Neden, Amaç ve Koşul Cümleleri Kazanım Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Bir yalıtım deneyinde, içlerinde 90 °C sıcaklıkta su bulunan özdeş metal kaplar sırasıyla yün kumaş, alüminyum folyo ve pamuk ile sarılmıştır. Bir saat sonra yapılan ölçümde su sıcaklığının en yüksek yün kumaşla sarılı kapta, en düşük ise alüminyum folyolu kapta kaldığı saptanmıştır. Bu deney verileri doğrultusunda ulaşılabilecek en üst düzey çıkarım hangisidir?

   • A) Maddelerin yapısal özellikleri, ısı enerjisinin çevreye aktarılma direncini farklılaştırır.
   • B) Metaller tüm yalıtım malzemelerinden daha yüksek koruma sağlar.
   • C) Pamuk maddesi ısı iletiminde alüminyum folyoya göre daha etkilidir.
   • D) Sıvıların başlangıç sıcaklığı yalıtım malzemesinin türünü belirler.
2. 2.

   Maya mantarları kullanılarak hazırlanan iki ayrı deney tüpüne eşit miktarda maya ve su konulmuştur. Birinci tüpe ilave olarak şeker eklenmiş, ikinci tüpe ise şeker konulmamıştır. Bir süre sonra yalnızca şeker eklenen tüpün ağzına takılan balonun şiştiği ve gaz çıkışı olduğu gözlenmiştir. Bu gözlem verisinden hareketle aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

   • A) Maya mantarlarının metabolik faaliyet gösterebilmesi için besin maddesine ihtiyaç vardır.
   • B) Şeker ilavesi olmadan da maya mantarları aynı miktarda gaz üretimi gerçekleştirir.
   • C) Besin varlığında gerçekleşen hücresel süreçler sonucunda yeni maddeler açığa çıkabilir.
   • D) Balonun şişmesi, ortamda kimyasal bir değişimin gerçekleştiğine kanıt oluşturur.
3. 3.

   İki özdeş metal kaşıktan biri beyaza, diğeri siyaha boyanarak güneş ışığı altına bırakılmıştır. Otuz dakika sonra yapılan ölçümlerde siyah kaşığın sıcaklığının beyaz kaşığa göre belirgin biçimde daha yüksek olduğu kaydedilmiştir. Bu deney sonucuna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) Açık renkli yüzeyler ışık enerjisini soğurarak iç enerjiye dönüştürür.
   • B) Metallerin iletkenliği sadece boyandıkları boyanın kalınlığına bağlıdır.
   • C) Yüzeylerin renk özellikleri, ışık enerjisini tutma ve sıcaklığa dönüştürme kapasitesinde belirleyicidir.
   • D) Güneş ışığı tüm cisimlerde her zaman eşit oranda sıcaklık artışı meydana getirir.
4. 4.

   Bir göletteki alg miktarı ile suyun berraklık derecesi altı ay boyunca haftalık olarak ölçülmüştür. Alg sayısının hızla çoğaldığı dönemlerde suyun berraklığının ciddi oranda azaldığı ve dipteki su bitkilerinin gelişiminin durduğu belirlenmiştir. Bu gözlem verisinden çıkarılabilecek en kapsamlı yargı hangisidir?

   • A) Göletlerdeki su bitkileri alglerin tek besin kaynağını oluşturur.
   • B) Alg miktarının artması suyun sıcaklığını doğrudan yükseltmektedir.
   • C) Su yüzeyindeki kontrolsüz artışlar, derinliklere ulaşan ışığı keserek alt katmanlardaki yaşam dengesini bozar.
   • D) Bir ekosistemdeki aşırı biyolojik çoğalma, diğer canlıların gereksinim duyduğu çevresel faktörleri kısıtlayabilir.
5. 5.

   Kapalı bir kapta yakılan mumun bir süre sonra söndüğü, aynı kaba yeşil bir saksı bitkisi konulup ışık sağlandığında ise mumun çok daha uzun süre yanmaya devam ettiği gözlenmiştir. Bu deney sonucuna dayanılarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Bitkilerin ışıklı ortamda gerçekleştirdiği süreçler, ortamdaki yanmayı destekleyen madde miktarını korur.
   • B) Mum alevi bitkinin fotosentez yapmasını tamamen engellemektedir.
   • C) Kapalı ortamlarda ışık olmadan hiçbir kimyasal tepkime gerçekleşmez.
   • D) Yeşil bitkiler kapalı kaptaki tüm gazları tüketerek vakum ortamı oluşturur.
6. 6.

   Aynı ses kaynağından çıkan eşit şiddetteki ses dalgaları; hava, su ve demir ortamlarından geçirilerek karşı taraftaki alıcılara ulaşma süreleri kaydedilmiştir. Sesin demir ortamında en hızlı, hava ortamında ise en yavaş ilerlediği tespit edilmiştir. Bu gözlemden hareketle ulaşılabilecek en kapsamlı çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Ses dalgaları yalnızca katı maddeler içerisinde yayılma özelliği gösterir.
   • B) Maddesel ortamın yoğunluğu ve tanecik yakınlığı arttıkça ses enerjisinin iletim hızı yükselir.
   • C) Gaz ortamlarındaki ses dalgaları zamanla tamamen soğurularak yok olur.
   • D) Sesin hızı kaynağın yaydığı ilk ses enerjisinin şiddetine göre değişir.
7. 7.

   Bir tohum çimlendirme deneyinde, eşit miktarda fasulye tohumu içeren üç düzenekten birine hiç su verilmemiş, ikincisine toprağı nemli kalacak kadar su verilmiş, üçüncüsü ise tamamen su altında bırakılmıştır. Belirli bir süre sonunda sadece nemli ortamdaki tohumların filizlendiği, diğerlerindeki tohumların çürüdüğü ya da kuru kaldığı belirlenmiştir. Bu deneyin sonuçlarından hareketle varılabilecek en doğru yargı nedir?

   • A) Tohumların çimlenmesi için havadaki nem miktarının sıfır olması gerekir.
   • B) Su miktarı ne kadar çok olursa canlı gelişimi o kadar hızlı gerçekleşir.
   • C) Yaşamsal gelişim süreçlerinde maddelerin ne eksik ne de aşırı olması, dengeli miktarda bulunması esastır.
   • D) Toprak olmadan bitki tohumlarının hiçbir ortamda yaşaması mümkün değildir.
8. 8.

   Farklı yüzeylere (cam, tahta, zımpara kâğıdı) aynı ilk hızla fırlatılan özdeş oyuncak arabaların aldıkları mesafeler ölçülmüştür. Arabanın cam yüzeyde en uzağa gittiği, pürüzlü zımpara kâğıdı üzerinde ise çok kısa bir mesafe sonra durduğu tespit edilmiştir. Bu deney verisinden yola çıkıldığında metinden çıkarılabilecek temel düşünce hangisidir?

   • A) Yüzeydeki pürüzlülük derecesi, hareket eden nesnelere karşı oluşan direnci doğrudan etkiler.
   • B) Cam yüzeyler nesnelerin ağırlığını azaltarak hızlanmalarını sağlar.
   • C) Arabaların kütlesi arttıkça sürtünme kuvvetinin etkisi azalır.
   • D) Tahta yüzeylerde sürtünme kuvveti tamamen etkisizdir.
9. 9.

   Aynı miktarda su içeren üç özdeş kaba eşit miktarda tuz eklenmiş; sular sırasıyla 10 °C, 30 °C ve 60 °C sıcaklıkta tutulmuştur. Sıcaklığı 60 °C olan kaptaki tuzun en kısa sürede, 10 °C olan kaptaki tuzun ise en uzun sürede çözündüğü kaydedilmiştir. Bu deney sonucuna dayanılarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Çözünen madde miktarı arttıkça çözünme süresi uzamaktadır.
   • B) Sıvının cinsi değiştikçe maddelerin çözünürlüğü farklılaşır.
   • C) Sıcaklığın 10 °C'nin altına düştüğü durumlarda çözünme gerçekleşmez.
   • D) Sıcaklık artışı, taneciklerin etkileşim hızını artırarak çözünme sürecini kısaltır.
10. 10.

    Bir araştırmada, aynı türe ait özdeş iki saksı bitkisinden birincisi düzenli olarak havalandırılan aydınlık bir ortama, ikincisi ise havasız ve ışıksız bir ortama konulmuştur. Bir ayın sonunda birinci bitkinin yapraklarının canlılığını koruduğu, ikinci bitkinin ise yapraklarını dökerek sarardığı gözlenmiştir. Bu gözlem verilerinden hareketle ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Bitkilerin gelişiminde ortamın sıcaklığı tek belirleyici faktördür.
    • B) Canlıların hayati faaliyetlerini sürdürebilmesi çevresel koşulların uygunluğuna bağlıdır.
    • C) Işık almayan bitkilerde solunum tamamen durmaktadır.
    • D) Havasız ortamlar tüm canlı türlerinin büyümesini hızlandırır.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.