Mustafa Kemal’in Kişilik Özellikleri Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanma sürecini inceleyen bir araştırmacı, antlaşmanın Osmanlı Devleti'nin hukuki varlığını tamamen sona erdirmediğini ancak fiilen devlet otoritesini felç ettiğini savunmaktadır. Araştırmacının bu tezine, antlaşmanın aşağıdaki hükümlerinden hangisi doğrudan kanıt gösterilebilir?

   • A) Hicaz, Asir ve Yemen'deki Osmanlı subaylarının en yakın İtilaf komutanlığına teslim olması
   • B) Toros tünellerinin müttefikler tarafından işgal edilmesi
   • C) İtilaf Devletleri'nin güvenlik bahanesiyle Osmanlı topraklarını diledikleri gibi işgal edebilme yetkisi alması
   • D) Kömür, akaryakıt ve deniz gereçlerinin satın alınmasında kolaylık sağlanması

2. Mondros'un terhis, silahsızlandırma ve haberleşme araçlarına el koyma maddeleri birlikte analiz edildiğinde, İtilaf Devletleri'nin askeri ve siyasi açıdan gerçekleştirmek istedikleri ortak stratejik amaç aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Osmanlı Devleti'ni savunmasız bırakarak yapılacak işgalleri sorunsuz gerçekleştirmek
   • B) Anadolu'daki iç isyanları bastırmak için asayiş gücü oluşturmak
   • C) Osmanlı maliyesini uluslararası denetime hazır hale getirmek
   • D) Sınırların güvenliğini komşu devletlerin insiyatifine bırakmak

3. Wilson İlkeleri'nde yer alan 'Osmanlı İmparatorluğu'nda Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelere kesin egemenlik hakkı tanınmalıdır.' maddesine güvenen Osmanlı yöneticileri ateşkesi imzalamakta tereddüt etmemişlerdir. Ancak fiili uygulamada İngiltere ve Fransa, nüfus istatistiklerini çarpıtarak işgallere girişmiştir. Bu durum İtilaf Devletleri'nin hangi ilkeyi açıkça çiğnediklerini gösterir?

   • A) Ulusların kendi kaderini tayin etme (Self-determinasyon) hakkını
   • B) Uluslararası gizli diplomasi yasağını
   • C) Savaş tazminatı ödenmemesi kuralını
   • D) Karasularının serbestçe kullanılması hakkını

4. Mondros Ateşkesi sonrasında yaşanan işgaller karşısında Türk halkı mitingler düzenlemiş, protesto telgrafları çekmiş ve yerel direniş örgütleri kurmuştur. Halkın teslimiyetçi İstanbul Hükümeti'nden bağımsız olarak ortaya koyduğu bu eylemler, aşağıdaki fikirlerden hangisinin halk tabanında güç kazandığını gösterir?

   • A) Siyasi varlığı korumak için güçlü bir devletin himayesine girilmesi gerektiği
   • B) Saltanat makamının emirlerine koşulsuz itaat edilmesi gerektiği
   • C) Milletin kendi kaderini yine kendi azim ve kararlılığıyla kurtaracağı
   • D) Batılı devletlerle yeni ekonomik imtiyaz anlaşmaları yapılması gerektiği

5. Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığında Mustafa Kemal Paşa, 'Bu antlaşma Osmanlı Devleti'ni müttefiklerine teslim etmekle kalmamış, memleketin işgali için zemin hazırlamıştır.' demiştir. Mustafa Kemal'in bu uyarısının haklılığı, antlaşmadan kısa bir süre sonra gerçekleşen hangi olayla doğrudan kanıtlanmıştır?

   • A) Osmanlı ordusunun sınır dışındaki muharebelerinin başarıyla bitmesiyle
   • B) İtilaf Devletleri'nin başta Musul ve İzmir olmak üzere Anadolu'yu işgale başlamasıyla
   • C) İstanbul Hükümeti'nin işgallere karşı ordudan destek istemesiyle
   • D) Milletler Cemiyeti'nin Türk sınırlarını koruma kararı almasıyla

6. Mondros Ateşkesi'nden hemen sonra tersanelerin, demiryollarının ve telsiz-telgraf istasyonlarının kontrolünün İtilaf Devletleri'ne bırakılması kararlaştırılmıştır. Askeri bir antlaşmada ulaştırma ve haberleşme ağlarının tamamen denetim altına alınmasının doğrudan gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Olası bir halk direnişinin örgütlenmesini ve çevre illere duyurulmasını engellemek
   • B) Osmanlı Devleti'nin dış ticaret gelirlerini artırmak
   • C) Anadolu'da modern bir iletişim altyapısı kurmak
   • D) Azınlıkların kendi aralarında gizli cemiyetler kurmasını önlemek

7. Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 24. maddesinde, 'Doğu Anadolu’daki altı vilayette (Vilayat-ı Sitte) karışıklık çıkarsa İtilaf Devletleri bu illerin herhangi bir bölümünü işgal edebilecektir.' ibaresi yer almaktadır. İtilaf Devletleri'nin bu maddeyle hedefledikleri temel siyasi plan aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Bölgedeki tarımsal kaynakları kontrol altına almak
   • B) Rusya'nın güneye inmesini engellemek
   • C) Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermenistan Devleti kurulmasına zemin hazırlamak
   • D) Karadeniz limanlarının güvenliğini tek taraflı sağlamak

8. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Wilson tarafından yayımlanan ilkelerde 'Yenen devletler yenilenlerden toprak almayacak' maddesi yer alırken, Mondros sonrasında İngiltere ve Fransa işgal ettikleri topraklardan çekilmemiş, buraları kendi manda ve himayelerine bağlamışlardır. Bu durum, Avrupalı devletlerin Wilson İlkeleri karşısındaki tutumu hakkında hangi değerlendirmeyi doğrular?

   • A) ABD ile askeri ittifaklarını tamamen sonlandırdıklarını
   • B) Sömürgeci emellerini yeni kılıflar altında sürdürdüklerini
   • C) Dünya barışını korumak için ilkeleri aynen uyguladıklarını
   • D) Osmanlı devlet teşkilatını güçlendirmeye çalıştıklarını

9. Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında işgaller karşısında İstanbul Hükümeti'nin sessiz kalması üzerine Türk halkı, kendi bölgelerini korumak amacıyla direniş cemiyetleri kurmuş ve Kuva-yı Milliye hareketini başlatmıştır. Halkın gösterdiği bu ilk refleks ve kendiliğinden örgütlenme biçimi, doğrudan aşağıdaki kavramlardan hangisinin benimsendiğinin bir kanıtıdır?

   • A) Bölgesel bağımsızlık ve meşru müdafaa
   • B) Saltanat sistemine bağlılık
   • C) Mandater yönetim arayışı
   • D) Uluslararası diplomasiye güven

10. Bir tarih öğretmeni, Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesini ('İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıkarsa herhangi bir stratejik noktayı işgal edebilecektir.') tahtaya yazarak öğrencilerden bu maddeyi sömürgeci devletlerin bakış açısıyla yeniden yorumlamalarını istemiştir. Öğrencilerin yaptığı aşağıdaki yorumlardan hangisi, İtilaf Devletleri'nin bu maddeyi antlaşma metnine ekletirken gizledikleri asıl ve nihai amacı en doğru şekilde ortaya koyar?

    • A) Osmanlı Devleti sınırları içindeki azınlıkların can güvenliğini yasal güvence altına almak
    • B) Anadolu topraklarının tamamını işgale açık hale getirmek için hukuki bir zemin hazırlamak
    • C) Barış antlaşması imzalanana kadar Osmanlı ordusunun asayişi sağlamasına yardımcı olmak
    • D) Boğazlar bölgesindeki ticari gemilerin güvenli geçişini kontrol altında tutmak

11. Birinci Dünya Savaşı sonrasında galip devletler, Wilson İlkeleri'nin 'sömürgeciliği yasaklayan' maddesini aşmak için 'manda ve himaye' sistemini icat etmiş, bir yandan da Mondros'un maddelerine sığınarak Anadolu'yu işgale başlamışlardır. Bu küresel dayatmalara karşı Türk milletinin bölgesel kongreler düzenleyerek ulusal bir mücadeleye girişmesi, hangi temel düşüncenin mutlak gücüne olan inancı kanıtlar?

    • A) Güçlü bir Batılı devletin himayesinde ancak var olunabileceğine
    • B) Kayıtsız şartsız bağımsızlığa ve milletin kendi kaderini tayin etme iradesine
    • C) İtilaf Devletleri'nin adil bir uluslararası düzen kuracağına
    • D) Osmanlı hanedanının mevcut toprak bütünlüğünü tek başına koruyabileceğine

12. Eğer Mondros Ateşkes Antlaşması'nı Türk milletinin bağımsızlığını ve devlet egemenliğini koruyacak şekilde yeniden yazma şansınız olsaydı, öncelikle bağımsızlığı en derinden sarsan sınırlamayı kaldırmanız gerekirdi. Bu açıdan bakıldığında, ulusal egemenliği yok eden hangi madde antlaşma metninden ilk olarak çıkarılmalıdır?

    • A) Haberleşme kanallarının ve ulaşım yollarının yabancı denetimine bırakılması
    • B) Sınırların güvenliğini sağlayacak kadar küçük bir asayiş kuvvetinin bırakılması
    • C) Ticari gemilerin Osmanlı limanlarından serbestçe yararlanabilmesi
    • D) Osmanlı Devleti'nin bazı yeraltı kaynaklarını ihraç etme hakkının sınırlanması

13. Dönemin İstanbul gazetelerinden biri, Mondros'un imzalanmasından hemen sonra 'Bu antlaşma ile şerefli bir barışa yürüyoruz, devletimizin bütünlüğü güvendedir.' manşetini atmıştır. Ancak kısa süre sonra Anadolu'nun en kritik şehirleri hızla işgal edilmeye başlanmıştır. Bu çelişkili durum, İstanbul basınının ve yönetiminin içine düştüğü hangi büyük yanılgıyı ortaya koymaktadır?

    • A) Yerel direniş örgütlerinin askeri gücünü fazla önemsemeleri
    • B) İtilaf Devletleri'nin barışçıl söylemlerine aldanıp antlaşmanın yıkıcı maddelerini görememeleri
    • C) Wilson İlkeleri'nin sömürgeci devletler tarafından reddedileceğini düşünmeleri
    • D) Anadolu'daki azınlık isyanlarının kendi kendine biteceğine inanmaları

14. Mondros Ateşkes Antlaşması ile Osmanlı ordusunun terhis edilmesi, silah ve cephanelerine el konulması kararlaştırılmıştır. Savunmasız bırakılan Anadolu halkının, vatan topraklarını korumak için kendi imkanlarıyla başvurduğu en özgün çözüm aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kuva-yı Millîye adı verilen milis direniş güçlerini oluşturmak
    • B) İtilaf Devletleri'nin adaletine güvenerek teslim olmak
    • C) Sınır komşusu devletlerle hızlı askeri ittifaklar kurmak
    • D) Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nın kapatılmasını talep etmek

15. Wilson İlkeleri'nde yer alan 'Osmanlı Devleti'nde Türk nüfusun çoğunlukta olduğu bölgelere kesin egemenlik hakkı tanınmalıdır.' maddesi üzerine, işgal altındaki Türk halkı nüfus çoğunluğunu kanıtlamak için nüfus belgelerini toplamaya ve cemiyetler kurmaya başlamıştır. Halkın bu diplomatik ve hukuki savunma çabası aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir göstergesidir?

    • A) İşgallere karşı silahlı mücadeleden tamamen vazgeçildiğinin
    • B) Saltanat makamının teslimiyetçi politikalarına sadık kalındığının
    • C) Amerikan mandasını kabul etmek için siyasi zemin arandığının
    • D) Millî davanın haklılığını uluslararası hukuk zemininde kanıtlama isteğinin

16. Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 24. maddesinde, 'Doğudaki altı vilayette (Vilayat-ı Sitte) karışıklık çıkarsa buralar işgal edilebilecektir.' denilmiştir. Bu maddenin arkasında yatan asıl tehlike ve İtilaf Devletleri'nin gizli amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Bölgedeki Türk nüfusunu modern sanayi ile buluşturmak
    • B) Rusya'ya karşı Osmanlı topraklarında tampon askeri üsler inşa etmek
    • C) Doğu Anadolu topraklarında bağımsız bir Ermeni devleti kurmak
    • D) Doğu sınırlarında tarımsal üretimi artırmak ve güvenli ticareti sağlamak

17. Mondros imzalandıktan sonra İstanbul Hükümeti teslimiyetçi ve sessiz bir tutum sergilerken, Türk halkı kendi bölgelerini savunmak için Kuva-yı Millîye birliklerini kurmuştur. Halkın gösterdiği bu tepki, doğrudan hangi kavramı hayat felsefesi haline getirdiklerini kanıtlar?

    • A) Tam bağımsızlık ve millî direnç
    • B) Manda ve himayecilik
    • C) Saltanata koşulsuz bağlılık
    • D) İtilaf Devletleri ile uzlaşı arayışı

18. ABD Başkanı Wilson, her milletin kendi geleceğine özgürce karar vermesi gerektiğini savunurken, İngiltere ve Fransa savaştan sonra sömürgeciliği 'manda ve himaye' adı altında devam ettirmiştir. Bu durum, İtilaf Devletleri'nin hangi yaklaşıma sahip olduğunu kanıtlar?

    • A) Wilson İlkeleri'ni samimi bir şekilde desteklediklerine
    • B) Sömürgecilik faaliyetlerine dünya genelinde tamamen son verdiklerine
    • C) Kendi çıkarlarını korumak için yeni kavramların arkasına sığındıklarına
    • D) Küresel barışı sağlamak adına toprak iddialarından vazgeçtiklerine

19. Mondros Ateşkes Antlaşması'na göre tüm telsiz, telgraf ve demiryolu hatlarının kontrolü İtilaf Devletleri'ne bırakılacaktı. Ulaşım ve iletişim kanallarına el konulmasının, Türk halkının işgaller karşısındaki mücadelesine doğrudan etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Saltanat şurasının bağımsız kararlar almasını kolaylaştırmıştır.
    • B) Anadolu halkının modern teknolojiyle tanışmasını hızlandırmıştır.
    • C) Wilson İlkeleri'nin bölgede daha hızlı yayılmasını sağlamıştır.
    • D) Bölgesel direnişlerin birleşmesini ve ortak bir tepki verilmesini zorlaştırmıştır.

20. Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ünlü 7. maddesi, İtilaf Devletleri'nin güvenliklerini tehdit eden bir durum karşısında herhangi bir stratejik noktayı işgal etmelerine izin veriyordu. İtilaf Devletleri bu maddeyi antlaşma metnine ekleyerek doğrudan hangi amaçlarına hukuki bir zemin hazırlamak istemişlerdir?

    • A) Osmanlı Devleti ile yeni bir askeri ittifak kurmak
    • B) Anadolu topraklarını tamamen işgale açık hâle getirmek
    • C) Bölgede demokratik seçimlerin yapılmasını kolaylaştırmak
    • D) Wilson İlkeleri'nin adil maddelerini koruma altına almak

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.