Cumhuriyet’in İlanına Kadar Yaşanan Siyasi ve Diplomatik Gelişmeler Yeni Nesile Geçiş Test Çöz
8. Sınıf İnkılap Tarihi dersi "Cumhuriyet’in İlanına Kadar Yaşanan Siyasi ve Diplomatik Gelişmeler" konusu için MEB müfredatına uygun 20 soruluk yeni nesile geçiş testi. Yeni nesil sorulara hazırlayan geçiş soruları. Testi çözdükten sonra doğru cevapları, çözümleri ve kazanım analizini görebilirsin.
Soruları aşağıda inceleyebilir, yanıtlamak ve sonuçlarını görmek için testi başlatabilirsin.
Sorular
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte kurulan yeni devlet aygıtında yasama, yürütme ve devlet başkanlığı makamları arasındaki ilişkiler yeniden düzenlenmiştir. Buna göre 29 Ekim 1923'te kabul edilen anayasa değişiklikleriyle kurulan yeni idari yapıda devletin hiyerarşik düzeni ve ilk görev paylaşımları eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
Yabancı bir gazetenin Ankara muhabiri olan Henry, 29 Ekim 1923 akşamı merkezine şu telgrafı çeker: 'Ankara'da bu gece meclis, egemenliğin kaynağını gökyüzünden ve hanedandan alıp tamamen halkın iradesine teslim eden yeni rejimi alkışlarla kabul etti.' Gazeteci Henry'nin telgrafında geçen bu ifadeler, cumhuriyetin hangi iki temel niteliğine vurgu yapmaktadır?
Cumhuriyetin ilanı sürecini analiz eden bir tarihçi şu tespiti yapmaktadır: 'Yeni Türk devletinde egemenliğin millete ait olduğu TBMM'nin açılmasıyla ilan edilmişti ancak bu egemenliğin hangi yönetim biçimiyle işletileceği ve yürütme organının nasıl yapılandırılacağı anayasal bir netliğe kavuşmamıştı.' Tarihçinin bahsettiği bu anayasal boşluk, aşağıdaki gelişmelerden hangisiyle kesin olarak giderilmiştir?
Cumhuriyetin ilanından önce yaşanan hükümet bunalımı (Sonbahar Bunalımı), meclis hükümeti sisteminin artık tıkanma noktasına geldiğini göstermiştir. Mustafa Kemal Paşa'nın bu krizi aşmak için önerdiği ve cumhuriyetin ilanıyla birlikte yürürlüğe giren sistemde, cumhurbaşkanının başbakanı ataması ve başbakanın da bakanlarını seçerek meclis onayına sunması esası getirilmiştir. Bu yönetim mekanizmasının adı nedir?
Cumhuriyetin ilanının hemen ardından kurulan ilk kabinede, millî eğitimi çağdaşlaştırmak, laik ve bilimsel bir eğitim sistemi kurmak amacıyla yoğun çalışmalar başlatılmıştır. Bu dönemin eğitim felsefesini değerlendiren bir araştırmacı, cumhuriyetin getirdiği özgürlüklerin genç nesillere aktarılmasında en çok hangi ilkenin ön plana çıktığını savunabilir?
1923 yılında Ankara'da görev yapan bir ilkokul öğretmeni, öğrencilerine cumhuriyet fikrini anlatırken şu tanımı yapmıştır: 'Çocuklar, artık ülkemizi yönetecek kişileri biz seçeceğiz ve beğenmediğimizde seçimle değiştirebileceğiz. Hiçbir güç, milletin ortak iradesinin üstünde olamayacaktır.' Öğretmenin bu ifadesi, aşağıdaki demokratik ilkelerden hangisinin doğrudan bir açıklamasıdır?
Bir gazete muhabiri, cumhuriyetin ilanından bir gün sonra İstanbul sokaklarında halka 'Cumhuriyet sizin için ne ifade ediyor?' sorusunu yöneltmiştir. Şehirde yaşayan genç bir kadın olan şapkacı Leyla Hanım: 'Cumhuriyet benim için her şeyden önce eşit eğitim almak, mahkemede erkeklerle aynı haklara sahip olmak ve kendi geleceğimi kendim çizebilmektir.' cevabını vermiştir. Leyla Hanım'ın bu cevabı cumhuriyetin hangi alandaki kazanımını öncelikli olarak vurgulamaktadır?
Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nde yürütme gücünün hızlı ve uyumlu çalışmasını sağlamak amacıyla meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçilmiştir. Kabine sistemine geçilmesiyle birlikte Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk tarafından ilk hükümeti kurmakla görevlendirilen ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk başbakanı olan devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Cumhuriyetin ilan edildiği 29 Ekim 1923 gecesi, İç Anadolu'da bir köyde yaşayan ve savaştan yeni dönmüş olan Ahmet Efendi, muhtarın meydanda yaptığı konuşmayı dinledikten sonra yanındakilere şöyle der: 'Artık bu topraklarda verilecek kararlarda bizim de sözümüz geçecek, kimsenin kulu kölesi olmayacağız.' Köylü Ahmet Efendi'nin bu sözleri, cumhuriyetin getirdiği öncelikle hangi ilke ve hakla ilişkilendirilebilir?
Tarih öğretmeni Elif Hanım, cumhuriyetin ilanının toplumsal yansımalarını anlatırken sınıfa şu tarihî gazete kupürünü okur: 'Bugün artık Ankara'da kurulan yeni devletin adı resmen konmuştur. Bu sistemde egemenlik kayıtsız şartsız milletindir ve devlet başkanının kim olacağı sorunu da nihayet çözüme kavuşmuştur.' Öğretmenin okuduğu bu habere göre, cumhuriyetin ilanıyla doğrudan çözülen ve devletin işleyişini netleştiren temel sorun aşağıdakilerden hangisidir?
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte 1921 Anayasası'nda (Teşkilat-ı Esasiye) yapılan en önemli değişikliklerden biri, devletin dinine ve diline ilişkin maddelerin eklenmesi ve hükümet şeklinin belirlenmesidir. Bu süreçte 'Türkiye Devleti'nin yönetim şekli Cumhuriyettir' maddesi anayasaya eklenmiştir. Bu gelişmenin, Türk devlet yapısında sağladığı en temel hukuki sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nde çağdaşlaşma adımları hızla atılırken, mecliste yapılan tartışmalarda çağdaş uygarlık düzeyine ulaşmanın önemi sıkça vurgulanmıştır. Buna göre, yeni rejimin çağdaşlaşma ilkesini benimsemesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Cumhuriyetin ilk yıllarında bir kasabada esnaflık yapan Ahmet Efendi, günlük tuttuğu defterine şöyle yazmıştır: 'Eskiden padişahın kulu idik, şimdi ise devletin eşit haklara sahip vatandaşıyız. Artık mahkemede hakimin karşısında herkesle aynı haklara sahibim.' Ahmet Efendi'nin bu gözlemi, cumhuriyetin vatandaşa kazandırdığı hangi temel unsurla ilgilidir?
Bir ülkede demokrasinin tam anlamıyla uygulanabilmesi için din ve vicdan hürriyetinin korunması, devlet işleri ile dini işlerin birbirinden ayrılması gerekir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecinde de bu denge gözetilerek adımlar atılmıştır. Metinde bahsedilen bu durum, cumhuriyetin hangi ilke ile desteklenmesi gerektiğini açıklar?
Cumhuriyetin ilanından önce devletin rejimi, başkanı ve hükümet kurma yöntemi netleşmemişti. Bu durum 'Devlet Başkanlığı Sorunu' olarak adlandırılıyordu. 29 Ekim 1923'te yapılan anayasa değişikliğiyle bu soruna kesin bir çözüm getirilmiştir. Buna göre, devlet başkanlığı sorunu aşağıdakilerden hangisinin oluşturulmasıyla çözüme kavuşmuştur?
1920'li yıllarda İstanbul'da yaşayan genç bir kadın gazeteci, köşesinde şu satırları yazar: 'Cumhuriyet, biz kadınların sadece evlerimizde değil; mahkemede, okulda, sandık başında ve hayatın her alanında özgürce var olabilmesidir.' Gazetecinin bu ifadesi, yeni rejimin aşağıdaki değerlerden hangisine önem verdiğini kanıtlar?
29 Ekim 1923 öncesinde TBMM'de bakanların tek tek meclis tarafından seçildiği 'Meclis Hükümeti Sistemi' uygulanmaktaydı. Bu durum sık sık hükümet bunalımlarına yol açıyordu. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte 'Kabine Sistemi'ne geçilmiştir. Kabine sistemine geçilmesinin devlete sağladığı en önemli pratik fayda aşağıdakilerden hangisidir?
Kurtuluş Savaşı yıllarında cepheye mermi taşıyan Elif Ana, 1924 yılında köyüne gelen bir gazetecinin 'Cumhuriyet senin için ne ifade ediyor?' sorusuna şu cevabı verir: 'Oğul, benim için cumhuriyet; artık bu topraklarda vergi veren ama sözü duyulmayan bir köylü olmamak, kendi seçtiğim insanların beni yönetmesidir.' Elif Ana'nın bu sözleri cumhuriyetin hangi temel ilkesiyle doğrudan ilişkilidir?
29 Ekim 1923'te cumhuriyetin ilan edilmesiyle birlikte Türk devletinde yeni bir yürütme düzenine geçilmiştir. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte ilk cumhurbaşkanı, ilk meclis başkanı ve ilk başbakanın belirlenmesi süreci başlamıştır. Aşağıdaki devlet adamlarından hangisi, cumhuriyetin ilanıyla kurulan bu ilk hükümetin başbakanı olarak görev yapmıştır?
Cumhuriyetin ilan edildiği 29 Ekim 1923 akşamı Ankara'da bir kahvehanede toplanan halk, yeni yönetim şeklini heyecanla tartışmaktadır. Orada bulunan bir öğretmen, yanındakilere dönerek: 'Artık bu ülkede hiç kimse ayrıcalıklı doğmayacak; her çocuğun devletin en üst kademesine gelebilme hakkı olacak.' demiştir. Öğretmenin bu sözüyle cumhuriyetin öncelikle hangi yönünü vurguladığı söylenebilir?
Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.