Doğrudan ve Dolaylı Anlatım Kazanım Test Çöz

Sorular

1. 1.

   "Yeryüzündeki bitki örtüsünün tahrip edilmesi, rüzgâr ve suyun toprağın en üstündeki verimli tabakayı süpürüp götürmesine yani erozyona zemin hazırlar." Bu cümledeki "erozyon" sözcüğünün karşıladığı durum hangisidir?

   • A) Toprağın su tutma kapasitesinin aşırı artması
   • B) Yeni ağaç fidanlarının planlı şekilde dikilmesi
   • C) Toprağın verimli üst katmanının dış etkenlerle aşınıp taşınması
   • D) Göllerdeki su seviyesinin yağışlarla yükselmesi
2. 2.

   "Canlıların bulundukları ortamdaki iklim ve çevre şartlarına uyum sağlayarak yaşama ve üreme şanslarını artıran kalıtsal özelliklerine adaptasyon denir." Bu tanıma göre aşağıdakilerden hangisi bir adaptasyon örneğidir?

   • A) Kutup ayılarının soğuktan korunmak için kalın bir yağ tabakasına ve beyaz kürk rengine sahip olması
   • B) Şiddetli rüzgârda ağaç dallarının kırılması
   • C) Fabrika atıklarının temiz akarsu yataklarına kontrolsüzce boşaltılması
   • D) Bir bölgedeki tarım arazilerinin yerleşime açılması
3. 3.

   "Fabrika bacalarından çıkan kükürt ve azot gazlarının yağmur bulutlarıyla birleşerek yeryüzüne düşmesi sonucu oluşan asit yağmurları, tarihî eserleri aşındırır ve ormanları kurutur." Bu cümleden hareketle "aşındırmak" sözcüğünün anlamı nedir?

   • A) Bir nesnenin rengini tamamen parlatmak
   • B) Kimyasal veya fiziksel etkilerle bir maddenin yüzeyini yıpratıp eritmek
   • C) Bir nesneyi kırılarak parçalanmaktan korumak
   • D) Maddeleri yüksek ısıyla sıvı hâle dönüştürmek
4. 4.

   "Kutup bölgelerinde yıl boyunca hiç erimeden donmuş hâlde kalan toprak katmanı olan permafrost, eridiğinde içinde hapsolmuş sera gazlarını atmosfere salar." Bu metne göre "permafrost" kavramının karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Çöl ortamındaki hareketli kum tepecikleri
   • B) Deniz tabanındaki sıcak su kaynakları
   • C) Sürekli donmuş durumda bulunan kutup altı toprak tabakası
   • D) Volkanik patlama sonucu oluşan soğumuş lav tabakası
5. 5.

   Aşağıdaki tabloda bazı doğal kaynakların özellikleri listelenmiştir: Kaynak TürüÖzellik Fosil YakıtlarMilyonlarca yılda oluşan ve tüketildikçe tükenen yer altı kaynakları Bu özellikten yola çıkıldığında kömür ve petrol gibi maddeler için kullanılan "tükenebilir" nitelemesinin anlamı hangisidir?

   • A) Kullanıldıkça miktarı azalan ve yerine hemen yenisi konamayan
   • B) Dünyanın her yerinde eşit miktarda bulunan
   • C) Canlıların yaşamı için hiçbir zararı olmayan
   • D) Sonsuza kadar hiç bitmeden enerji üretebilen
6. 6.

   "Akarsuların taşıdığı kum ve çakıl gibi küçük kaya kırıntılarının nehir yatağında veya göl tabanında birikmesiyle oluşan tabakaya alüvyon denir." Buna göre "alüvyon" sözcüğünün karşıladığı temel anlam hangisidir?

   • A) Akarsuyun doğduğu yüksek dağ zirvelerindeki buzullar
   • B) Akarsuyun debisinin aniden düşmesine yol açan kuraklık
   • C) Akarsuların taşıyıp yığdığı verimli tortu ve kırıntı maddeler
   • D) Şiddetli rüzgârların oluşturduğu kum fırtınaları
7. 7.

   "Yenilenebilir kaynaklardan sağlanan enerjinin kullanımı, atmosferdeki karbon salımını azaltarak ekolojik ayak izini küçültür." Bu cümledeki "ekolojik ayak izi" kavramının anlamı nedir?

   • A) Bir insanın veya toplumun doğaya verdiği toplam yük ve zarar ölçüsü
   • B) Ormanda yürüyen canlıların toprakta bıraktığı fiziksel çukur
   • C) Dağcıların tırmanış rotalarında oluşturduğu işaretlemeler
   • D) Tarım alanlarındaki sulama kanallarının kapladığı toplam alan
8. 8.

   "Deniz ekosistemlerinde aşırı avlanma sebebiyle yırtıcı balıkların azalması, otçul deniz kestanelerinin kontrolsüzce çoğalarak su altı yosun ormanlarını yok etmesine yol açar; bu durum trofik kademe dengesinin bozulduğunu kanıtlar." Metindeki bağlama göre "trofik kademe" neyi ifade etmektedir?

   • A) Denizlerin tuzluluk ve mineral oranını
   • B) Suyun derinliğine bağlı sıcaklık farkını
   • C) Besin zincirinde yer alan basamak ve beslenme ilişkilerini
   • D) Kıyı erozyonunu engelleyen kum tepeciklerini
9. 9.

   "Bir bölgedeki tüm canlıların birbirleriyle ve cansız çevreleriyle kurdukları dengeli ilişki ağına ekosistem adı verilir." Bu cümleye göre "ekosistem" sözcüğünün temel unsuru aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Yalnızca fabrikaların bulunduğu sanayi sahaları
   • B) Canlı ve cansız varlıkların karşılıklı etkileşim düzeni
   • C) Sadece atmosferin en üst katmanındaki gazlar
   • D) İnsanların şehirlerde kurduğu ulaşım ağları
10. 10.

    "Su kıtlığı yaşanan bölgelerde bitki köklerine doğrudan ve damlalar hâlinde su ileten sistemlerin kurulması, suyun israf edilmesini önler." Bu cümledeki "israf" sözcüğünün anlamı hangisidir?

    • A) Kaynakların gereksiz ve aşırı yere harcanması
    • B) Bir maddenin başka bir maddeye dönüştürülmesi
    • C) Suyun doğal yollarla arıtılması
    • D) Doğadaki canlıların mevsime göre yer değiştirmesi
11. 11.

    "Aşırı yağışların ardından eğimli yamaçlardaki toprağın ve kayaların yer çekiminin etkisiyle aşağı doğru kayması olan heyelan, ciddi can ve mal kayıplarına yol açabilir." Bu cümlede geçen "heyelan" sözcüğünün anlamı nedir?

    • A) Toprak ve kaya kütlelerinin yamaçtan aşağıya kayması
    • B) Akarsu yataklarının aşırı kuraklıkla kuruması
    • C) Deniz suyunun gelgit sebebiyle aniden çekilmesi
    • D) Gökyüzünde rüzgâr fırtınalarının oluşması
12. 12.

    "Güneş panelleri ve rüzgâr türbinleri, tükenmeyen doğal kaynaklardan enerji ürettiği için sürdürülebilir kalkınmanın temel taşları arasında yer alır." Bu cümledeki "sürdürülebilir" sözcüğünün anlamı hangisidir?

    • A) Kısa süreliğine büyük kazanç sağlayan
    • B) Yalnızca acil durumlarda devreye sokulan
    • C) Gelecek nesillerin ihtiyaçlarını tehlikeye atmadan devam ettirilebilen
    • D) Maliyeti oldukça yüksek ve üretimi zor olan
13. 13.

    Aşağıdaki tabloda atmosfer gazları ve etkileri özetlenmiştir: Gaz TürüÇevresel Etki Metan ve Karbon GazlarıIsıyı atmosferde tutarak yerkürenin aşırı ısınmasına yol açar. Bu gazların yol açtığı ve gezegenin sıcaklık dengesini bozan "sera etkisi" kavramı neyi anlatmaktadır?

    • A) Yağış miktarının aniden artması sonucu oluşan toprak kaymalarını
    • B) Gazların güneş ısısını tutmasıyla atmosferin ısınması sürecini
    • C) Rüzgâr enerjisinin elektrik üretimine dönüştürülmesini
    • D) Havanın temizlenerek zararlı gazlardan tamamen arınmasını
14. 14.

    "Orman yangınlarının ardından toprağın kendini toparlama ve yeniden yeşerme gücünü ifade eden ekolojik esneklik, doğanın tahribat sonrası eski dengesine dönebilme potansiyelini gösterir." Bu cümledeki "esneklik" sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Dış etkenlerle bozulduktan sonra yeniden eski dengeli durumuna gelebilme yeteneği
    • B) Canlıların fiziki yapılarının bükülebilir ve yumuşak olması
    • C) Belirli bir türün bulunduğu ortamdan tamamen uzaklaşabilmesi
    • D) Toprağın su geçirgenliğinin zaman içinde tamamen kaybolması
15. 15.

    "Yeraltı sularının kireç taşlarını eritmesiyle oluşan boşlukların tavanlarının çökmesi sonucu aniden meydana gelen obruk oluşumları, tarım arazilerinde derin çukurlar açmaktadır." Bu metne göre "obruk" sözcüğünün karşıladığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Akarsuların taşıdığı alüvyonlarla oluşan verimli delta ovası
    • B) Yeraltı boşluklarının çökmesiyle oluşan dik kenarlı derin çukur
    • C) Dağ yamaçlarında biriken karların aniden aşağıya kayması
    • D) Rüzgârın çöl bölgelerinde yığdığı tepe şeklindeki kumullar
16. 16.

    "Yeryüzünde yalnızca belirli bir coğrafi alanda yayılış gösteren ve dünyanın başka hiçbir yerinde doğal olarak bulunmayan endemik bitkiler, biyolojik çeşitliliğin en hassas halkasını oluşturur." Bu cümledeki ipuçlarından hareketle "endemik" sözcüğünün anlamı nedir?

    • A) Sadece belirli bir bölgeye özgü olan
    • B) Çok hızlı çoğalabilen ve yayılan
    • C) İnsan eliyle laboratuvarda üretilen
    • D) Her türlü iklim koşuluna kolayca uyum sağlayan
17. 17.

    Aşağıdaki tabloda bir ekosistemdeki enerji ve madde döngüsü ögeleri verilmiştir: Kavramİşlevsel Özellik BiyokütleBelirli bir alandaki canlıların oluşturduğu toplam organik madde miktarı Buna göre bir göldeki alglerin ve balıkların toplam ağırlığının artması, o göldeki hangi durumla ifade edilir?

    • A) Su seviyesinin buharlaşmayla azalması
    • B) Tür çeşitliliğinin tamamen kaybolması
    • C) Taban çökeltisinin mineralce fakirleşmesi
    • D) Canlılara ait toplam biyokütlenin yükselmesi
18. 18.

    "Kurak bölgelerde yetişen bazı bitkiler, gövdelerinde su depolayabilen sukkulent dokuları sayesinde aylarca yağışsız geçen dönemlere başarıyla direnir." Bu cümlede geçen "sukkulent" sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) İnce ve kolayca kırılabilen
    • B) Etli ve bünyesinde su tutma özelliği olan
    • C) Toprağın derinliklerine uzanan geniş köklü
    • D) Yapraklarını kışın döken geniş yüzeyli

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.