Konuşmasında amaç ve içeriğe yönelik seçimlerini yönetebilme Kazanım Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Deneydeki mikro dünyanın güzelliğini ve ayrıntılarını dinleyicilere aktarmak isteyen bir konuşmacının görsel ayrıntıları betimleyici ve şiirsel bir üslupla ifade etmesi beklenmektedir. Buna göre konuşmacı aşağıdaki cümlelerden hangisini seçmelidir?

   • A) Mikroskop altında hücre çekirdeği ve stoplazma net olarak ayırt edilmiştir.
   • B) Merceğin ardına gizlenen o minicik damla, içinde binlerce yıldızın yüzdüğü uçsuz bucaksız bir galaksi gibi ışıldıyordu.
   • C) Hücre boyutları mikrometre cinsinden hesaplanarak tabloya işlenmiştir.
   • D) Büyütme oranı artırıldığında organellerin sınır çizgileri belirginleşmiştir.
2. 2.

   Bir deneyde ulaşılan iki farklı gözlem arasındaki tezatı ortaya koyarak dinleyicinin dikkatini canlı tutmak isteyen bir konuşmacı yer almaktadır. Aşağıdakilerden hangisi tezat sanatının yaratıcı biçimde kullanıldığı bir ifadedir?

   • A) Birinci tüpte buz gibi donuk bir sessizlik hâkimken hemen yanındaki ikinci tüpte volkan gibi kaynayan coşkulu bir dans vardı.
   • B) Birinci ortamın sıcaklığı 0 derece, ikinci ortamın sıcaklığı ise 100 derece olarak ölçülmüştür.
   • C) İki deney tüpü arasındaki reaksiyon farkı sıcaklık farkından kaynaklanmaktadır.
   • D) Deney grubundaki hareketlilik ile kontrol grubundaki durağanlık kaydedilmiştir.
3. 3.

   Deney sırasında meydana gelen beklenmedik bir hatanın sunduğu yeni fırsatları yaratıcı bir bakış açısıyla ifade etmek isteyen bir konuşmacı bulunmaktadır. Bu konuşmacının amacına en uygun söylem aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Deney tüpü kırıldığı için işlemler yarıda kalmış ve baştan başlanmıştır.
   • B) Ölçüm cihazındaki kalibrasyon hatası nedeniyle veriler geçersiz sayılmıştır.
   • C) Yolumuza çıkan bu beklenmedik kırılma, bizi aradığımız kapıdan mahrum etti belki ama keşfedilmeyi bekleyen yepyeni bir pencere araladı.
   • D) Yapılan hata sonucunda oluşan zaman kaybı telafi edilmeye çalışılmaktadır.
4. 4.

   Bir gözlem sonucunu dinleyicilere aktaran konuşmacı, soyut veri artışını bir doğa olayıyla özdeşleştirerek etkileyici bir sonuç cümlesi kurmak istemektedir. Buna göre konuşmacı aşağıdaki ifadelerden hangisini tercih etmelidir?

   • A) Ölçülen değerler haftalık bazda yüzde kırk oranında düzenli bir yükseliş kaydetmiştir.
   • B) Sonuç olarak deneyimiz başarıyla tamamlanmış ve hipotezimiz kanıtlanmıştır.
   • C) Grafik eğrisi incelendiğinde artış ivmesinin tepe noktasına ulaştığı açıkça görülür.
   • D) Topladığımız her bir veri damlası birleşti ve nihayetinde bilimin ufkunu aydınlatan çağlayan gibi gürül gürül bir nehre dönüştü.
5. 5.

   Bir deneydeki sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenlerin önemini aktaran bir konuşmacı, bu durumu günlük yaşamdan özgün bir analoji (örnekseme) kurarak anlatmak istemektedir. Aşağıdakilerden hangisi konuşmacının bu amacını en iyi yansıtır?

   • A) Sabit tuttuğumuz değişkenler; bir orkestradaki davulun değişmeyen ritmi gibidir, o ritim olmazsa melodinin nereye saptığını asla anlayamayız.
   • B) Kontrol değişkenleri tüm deney setinde aynı tutulmuş ve değerler kaydedilmiştir.
   • C) Deneyde sıcaklık ve nem değerlerini sabit tutarak hata payını sıfıra indirdik.
   • D) Değişkenlerin kontrol altında tutulması bilimsel yöntemin temel kuralıdır.
6. 6.

   Bir deneyde ulaşılan sürpriz bir sonucun dinleyiciye aktarılmasında konuşmacının anlatımını canlı kılmak için ses yansımalarından ve ritmik söz öbeklerinden faydalanması gerekmektedir. Buna göre aşağıdaki konuşma kesitlerinden hangisi amaca uygundur?

   • A) Deney tüpündeki gaz basıncı aniden yükselerek kapaktaki contayı dışarı itmiştir.
   • B) Küçük bir kıvılcım 'çat' etti, ardından tüpün içinden 'fıs' diye yükselen buhar, odadaki herkesi bir anda büyüledi.
   • C) Gözlemlenen gaz çıkışı, kimyasal reaksiyonun beklendiği gibi tamamlandığını kanıtlamıştır.
   • D) Sıvının kaynama noktasına ulaşmasıyla birlikte termometredeki cıva seviyesi sabit kalmıştır.
7. 7.

   Yaratıcı bir konuşmada hipotezin doğrulanma sürecini aktarırken sorgulayıcı ve düşündürücü soru cümleleriyle dinleyiciyi düşünsel bir yolculuğa çıkarmak hedeflenmektedir. Aşağıdaki ifadelerden hangisi bu amaca en uygun örnektir?

   • A) Deneyin başında kurduğumuz hipotez yapılan üç deneme sonucunda doğrulanmıştır.
   • B) Hipotez doğrulama basamakları raporun üçüncü sayfasında detaylıca listelenmiştir.
   • C) Bir yaprağın rüzgâra direnmek yerine onunla dans etmesi, doğanın bize sunduğu bir zafer mi yoksa kusursuz bir uyum dersi midir?
   • D) Kontrol grubundaki verilerin deney grubuyla örtüşmediği ölçüm tablosunda görülmektedir.
8. 8.

   Deney ortamında farklı değişkenlerin birbiriyle etkileşimini açıklayan bir konuşmacının, olayları canlandırmak amacıyla kişileştirme sanatından yararlanması beklenmektedir. Buna göre konuşmacının aşağıdaki cümlelerden hangisini kullanması amaca en uygundur?

   • A) Su molekülleri, tuz kristallerini görür görmez kollarını açarak onları büyük bir sabırla kucaklayıp eritti.
   • B) Çözünme olayı, sıvının sıcaklığına ve temas yüzeyinin genişliğine bağlı olarak tamamlandı.
   • C) Katı maddenin sıvı içindeki dağılımı mikroskop yardımıyla aşama aşama gözlemlendi.
   • D) Deney tüpüne eklenen tuz miktarı bağımsız, çözünme süresi ise bağımlı değişken olarak kaydedildi.
9. 9.

   Bilimsel bir gözlem sonucunda elde edilen veriler dinleyicilerle paylaşılırken karşıtlıklardan ve beklenmedik durumlardan yola çıkan etkileyici bir giriş yapılması hedeflenmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu amaca hizmet eden en yaratıcı konuşma başlangıcıdır?

   • A) Şimdi sizlere laboratuvarda üç hafta boyunca kaydettiğimiz ışık şiddeti verilerini okuyacağım.
   • B) Yaptığımız çalışmanın temel amacı bitkilerin fotosentez hızını doğru şekilde ölçmektir.
   • C) Işık miktarını artırmanın büyümeyi hızlandırdığını gösteren cetvel yandaki ekranda yer almaktadır.
   • D) Herkes aydınlığın her zaman hayat verdiğini düşünür; oysa karanlığın sessizliğinde filizlenen tohumların bize fısıldadığı bambaşka bir sır var.
10. 10.

    Bir deneydeki bağımsız değişkenin sonuçlar üzerindeki etkisini dinleyicilere aktarırken özgün benzetmelerden ve zihinde canlandırmayı kolaylaştıran imgelerden yararlanmak amaçlanmaktadır. Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yaratıcı konuşma yaklaşımına en uygun örnektir?

    • A) Deneyde sıcaklık artırıldığında tepkime hızı doğrusal olarak yükselmiştir.
    • B) Isı derecesini yükseltmek, molekülleri adeta bir bayram yerine çevirip hareketlendirerek tepkimeyi şaha kaldırdı.
    • C) Sıcaklığın zamana bağlı değişim değerleri ikinci veri tablosunda net bir biçimde gösterilmiştir.
    • D) Deney düzeneğinde kontrol edilen değişkenler ortam basıncı ve sıvı miktarıdır.
11. 11.

    Bir deneyde kullanılan güvenlik önlemleri, değişkenler ve elde edilen veriler hakkında hazırlıksız bir konuşma yapması istenen bir öğrencinin konuşma sürecini başarıyla yönetebilmesini sağlayan en önemli strateji hangisidir?

    • A) Aklına gelen tüm bilgileri herhangi bir plana bağlı kalmadan düzensizce söylemek
    • B) Konuşma süresini doldurmak için konudan bağımsız genel hikâyeler anlatmak
    • C) Heyecanını gizlemek amacıyla dinleyicilerle asla göz teması kurmadan yere bakmak
    • D) Zihninde hızla amaç, değişkenler ve gözlem basamaklarını sıralayıp neden-sonuç bağı kurarak konuşmak
12. 12.

    Bilimsel bir deneyin sonuçlarını sunarken konuşma sürecini etkili bir şekilde sonlandırmak ve ana fikri dinleyicinin zihninde pekiştirmek isteyen bir konuşmacı ne yapmalıdır?

    • A) Deney boyunca bahsedilmemiş yepyeni değişkenleri son anda sıralayarak konuşmayı bitirmek
    • B) Elde edilen temel verileri ve değişkenler arasındaki temel ilişkiyi özetleyip çıkarımı netleştirmek
    • C) Dinleyicilerden herhangi bir soru almadan konuşmayı aniden yarıda kesmek
    • D) Deneyin başlangıçta konulan hipotezini tamamen unutturup sadece yan sonuçlardan bahsetmek
13. 13.

    Bir deneydeki bağımlı değişkenin zamana bağlı değişimini sunan bir konuşmacının, dinleyiciden gelen "Bu sonuca hangi gözlemle ulaştınız?" sorusuna vermesi gereken en uygun yanıt hangisidir?

    • A) "Bu ayrıntıyı sunumun başında anlatmıştım, daha dikkatli dinlemeniz gerekirdi."
    • B) "Deneyin bu aşamasını merak etmek sunumun genel amacına hiçbir katkı sağlamaz."
    • C) "Soru için teşekkür ederim; her on dakikada bir kaydettiğimiz renk ve sıcaklık verileri bu sonucu kanıtlamaktadır."
    • D) "Buna benzer sonuçlar her deneyde alınır, özel bir gözleme bakmaya gerek yoktur."
14. 14.

    Gözlem ve deney sonuçlarını aktaran bir konuşmacının, sunumunun giriş bölümünde amacını, yöntemini ve ele alacağı değişkenleri kısaca belirtmesinin konuşma sürecine sağladığı en temel katkı nedir?

    • A) Sunum süresini gereksiz yere uzatarak dinleyicinin daha fazla bilgi almasını sağlamak
    • B) Dinleyicilerin soru sorma ihtimalini tamamen ortadan kaldırmak
    • C) Dinleyicinin zihninde bir çerçeve oluşturarak konuşmanın akışını takip etmeyi kolaylaştırmak
    • D) Deneyde kullanılan güvenlik ekipmanlarının maliyetini detaylıca açıklamak
15. 15.

    Bir deneyde iki farklı değişken arasındaki neden-sonuç ilişkisini aktaran konuşmacının aşağıdaki ifadelerinden hangisi, konuşmanın mantıksal tutarlılığını ve inandırıcılığını olumsuz etkiler?

    • A) "Sıcaklık artışının tepkime süresini kısalttığı deney tüpündeki gaz çıkışıyla gözlemlenmiştir."
    • B) "Deney verilerini kaydetmedik fakat sonuçların tahmin ettiğimiz gibi çıktığına kesinlikle inanıyorum."
    • C) "Elde ettiğimiz ölçüm sonuçları tablodaki bağımsız değişken değerleriyle doğrudan örtüşmektedir."
    • D) "Kontrol grubundaki değişimsizlik, uygulanan yöntemin etkisini açıkça kanıtlamaktadır."
16. 16.

    Bir deneyin sonuçlarını aktarırken dinleyicilerin konuyu anlamakta güçlük çektiğini fark eden bir konuşmacının konuşma sürecini yeniden düzenlemek için atacağı en etkili adım nedir?

    • A) Karmaşık verileri sadeleştirip deneydeki somut değişkenlerle örnekleyerek açıklamak
    • B) Dinleyicilerin anlamasını beklemeden konuşma hızını daha da artırmak
    • C) Deneyin amacını ve aşamalarını anlatmaktan vazgeçip sunumu aniden bitirmek
    • D) Anlaşılmayan bölümleri aynı cümlelerle ve daha yüksek ses tonuyla art arda tekrar etmek
17. 17.

    Bilimsel bir deneyde elde edilen bulgular ve hata payları sunulurken nezaket kurallarına uygun, nesnel ve ikna edici bir konuşma dili oluşturmak için hangi ifade biçimi tercih edilmelidir?

    • A) Farklı sonuçlar bulan diğer araştırmacıları yetersizlikle suçlayan kesin bir dil
    • B) Elde edilen verilerin tartışmaya kapalı ve mutlak doğru olduğunu vurgulayan sert bir anlatım
    • C) Dinleyicinin bilgi düzeyini eleştiren ve onları dinlememekle itham eden bir üslup
    • D) Gözlem verilerini gerekçeleriyle sunup farklı yorumlara ve katkılara açık olan yapıcı bir anlatım
18. 18.

    Bir deneydeki kontrol edilen değişkenleri ve gözlem verilerini grafik üzerinden açıklayan bir konuşmacının, dinleyicilerin ilgisini canlı tutmak için uygulaması gereken en doğru yöntem hangisidir?

    • A) Konuşmasını yalnızca yazılı metinden okuyarak tamamlamak
    • B) Grafikteki verileri işaret ederek dinleyicilerin geri bildirimlerini dikkate almak
    • C) Dinleyicilerden gelen soruları konuşmanın akışını bozduğu gerekçesiyle reddetmek
    • D) Grafikte yer alan sayısal değerleri çok hızlı bir şekilde art arda sıralamak
19. 19.

    Laboratuvarda gerçekleştirilen güvenli bir deneyin aşamalarını arkadaşlarına aktaran bir öğrencinin konuşma sürecinde dinleyiciyle sağlıklı bir iletişim kurabilmesi için aşağıdakilerden hangisinden kaçınması gerekir?

    • A) Dinleyicilerle göz teması kurarak etkileşimi canlı tutmaktan
    • B) Güvenlik kurallarını ve deney basamaklarını kronolojik sırayla anlatmaktan
    • C) Deneyde kullanılan güvenlik uyarılarını ve terimleri açıklamadan geçmekten
    • D) Beden dilini ve ses tonunu konuşmanın içeriğine göre ayarlamaktan
20. 20.

    Bir deneydeki bağımsız değişkenin sonuçlar üzerindeki etkisini dinleyicilere aktarırken konuşma sürecini en etkili ve anlaşılır şekilde yönetmek isteyen bir konuşmacının sergilemesi gereken en uygun tutum aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Deney verilerini ve neden-sonuç ilişkilerini somut gözlemlere dayandırarak aktarmak
    • B) Konuşma boyunca sadece kişisel yorum ve tahminlere yer vermek
    • C) Dinleyicilerin konuyu bildiğini varsayıp değişkenleri açıklamadan sonuca geçmek
    • D) Ses tonunu ve konuşma hızını değiştirmeden tekdüze bir sunum yapmak

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.