Mondros Mütarekesi’ne Karşı Tepkiler Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Bir siyaset bilimci, Millî Mücadele diplomasisini şu sözlerle değerlendirmiştir: "TBMM, askerî olarak cephede varlık gösteremediği dönemlerde masada zayıf kalmış; ancak İnönü, Sakarya ve Büyük Taarruz gibi zaferlerin ardından masaya oturduğunda taleplerini dikte ettirmeyi başarmıştır." Bu değerlendirmeye göre, diplomasi ile askerî mücadele arasındaki ilişkiyi en iyi özetleyen yargı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Diplomatik görüşmeler, her zaman askerî mücadeleden daha önce başlatılmalıdır.
   • B) Siyasi başarılar, askerî alanda alınan mağlubiyetlerin etkisini tamamen siler.
   • C) Cephedeki askerî gücün ve başarıların derecesi, masadaki diplomatik pazarlık gücünü doğrudan belirler.
   • D) Düzenli ordunun kurulması, uluslararası alanda yalnızlaşmaya neden olmuştur.

2. Lozan Barış Antlaşması'nda Boğazlar'ın yönetimi, başkanlığını bir Türk'ün yapacağı uluslararası bir komisyona bırakılmış ve Boğazlar'ın her iki yakasının askerden arındırılması kararlaştırılmıştır. Lozan'daki bu karar, yeni Türk devleti açısından hangi iki temel ilkeyi zedelediği gerekçesiyle olumsuz değerlendirilmiştir?

   • A) Tam bağımsızlık ve ulusal egemenlik hakları
   • B) Eğitim birliği ve laiklik ilkesi
   • C) Dış borçların ödenmesi ve nüfus mübadelesi
   • D) Ekonomik kalkınma ve tarımsal verimlilik

3. Tarih araştırmacısı Defne, hazırladığı projede şu analizi yapmıştır: "II. İnönü Savaşı'ndan sonra İtalya Anadolu'dan çekilmeye başlamış, Sakarya Savaşı'ndan sonra ise Fransa Ankara Antlaşması'nı imzalayarak cepheden tamamen çekilmiştir." Defne'nin bu analizi, Türk ordusunun kazandığı askerî başarıların İtilaf Devletleri üzerindeki hangi etkisi ile açıklanabilir?

   • A) İtilaf Devletleri'nin Anadolu'daki işgal planlarında ortak kararlılık sergilemesine yol açtığı
   • B) İtilaf Devletleri arasındaki birliğin sarsıldığı ve aralarındaki görüş ayrılıklarının derinleştiği
   • C) TBMM'nin dış yardım almadan savaşı bitiremeyeceğinin anlaşıldığı
   • D) Yunan ordusunun savunma taktiğine geçerek yeni cepheler açtığı

4. Lozan Barış Konferansı'nda İtilaf Devletleri, asırlardır Osmanlı Devleti'nin egemenliğini kısıtlayan kapitülasyonların devam etmesini istemiş ancak Türk heyeti bağımsızlık ilkesinden taviz vermeyerek bu talebi kesinlikle reddetmiştir. Uzun tartışmalar sonucunda kapitülasyonlar tamamen kaldırılmıştır. Kapitülasyonların kaldırılması, yeni Türk devletine öncelikle hangi alanda tam bağımsızlık kazandırmıştır?

   • A) Tarımsal üretim ve toprak reformu
   • B) Ekonomik ve mali bağımsızlık
   • C) Askerî teknoloji ve savunma sanayisi
   • D) Eğitim ve kültürel faaliyetler

5. Kurtuluş Savaşı sürecinde Batı Cephesi'nde kazanılan askerî zaferlerin diplomatik sonuçları incelendiğinde, I. İnönü Muharebesi sonrasında Sovyetler Birliği ile Moskova Antlaşması, Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında ise Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanmıştır. Bu durum, Millî Mücadele'deki askerî başarıların dış politikaya yansıması açısından aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

   • A) TBMM'nin askerî güç kazandıkça uluslararası alandaki saygınlığının ve diplomatik gücünün arttığının
   • B) Avrupalı devletlerin tamamının TBMM'ye karşı kalıcı bir düşmanlık başlattığının
   • C) Doğudaki sınır mücadelelerinin Batı Anadolu'daki çatışmalardan tamamen bağımsız olduğunun
   • D) Askerî zaferlerin ülkedeki çok partili demokratik yaşama geçişi zorlaştırdığının

6. TBMM ile Sovyetler Birliği arasında imzalanan 1921 Moskova Antlaşması'nda yer alan "İki taraftan birinin tanımadığı uluslararası bir antlaşmayı diğer taraf da tanımayacaktır." maddesi büyük bir diplomatik başarıdır. Bu madde ile ulaşılmak istenen ortak diplomatik amaç aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Sevr Antlaşması'nın geçersizliğini Sovyetler Birliği'ne de kabul ettirmek
   • B) Boğazlar bölgesini ortaklaşa askere açarak yeni bir cephe oluşturmak
   • C) Sovyetler Birliği'nin iç işlerine karışarak orada yeni bir rejim kurmak
   • D) Batı Anadolu topraklarını iki devlet arasında paylaştırmak

7. Lozan Barış Antlaşması görüşmelerinde Türk heyeti, ülkedeki tüm yabancı okulların Türk kanunlarına ve Millî Eğitim Bakanlığı müfredatına bağlanmasını talep etmiş ve bu talebini kabul ettirmiştir. Bu karar ile doğrudan ulaşılmak istenen temel hedef aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Ülkedeki yabancı okul sayısını artırarak dil eğitimini yaygınlaştırmak
   • B) Batılı devletlerin eğitim sistemini Türkiye'de aynen uygulamak
   • C) Eğitimde millî denetimi sağlayarak bağımsız devlet otoritesini ve egemenliğini korumak
   • D) Yabancı okulları tamamen kapatarak eğitim faaliyetlerini durdurmak

8. I. İnönü Zaferi'nden sonra İtilaf Devletleri, Sevr Antlaşması'nı biraz yumuşatarak TBMM'ye kabul ettirmek amacıyla Londra Konferansı'nı toplamıştır. TBMM Hükûmeti ise konferanstan kesin bir sonuç alınamayacağını bildiği hâlde görüşmelere temsilci göndermiştir. Buna göre TBMM'nin Londra Konferansı'na katılmaktaki asıl amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) İstanbul Hükûmeti ile ortak hareket ederek saltanatı korumak
   • B) Misak-ı Millî'yi dünya kamuoyuna duyurmak ve barış yanlısı olduğunu kanıtlamak
   • C) Sevr Antlaşması'nın tüm maddelerini aynen kabul ettiğini bildirmek
   • D) İtilaf Devletleri arasındaki ekonomik rekabetten faydalanarak borç para almak

9. Mustafa Kemal Atatürk, Sakarya Meydan Muharebesi öncesinde orduyu güçlendirmek amacıyla Tekalif-i Millîye Emirleri'ni yayımlayarak halkı topyekûm mücadeleye çağırmıştır. Bu emirlerle halk, elindeki giyecek, yiyecek ve binek hayvanlarının bir kısmını orduya teslim etmiştir. Bu tarihsel süreç dikkate alındığında, Sakarya Savaşı öncesinde uygulanan Tekalif-i Millîye Emirleri hangi alandaki hazırlıkların askerî alana doğrudan lojistik destek sağladığını gösterir?

   • A) Sosyo-ekonomik dayanışmanın askerî gücü desteklemesi
   • B) Siyasi partilerin ordunun yönetimini üstlenmesi
   • C) Uluslararası ittifakların askerî harcamaları karşılaması
   • D) Eğitim kurumlarının asker yetiştirecek şekilde yeniden yapılandırılması

10. Bir tarih öğretmeni, Millî Mücadele dönemini işlerken tahtaya şu bilgiyi yazmıştır: "Askerî zaferler, masada kazanılacak diplomatik başarıların zeminini hazırlar; diplomatik başarılar ise askerî kazanımları hukuken tescil eder." Öğretmen, öğrencilerinden bu ilişkiyi açıklayan bir şema oluşturmalarını istemiştir. Buna göre şemada yer alan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi, askerî zaferin doğrudan diplomatik bir kazanıma yol açtığına kanıt olarak gösterilemez?

    • A) Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılması → Fransa ile Ankara Antlaşması'nın imzalanması
    • B) I. İnönü Savaşı'nın kazanılması → Londra Konferansı'nın toplanması
    • C) Büyük Taarruz'un başarıyla tamamlanması → Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması
    • D) Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanması → Amasya Genelgesi'nin yayımlanması

11. Bir araştırmacı: "Millî Mücadele sadece cephede kazanılan bir savaş değildir; her askerî galibiyet, diploması masasında egemenlik haklarımızı tescil ettirmek için birer kaldıraç görevi görmüştür." demiştir. Bu araştırmacının tezini desteklemek amacıyla kurulacak "Askerî Mücadele → Diplomatik Kazanım → Millî Egemenlik" zincirine en uygun örnek aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) I. İnönü Muharebesi → İstiklal Marşı'nın Kabul Edilmesi → Anayasa Hazırlanması
    • B) Kütahya-Eskişehir Savaşları → Maarif Kongresi → Tekalif-i Milliye Emirleri
    • C) Büyük Taarruz → Mudanya Ateşkes Antlaşması → Doğu Trakya'nın savaşsız kurtarılması ve Lozan'da kapitülasyonların kaldırılması
    • D) Sakarya Meydan Muharebesi → Tekalif-i Milliye → Başkomutanlık Yasası

12. Moskova Antlaşması'nda yer alan "Taraflardan birinin tanımadığı uluslararası bir antlaşmayı diğeri de tanımayacaktır." maddesi, TBMM ile Sovyetler Birliği arasındaki ilişkiler açısından çok önemlidir. Bu maddeye göre, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Sovyetler Birliği, TBMM'ye bağlı düzenli ordunun kurulmasını şart koşmuştur.
    • B) Her iki devlet de Sevr Antlaşması'nın geçersizliği konusunda ortak hareket etme kararı almıştır.
    • C) Doğu Anadolu bölgesinin tamamı Sovyetler Birliği'nin kontrolüne verilmiştir.
    • D) İki devlet, Boğazlar konusunda ortak bir komisyon kurulmasını kabul etmiştir.

13. Mustafa Kemal Atatürk, Mudanya Ateşkes Antlaşması sonrasında yaptığı değerlendirmede, savaş yapılmadan Doğu Trakya ve İstanbul'un kurtarılmasını büyük bir diplomatik başarı olarak nitelendirmiştir. Bu durum, askerî mücadele ile diplomasi arasındaki ilişki açısından nasıl yorumlanabilir?

    • A) Diplomatik başarının, her zaman savaştan daha az maliyetli olduğu
    • B) Güçlü bir askerî duruşun, savaşılmadan da toprak kazanılmasını sağlayan diplomatik üstünlük getirdiği
    • C) Ordunun zayıflaması sebebiyle barış yoluna başvurulduğu
    • D) Doğu sınırındaki birliklerin savaşı diplomatik yöntemle bitirdiği

14. Lozan Antlaşması'nda Boğazlar'ın yönetimi, başkanlığını bir Türk'ün yapacağı uluslararası bir komisyona bırakılmıştır. Bu durum, Türkiye'nin egemenlik haklarına gölge düşürmüştür. Buna göre, Boğazlar konusunda alınan karar ile ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi doğrudur?

    • A) Misak-ı Millî hedeflerine tamamen uygun bir çözümdür.
    • B) Karadeniz'in güvenliği tamamen Türk ordusuna bırakılmıştır.
    • C) Siyasi bağımsızlığımızı sınırlayan geçici bir çözüm üretilmiştir.
    • D) Boğazlar bölgesi tamamen askerileştirilmiştir.

15. Lozan Barış Görüşmeleri sırasında TBMM Hükûmeti, egemenlik haklarını kısıtlayacağı gerekçesiyle kapitülasyonların devamı ve "Ermeni yurdu" talebi konularında asla taviz verilmemesi talimatını heyete kesin bir dille iletmiştir. TBMM'nin bu kararlı tutumu, aşağıdaki diplomasi ilkelerinden hangisine doğrudan önem verdiğini gösterir?

    • A) Sınırların daraltılması pahasına barış yapılmasına
    • B) Ulusal bağımsızlık ve devletin hükümranlık haklarının korunmasına
    • C) İtilaf Devletleri arasında ekonomik iş birliği aranmasına
    • D) Dış politikada sadece bölgesel anlaşmalarla yetinilmesine

16. Lozan Barış Antlaşması'nda yüzyıllardır süregelen kapitülasyonlar kesin olarak kaldırılmış, yeni Türk devletinin ekonomik bağımsızlığı güvence altına alınmıştır. Bu durum, millî egemenlik ve tam bağımsızlık anlayışıyla doğrudan ilişkilendirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Ekonomik bağımsızlık olmadan siyasi bağımsızlığın tam olamayacağına
    • B) Lozan'da tüm sınırların Misak-ı Millî'ye uygun olarak çizildiğine
    • C) İtilaf Devletleri'nin Türkiye'ye ekonomik yardımı kabul ettiğine
    • D) İç borçların tamamen silindiğine

17. Bir tarih öğretmeni, öğrencilerinden Millî Mücadele'deki askerî, siyasi ve diplomatik gelişmelerin birbirini nasıl etkilediğini gösteren bir şema hazırlamalarını istemiştir. Buna göre, şemadaki "Sebep-Sonuç" eşleştirmelerinden hangisi bu ilişkiyi doğru yansıtmaz?

    • A) I. İnönü Zaferi → Londra Konferansı'nın toplanması
    • B) Sakarya Zaferi → Kars Antlaşması'nın imzalanması
    • C) Büyük Taarruz → Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması
    • D) Kütahya-Eskişehir Yenilgisi → Moskova Antlaşması'nın imzalanması

18. Sakarya Meydan Muharebesi'nin Türk ordusunun zaferiyle sonuçlanmasının ardından Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanmış ve Fransa işgal ettiği güney topraklarımızdan çekilmiştir. Bu durum, İtilaf Devletleri arasındaki birlikteliğin nasıl etkilendiğini göstermektedir?

    • A) İtilaf Devletleri'nin Anadolu politikasında görüş ayrılığı yaşadığını
    • B) Fransa'nın, İtilaf Blokunun liderliğini üstlendiğini
    • C) TBMM'nin güney sınırlarını Misak-ı Millî'den taviz vermeden çizdiğini
    • D) Yunanistan'ın diplomatik alanda yalnız kalmamak için savaştan çekildiğini

19. I. İnönü Muharebesi'nin kazanılmasından sonra Sovyetler Birliği ile Moskova Antlaşması imzalanmış ve doğu sınırımız güvence altına alınmıştır. Bu durum, askerî zaferlerin dış politikada masaya güçlü oturulmasını sağladığını göstermektedir. Bu bilgilerden yola çıkılarak ulaşılabilecek en genel yargı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Doğu Cephesi'ndeki tüm birlikler Batı Cephesi'ne kaydırılmıştır.
    • B) Siyasi başarılar, askerî mücadeleleri zorunlu olarak sonlandırır.
    • C) Askerî alanda elde edilen zaferler, diplomatik başarıların zeminini hazırlar.
    • D) Sovyetler Birliği, Misak-ı Millî sınırlarını tamamen kabul etmiştir.

20. Millî Mücadele Dönemi'nde kazanılan askerî başarıların ardından İtilaf Devletleri, TBMM'yi Londra Konferansı'na davet etmiştir. Bu durum, askerî alandaki zaferlerin siyasi ve diplomatik alanda nasıl bir sonuç doğurduğunu göstermektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi askerî başarıların diplomatik alandaki etkisine doğrudan kanıt oluşturur?

    • A) Düzenli ordunun kurulmasının hızlanması
    • B) TBMM'nin varlığının uluslararası alanda hukuken tanınması
    • C) Anadolu'da iç isyanların tamamen sona ermesi
    • D) Meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçilmesi

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.