Eski Çağ Medeniyetlerinde Hukuk Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Yerleşik tarım toplumlarında (Mezopotamya, Mısır) yasalar toprak mülkiyetini ve su kanallarını korumaya odaklanırken; göçebe yaşam tarzına sahip Türklerde (Töre) hırsızlık ve birliği bozma gibi suçlara çok ağır cezalar verilmiştir. Bu karşılaştırma, medeniyetlerde hukuki düzenlemelerin yapısı ve gelişimi üzerinde aşağıdakilerden hangisinin belirleyici etkisini en açık şekilde ortaya koyar?

   • A) Toplumların sahip olduğu askeri silahların ve teknolojik araçların gelişiminin
   • B) Kralların kişisel felsefi bakış açılarının ve askeri yeteneklerinin
   • C) Toplumların yaşam tarzlarının, ekonomik faaliyetlerinin ve sosyo-kültürel ihtiyaçlarının
   • D) Tapınılan tanrı sayısının ve dinsel mabetlerin mimari tasarımlarının
   • E) Yazının icat edildiği coğrafi bölgeye olan fiziksel mesafenin

2. Lagaş Kralı Urkagina'ya ait kanun metninde geçen "Dul kadına ve yetime hiçbir güçlü insan haksızlık edemez; din adamı bir fakirin bahçesindeki ağacı izinsiz kesemez." maddesi üzerinde durulmuştur. Bu tarihi vesika, Eski Çağ'da hukukun toplumsal düzeni sağlamadaki rolü bağlamında değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   • A) Hukukun temel görevinin devletin vergi gelirlerini her ne pahasına olursa olsun artırmak olduğu
   • B) Sınıfsal eşitsizliklerin yasal güvenceler altına alınarak kalıcı hale getirilmek istendiği
   • C) Özel mülkiyet hakkının tamamen ortadan kaldırılarak devlet mülkiyetinin kurulduğu
   • D) Güçlü ve imtiyazlı sınıfların yetkilerinin, zayıf kesimleri korumak amacıyla yasalarla sınırlandırıldığı
   • E) Cezalandırma yöntemlerinin sadece dinsel kefaret ritüellerine dayandırıldığı

3. Hitit Kanunları incelendiğinde; evlenirken kadının çeyizini getirdiği, boşanma halinde çeyizi geri aldığı, kölelerle hürlerin evlenebildiği ve çocukların velayetinde anne ile babanın eşit haklara sahip olduğu görülmektedir. Bu hukuki maddeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, Hitit hukukunun hedeflediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Sınıfsal ayrıcalıkları artırarak asillerin mülkiyetini korumak
   • B) Aile birliğinin kurulmasını tamamen dini liderlerin iznine bağlamak
   • C) Kadınların toplumsal yaşamdan tamamen soyutlanmasını sağlamak
   • D) Erkeğin aile üzerindeki mutlak ve sınırsız otoritesini yasalarla güvenceye almak
   • E) Aile yapısını korurken kadının ve bireylerin haklarını gözeterek dengeli bir toplumsal düzen kurmak

4. Babil Kralı Hammurabi, kanunlarını adalet tanrısı Şamaş'tan aldığını belirterek taşa işletirken; Roma'daki 12 Levha Kanunları halk temsilcilerinin katılımıyla kurulan komisyonlarca hazırlanmıştır. Kanunların kaynağındaki bu yöntem farklılığı, devletlerin hangi özelliğiyle doğrudan ilişkilendirilebilir?

   • A) Meşruiyet zeminleri ve yönetim anlayışlarıyla
   • B) Ordularının büyüklüğü ve askeri gücüyle
   • C) Sahip oldukları coğrafi sınırların büyüklüğüyle
   • D) Ekonomik etkinliklerinin tarım veya hayvancılığa dayanmasıyla
   • E) Yazılı kaynaklarında kullandıkları harf ve alfabe türleriyle

5. Eski Çağ medeniyetlerinde aile hukukunu ve kadının yerini araştıran bir öğrenci, internette bulduğu bir forum sitesinde Hitit Kanunları ile ilgili birçok iddiaya rastlamıştır. Öğrencinin bu iddiaların doğruluğunu bilimsel yöntemlerle değerlendirmesi için yapması gereken en doğru davranış aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) İnternette en çok paylaşılan ve beğeni alan sosyal medya yorumlarını doğru kabul etmek
   • B) Güvenilir uzantılı (.edu, .gov.tr gibi) dijital kaynaklardaki akademik makaleleri ve birincil tarihi kaynakları incelemek
   • C) Sadece kendi görüşünü destekleyen internet sitelerindeki bilgileri araştırmasına eklemek
   • D) Hititler dönemine ait yazılı belgelerin taraflı olduğunu düşünerek araştırmayı yarıda bırakmak
   • E) Popüler tarih kitaplarındaki doğruluğu kanıtlanmamış kurgusal hikayeleri kaynak göstermek

6. Türk töresi yazısız olup göçebe yaşamın dinamizmine uyum sağlayacak şekilde kurultay kararlarıyla güncellenebilirken, Mezopotamya'da Babil Kanunları taşa kazınarak değiştirilmesi zor kurallar haline getirilmiştir. Bu iki farklı uygulama karşılaştırıldığında, yazısız hukuk kurallarının (töre) yazılı kanunlara göre sağladığı en önemli avantaj aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Sınıfsal eşitsizlikleri ve kölelik kurumunu tamamen ortadan kaldırması
   • B) Yargı yetkisini tek bir kişinin ya da hükümdarın tekeline vermesi
   • C) Değişen koşullara ve yeni toplumsal ihtiyaçlara hızla uyum sağlayabilmesi
   • D) Kanunların gelecek nesillere hiç bozulmadan, olduğu gibi aktarılmasını sağlaması
   • E) Devletin dış politikasını tamamen dini dogmalara göre belirlemesi

7. Roma Cumhuriyeti'nde soylular (patriciler) ile halk tabakası (plebler) arasındaki derin sınıfsal çatışmaların ardından hazırlanan 12 Levha Kanunları, modern Avrupa hukukunun temelini oluşturmuştur. Bu tarihi gelişme, hukuk kurallarının oluşumunda aşağıdakilerden hangisinin belirleyici olduğunu kanıtlar?

   • A) Askeri zaferlerin ve fethedilen yeni toprakların genişliğinin
   • B) Coğrafi koşulların ve buna bağlı iklim değişikliklerinin
   • C) Hükümdarların tek başlarına aldıkları ilahi kararların
   • D) Toplumsal sınıfların hak ve eşitlik mücadelesinin
   • E) Ticari antlaşmaların ve deniz aşırı sömürgecilik faaliyetlerinin

8. Sümer şehir devletlerinden Lagaş'ta Kral Urkagina, din adamlarının ve yöneticilerin halktan haksız vergiler toplamasını yasaklayan ve borçları silen tarihin bilinen ilk yazılı reformlarını yapmıştır. Urkagina tarafından yapılan bu hukuki düzenlemelerin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Din adamlarının devlet yönetimindeki siyasi ve askeri gücünü artırmak
   • B) Sosyal adaletsizliği önleyerek toplumsal düzeni ve barışı korumak
   • C) Sınırları genişleterek imparatorluk yapısını daha hızlı kurmak
   • D) Ticari faaliyetlerin sadece kraliyet ailesi tarafından yapılmasını sağlamak
   • E) Göçebe halkları yerleşik hayata zorla geçirerek tarımsal üretimi artırmak

9. Hititlerde kadının aile içinde ve mülkiyet edinmede yasal haklara sahip olması ile Türk töresinde hakanın yanında hatunun da yönetimde ve kurultayda söz hakkı bulunması benzerlik göstermektedir. Buna göre, her iki toplumun hukuk ve sosyal düzeninde aşağıdakilerden hangisine önem verildiği söylenebilir?

   • A) Kadının toplumsal statüsünün korunmasına ve yönetimdeki rolünün güçlendirilmesine
   • B) Göçebe yaşam tarzının getirdiği askeri disipline ve savaşçılığa
   • C) Sadece monarşik ve dine dayalı bir yönetim şeklinin benimsenmesine
   • D) Dış göçleri engellemek amacıyla sert cezai tedbirler alınmasına
   • E) Hukukun tamamen dinsel kurallar doğrultusunda şekillendirilmesine

10. Babil Kralı Hammurabi Kanunları göze göz, dişe diş gibi kısas esasına dayanırken; Hitit Kanunlarında cezalar genellikle fidye ve tazminat ödenmesi şeklindedir. Bu durum iki medeniyetin hukuk sistemleri hakkında aşağıdakilerden hangisini kesin olarak gösterir?

    • A) Hititlerin daha merkeziyetçi ve baskıcı bir devlet yapısına sahip olduğunu
    • B) Babillerin tarım ekonomisini geliştirmek için sert kurallar koyduğunu
    • C) Hitit hukukunun toplumsal barışı ve insan hayatını korumada daha uzlaşmacı bir yaklaşım benimsediğini
    • D) İki medeniyetin de aynı dönemde ve coğrafyada ortaya çıktığını
    • E) Yazılı kanunların ilk kez Hititler döneminde hazırlanıp uygulandığını

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.