TÜRK HİKÂYE GELENEĞİ VE DESTANLARI Kazanım Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Bir anlatının unsurları şu şekilde özetlenmiştir: • Varlık Kadrosu: Orman bekçisi Ahmet Amca ve köpeği Karabaş • Yer: Gözetleme kulesinin ahşap balkonu • Zaman: Gün batımının kızıla döndüğü an • Olay: Vadide yükselen dumanı fark edip telsizle haber verme Bu unsurlara eksiksiz biçimde uyan metin hangisidir?

   • A) Sabahın erken saatlerinde kulenin önünde bekleyen Ahmet Amca ve Karabaş, ormana gelen fidan dikim ekibini karşıladılar.
   • B) Gün batımının kızıla döndüğü anda gözetleme kulesinin ahşap balkonunda duran orman bekçisi Ahmet Amca ve köpeği Karabaş, vadiden yükselen ince dumanı fark ederek telsizle durumu merkeze bildirdiler.
   • C) Gün batarken kulenin merdivenlerini tırmanan Ahmet Amca, Karabaş'ın havlaması üzerine ormana kaçan tilkiyi izledi.
   • D) Gece yarısı kulede nöbet tutan Ahmet Amca ve köpeği, rüzgârın devirdiği ağaçları telsizle bildirdiler.
2. 2.

   Aşağıdaki hikâye unsurlarından hareketle bir metin kurgulanacaktır: • Zaman: Yağmurun yeni dindiği ikindi vakti • Mekân: Tarihî köprünün kemer altı • Kişiler: İki arkadaş (Cemil ve Sinan) • Olay: Suya düşen ahşap oyuncağı kurtarmaya çalışma Buna göre söz konusu unsurların tamamını içeren seçenek hangisidir?

   • A) Yağmurun yeni dindiği ikindi vaktinde tarihî köprünün kemer altına sığınan iki arkadaş Cemil ve Sinan, suya düşen ahşap oyuncağı kurtarmak için tahta bir çubukla uzandılar.
   • B) Güneşli bir sabah vakti köprü üzerinde yürüyen Cemil ve Sinan, nehirde yüzen ördekleri seyrettiler.
   • C) Yağmurlu bir gecede ahşap köprünün yanında bekleyen Cemil, oyuncağını aramak için Sinan'dan yardım istedi.
   • D) İkindi vakti köprünün üstünde toplanan mahalle çocukları, suya atlayan Cemil'i alkışladılar.
3. 3.

   Bir anlatıya ait olay örgüsü analizi şöyledir: • Kişiler: Demirci ustası ve oğlu • Yer: Tarihî çarşıdaki demirci dükkânı • Zaman: Sabah ezanından hemen sonra • Olay: Körüğü ateşleyip ata yadigârı kılıcı onarmaya başlama Bu unsurlara göre oluşturulmuş doğru metin aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Öğle vakti tarihî çarşıya gelen demirci ustası ve oğlu, sipariş edilen kalkanları hazırladılar.
   • B) Sabah ezanından hemen sonra tarihî çarşıdaki dükkânlarını açan demirci ustası ve oğlu, körüğü ateşleyerek ata yadigârı kılıcı onarmaya başladılar.
   • C) Sabah ezanı okunurken kaledeki atölyede bekleyen usta, oğluna yeni bir kılıç dövmenin inceliklerini anlattı.
   • D) Akşam karanlığında çarşı dükkânını kapatan demirci ve oğlu, yadigâr kılıcı sandığa yerleştirdiler.
4. 4.

   Aşağıdaki unsurların tamamına uygun olarak yazılmış metin hangisidir? • Şahıslar: Botanikçi Zeynep ve rehber Ali • Zaman: Sisli bir sonbahar sabahı • Mekân: Kaçkar Dağları'nın buzul gölü kıyısı • Olay: Nesli tükenmekte olan endemik bir çiçeğin fotoğraflanması

   • A) Sisli bir sonbahar sabahında Kaçkar Dağları'nın buzul gölü kıyısına ulaşan botanikçi Zeynep ve rehber Ali, kayaların arasında açan endemik çiçeği sevinçle fotoğrafladılar.
   • B) Güneşli bir bahar gününde buzul gölü kenarında dinlenen Zeynep ve Ali, göldeki balık türlerini kaydettiler.
   • C) Sisli bir sabah Kaçkar ormanlarında yürüyen botanikçi Zeynep, rehberi Ali ile birlikte kamp alanına döndü.
   • D) Akşamüzeri göl kenarına varan Ali, nesli tükenen çiçeği tek başına inceleyip defterine notlar aldı.
5. 5.

   Bir anlatının unsurları şu şekildedir: • Olay: Boğazı geçen geminin fırtınada fener ışığını kaybetmesi • Zaman: Gece yarısı • Mekân: Kayalık burundaki deniz feneri çevresi • Kişiler: Fener bekçisi Hasan Dede ve torunu Bu unsurlara göre doğru yazılmış anlatı hangisidir?

   • A) Sabah sisinde kayalık buruna yanaşan balıkçılar, Hasan Dede ve torunundan fenerin durumu hakkında bilgi aldılar.
   • B) Gece yarısı kayalık burundaki deniz fenerinin kulesinde nöbet tutan Hasan Dede ve torunu, boğazı geçen geminin fırtınada fener ışığını kaybettiğini fark ettiler.
   • C) Fırtınalı bir ikindi vakti iskelede bekleyen Hasan Dede, torununun gemiden inmesini sabırsızlıkla bekledi.
   • D) Gece yarısı limanda demirli gemiye çıkan Hasan Dede ve torunu, fırtınanın dinmesi için dua ettiler.
6. 6.

   Aşağıda bir anlatının hikâye unsurları verilmiştir: • Karakterler: Usta seramikçi ve kalfası • Zaman: Güneşin batmasına yakın • Mekân: Nehir kenarındaki atölye • Olay: Fırından çıkan ilk çininin kusursuzluğunun incelenmesi Bu unsurlara bütünüyle uyan metin hangisidir?

   • A) Güneş batarken nehir kenarındaki atölyede çalışan usta seramikçi ve kalfası, fırından yeni çıkan ilk çininin kusursuz desenlerini hayranlıkla incelediler.
   • B) Sabahın ilk saatlerinde çarşıdaki dükkânı açan usta ve kalfası, yeni çinileri tezgâha dizmeye başladılar.
   • C) Güneş batarken fırını yakan kalfa, ustasının getirdiği çamuru nehir kenarında yoğurdu.
   • D) Öğle vakti atölyenin bahçesinde dinlenen seramikçi, fırının sıcaklığını kontrol etmek için kalfayı çağırdı.
7. 7.

   Bir anlatının unsurları şu şekilde çözümlenmiştir: • Kişiler: Çoban İbrahim ve köylüler • Mekân: Köy meydanındaki ulu meşe ağacı altı • Zaman: Öğle sıcağının bastırdığı an • Olay: Kayıp koyunların sağ salim bulunduğunun müjdelenmesi Buna göre bu unsurların tamamını barındıran metin hangisidir?

   • A) Öğle sıcağının bastırdığı anda köy meydanındaki ulu meşe ağacının altına koşan Çoban İbrahim, toplanan köylülere kayıp koyunların sağ salim bulunduğunu müjdeledi.
   • B) Sabah serinliğinde meşe ağacının altında toplanan köylüler, Çoban İbrahim'e kaybolan sürü için yardım teklif ettiler.
   • C) Öğle vaktinde yaylanın eteğinde bekleyen Çoban İbrahim, koyunlarını dere kenarına doğru sürdü.
   • D) Akşam karanlığı çökerken köy meydanına gelen köylüler, Çoban İbrahim'den kurt tehlikesine karşı önlem almasını istediler.
8. 8.

   Bir anlatının hikâye unsurları şunlardır: • Olay: Sandıktan çıkan eski bir haritanın incelenmesi • Kişiler: İki kardeş (Yusuf ve Murat) • Mekân: Eski ahşap konağın tavan arası • Zaman: Yağmurlu bir pazar ikindisi Bu unsurlara göre kurgulanmış anlatı hangisidir?

   • A) Güneşli bir pazar sabahı konağın bahçesinde oynayan Yusuf ve Murat, buldukları eski bir sandığı açmaya çalıştılar.
   • B) Yağmurlu bir pazar ikindisinde eski ahşap konağın tavan arasına çıkan iki kardeş Yusuf ve Murat, tozlu sandıktan çıkan eski haritayı merakla incelediler.
   • C) Yağmurlu bir akşam vakti odalarında oturan Yusuf ve Murat, dedelerinden kalan eski sandığı temizlediler.
   • D) Pazar ikindisi konağın tavan arasında saklambaç oynayan iki kardeş, tavan arasının kırık penceresini tamir ettiler.
9. 9.

   Aşağıda bir destan parçasının unsurları yer almaktadır: • Mekân: Ak başlı karlı tepe • Zaman: Fırtınanın dindiği sabah • Kişiler: Alp Er Tunga ve muhafızları • Olay: Sınır boylarını denetlemek üzere gözetleme kulesine çıkılması Buna göre bu unsurların tümünü içeren metin hangisidir?

   • A) Fırtınanın dindiği sabah ak başlı karlı tepeye ulaşan Alp Er Tunga ve muhafızları, sınır boylarını denetlemek amacıyla gözetleme kulesine çıktılar.
   • B) Akşam fırtınası başlarken karlı tepede toplanan Alp Er Tunga ve askerleri, düşmanın gelişini haber aldılar.
   • C) Fırtınanın dindiği sabah ovadaki ordugâhta bekleyen muhafızlar, Alp Er Tunga'nın kuleye çıkışını izlediler.
   • D) Karlı tepenin yamacında gece yarısı nöbet tutan muhafızlar, sınır boylarında dolaşan yabancıları yakaladılar.
10. 10.

    Bir öyküleyici metnin unsurları şöyledir: • Zaman: Dolunayın yükseldiği gece • Mekân: Nehir kıyısındaki kavaklık • Kişiler: Avcı ve köpeği • Olay: Kaybolan oku ararken gizemli bir iz bulunması Bu unsurlara tam olarak uyan metin hangisidir?

    • A) Sabahın erken saatlerinde nehir kıyısındaki kavaklıkta yürüyen avcı ile köpeği, avladıkları kuşu aradılar.
    • B) Dolunayın yükseldiği gece nehir kıyısındaki kavaklıkta kaybolan okunu arayan avcı ve köpeği, ıslak kumlar üzerinde gizemli bir ayak izi buldular.
    • C) Dolunaylı bir gecede sazlıkların arasında bekleyen avcı, köpeğinin havlaması üzerine nehirden su içen geyiği izledi.
    • D) Akşam vakti kavaklığın yanındaki tepede duran avcı ve köpeği, kaybettikleri oku aramak için meşale yaktılar.
11. 11.

    Bir anlatının yapı çözümlemesi şu şekildedir: • Olay: Yaralı kurdun tedavi edilmesi • Kişiler: Bozkır hekimi ve torunu • Yer: Keçe çadırın içi • Zaman: Şafak sökmeden hemen önce Bu unsurlara eksiksiz sahip olan metin aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Şafak sökmeden hemen önce keçe çadırın içinde kandil ışığında çalışan bozkır hekimi ve torunu, obaya sığınan yaralı kurdu şifalı otlarla tedavi ediyorlardı.
    • B) Şafak vaktinde çadırın önünde bekleyen bozkır hekimi, yaralı kartalı iyileştirmek için torunundan su istedi.
    • C) Akşam karanlığında bozkırın ortasında kalan torun, hekim dedesinin yanına koşarak yaralı bir kurdun haberini verdi.
    • D) Gece yarısı keçe çadırın içinde dinlenen bozkır hekimi ve torunu, dışarıdan gelen kurt seslerini dinlediler.
12. 12.

    Aşağıdaki hikâye unsurlarından hareketle bir metin oluşturulacaktır: • Zaman: Dolunay vakti • Mekân: Ulu çınarın altı • Karakterler: Dede Korkut ve boy beyleri • Olay: Zafer şöleni için dua edilip öğütler verilmesi Buna göre doğru kurgulanmış metin hangisidir?

    • A) Sabahın ilk ışıklarıyla ulu çınarın altında toplanan boy beyleri, yaklaşan sefer için plan yaptılar.
    • B) Dolunay vakti gökyüzü ışıldarken ulu çınarın altına gelen Dede Korkut ve boy beyleri, kazanılan zafer şöleni için dualar edip töreye uygun öğütler dinlediler.
    • C) Dolunay gecesinde ovada at koşturan beyler, Dede Korkut'un otağına doğru hızla ilerlediler.
    • D) Ulu çınarın gölgesinde ikindi vakti dinlenen boy beyleri, Dede Korkut'un anlattığı eski kahramanlık hikâyelerini konuştular.
13. 13.

    Bir anlatıya ait olay örgüsü analizi şöyledir: • Olay: Demir dağın eritilerek yol açılması • Zaman: Baharın gelişini müjdeleyen gün (yeni yılın başı) • Kişiler: Demirci ustası ve Ergenekon halkı • Mekân: Sarp kayalıklarla çevrili vadi çıkışı Buna göre bu unsurların tümünü içeren seçenek hangisidir?

    • A) Kış ortasında sarp kayalıklarla çevrili vadide toplanan Ergenekon halkı, demirci ustasından yeni silahlar yapmasını istedi.
    • B) Baharın gelişini müjdeleyen o kutlu günde, sarp kayalıklarla çevrili vadi çıkışında bir araya gelen demirci ustası ve Ergenekon halkı, demir dağı eriterek kendilerine yeni bir yol açtılar.
    • C) Bahar mevsiminde yaylaya çıkan halk, demirci ustasının önderliğinde kayalıkların ardındaki su kaynağını buldu.
    • D) Sarp kayalıkların çıkışında nöbet tutan demirciler, yeni yılın ilk gününde yabancı kervanların geçişine rehberlik etti.
14. 14.

    Aşağıdaki unsurların tamamına uygun olarak yazılmış metin hangisidir? • Şahıslar: Bilge vezir ve genç alp • Mekân: Kitabelerin dikildiği taşlık alan • Zaman: Gün batımı • Olay: Gelecek nesillere bırakılacak öğütlerin taşa kazınması

    • A) Sabah güneşi altında kitabelerin dikildiği taşlık alana gelen genç alp, vezirin sözlerini dinleyip kılıcını biledi.
    • B) Gün batarken kitabelerin dikildiği taşlık alanda yan yana duran bilge vezir ve genç alp, gelecek nesillere kalacak öğütleri özenle taşa kazıyorlardı.
    • C) Gün batımında ordugâhın merkezinde toplanan askerler, bilge vezirin okuduğu destanı heyecanla dinlediler.
    • D) Gece yarısı taşlık alana gelen bilge vezir, yalnız başına oturup dikilen taşların üzerine yeni simgeler çizdi.
15. 15.

    Bir metnin yapı unsurları şu şekildedir: • Ana Karakter: Salur Kazan • Zaman: Seher vakti • Mekân: Karacuk Dağı'nın etekleri • Olay: Kaybolan atın izini sürmek için harekete geçilmesi Bu unsurlara göre oluşturulmuş doğru metin aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Gün ortasında Karacuk Dağı'nın doruklarına tırmanan Salur Kazan, obasını korumak için çevreyi gözetledi.
    • B) Seher vakti Karacuk Dağı'nın eteklerinde duran Salur Kazan, kaybolan sadık atının izini sürmek üzere tek başına yola koyuldu.
    • C) Akşam serinliğinde vadinin kıyısına varan Salur Kazan, yorulan atını dinlendirmek için pınarın başına oturdu.
    • D) Seher vakti obanın çadırları arasında dolaşan Salur Kazan, toy meclisini toplamak için buyruk verdi.
16. 16.

    Aşağıda bir anlatının hikâye unsurları şematize edilmiştir: • Mekân: Taş avlulu kervansaray • Zaman: Fırtınalı bir kış akşamı • Varlık Kadrosu: Yaşlı kervancı ve genç çırak • Olay: Ocağın başında masal dinlenmesi Buna göre söz konusu unsurların tamamını barındıran metin hangisidir?

    • A) Fırtınalı bir kış akşamında taş avlulu kervansarayın ocağı başında oturan genç çırak, yaşlı kervancının anlattığı masalı cankulağıyla dinliyordu.
    • B) Yağmurlu bir sonbahar sabahı taş avlulu kervansaraya varan yaşlı kervancı ile çırağı, dinlenmek için ocak başına geçtiler.
    • C) Fırtınalı bir kış gecesi ahşap bir handa toplanan yolcular, ocağın közleri etrafında türküler söylemeye başladılar.
    • D) Karlı bir kış akşamı taş avlulu kervansarayın kapısını açan genç çırak, kervanın gelişini haber verdi.
17. 17.

    Bir anlatının unsurları şu şekildedir: • Şahıslar: Manas ve kırk yiğidi • Yer: Ala Dağlar'ın sarp geçidi • Zaman: Dolunayın gökyüzünü aydınlattığı gece • Olay: Pusudaki tehlikeyi fark edip kılıç kuşanılması Bu bilgilere göre kurgulanan anlatı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Güneş batarken Ala Dağlar'ın sarp geçidinde ilerleyen Manas, kırk yiğidine mola vermelerini söyledi.
    • B) Dolunayın gökyüzünü aydınlattığı gecede, Ala Dağlar'ın sarp geçidinde ilerleyen Manas ve kırk yiğidi pusudaki tehlikeyi fark ederek kılıç kuşandılar.
    • C) Dolunaylı bir gecede geniş bir ovada yol alan Manas ve alpları, ansızın beliren düşmana karşı atlarını sürdüler.
    • D) Ala Dağlar'ın sarp geçidinde sabah erken saatlerde pusuya düşen Manas, kırk yiğidi ile düşmanı püskürttü.
18. 18.

    Aşağıdaki tabloda bir metinden çıkarılan hikâye unsurları listelenmiştir: • Olay: Kurt başlı sancağın gölgesinde kurultay toplanması • Zaman: Bahar mevsiminin ilk ayı • Kişiler: İlteriş Kağan ve toygunlar (kurultay üyeleri) • Mekân: Ötüken Ormanı'nın eteğindeki düzlük Buna göre söz konusu unsurların tamamını içeren metin hangisidir?

    • A) Bahar mevsiminin ilk ayında, Ötüken Ormanı'nın eteğindeki düzlükte dalgalanan kurt başlı sancağın gölgesinde İlteriş Kağan ve toygunlar kurultayı topladılar.
    • B) Güz mevsiminde Ötüken Ormanı'nın eteğindeki düzlükte toplanan İlteriş Kağan ve askerleri, zafer sonrasında kurt başlı sancağı diktiler.
    • C) Baharın ilk ayında yüksek bir tepede toplanan toygunlar, İlteriş Kağan'ın buyruğu ile düşman tehlikesine karşı kurultayı açtılar.
    • D) Ötüken Ormanı'nın içinde İlteriş Kağan ve toygunlar, kış ortasında kurt başlı sancağın taşınması için meclis kurdular.
19. 19.

    Bir anlatıda yer alan olay örgüsüne ait unsurlar şu şekildedir: • Kişiler: Korkut Ata ve oba sakinleri • Yer: Söğüt gölgesi • Zaman: İkindi vakti • Olay: Kopuz eşliğinde yeni doğan çocuğa ad verilmesi Bu hikâye unsurlarını bütünüyle içeren metin aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Sabahın ilk ışıklarıyla uyanan Korkut Ata, söğüt gölgesinde toplanan obalılara geçmiş zaman destanlarını anlatarak öğütler verdi.
    • B) İkindi vakti söğüt gölgesinde toplanan oba sakinleri, Korkut Ata'nın elindeki kopuzun nağmeleri arasında yeni doğan çocuğa kutlu bir ad vermesini bekledi.
    • C) İkindi vakti başçadırın önünde bekleyen oba halkı, kopuz çalan Korkut Ata'dan yeni doğan çocuk için hayır dualar istedi.
    • D) Korkut Ata, gece ayaza çekerken söğüt gölgesinde yalnız başına kopuzunu çalarak oba sakinleri için dua etti.
20. 20.

    Bir öyküleyici metnin unsurları incelenmiş ve elde edilen veriler şu şekilde gösterilmiştir: Olay: Toy hazırlığı sırasında kaybolan ak sancaklı börkün aranması Zaman: Gün doğumu vakti Mekân: Obadaki başçadırın önü Şahıs Kadrosu: Bamsı Beyrek ve obanın yiğitleri Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu unsurların tamamına uygun olarak kurgulanmış bir metindir?

    • A) Gün doğarken obadaki başçadırın önünde toplanan Bamsı Beyrek ve yiğitler, yaklaşan toy öncesinde kaybolan ak sancaklı börkü bulmak için dört bir yana dağıldılar.
    • B) Akşam karanlığı çökerken yayladaki çadırda oturan Bamsı Beyrek, toy hazırlıkları başladığı sırada ak sancaklı börkünü aramak için tek başına yola koyuldu.
    • C) Gün doğumunda avdan dönen yiğitler, başçadırın önünde bekleyen Bamsı Beyrek'e yaklaşan toy hakkında bilgi verip obanın sınırlarını korumaya başladılar.
    • D) Başçadırın içinde toplanan yiğitler, gece yarısı kaybolan ak sancaklı börkün toy hazırlıklarına yetiştirilmesi için plan yaptılar.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.