demokratikleşmesiyle
Yakın zamanda yapılan bir kazıda, daha önce fatih olduğu bilinen bir hükümdarın aslında barış antlaşmalarıyla toprak kazandığını gösteren yeni diplomatik mektuplar bulunmuştur. Bu gelişme üzerine tarihçiler eski bilgileri revize ederek yeni bir eser ortaya koymuşlardır. Bu durum tarihsel bilginin üretim süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisini en güçlü şekilde destekler?
- A) Kanıta dayalı her yeni ürün, önceki araştırma konularını tamamen değersizleştirir.
- B) Kaynağı sorgulama aşaması, her zaman öznel ve tutarsız sonuçlar doğurur.
- C) İlk elden kaynaklar dışındaki hiçbir belge tarihsel bilgi üretiminde kullanılamaz.
- D) Tarihsel bilgi, yeni kanıtların ortaya çıkması ve kaynakların yeniden yorumlanmasıyla değişebilir ve gelişebilir.
- E) Tarihçiler geçmişte yaşanan olayları kendi dönemlerinin değer yargılarına göre değiştirmelidir.
Tarih öncesi bir yerleşim yerinde bulunan üzerinde yazı olmayan metal paralar, kemik kalıntıları ve kil çanak çömlekleri inceleyen bir ekibin lideri, bu buluntuları tarihsel bilgiye dönüştürürken hangi bilim dallarının ortak sentezinden öncelikle yararlanmalıdır?
- A) Arkeoloji - Antropoloji - Kimya
- B) Paleografya - Nümizmatik - Coğrafya
- C) Heraldik - Kimya - Epigrafi
- D) Kronoloji - Filoloji - Diplomatik
- E) Epigrafi - Etnografya - Sicillografi
Bir tarihçi, araştırdığı savaşta kendi ülkesinin ordusunun yaşadığı ağır bir yenilgiye ait resmi belgeleri 'karşı tarafın propagandası' diyerek doğrudan göz ardı etmiş, sadece zafer belgelerini yayınlamıştır. Bu tarihçinin sergilediği tutum, tarihsel bilgi üretiminde dürüstlük ilkesinin ve hangi aşamanın doğru işletilmediğinin kanıtıdır?
- A) Kaynaklardan bilgi toplama aşamasında merak unsurunun
- B) Kanıta dayalı ürün oluşturmada estetik kaygısının
- C) Konu belirleme aşamasında özgünlük ilkesinin
- D) Kaynak tarama aşamasında niceliksel zenginliğin
- E) Kaynağı sorgulama ve yorumlama aşamalarında dürüstlük ve nesnellik ilkesinin
Bir tarih kulübü öğrencileri tarihsel bilgi üretim aşamalarını gösteren şu şemayı hazırlamıştır: I. Konu Belirleme -> II. Kaynağı Sorgulama -> III. Kaynaklardan Bilgi Toplama -> IV. Kaynağı Yorumlama -> V. Kanıta Dayalı Ürün Oluşturma Bu şemanın mantıksal ve yöntemsel olarak doğru olabilmesi için hangi iki adım yer değiştirmelidir?
- A) I ve II
- B) III ve IV
- C) II ve III
- D) IV ve V
- E) II ve V
Bir tarihçi, Çanakkale Savaşı'na ait bir askerin günlüğünü incelerken askerin rütbesini, günlüğü yazdığı anki psikolojik durumunu ve olayların geçtiği cepheyle olan ilişkisini araştırmaktadır. Bu tarihçinin yaptığı çalışma, bilgi üretim sürecinin hangi alt aşamasına aittir?
- A) Dış tenkit (Fiziksel inceleme)
- B) İç tenkit (Kaynağı sorgulama)
- C) Tasnif (Sınıflandırma)
- D) Terkip (Sentez)
- E) Tarama (Kaynak arama)
Bir yazar, yazdığı biyografi kitabında kahramanının savaşı kaybetmesine neden olan kritik hatalarına dair belgeleri bildiği halde kitabına eklememiştir. Bu yazarın yaptığı etik hata, tarihsel bilginin kötüye kullanım yollarından hangisine doğrudan örnektir?
- A) Kaynakları çarpıtma
- B) Algı oluşturma
- C) Manipüle etme
- D) Görmezden gelme
- E) Yalan haber üretme
Bir araştırmacı, Osmanlı Devleti'nin kuruluş dönemine ait çok sayıda belge toplamıştır. Ancak bu belgelerin gerçekliğini ve güvenilirliğini denetlemeden doğrudan sentez aşamasına geçmesi çalışmasının bilimselliğine zarar vermiştir. Bu durum, tarihsel bilgi üretiminde hangi iki aşama arasındaki köprünün kurulmadığını gösterir?
- A) Kaynaklardan bilgi toplama - Kaynağı sorgulama ve inceleme
- B) Konu belirleme - Kaynaklardan bilgi toplama
- C) Kaynağı yorumlama - Ürün oluşturma
- D) Kanıta dayalı ürün oluşturma - Konu belirleme
- E) Konu belirleme - Kaynağı yorumlama
Bir tarihçi, Göktürk Kitabeleri üzerinde çalışırken kitabelerin dil yapısını ve kelime kökenlerini incelemek için başka bir bilim dalından destek almıştır. Bu tarihçi araştırmasında hangi yardımcı bilim dalından doğrudan yararlanmıştır?
- A) Numizmatik
- B) Kimya
- C) Coğrafya
- D) Arkeoloji
- E) Filoloji
Bir tarihçinin araştırma yaparken ilk adım olarak neyi araştıracağını ve hangi problemi çözeceğini netleştirmesi gerekir. Tarihsel bilginin üretim sürecinde yer alan bu ilk aşama aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kaynağı sorgulama
- B) Kaynaklardan bilgi toplama
- C) Konu veya sorun belirleme
- D) Kanıta dayalı ürün oluşturma
- E) Kaynağı yorumlama
Görseldeki tarihçi, kütüphanede yaptığı çalışma sırasında bulduğu belgeleri önce 'Sözlü', 'Yazılı' ve 'Görsel' olarak gruplandırmıştır. Bu işlem tarih araştırmasının hangi basamağıdır?
- A) Tarama
- B) Tasnif
- C) Tahlil
- D) Tenkit
- E) Terkip
Bir öğrenci, Lidyalılar hakkında topladığı güvenilir bilgileri bir rapor haline getirerek sunum hazırlamıştır. Görseldeki öğrencinin elinde tuttuğu bitmiş rapor, üretim sürecindeki hangi aşamanın sonucudur?
- A) Tarama
- B) Tasnif
- C) Tahlil
- D) Tenkit
- E) Terkip
Görseldeki akış diyagramında, bir tarihçinin topladığı kaynakları mekâna, zamana ve konuya göre ayırmasının ardından geçmesi gereken bir sonraki mantıksal aşama hangisidir?
- A) Terkip
- B) Tenkit
- C) Tahlil
- D) Kataloglama
- E) Arşivleme
Bir araştırmacı, Kadeş Antlaşması'nın Hitit ve Mısır nüshalarını yan yana getirerek metinlerdeki çelişkileri gidermeye çalışmaktadır. Görseldeki analiz şemasında 'İç Tenkit' olarak adlandırılan bu sürecin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Belgeleri türlerine göre ayırmak
- B) Kaynakların dış yapısını incelemek
- C) Bilginin doğruluğunu ve tarafsızlığını ölçmek
- D) Yeni bir tarih kitabı yazmak
- E) Kaynakları kronolojik sıraya koymak
Tarih öğretmeni, öğrencilerine bir olayı araştırırken önce o döneme ait materyalleri bulmalarını söylemiştir. Görseldeki kutu içerisinde yer alan nesneler dikkate alındığında, bu durum tarihsel araştırmanın hangi başlangıç adımını simgeler?
- A) Tasnif
- B) Tahlil
- C) Tenkit
- D) Tarama
- E) Terkip
Zeynep, Çanakkale Savaşı ile ilgili topladığı günlüklerdeki bilgilerin o günün hava durumuna ve askeri kayıtlarına uyup uymadığını kontrol etmektedir. Görseldeki karşılaştırma tablosuna göre Zeynep, tarihsel yöntemin hangi aşamasını gerçekleştirmektedir?
- A) Tenkit
- B) Tarama
- C) Tasnif
- D) Terkip
- E) Tahlil
Bir tarihçi, kütüphanede bulduğu tozlu belgeleri önce konularına göre dosyalamış, ardından belgelerin hangi döneme ait olduğunu tespit etmiştir. Görseldeki çalışma masasında yapılan bu işlemler, tarihsel bilginin üretim sürecindeki hangi iki aşamaya karşılık gelmektedir?
- A) Tarama - Terkip
- B) Tasnif - Tahlil
- C) Tenkit - Tahlil
- D) Terkip - Tenkit
- E) Tarama - Tenkit
Mert, Göktürk Kitabeleri üzerine yaptığı araştırmada önce ilgili tüm kaynakları bir araya getirmiş, ardından bu bilgilerin doğruluğunu denetlemiştir. Görseldeki çalışma akışında boş bırakılan son adımda Mert'in ulaştığı verileri sentezleyerek bir eser ortaya koyması hangi aşamayı ifade eder?
- A) Tarama
- B) Tasnif
- C) Tahlil
- D) Tenkit
- E) Terkip