XIX. Yüzyıl Sonu ve XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti ve Dünya Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. I. Dünya Savaşı sonunda imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması ile Osmanlı topraklarının haksızca işgal edilmesi karşısında Türk milleti, teslimiyetçi İstanbul hükümetinin aksine bölgesel direniş cemiyetleri ve Kuva-yı Milliye birlikleri kurmuştur. Bu durum, Türk halkında aşağıdakilerden hangisinin gelişimini doğrudan hızlandırmıştır?

   • A) Mandacılık fikrinin toplum genelinde benimsenmesini
   • B) Monarşik yönetime olan bağlılığın artmasını
   • C) Millî bilincin uyanmasını ve bağımsızlık kararlılığının güçlenmesini
   • D) Çok partili siyasi hayata geçiş denemelerini

2. Osmanlı Devleti’nin savaştan çekilmesine neden olan Mondros Ateşkes Antlaşması’nın 7. maddesi, İtilaf Devletleri’ne güvenliklerini tehdit eden herhangi bir stratejik noktayı işgal etme yetkisi veriyordu. Bu maddenin antlaşma metnine özellikle eklenmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Osmanlı ordusunun sınır güvenliğini sağlamasına yardımcı olmak
   • B) Anadolu'nun tamamını işgal etmek için hukuki zemin hazırlamak
   • C) Rusya'da kurulan yeni rejimin yayılmasını engellemek
   • D) Boğazlar çevresindeki ticari faaliyetleri denetim altına almak

3. I. Dünya Savaşı'nın sonunda imzalanan barış antlaşmalarının getirdiği ağır ekonomik yaptırımlar, sınır adaletsizlikleri ve etnik sorunlar, kalıcı bir barış ortamı yaratmak yerine yeni bir küresel çatışmanın tohumlarını ekmiştir. Bu durum, aşağıdaki gelişmelerden hangisinin temel gerekçesini oluşturur?

   • A) II. Dünya Savaşı'nın patlak vermesinin
   • B) Sanayi Devrimi'nin tüm dünyaya yayılmasının
   • C) Sömürgecilik faaliyetlerinin tamamen yasaklanmasının
   • D) Milletler Cemiyeti'nin küresel askeri yaptırım gücüne ulaşmasının

4. Bir araştırmacı, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı öncesinde İngiltere ve Fransa ile ittifak kurma girişimlerinin reddedilmesi üzerine Almanya'ya yöneldiğini belirtmektedir. İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti'ni yanlarında istememelerinin ve yalnızlığa itmelerinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Osmanlı Devleti'nin askeri ve teknolojik gücünden çekinmeleri
   • B) Osmanlı topraklarını kendi aralarında paylaşma ve sömürme planları yapmaları
   • C) Almanya'nın Osmanlı ekonomisi üzerinde tam bir denetim kurmasını istemeleri
   • D) İslam dünyasının halifelik makamının gücünü kendi lehlerine kullanmak istemeleri

5. I. Dünya Savaşı sürerken imzalanan gizli antlaşmalarla Osmanlı topraklarının paylaşılması planlanmış, ancak savaş sonrasında Wilson İlkeleri'nin "yenen devletler yenilenlerden toprak almayacak" maddesiyle karşılaşılmıştır. İtilaf Devletleri, bu ilkeye ters düşmeden toprak kazanımı elde edebilmek için aşağıdaki hangi hukuki kılıfı geliştirmişlerdir?

   • A) En çok gözetilen ulus sistemi
   • B) Mandate ve himaye (manda ve himaye) yönetimi
   • C) Bölgesel askeri paktlar
   • D) Gümrük birliği anlaşmaları

6. I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti'nin Çanakkale Cephesi'nde kazandığı zafer, müttefiklerinden askeri ve ekonomik yardım alamayan Çarlık Rusyası'nda iç karışıklık çıkmasına ve Bolşevik İhtilali ile Rusya'nın savaştan çekilmesine yol açmıştır. Bu tarihi gelişme, cephelerdeki askeri sonuçların hangi alanda doğrudan küresel bir değişime neden olduğunu gösterir?

   • A) Kültürel sömürgeciliğin dünyada ilk kez sona ermesine
   • B) Uluslararası deniz ticaret yollarının tamamen yön değiştirmesine
   • C) Savaşın gidişatını etkileyerek uluslararası güç dengelerinin ve rejimlerin değişmesine
   • D) Amerika Birleşik Devletleri'nin yalnızlık politikasını tamamen sonlandırmasına

7. Osmanlı Devleti’nin savaşa girmesiyle birlikte halifenin yayımladığı "Cihad-ı Ekber" ilanına rağmen, Kanal ve Hicaz-Yemen cephelerinde bazı yerel unsurların İngilizlerle iş birliği yaptığı görülmüştür. Bu durum, I. Dünya Savaşı sürecinde hangi fikri akımın imparatorluk sınırları içindeki etkisini kaybettiğinin kesin bir kanıtıdır?

   • A) İslamcılık (Ümmetçilik)
   • B) Batıcılık
   • C) Türkçülük
   • D) Osmanlıcılık

8. Avusturya-Macaristan Veliahtı’nın Saraybosna’da bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesini gösteren dönemin bir gazete manşetini inceleyen tarih kulübü öğrencileri, bu olayın savaşı başlatan kıvılcım olduğunu belirtmiştir. Öğrenciler, suikastın bu denli küresel bir savaşa dönüşmesini aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan ilişkilendirebilir?

   • A) Sömürgelerdeki yerel halkın bağımsızlık savaşları başlatmasıyla
   • B) Bloklaşma ve silahlanma yarışıyla devletlerin birbirine askeri taahhütlerde bulunmasıyla
   • C) Osmanlı Devleti'nin tek taraflı olarak kapitülasyonları kaldırdığını ilan etmesiyle
   • D) Amerika Birleşik Devletleri'nin Monreo Doktrini'ni terk ederek savaşa girmesiyle

9. I. Dünya Savaşı öncesine ait bir Avrupa haritasını inceleyen Arda; Fransa’nın zengin kömür havzası olan Alsas-Loren bölgesini Almanya’ya kaptırmasından sonra sınırlarını korumak için İngiltere ile yakınlaştığını fark etmiştir. Haritadaki bu sınır değişimi ve devletlerarası bloklaşma, savaşın çıkışındaki hangi genel nedenin özel bir yansımasıdır?

   • A) Fransız İhtilali’nin getirdiği bağımsızlık taleplerinin
   • B) Rusya’nın sıcak denizlere inme ve Boğazları ele geçirme arzusunun
   • C) Endüstriyel hammadde ve pazar arayışından doğan ikili rekabetin
   • D) Hanedanlar arası dini ve kültürel ittifakların

10. Bir tarih öğretmeni, I. Dünya Savaşı öncesinde sömürgecilik yarışı yapan İngiltere ve Almanya’nın sanayi üretim grafikleri ile hammadde tüketim oranlarını sınıfta karşılaştırmalı olarak analiz etmiştir. Bu iki devletin küresel ölçekteki ekonomik rekabetinin savaşa yol açan temel dinamik olduğunu savunan bir öğrenci, bu analizinde öncelikle hangi kavramsal ilişkilendirmeden yararlanmıştır?

    • A) Milliyetçilik akımı - Panslavizm politikası
    • B) Sanayi İnkılabı - Sömürgecilik yarışı
    • C) Hanedan çekişmeleri - Milis güçler
    • D) Coğrafi Keşifler - Feodalite düzeni

11. Aşağıda Birinci Dünya Savaşı'nın bazı sonuçları verilmiştir: - İmparatorluklar yıkılmış, yerine millî devletler kurulmuştur. - Sınırlar çizilirken etnik yapılar dikkate alınmadığı için yeni azınlık sorunları doğmuştur. - Ağır şartlar içeren antlaşmalar İkinci Dünya Savaşı'na zemin hazırlamıştır. Bu sonuçlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Savaş, dünyadaki tüm sömürgecilik faaliyetlerini tamamen sona erdirmiştir.
    • B) Birinci Dünya Savaşı'nın sonuçları, kalıcı bir dünya barışı sağlamaktan uzak kalmıştır.
    • C) Savaş sonrasında sınırların çizilmesinde sadece ekonomik kriterler esas alınmıştır.
    • D) Yıkılan imparatorlukların yerine kurulan yeni devletler kısa sürede birleşmiştir.

12. Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması ile Osmanlı orduları terhis edilmiş, silahlarına el konulmuş ve stratejik noktaları işgal edilmiştir. Bu durum karşısında Türk halkı teslim olmak yerine bölgesel direniş cemiyetleri kurmuş ve Kuvayımillîye ruhunu oluşturmuştur. Bu gelişme, Osmanlı Devleti'nin savaştan yenik çıkmasının Türk milletinde hangi bilincin uyanmasına yol açtığını gösterir?

    • A) Sömürgeciliği ve mandater yönetimi kabul etme düşüncesi
    • B) Millî egemenliğe dayalı saltanat sistemini güçlendirme çabası
    • C) Tam bağımsızlık inancı ve vatanı koruma konusundaki millî bilinç
    • D) Avrupalı devletlerin koruyuculuğu altında yaşama arzusu

13. Savaşın başladığını duyuran dönemin Osmanlı gazetesinin bu manşetinde "Cihad-ı Ekber" (Büyük Kutsal Savaş) ilan edildiği belirtilmektedir. Osmanlı halifesinin bu çağrısı, dünya üzerindeki tüm Müslümanları İtilaf Devletleri'ne karşı savaşmaya çağırmaktadır. Buna göre, Osmanlı Devleti'nin cihad ilan ederek doğrudan hedeflediği amaç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) İtilaf Devletleri sömürgelerindeki Müslüman halkları harekete geçirerek düşmanı içten zayıflatmak
    • B) Batı dünyasındaki sanayileşmiş ülkelerle yeni ekonomik ortaklıklar kurmak
    • C) Rusya'daki Bolşevik ihtilalini destekleyerek savaşı erken bitirmek
    • D) Milliyetçilik akımını tamamen durdurup çok uluslu yapıyı korumak

14. İngiliz Raporu: "Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesi, Süveyş Kanalı ve Hindistan deniz ticaret yolumuzu doğrudan tehlikeye atacaktır." Alman Raporu: "Osmanlı'nın halifelik gücünü kullanarak İngiliz sömürgelerindeki Müslümanları ayaklandırabilir ve yükümüzü hafifletebiliriz." Verilen iki farklı kaynağın analizine göre, Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A) Her iki devlet de Osmanlı'nın yalnızca askerî teknolojisine güvenmektedir.
    • B) Almanya, Osmanlı Devleti'nin sadece ekonomik gücünden yararlanmak istemektedir.
    • C) Osmanlı Devleti'nin savaşa katılması stratejik ve dinsel dengeleri etkileyecek güçtedir.
    • D) İngiltere, Osmanlı sınırlarına yakın bölgelerde hiçbir sömürgeye sahip değildir.

15. Birinci Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri safında savaşa giren İtalya, başlangıçta İttifak Devletleri bloğunda yer alıyordu. Ancak savaş öncesinde ve sırasında yapılan gizli antlaşmalarla İngiltere ve Fransa, İtalya'ya Batı Anadolu ve Akdeniz kıyılarından toprak vaat edince İtalya taraf değiştirmiştir. Bu durum, devletler arası ilişkilerde aşağıdakilerden hangisinin belirleyici olduğunu kanıtlar?

    • A) Ortak dinî inançların ve kültürel bağların
    • B) Çıkarlara dayalı pragmatik ve değişken politikaların
    • C) Uluslararası barışı koruma niyetinin
    • D) Hanedanlar arasındaki akrabalık ilişkilerinin

16. Fransız İhtilali ile dünyaya yayılan milliyetçilik akımı, çok uluslu imparatorlukların toprak bütünlüğünü tehdit etmeye başlamıştır. Bu durumdan en çok etkilenen devletler ise bünyesinde birçok farklı millet barındıran Osmanlı Devleti ile Avusturya-Macaristan İmparatorluğu olmuştur. Yalnızca bu bilgi dikkate alındığında, milliyetçilik akımının devletlerin hangi yapısı üzerinde yıkıcı bir etki yaptığı söylenebilir?

    • A) Çok uluslu ve monarşik devlet yapısı
    • B) Sanayileşmiş ekonomik sistem
    • C) Teokratik yönetim anlayışı
    • D) Güçlü askerî savunma örgütlenmesi
17. 

    1914 yılına ait bu tarihi Avrupa haritasında devletler güç dengelerine göre renklendirilmiştir. Haritaya göre İngiltere, Fransa ve Rusya aynı renkte gösterilirken; Almanya ve Avusturya-Macaristan farklı bir ortak renkle belirtilmiştir. Haritada ortaya çıkan bu renklendirme farklılığı, savaş öncesi dönemin hangi belirgin özelliğini doğrudan yansıtmaktadır?

    • A) Sınırların tamamen etnik kökenlere göre çizildiğini
    • B) Devletler arasındaki bloklaşmayı ve ittifak sistemini
    • C) Tüm Avrupa devletlerinin demokratik rejimlerle yönetildiğini
    • D) Savaşın sadece kara sınırlarında cereyan edeceğini

18. Avrupalı büyük devletlerin sömürgecilik yarışına karşılık, Osmanlı Devleti sınırlarını korumakta zorlanıyor ve kaybettiği toprakları geri almak istiyordu. Bu süreçte Almanya ise İngiltere'nin sömürge yollarına göz dikmiş ve Osmanlı'nın jeopolitik konumundan faydalanmayı amaçlamıştı. Bu bilgilere göre, Osmanlı Devleti ile Almanya'nın yakınlaşmasında aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu savunulamaz?

    • A) Osmanlı'nın kaybettiği toprakları geri alma ümidi
    • B) İngiltere ve Fransa'nın Osmanlı toprak bütünlüğünü kesin olarak garanti etmesi
    • C) Almanya'nın, Osmanlı Devleti'nin coğrafi konumundan yararlanmak istemesi
    • D) İki devletin de ortak rakiplere karşı iş birliği arayışında olması

19. Sanayi İnkılabı sonrası hız kazanan sömürgecilik yarışı, Avrupalı devletleri yeni pazar ve ham madde arayışına yönlendirmiştir. Bu durum devletler arasında ekonomik çıkar çatışmalarına ve ardından askerî bloklaşmalara zemin hazırlamıştır. Verilen bu bilgiye göre, Birinci Dünya Savaşı'nın ortaya çıkışında doğrudan etkili olan temel alan aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Dinî rekabetler
    • B) Kültürel etkileşimler
    • C) Sosyal reformlar
    • D) Ekonomik çıkarlar

20. I. Dünya Savaşı'nın sonunda Osmanlı, Çarlık Rusyası, Avusturya-Macaristan ve Alman imparatorlukları yıkılmış, yerlerine çok sayıda yeni milli devlet kurulmuştur. Ancak yeni sınırlar çizilirken etnik yapıların dikkate alınmaması, Avrupa'da çözülemeyen azınlık sorunlarına ve totaliter rejimlerin yükselişine yol açmıştır. Bu veriler doğrultusunda, I. Dünya Savaşı'nın sonuçlarının küresel etkisiyle ilgili yapılacak en kapsamlı değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Milletler Cemiyeti'nin tüm sınır anlaşmazlıklarını adaletli bir şekilde çözüme kavuşturduğu
    • B) Büyük imparatorlukların tarih sahnesinden çekilmesiyle dünyada sömürgeciliğin tamamen bittiği
    • C) Yaşanan ekonomik krizlerin sadece savaştan yenik çıkan devletleri etkilediği
    • D) Savaş sonrasında kurulan yeni siyasi düzenin, kalıcı bir barış sağlamaktan uzak olup yeni çatışma zeminleri hazırladığı

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.