Metinde Soru Kazanım Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Geleneksel Türk ebru sanatı üzerine yazan bir eleştirmen, 'Ebru, suyun üzerine boya damlatmaktan ibaret olduğu için sanatçının eser üzerinde hiçbir kontrolü ve planlaması yoktur; tamamen şansa dayalıdır.' görüşünü dile getirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi eleştirmenin bu görüşünün yanlış ve eksik olduğunu kanıtlar?

   • A) Ebru yapımında kullanılan fırçaların at kılı ve gül dalından yapılması
   • B) Sanatçının öd miktarını ve kitre yoğunluğunu milimetrik hesaplayarak 'hatip' ve 'çiçekli ebru' gibi desenleri tam kontrolle tasarlayabilmesi
   • C) Ebru kâğıtlarının kurutulması için gölgelik alanların tercih edilmesi
   • D) Ebru sanatının cilt kapaklarında koruyucu kâğıt olarak da kullanılmış olması
2. 2.

   Bir sanat dergisinde, 'Ahşap oymacılığı ve kündekâri sanatı sadece süsleme amaçlıdır, yapıların dayanıklılığına ve sağlamlığına hiçbir teknik katkı sağlamaz.' denilmiştir. Aşağıdaki mühendislik ve mimarlık verilerinden hangisi bu iddiayı çürütür?

   • A) Kündekâri tekniğinde geometrik ahşap parçaların çivi ve tutkal kullanılmadan birbirine geçirilerek ahşabın eğrilmesini ve çatlamasını önlemesi
   • B) Kündekâri eserlerde ceviz ve abanoz gibi koyu renkli ağaç türlerinin kullanılması
   • C) Ahşap oymacılığı ustalarının bu sanatı nesilden nesile aktarmış olması
   • D) Kündekâri kapı ve minberlerin camilerin iç mekânlarında estetik bir görünüm sunması
3. 3.

   Bir yazar, 'Dokuma halı ve kilimlerimizdeki geometrik şekiller rastgele seçilmiş çizimlerden ibarettir; hiçbir anlam veya mesaj taşımaz.' tezini öne sürmüştür. Aşağıdakilerden hangisi yazarın bu tezine karşı bilimsel bir kanıt oluşturur?

   • A) Halıların genellikle yün ve ipek iplikler kullanılarak dokunması
   • B) Dokuma tezgâhlarının ahşap malzemeden el işçiliğiyle üretilmesi
   • C) Etnografik araştırmaların eli belinde, koçboynuzu ve bereket gibi motiflerin belirli duyguları ve duaları simgelediğini kanıtlaması
   • D) El dokuması halıların fabrikasyon ürünlere göre daha uzun ömürlü olması
4. 4.

   Bir köşe yazarı, 'Minyatür sanatında derinlik ve gölgelendirme olmadığı için bu eserler olayları ve tarihi ayrıntıları aktarmakta tamamen yetersiz kalır.' yorumunu yapmıştır. Aşağıdaki gözlemlerden hangisi yazarın bu yorumundaki haksızlığı ve eksik değerlendirmeyi ortaya koyar?

   • A) Tarihî minyatürlerdeki kıyafet, silah, tören düzeni ve mimari detayların dönemin tarihçileri tarafından en güvenilir görsel belge kabul edilmesi
   • B) Minyatür sanatçılarının eserlerini yaparken büyüteç ve çok ince fırçalar kullanması
   • C) Minyatürlerin genellikle el yazması kitapların sayfalarını süslemek için çizilmesi
   • D) Minyatürde figürlerin önem derecesine göre büyük ya da küçük çizilmesi
5. 5.

   Bir kültür bülteninde şu iddia yer almaktadır: 'Çini sanatı sadece tabak ve vazo gibi küçük süs eşyalarında kullanılmış, hiçbir zaman büyük yapılarda mimari bir unsur olmamıştır.' Aşağıdakilerden hangisi bu bilginin yanlışlığını gösteren en açık kanıttır?

   • A) Çini sanatında kullanılan kobalt mavisi ve turkuaz renklerin doğal minerallerden üretilmesi
   • B) Çinilerin fırınlanma sürecinde sıcaklığın 900 derecenin üzerine çıkması
   • C) Bursa Yeşil Cami ve Rüstem Paşa Camii gibi anıtsal yapıların iç ve dış duvarlarının binlerce çini karo ile kaplanmış olması
   • D) Çini motiflerinde lale, karanfil ve helezon gibi bitkisel desenlere yer verilmesi
6. 6.

   Bir yazar, 'Halk oyunları yöresel özellik taşıdığı için evrensel sahnelerde yabancı izleyiciler tarafından hiçbir şekilde anlaşılamaz ve ilgi görmez.' tezini ileri sürmüştür. Aşağıdaki bilgilerden hangisi yazarın tezine karşı güçlü bir itiraz niteliğindedir?

   • A) Halk oyunlarında giyilen kostümlerin her yörede farklı renk ve motifler taşıması
   • B) Halk oyunlarının düğün ve bayram gibi özel günlerde bir araya gelmeyi pekiştirmesi
   • C) Türk halk oyunları topluluklarının uluslararası festivallerde onlarca kez 'En İyi Gösteri' ödülü alması ve dünya turnelerinde salonları doldurması
   • D) Zeybek oyununun Ege yöresinde ağır ve ritmik adımlarla icra edilmesi
7. 7.

   Bir sanat tarihi makalesinde, 'Klasik Türk müziği yalnızca saray çevresinde icra edilmiş, halk arasında hiçbir zaman dinlenmemiş ve benimsenmemiştir.' denmektedir. Aşağıdaki tarihî ve sosyolojik verilerden hangisi bu metindeki iddiayı geçersiz kılar?

   • A) Klasik Türk müziğinde makam sisteminin çok zengin ve çeşitli olması
   • B) Şehirlerdeki lonca toplantılarında, tekkelerde ve kahvehanelerde yüzyıllar boyunca klasik formda eserlerin halk tarafından icra edilip dinlenmesi
   • C) Klasik Türk müziği bestecilerinin eserlerini nota kullanmadan meşk usulüyle öğretmesi
   • D) Ney, kudüm ve tambur gibi çalgıların ses sınırlarının geniş olması
8. 8.

   Geleneksel Türk mimarisinde ahşap kullanımını değerlendiren bir yazar, 'Ahşap malzeme dayanıksız olduğu için tarihi Türk evlerinin günümüze ulaşması imkânsızdır.' yargısında bulunmuştur. Aşağıdakilerden hangisi yazarın bu değerlendirmesini çürüten somut bir kanıttır?

   • A) Safranbolu'da 200-300 yıllık ahşap konakların hâlen sağlam biçimde ayakta durması ve kullanılması
   • B) Ahşap yapıların yapımında çam ve meşe gibi dayanıklı ağaçların tercih edilmesi
   • C) Ahşap evlerin pencerelerinde genellikle kafes sisteminin uygulanması
   • D) Geleneksel mimaride taş temellerin üzerine ahşap karkas inşa edilmesi
9. 9.

   Bir eleştirmen, 'Geleneksel Türk tiyatrosu yalnızca yetişkinlere hitap eder, çocukların bu oyunlardan estetik ya da eğitsel bir kazanım elde etmesi mümkün değildir.' fikrini savunmaktadır. Aşağıdaki verilerden hangisi bu görüşün taraflı ve eksik olduğunu gösterir?

   • A) Karagöz ve Hacivat oyunlarının yüzyıllar boyunca Ramazan aylarında sahnelenmesi
   • B) Gölge oyununda figürlerin deve derisinden yapılıp özel boyalarla boyanması
   • C) Okullarda sahnelenen Karagöz oyunlarının çocukların empati ve dil becerilerini %45 oranında artırdığının tespit edilmesi
   • D) Orta oyununun açık alanda ve belli bir metne bağlı kalmadan oynanması
10. 10.

    Bir yazar, 'Gençlerin geleneksel el sanatlarına ilgisi tamamen bitmiştir; artık hiçbir genç ebru veya hat kurslarına adım atmamaktadır.' iddiasında bulunmuştur. Aşağıdaki araştırma sonuçlarından hangisi, yazarın bu genellemesini doğrudan çürüten kesin bir kanıttır?

    • A) Ebru sanatında kullanılan geleneksel boyaların doğal yöntemlerle hazırlanması
    • B) Son bir yılda belediye hat ve ebru atölyelerine kayıt yaptıranların %60'ının 14-22 yaş grubu olması
    • C) Hat sanatının geçmiş yüzyıllarda usta-çırak ilişkisiyle öğretilmiş olması
    • D) Geleneksel el sanatları sergilerinin genellikle hafta sonları düzenlenmesi

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.