Dormansi hâlindeki özdeş tohumlardan birinci gruba saf su, ikinci gruba ise gibberellin çözeltisi uygulanmış; her iki grup da uygun nem, sıcaklık ve oksijen koşullarında bekletilmiştir. Deney sürecinde yalnızca gibberellin uygulanan tohumlarda depo nişastanın hidroliz edilerek çimlenmenin başladığı saptandığına göre, bu deneyden elde edilen sonuç aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan destekler?

A) Tohumun çimlenebilmesi için gerekli olan organik besinler doğrudan fotosentez yoluyla üretilir.

B) Dormansinin devam ettirilmesinde embriyodaki hidrolitik enzimlerin artan faaliyeti belirleyicidir.

C) Tohumun su alması, çevresel faktörler ve hormonlar olmaksızın çimlenmeyi tamamlaması için tek başına yeterlidir.

D) Çimlenmenin başlatılabilmesi için tohum kabuğunun mutlaka dışarıdan mekanik bir etkiyle aşındırılması gerekir.

E) Gibberellin hormonu, depo besinleri parçalayan enzimleri etkinleştirerek dormansinin kırılmasını ve çimlenmeyi sağlar.

Bir araştırmacı, dormansisi kırılarak çimlenmeye başlayan tohumların yoğun hücresel solunum faaliyeti sonucu çevreye ısı yaydığını kanıtlamak amacıyla özdeş iki termos kabından birine nemlendirilmiş canlı tohumlar, diğerine ise kaynatılarak sterilize edilmiş ölü tohumlar koyup ağızlarına birer termometre yerleştirmiştir. Eşit süre boyunca oda sıcaklığında bekletilen bu düzeneklerle ilgili bağımlı değişken ve deneyden elde edilmesi beklenen gözlem sonucu aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

A) Bağımlı değişken: Tohumların canlılık durumu — Gözlem sonucu: Her iki termostaki sıcaklığın eşit oranda artması

B) Bağımlı değişken: Termosların iç hacmi — Gözlem sonucu: Yalnızca kaynatılmış tohumların bulunduğu termosta sıcaklığın yükselmesi

C) Bağımlı değişken: Dış ortamın sıcaklığı — Gözlem sonucu: Canlı tohumların bulunduğu termosta sıcaklığın zamanla düşmesi

D) Bağımlı değişken: Termostaki sıcaklık değişimi — Gözlem sonucu: Yalnızca canlı tohumların bulunduğu termosta sıcaklığın yükselmesi

E) Bağımlı değişken: Tohumların başlangıçtaki su oranı — Gözlem sonucu: Her iki termometredeki cıva seviyesinin sabit kalması

Kapalı bir deney kabına çimlenmekte olan tohumlar ile karbondioksit tutucu potasyum hidroksit (KOH) yerleştirilmiş ve kaba renkli sıvı içeren bir manometre bağlanmıştır. Deney sürecinde manometredeki renkli sıvının tohumların bulunduğu kaba doğru hareket ettiği gözlendiğine göre, bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tohumların fotosentez tepkimeleriyle ortamdaki karbondioksiti hızla tüketmesi

B) Tohumların etil alkol fermantasyonu yaparak ortamın sıcaklığını düşürmesi

C) Tohum kabuğunun su alarak şişmesi sonucu kap içindeki toplam gaz hacmini artırması

D) KOH kristallerinin ortamdaki serbest oksijen moleküllerini kimyasal olarak bağlaması

E) Çimlenen tohumların oksijen tüketmesi ve üretilen karbondioksitin KOH tarafından tutulması

Bir araştırmacı, tohum ekim derinliğinin çimlenme ve fide gelişimine etkisini incelemek amacıyla özdeş fasulye tohumlarını aynı nem, sıcaklık ve havalandırma koşullarına sahip saksılara 2 cm, 6 cm ve 15 cm derinlikte ekmiştir. Gözlem süresi sonunda 2 cm ve 6 cm derinliğe ekilen tohumlardan sağlıklı fideler gelişirken 15 cm derinliğe ekilen tohumların çimlenmeyi başlatmasına rağmen toprak yüzeyine ulaşamadan öldüğü saptanmıştır. Buna göre 15 cm derinlikteki tohumların toprak yüzeyine ulaşamamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Derinliğin artmasıyla toprak sıcaklığının enzim faaliyetini durduracak seviyede yükselmesi

B) Toprak altındaki tohumların yeterli miktarda su alamayarak dormansi evresinde kalması

C) Işık almayan tohumlarda çimlenmeyi uyaran giberellin hormonunun sentezlenememesi

D) Embriyo toprak yüzeyine ulaşıp fotosenteze başlamadan önce tohumdaki depo besinin tükenmesi

E) Aşırı derinlikteki tohum kabuğunun mekanik direncini kaybederek erken parçalanması

Bir öğrenci, tohumların çimlenmesi için toprak ve mineral varlığının zorunlu olup olmadığını belirlemek amacıyla özdeş tohumlardan birinci grubu nemli bahçe toprağına, ikinci grubu ise saf suyla ıslatılmış pamuk üzerine yerleştirerek her iki grubu 25 °C'de ve oksijenli ortamda bekletmiştir. Süreç sonunda her iki gruptaki tohumların da benzer oranda çimlendiği gözlendiğine göre, bu deneyden çıkarılabilecek en doğru sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tohumun çimlenebilmesi için dış ortamdan toprak ve mineral alınması zorunlu olmayıp embriyonun gereksinimleri depo besinlerden karşılanır.

B) Çimlenmenin başlayabilmesi için tohumun dış ortamdaki çözünmüş mineralleri aktif taşıma yoluyla hücre içine alması zorunludur.

C) Pamuk ortamında çimlenen tohumlar, ilk yapraklar çıkana kadar ihtiyaç duydukları organik besinleri fotosentez yoluyla üretir.

D) Topraktaki tohumların çimlenmesi için toprak mikroorganizmalarının tohum kabuğunu enzimatik olarak parçalaması gerekir.

E) Çimlenme sürecinde topraktan su emilimi gerçekleşmediği için tohumlar yalnızca havadaki nemi kullanarak metabolizmasını başlatır.

Bir araştırmacı, tarımsal uygulamalarda tohum ekiminden önce toprağın sürülerek havalandırılmasının çimlenme üzerindeki etkisini incelemek amacıyla kontrollü bir deney tasarlar. Eşit sıcaklık ve nem koşullarında, özdeş buğday tohumlarından birinci grubu gevşek bırakılmış havadar toprağa, ikinci grubu ise kuvvetlice sıkıştırılarak gözenekleri daraltılmış toprağa aynı derinlikte eker. Süreç sonunda gevşek topraktaki tohumların yüksek oranda çimlendiği, sıkıştırılmış topraktaki tohumların ise çimlenemediği belirlenmiştir. Bu deney ve elde edilen sonuçla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Sıkıştırılmış toprak tohumun su almasını hızlandırarak dormansinin erken kırılmasını sağlar ve kontrol edilen değişken tohum sayısıdır.

B) Havalandırılmış toprakta çimlenmenin gerçekleşmesi tohumun bu evrede fotosentez yapabilmesi için karbondioksite gereksinim duyduğunu gösterir.

C) Deneydeki bağımsız değişken ortam sıcaklığı olup toprağın sıkıştırılması tohumdaki enzimlerin yapısını denatüre etmiştir.

D) Sıkıştırılmış toprakta gözenek hacminin daralması embriyonun oksijen alımını kısıtlamıştır ve çimlenme oranı deneyin bağımlı değişkenidir.

E) Sıkışık ortamda tohum kabuğunun mekanik olarak parçalanması engellenmiştir ve toprağın nem oranı deneyin bağımsız değişkenidir.

Tohum çimlenmesinde ortamın ozmotik basıncının etkisini araştıran bir araştırmacı, özdeş tohumları 25 °C sıcaklık ve yeterli oksijen bulunan ortamlarda farklı derişimlerdeki tuz çözeltileriyle nemlendirmiştir. Saf su kullanılan ortamda tohumların tamamı çimlenirken tuz derişimi yüksek olan ortamda çimlenmenin hiç gerçekleşmediği saptandığına göre, yüksek tuz derişiminin çimlenmeyi engelleme nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ortamın ozmotik basıncının yükselmesi sonucu tohumun su almasının engellenmesi

B) Yüksek tuz derişiminin tohum kabuğunun oksijen geçirgenliğini tamamen yok etmesi

C) Ortamdaki tuz iyonlarının tohumu oksijensiz solunum yapmaya zorlaması

D) Dış ortamdaki tuzun embriyonun fotosentez yapmasını durdurması

E) Çözeltideki tuz moleküllerinin tohumdaki klorofili parçalaması

İlkbahar yağmurlarının tohum çimlenmesini uyarıcı etkisini araştıran bir araştırmacı, özdeş tohumlardan birinci grubu bol suyla yıkayarak nemli ortama almış, ikinci grubu ise yıkamadan aynı nemli ortama yerleştirmiştir. Sıcaklık ve oksijen oranının sabit tutulduğu deneyde yalnızca bol suyla yıkanan tohumların çimlenmesi, suyun aşağıdakilerden hangisini gerçekleştirdiğini doğrudan kanıtlar?

A) Çimlenmeyi engelleyen suda çözünür kimyasal inhibitörlerin tohumdan uzaklaştırılmasını sağladığını

B) Tohum kabuğunun klorofil üreterek embriyonun kendi besinini sentezlemesine yol açtığını

C) Embriyo hücrelerinde mayoz bölünmeyi başlatıp yeni dokuların oluşmasını tetiklediğini

D) Tohumdaki serbest oksijen miktarını tüketerek fermantasyon hızını en üst düzeye çıkardığını

E) Depo besinlerin sindirilmeden doğrudan hücre zarından geçişini mümkün kıldığını

Sert ve su geçirmez tohum kabuğuna sahip bir bitki türünde dormansinin kırılmasında kabuk geçirgenliğinin etkisini araştıran bir öğrenci, özdeş tohumlardan birinci grubun kabuğunu hafifçe zımparalamış, ikinci grubun kabuğuna ise dokunmamıştır. Her iki tohum grubunu da 25 °C sıcaklıktaki nemli ve havalandırılmış özdeş ortamlarda bekleten öğrencinin sadece kabuğu zımparalanan grupta çimlenme gözlemesi, tohum kabuğunun aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle açıklanır?

A) Çimlenme için gerekli ışığın embriyoya ulaşmasını engelleyerek fotoperiyodik uyarımı durdurması

B) Su ve oksijenin tohum içine girişini sınırlandırarak metabolik aktivitenin başlamasını engellemesi

C) Embriyoda depolanmış besinlerin parçalanmasını sağlayan enzimleri kimyasal olarak parçalaması

D) Çimlenme sürecinde gerçekleşecek kloroplast oluşumunu ve fotosentez tepkimelerini baskılaması

E) Tohum içerisindeki osmotik basıncı aşırı artırarak embriyo hücrelerinin su kaybetmesine yol açması

Dormansi hâlindeki özdeş tohumlardan birinci grup doğrudan 25 °C'deki uygun nem ve oksijen koşullarına konulmuş, ikinci grup ise belirli bir süre 4 °C'de nemli ortamda bekletildikten sonra aynı koşullara aktarılmış ve yalnızca ikinci grupta çimlenme gözlenmiştir. Bu deney sonuçlarına göre çimlenme ve dormansi ilişkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Tohumların çimlenebilmesi için metabolik faaliyetlerin devamında ortam sıcaklığının sürekli 4 °C seviyesinde tutulması zorunludur.

B) Ortamda yeterli nem ve oksijen bulunması, tohumlarda dormansinin kırılması ve çimlenmenin başlaması için her koşulda yeterlidir.

C) Soğuk ortam uygulaması, tohumun klorofil sentezlemesini uyararak embriyonun çimlenme öncesinde fotosentez yapmasını sağlamıştır.

D) Düşük sıcaklık etkisiyle tohumun su kaybetmesi sağlanmış ve bu durum embriyodaki metabolik enzimlerin çalışmasını başlatmıştır.

E) Çimlenme için uygun ortam koşulları bulunsa bile bazı tohumlarda dormansinin kırılması belirli bir süre soğuklama uyarısına bağlıdır.

Tohum çimlenmesinde su miktarının etkisini araştıran bir öğrenci; sıcaklık ve tohum sayısını sabit tuttuğu ortamlardan birincisine kuru, ikincisine nemli pamuk yerleştirmiş, üçüncüsünde ise tohumları tamamen suyun içine batırmıştır. Süreç sonunda yalnızca ikinci düzenekte çimlenme gerçekleştiğine göre, üçüncü düzenekte çimlenmenin engellenmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tohum kabuğunun su alarak parçalanamamış olması

B) Tohumdaki embriyonun yüksek osmotik basınç nedeniyle plazmolize uğraması

C) Tohumun ortamdaki serbest oksijene ulaşamayarak çimlenme için gereken aerobik solunumu gerçekleştirememesi

D) Aşırı su miktarının çimlenmeyi sağlayan hidrolitik enzimleri denatüre etmesi

E) Fazla suyun tohumdaki absisik asit hormonunu aktif tutarak dormansiyi sürdürmesi

Bir araştırmacı, dormansi hâlindeki özdeş tohumların çimlenmesinde sıcaklığın etkisini incelemek amacıyla nem ve oksijen oranlarını sabit tuttuğu üç deney kabını 0 °C, 25 °C ve 65 °C sıcaklıktaki ortamlarda bekletmiştir. Süreç sonunda yalnızca 25 °C'deki kapta çimlenme gerçekleştiğine göre, bu deney ve elde edilen sonuçlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Deneyin bağımsız değişkeni ortam nemi, bağımlı değişkeni ise kaplardaki oksijen tüketim miktarıdır.

B) 0 °C'de bekletilen tohumların çimlenmeme nedeni embriyo hücrelerindeki enzimlerin kalıcı olarak denatüre olmasıdır.

C) 65 °C'deki tohumlar daha sonra 25 °C'lik ortama aktarılırsa enzim aktivitesi tekrar başlayacağından çimlenme gözlenir.

D) Deney kaplarının ışık almayan karanlık ortamda tutulması, elde edilen deney sonuçlarının bilimsel geçerliliğini ortadan kaldırmıştır.

E) Sıcaklık bu deneyin bağımsız değişkeni olup çimlenmenin gerçekleşmesi tohum metabolizmasındaki enzimlerin işlev görebildiği uygun sıcaklık koşullarına bağlıdır.

Tam bir çiçeğin kısımlarını inceleyen bir araştırmacı, en dış halkada yer alan çanak yaprakların (sepal) yapısal özelliklerini kaydetmiştir. Bu bilimsel gözleme göre çanak yaprakların çiçekteki temel işlevleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

A) Tomurcuk evresinde iç kısımları dış etkenlere karşı korumak ve kloroplastları sayesinde fotosentez yapmak

B) Canlı renkleri ve salgıladığı nektar ile tozlaştırıcı böcekleri çiçeğe çekerek tozlaşmayı kolaylaştırmak

C) İçerisinde mikrospor ana hücrelerini barındırarak mayoz bölünmeyle polen tanelerinin oluşumunu sağlamak

D) Tepeciğe tutunan polenlerin çimlenmesiyle oluşan polen tüpünün yumurtalığa ulaşması için iletim kanalı olmak

E) Çift döllenme gerçekleştikten sonra tohum taslaklarını çevreleyip gelişerek etli meyve yapısını oluşturmak

Tam bir çiçeğin kısımlarını inceleyen bir araştırmacı, taç yaprakların (petal) canlı renklere sahip olduğunu ve taban kısımlarında nektar (balözü) salgılayan bezler bulunduğunu gözlemlemiştir. Bu gözlem verilerine dayanarak taç yaprakların söz konusu yapısal özelliklerinin çiçekteki temel işlevi aşağıdakilerin hangisinde doğru açıklanmıştır?

A) Çiçek tomurcuk hâlindeyken içte yer alan üreme organlarını olumsuz çevre koşullarına karşı fiziksel olarak korumak

B) Kloroplast organelleri sayesinde fotosentez yaparak tohum taslağında gerçekleşen megasporogenez için organik besin sağlamak

C) Dişicik borusunda ilerleyen polen tüpünün tohum taslağındaki mikropil açıklığına yönelmesini sağlayan kimyasal sinyalleri salgılamak

D) Tozlaştırıcı hayvanları çiçeğe çekerek polenlerin dişi organ tepeciğine taşınmasını ve çapraz tozlaşma başarısını artırmak

E) Çift döllenmenin ardından kalınlaşıp etlenerek tohumları dış etkilerden koruyan ve yayılmasını sağlayan meyve dokusuna dönüşmek

Tam bir çiçeğin kısımlarını ve döllenme sonrası tohum oluşumu sürecini inceleyen bir araştırmacı, tohumu dış etkenlere karşı koruyan tohum kabuğunun (testa) kökenini belirlemiştir. Buna göre tohum kabuğu, çiçeğe ait aşağıdaki yapıların hangisinden farklılaşarak gelişir?

E) Tohum taslağını saran integüment tabakası

Tam bir çiçeğin kısımlarını diseksiyon yöntemiyle inceleyen bir araştırmacı, erkek organı oluşturan sapçık (filament) ve başçık (anter) bölümlerinin yapısal özelliklerini kaydetmiştir. Bu bilimsel gözlem verilerine dayanarak sapçığın (filament) çiçekteki temel göreviyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Mikrospor ana hücrelerinin mayoz geçirmesiyle polen tanelerinin üretilmesini sağlamak

B) Başçığı uygun konumda tutarak polenlerin çevreye yayılmasını ve tozlaşmayı kolaylaştırmak

C) Çiçek tomurcuk evresindeyken içteki organları örterek mekanik etkilerden korumak

D) Salgıladığı kimyasal maddelerle polen tüpünün yumurtalığa doğru yönlenmesine kılavuzluk etmek

E) Döllenmenin ardından farklılaşıp etlenerek tohumu çevreleyen meyve etini oluşturmak

Tam bir çiçeğin kısımlarını ve bu kısımlarda gerçekleşen üreme süreçlerini inceleyen bir araştırmacı, farklı yapılara ait gözlem verilerini kaydetmiştir. Buna göre araştırmacının gözlem formuna kaydettiği aşağıdaki olaylardan hangisi, doğrudan çiçeğin erkek organ başçığında gerçekleşir?

A) Çimlenen polenden polen tüpünün oluşması ve uzaması

B) Çift döllenme sonucunda triploit endosperm çekirdeğinin oluşması

C) Megaspor ana hücresinin mayoz bölünmeyle megasporları meydana getirmesi

D) Diploit mikrospor ana hücrelerinin mayoz geçirerek mikrosporları oluşturması

E) Generatif çekirdeğin mitoz bölünmeyle sperm çekirdeklerini meydana getirmesi

Tam bir çiçeğin kısımlarını inceleyen bir araştırmacı, tek bir dişi organın yumurtalığında (ovaryum) çok sayıda tohum taslağının bulunduğunu kaydetmiştir. Bu çiçekte tüm tohum taslaklarının döllendiği göz önüne alındığında, tohum ve meyve oluşumuyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

A) Çiçekte yer alan her bir tohum taslağı bağımsız bir meyveye dönüşür.

B) Yumurtalığın olgunlaşmasıyla oluşan tek bir meyvenin içerisinde çok sayıda tohum yer alır.

C) Meyve oluşumu sadece tek bir tohum taslağının döllenmesiyle gerçekleştiğinden diğer taslaklar tohum oluşturamaz.

D) Tohum taslaklarının her biri döllenme sonrasında kalınlaşarak meyve kabuğunu meydana getirir.

E) Döllenmenin ardından taç yapraklar etlenip gelişerek tohumların üzerini örten meyve etini oluşturur.

Tam bir çiçeğin kısımlarını inceleyen bir araştırmacı, yapıları doğrudan üreme hücresi oluşturan fertil kısımlar ile koruma veya tozlaşmaya yardımcı olma görevi üstlenen steril örtü yaprakları şeklinde gruplandırmaktadır. Buna göre araştırmacının gözlemlediği aşağıdaki kısımlardan hangisi doğrudan gamet üretimi yapmayan steril örtü yaprakları grubunda yer alır?

E) Dişi organ tepeciği (Stigma)

Tam bir çiçeğin kısımlarını çiçek tablası üzerindeki dizilimine göre dıştan içe doğru diseksiyon yaparak inceleyen bir öğrenci, her bir halkada yer alan yapıların özelliklerini gözlem formuna kaydetmektedir. Buna göre öğrencinin dıştan içe doğru incelediği üçüncü halkada yer alan çiçek kısmının temel görevi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

A) Başçıklarında mikrosporların mayoz bölünmeyle oluşmasını ve polen tanelerinin gelişimini sağlamak

B) Tohum taslağını barındırarak çift döllenme sürecine ve embriyo gelişimine doğrudan ortam hazırlamak

C) Tomurcuk evresinde içteki organları örterek olumsuz çevre koşullarına karşı fiziksel koruma sağlamak

D) Canlı renk ve nektar özellikleriyle tozlaştırıcı hayvanları çekerek polen aktarımını kolaylaştırmak

E) Döllenme sonrasında ovaryum duvarının etlenip gelişmesiyle tohumu koruyup yayan meyveyi oluşturmak

Tam bir çiçeğin kısımlarını ve bu kısımların tohum ile meyve oluşumundaki rollerini inceleyen bir araştırmacı, döllenme sürecinin ardından çiçek yapılarında meydana gelen değişimleri kaydetmiştir. Buna göre tohum ve meyve oluşumuna doğrudan katılan çiçek kısımları ile bunların dönüştüğü yapılarla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

A) Çanak yaprak → Tohum kabuğu

B) Tohum taslağı integümenti → Tohum kabuğu

C) Yumurtalık duvarı → Embriyo

E) Çiçek tablası → Endosperm

Tam bir çiçeğin dişi organında gerçekleşen döllenme sürecini mikroskop altında inceleyen bir araştırmacı, tepeciğe tutunup çimlenen polenin oluşturduğu polen tüpünün izlediği yolu ve tohum taslağına giriş noktasını kaydetmiştir. Buna göre polen tüpünün yumurtalığa doğru ilerlerken içinden geçtiği ve spermleri embriyo kesesine aktarmak için tohum taslağına giriş yaptığı yapılar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

A) Başçık – Çiçek tablası

B) Dişicik borusu – Tohum taslağı açıklığı (mikropil)

C) Taç yaprak – Yumurtalık duvarı

D) Çiçek sapı – Embriyo kesesi

Bir öğrencinin embriyonik gelişimin evrelerine (döllenme, bölünme, gastrülasyon ve organogenez) ilişkin bilimsel kaynaklardan toplayıp kaydettiği veriler; döllenmenin diploit kromozom takımını kurup bölünmeyi başlattığını, bölünme evresinde hücre büyümesi olmaksızın blastomerlerin oluştuğunu, gastrülasyonda hücre göçleriyle embriyonik tabakaların kurulduğunu ve organogenezde ise gen aktivitesindeki farklılaşma ile planlı hücre ölümlerinin organ taslaklarını şekillendirdiğini göstermektedir. Bu verilere dayanılarak embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

A) Bölünme evresinde meydana gelen ardışık bölünmeler sırasında hücrelerin hacimce büyümesi sağlandığından embriyonun toplam ağırlığı katlanarak artar.

B) Gastrülasyon evresinde hücrelerin farklı doku taslaklarına dönüşmesi, hücrelerin çekirdek DNA'larındaki nükleotit dizilimlerinin değişmesiyle gerçekleşir.

C) Organogenez sürecinde meydana gelen planlı hücre ölümleri, gelişimsel bir aksaklık sonucunda embriyonun canlılığını yitirmesine yol açan kusurlardır.

D) Döllenmeyle oluşan genetik çeşitlilik, segmentasyon ve sonraki evrelerde gerçekleşen mayoz bölünmeler sayesinde organ düzeyinde sürdürülür.

E) Embriyonik gelişim; döllenmeyle kurulan genetik yapının korunarak hücre göçleri, özelleşmiş gen ifadeleri ve planlı hücre ölümleriyle karmaşık yapılara dönüştüğü düzenli bir süreçtir.

Embriyonik gelişim sürecine ait bilimsel kayıtları inceleyen bir araştırmacı; segmentasyon sonunda oluşan morulada hücrelerin sıkıca paketlenmiş küme şeklinde dizildiğini, blastosist evresinde sıvı dolu bir merkezi boşluğun belirdiğini, gastrülasyonda ise hücre göçleriyle bu ilk boşluğun daralarak yeni bir embriyonik boşluğun şekillendiğini doğrulamıştır. Bu verilere dayanılarak embriyonik gelişim sürecindeki yapısal değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Blastosist evresinde beliren ilk iç boşluk, ergin döneme kadar korunarak canlının kalıcı vücut boşluğunu oluşturur.

B) Gastrülasyon evresindeki hücre hareketleri, embriyonun boşluk düzenini değiştirerek yeni bir yapısal organizasyon başlatır.

C) Morula evresindeki hücrelerin sıkı kümelenmesi, embriyoda dokulaşmanın ve organogenezin tamamlandığını gösterir.

D) Embriyonik gelişimdeki tüm boşluk değişimleri, hücre göçü olmaksızın yalnızca mitoz bölünmelerin hızıyla belirlenir.

E) Sıvı dolu merkezi boşluğun belirmesi, embriyonun genetik yapısının değiştiğini ve kütlesinin en üst düzeye ulaştığını kanıtlar.

Embriyonik gelişim sürecini inceleyen bir araştırmacının ulaştığı deney verilerine göre; erken segmentasyon evresindeki (2-8 hücreli) blastomerler birbirinden ayrıldığında her biri eksiksiz birer embriyo oluşturabilirken, gastrülasyon evresindeki embriyodan ayrılan hücre kümeleri tek başlarına tam bir canlıya dönüşememektedir. Bu verilere dayanılarak embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisine ulaşılabilir?

A) Hücrelerin tam bir embriyo oluşturabilmesi için çekirdeklerindeki genetik dizilimin bölünmeler sırasında değişime uğramış olması gerekir.

B) Gastrülasyon evresindeki hücrelerin gelişim potansiyeli erken blastomerlere göre daha yüksek olup bu evrede hücre bölünmeleri durmuştur.

C) Erken segmentasyon evresinde hücrelerin hangi doku ve organı oluşturacağı kesinleştiğinden her hücre bağımsız gelişebilmektedir.

D) Erken segmentasyon evresindeki hücreler henüz farklılaşmayıp tüm vücut hücrelerine dönüşebilme potansiyelini korurken, gastrülasyonla birlikte hücrelerin gelişimsel potansiyeli kısıtlanmıştır.

E) Embriyonik gelişim boyunca hücrelerin farklılaşma derecesi sabit kalır ve doku taslakları ilk olarak segmentasyon evresinde belirir.

Embriyonik gelişim sürecini araştıran bir öğrencinin güvenilir kaynaklardan derlediği hücresel olaylara ait inceleme verileri şu şekildedir: Bölünme (Segmentasyon): Hücre döngüsünde G1 ve G2 (büyüme) evreleri gözlenmez, aktif hücre göçü gözlenmez, organ taslağı oluşumu gözlenmez.Gastrulasyon: Hücre döngüsünde G1 ve G2 (büyüme) evreleri gözlenir, aktif hücre göçü gözlenir, organ taslağı oluşumu gözlenmez.Organogenez: Hücre döngüsünde G1 ve G2 (büyüme) evreleri gözlenir, aktif hücre göçü gözlenir, organ taslağı oluşumu gözlenir.Toplanan bu verilere dayanılarak embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

A) Bölünme evresinde hücrelerin bölünmeler arasında kütlesel büyüme gerçekleştirmemesi, hücre döngüsünde hazırlık (G1 ve G2) evrelerinin bulunmamasıyla ilişkilidir.

B) Gastrulasyon evresinde hücre göçünün görülmesi, bu evredeki tüm hücrelerin farklılaşmasını tamamlayıp organ düzeyinde işlev kazandığını kanıtlar.

C) Hücre döngüsünde büyüme evrelerinin (G1 ve G2) aktifleşmesi, embriyoda doğrudan organ taslaklarının şekillendiğini gösterir.

D) Embriyonik gelişimin incelenen tüm evrelerinde hücre sayısı artarken her bir hücrenin hacmi de düzenli olarak artmaktadır.

E) Organogenez evresinde doku ve organ taslaklarının ortaya çıkabilmesi için hücre göçünün tamamen sonlanması gerekir.

Embriyonik gelişim sürecini ve bu süreci etkileyen çevresel faktörleri araştıran bir öğrenci; embriyonik hücrelerin mitoz hızının yetişkin hücrelere göre çok yüksek olduğunu, iyonlaştırıcı radyasyonun DNA replikasyonunu bozarak gelişimsel kusurlara yol açtığını ve ultrason yönteminin dokularda iyonlaşmaya neden olmadığını kaydetmiştir. Buna göre öğrencinin ulaştığı veriler doğrultusunda yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

A) Ultrason dalgaları hücrelerin mitotik bölünme hızını artırarak embriyonun organogenez evresine daha erken ulaşmasını sağlar.

B) Embriyonik hücrelerin sık mitoz bölünme geçirmesi, genetik materyali iyonlaştırıcı radyasyonun hasarlarına karşı daha duyarlı kıldığından gebelikte radyasyonsuz izleme yöntemleri tercih edilmelidir.

C) İyonlaştırıcı radyasyonun embriyo üzerindeki zararlı etkileri, hücrelerin sitoplazma hacmi büyüdükçe daha belirgin hâle gelir.

D) Hamilelikte ilaç ve radyasyondan kaçınma gerekliliği sadece döllenme anıyla sınırlı olup organ taslakları belirdikten sonra embriyo bu etkenlerden etkilenmez.

E) Embriyonik gelişim sürecinde hücrelerin DNA dizilimleri sürekli farklılaştığından radyasyon kaynaklı hasarlar sonraki hücre nesillerine aktarılmaz.

İnsanda erken embriyonik gelişim evrelerini inceleyen bir araştırmacının ulaştığı verilere göre; morula evresindeki tüm hücreler benzer yapısal özelliklere sahipken, blastosist evresinde dışta rahme tutunmayı sağlayan trofoblast hücreleri ile içte asıl embriyoyu oluşturacak iç hücre kitlesi belirginleşmekte, ardından gastrülasyonda bu hücrelerin göçüyle embriyonik tabakalar şekillenmektedir. Bu verilere dayanarak embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Trofoblast hücreleri, gastrülasyon evresinde içe göç ederek doğrudan embriyonun iç organlarını ve vücut dokularını oluşturur.

B) Blastosist evresindeki tüm hücreler, morula evresindeki hücrelerle aynı gelişim potansiyelini koruyarak tek tip dokuya dönüşür.

C) Erken gelişim basamaklarında hücresel özelleşme ve görev paylaşımı ilk kez organogenez evresinin sonunda ortaya çıkar.

D) Moruladan blastosist oluşumuna kadar geçen süreçte mitoz bölünme durur ve hücreler yalnızca hacimsel büyüme gösterir.

E) Blastosist evresindeki hücresel organizasyon, embriyonun rahme tutunması ile embriyonik tabakaların oluşumunun farklı hücre gruplarınca yürütüldüğünü gösterir.

İnsanda embriyonik gelişim sürecini inceleyen bir araştırmacının doğruladığı verilere göre döllenme yumurta kanalında gerçekleşmekte, bölünme (segmentasyon) evresini tamamlayan embriyo blastosist hâlinde rahim iç duvarına tutunmakta, ardından gastrülasyon ve organogenez evreleri rahimde tamamlanmaktadır. Bu verilere ve gelişim dinamiklerine dayanılarak yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

A) Döllenmenin ardından oluşan morula evresindeki embriyo, doğrudan rahim duvarına tutunarak gastrülasyonu yumurta kanalında tamamlar.

B) Segmentasyon evresinde hücrelerin bölünmeler arasında büyümesi sağlandığından, blastosistin toplam kütlesi zigotun kütlesinden belirgin düzeyde fazladır.

C) Gastrülasyon evresinde tüm hücresel farklılaşmalar tamamlandığı için, organogenez sürecinde yeni hücre bölünmeleri ve doku etkileşimleri görülmez.

D) Embriyonun rahim iç duvarına tutunması blastosist evresinde gerçekleştiğinden, döllenmeyi izleyen ilk bölünmeler sürecinde embriyo ile anne dokusu arasında doğrudan hücresel ve dolaşımsal bir bağlantı bulunmaz.

E) Organ taslaklarının oluşumu yalnızca hücre bölünmesiyle denetlendiğinden, organogenez sürecinde programlı hücre ölümleri veya hücre göçleri rol oynamaz.

Embriyonik gelişim sürecini inceleyen bir öğrencinin ulaştığı araştırma verilerine göre zigottan organogenez evresine kadar oluşan tüm hücrelerin çekirdek DNA'larındaki nükleotit dizilimleri aynı kalırken, gastrülasyon ve organogenez evrelerinde dokulardaki aktif mRNA ve protein çeşitlerinin farklılaştığı belirlenmiştir. Bu verilere göre embriyonik gelişim sürecindeki hücresel farklılaşmayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Hücrelerin farklı doku ve organlara dönüşmesi, genom diziliminin değişmesiyle değil, dokulara özgü farklı gen bölgelerinin aktifleşmesiyle sağlanır.

B) Farklılaşan embriyonik hücreler, özelleştikleri dokuda kullanmayacakları gen bölgelerini nükleaz enzimleri yardımıyla DNA zincirinden çıkarıp atar.

C) Hücrelerin farklı dokulara ait proteinleri üretmesi, genetik kodun nükleotit dizilimi ile amino asit eşleşme kurallarının dokulara göre değişmesinden kaynaklanır.

D) Hücre farklılaşmasının başladığı evrelerden itibaren mitoz bölünmeler durdurulur ve hücreler yalnızca sitoplazmik büyüme gerçekleştirir.

E) Embriyonik gelişim boyunca meydana gelen hücresel özelleşmeler, her bölünme döngüsünde hücrelere aktarılan toplam kromozom sayısının değişmesiyle yönlendirilir.

Embriyonik gelişim sürecinde çevresel faktörlerin etkilerini araştıran bir öğrenci, organogenez evresinin çevresel etken kaynaklı yapısal bozukluklara (anomalilere) segmentasyon evresine göre belirgin biçimde daha duyarlı olduğunu tespit etmiştir. Öğrencinin ulaştığı bu veriyi destekleyen temel biyolojik gerekçe aşağıdakilerin hangisinde doğru açıklanmıştır?

A) Segmentasyon sürecinde DNA eşlenmesi gerçekleşmediği için mutasyon görülme olasılığının bulunmaması

B) Organogenez evresinde hücre bölünmelerinin durması ve yalnızca mevcut hücrelerin hacimce büyümesi

C) Segmentasyon evresinde oluşan blastomerlerin kalıtsal yapılarının birbirinden tamamen farklı olması

D) Organogenezde oluşan hasarların doğrudan üreme hücrelerine aktarılarak kalıtsal hastalıklara yol açması

E) Organogenez evresinde doku ve organ taslaklarını oluşturan hücre farklılaşmaları ile özgül gen faaliyetlerinin yoğun biçimde gerçekleşmesi

Embriyonik gelişim basamaklarını inceleyen bir öğrenci; segmentasyonda sadece hızlı mitoz bölünmelerin görüldüğünü, gastrulasyonda hücre göçleriyle birlikte hücresel farklılaşmanın başladığını, organogenezde ise bu süreçlere ek olarak programlanmış hücre ölümlerinin (apoptoz) devreye girdiğini kaydetmiştir. Toplanan bu bilgilere göre embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Segmentasyon evresinde hücre göçü ve farklılaşma eş zamanlı gerçekleşir.

B) Programlanmış hücre ölümleri dokuların gelişimini bozan teratojenik bir anomalidir.

C) Organogenez sürecinde organların özgül biçimlerini kazanmasında hücresel farklılaşmanın yanı sıra kontrollü hücre ölümleri de rol oynar.

D) Gastrulasyon evresinde farklılaşma tamamlandığı için organogenezde yeni hücresel değişimler görülmez.

E) Segmentasyon sürecindeki bölünmeler sırasında hücrelerin genetik yapısı değiştiğinden farklılaşma erkenden tamamlanır.

Bir öğrencinin sağlıklı bir kadında ovulasyon sonrası ikincil oositin taşınması ve döllenme sürecine ilişkin bilimsel kaynaklardan derlediği veriler şöyledir: • Yumurtalıktan atılan ikincil oosit, kirpikli huni uzantılarıyla yakalanarak yumurta kanalına (fallopi tüpü) alınır. • Oositin ve oluşan embriyonun rahme doğru hareketi, tüpün iç yüzeyini kaplayan silli silindirik epitelin vuruşları ve düz kasların peristaltik kasılmalarıyla sağlanır. • Sperm hücresi ile ikincil oositin karşılaşması ve döllenme olayı yumurta kanalında gerçekleşir. • Embriyonun rahim boşluğu yerine yumurta kanalının iç yüzeyine tutunması tubal (dış) gebelik durumuna yol açar. Bu verilere göre dişi üreme sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Yumurta kanalı; yalnızca gametlerin taşınmasında değil, döllenmenin gerçekleşmesinde ve embriyonun ilk gelişimsel yolculuğunda da işlev gören özelleşmiş bir yapıya sahiptir.

B) İkincil oositin rahim boşluğuna doğru ilerlemesi, hücrenin sahip olduğu kamçı benzeri aktif hareket organelleri sayesinde gerçekleşir.

C) Sperm ile ikincil oositin çekirdeklerinin kaynaşması rahim içinde gerçekleşir ve zigot ilk bölünmelerine burada başlar.

D) Yumurta kanalındaki kirpikli huninin işlevini yitirmesi, yumurtalıktaki mayoz bölünme ve ovulasyon sürecinin tamamen durmasına yol açar.

E) Yumurta kanalının iç yüzeyini kaplayan epitel doku, embriyonun endometriyuma tutunmasını kalıcı olarak engelleyen hormonlar salgılar.

Sağlıklı genç bir kadında döngüsel olarak salgılanan östrojen ve progesteron hormonları hipofiz bezini baskılarken menopoz sürecindeki bir kadında folikül rezervinin tükenmesine bağlı olarak östrojen ve progesteron seviyeleri kalıcı şekilde düşmekte, buna karşılık kandaki FSH ve LH düzeyleri belirgin biçimde artmaktadır. Bu fizyolojik verilere göre dişi üreme sisteminin hormonal işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Kanda östrojen ve progesteron derişiminin azalmasına bağlı olarak FSH ve LH salgısının artması, ovaryum kaynaklı hormonların hipofiz üzerinde negatif geri bildirim uyguladığını gösterir.

B) Menopoz evresindeki bireylerde hipofiz bezinin ön lobu işlevini yitirdiği için kanda steroid yapılı eşeysel hormonlar üretilemez.

C) Menopoz sürecine giren bir kadına dışarıdan yüksek dozda gonadotropin (FSH ve LH) verilmesi durumunda ovaryumda oogenez süreci yeniden başlar.

D) Genç bireyde döngü boyunca gözlenen hormonal dalgalanmalar, hipofiz bezinin ovaryumdan tamamen bağımsız olarak çalıştığını kanıtlar.

E) Folikül rezervinin tükenmesi hipotalamusun GnRH salgısını tamamen durdurarak eşey hormonlarının dengesini bozar.

Bir biyoloji öğrencisinin üreme kanallarının (vas deferens ve fallopi tüpleri) kapalı olduğu sağlıklı bireylerden derlediği verilere göre; erkekte sperm üretimi ve testosteron salgısı normal seyrederken semende sperme rastlanmamış, kadında ise oogenez, hormon salgısı ve menstrual kanamalar sürerken döllenme engellenmiştir. Elde edilen bu verilere göre erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Vas deferens ve fallopi tüpleri, eşeysel hormonların hedef dokulara taşınmasında doğrudan görev yapan kanallardır.

B) Fallopi tüplerinin kapalı olması, yumurtalıklarda folikül gelişimini ve hipofiz hormonlarına verilen yanıtı engeller.

C) Erkekte vas deferens kanallarının kapatılması, testislerde sperm oluşumunu sağlayan mayoz bölünmeyi durdurur.

D) Kadında menstrual döngüye bağlı rahim içi değişimlerin gerçekleşmesi, yumurta kanalında döllenme olmasına bağlıdır.

E) Eşeysel hormonlar hedef dokulara kan dolaşımıyla taşındığından gamet kanallarının kapalı olması hormonal işleyişi durdurmaz.

Bir öğrencinin 28 günlük düzenli menstrual döngüye sahip sağlıklı bir kadından derlediği fizyolojik veriler şunlardır: • 1–13. günler: Bazal vücut sıcaklığı ortalama 36,4 °C olup kanda östrojen düzeyi artar. • 14. gün: LH artışını takiben ovulasyon gerçekleşir. • 15–26. günler: Bazal vücut sıcaklığı 36,9 °C'ye yükselir ve kanda progesteron seviyesi yüksek seyreder. • 27–28. günler: Progesteron seviyesi hızla düşer, vücut sıcaklığı geriler ve menstrüasyon başlar. Bu verilere göre dişi üreme sisteminin işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Luteal evrede vücut sıcaklığının yüksek kalmasını sağlayan temel etken hipofiz ön lobundan salgılanan FSH hormonudur.

B) Döngü sonunda vücut sıcaklığının düşmesi, kanda hCG hormonunun en yüksek seviyeye ulaşmasından kaynaklanır.

C) Progesteron hormonunun kandaki artışı vücut sıcaklığında yükselmeye, düzeyinin düşmesi ise sıcaklığın gerilemesine ve endometriyumun yıkımına yol açar.

D) Folikül evresinde östrojen seviyesinin yükselmesi, vücut sıcaklığının menstrual döngüdeki en yüksek değerine ulaşmasını sağlar.

E) Yumurtalıktan ikincil oositin atılması, ancak bazal vücut sıcaklığının 36,9 °C'ye ulaşıp sabitlenmesiyle tetiklenir.

Bir öğrencinin sağlıklı bir erkekte gerçekleşen spermatogenez sürecindeki hücrelere ilişkin bilimsel kaynaklardan derleyip kaydettiği veriler şöyledir: Spermatogonyum: 2n (46) kromozomlu olup hücre başına DNA miktarı 2c'dir.Birincil spermatosit: 2n (46) kromozomlu olup interfazda DNA eşlenmesi tamamlandığından hücre başına DNA miktarı 4c'dir.İkincil spermatosit: Mayoz I tamamlandığında oluşan n (23) kromozomlu hücre olup DNA miktarı 2c'dir.Spermatit: Mayoz II tamamlandığında oluşan n (23) kromozomlu hücre olup DNA miktarı c'dir.Sperm hücresi: Spermatitin kamçı ve akrozom kazanarak farklılaşmasıyla oluşan n (23) kromozomlu hücre olup DNA miktarı c'dir.Bu verilere göre erkek üreme sisteminde spermatogenez süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) İkincil spermatositlerin oluşumu sırasında kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesi gerçekleşir.

B) Spermatitlerin sperm hücresine dönüşümü sürecinde mayoz II tamamlanarak DNA miktarı yarıya iner.

C) Birincil spermatosit ile ikincil spermatosit hücrelerinin taşıdığı toplam DNA miktarları birbirine eşittir.

D) Spermatogonyumdan birincil spermatosit oluşumu sürecinde mayoz I bölünmesi tamamlanır.

E) Mayoz I evresinde homolog kromozomların ayrılması kromozom sayısını yarıya indirirken mayoz II evresinde kardeş kromatitlerin ayrılması hücre başına düşen DNA miktarını yarıya indirir.

Menstrual döngüleri takip edilen iki sağlıklı kadından döngünün 26. gününde alınan verilerde; K bireyinde progesteron hormonunun taban düzeye indiği, hCG hormonunun bulunmadığı ve endometriyumun parçalanmaya başladığı, L bireyinde ise progesteron düzeyinin yüksek kaldığı, kanda hCG hormonunun saptandığı ve endometriyum kalınlığının korunduğu belirlenmiştir. Elde edilen bu verilere göre dişi üreme sisteminin işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) K bireyinde progesteron miktarının azalması, hipofiz ön lobundan LH salgısını artırarak yeni bir ovulasyon sürecini başlatmıştır.

B) L bireyinde döllenmenin gerçekleşmesiyle oluşan embriyonik dokulardan salgılanan hCG hormonu, korpus luteumun yıkımını önleyerek progesteron üretiminin devamlılığını sağlamıştır.

C) L bireyinde korpus luteum dejenere olduğu için kanda yüksek kalan progesteron hormonu doğrudan plasenta tarafından üretilmektedir.

D) K bireyinde endometriyum dokusunun parçalanması, kandaki östrojen ve progesteron hormonlarının kritik eşik değerinin üzerine çıkmasından kaynaklanır.

E) L bireyinin kanında tespit edilen hCG hormonu, yumurtalıktaki yeni folikül hücreleri tarafından üretilerek döllenmiş yumurtanın rahme tutunmasını sağlar.

Bir biyoloji öğrencisinin hipofiz ön lobundan salgılanan gonadotropinlerin erkek ve dişi üreme sistemlerindeki etkilerine ilişkin derlediği verilere göre; FSH erkekte Sertoli hücrelerini uyararak spermatogenezi, dişide ise folikül hücrelerini uyararak oosit gelişimini ve östrojen sentezini sağlar. LH ise erkekte Leydig hücrelerinden testosteron salgılanmasını tetiklerken dişide ovulasyonu ve korpus luteumdan progesteron ile östrojen üretimini denetler. Buna göre erkek ve dişi üreme sistemlerinin hormonal işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Hipofizden salgılanan gonadotropinler, hem erkek hem de dişi bireylerde gamet üretimini ve eşey hormonlarının sentezini aynı hedef hücre tipi üzerinden gerçekleştirir.

B) FSH yalnızca dişi bireylerde gamet oluşumunu uyarırken erkekte gamet üretiminin başlaması ve sürdürülmesi sadece LH etkisiyle yürütülür.

C) Eşeysel steroid hormonların üretimi erkeklerde yalnızca hipofiz bezinde gerçekleşirken dişilerde doğrudan ovaryum hücrelerinde tamamlanır.

D) LH salgısı, erkekte gametlerin mayoz bölünmesini doğrudan başlatırken dişide folikül gelişimini başlatıp oositin olgunlaşmasını sağlar.

E) Aynı ön hipofiz hormonları, erkek ve dişi üreme sistemlerindeki cinsiyete özgü farklı hedef hücreleri uyararak hem gamet gelişimini hem de eşey hormonlarının salgılanmasını düzenler.

Bir araştırmacının insan eşey hücrelerinin yapısal bileşenleri ve bu bileşenlerin işlevlerine ilişkin derlediği veriler şöyledir: • Akrozom: Yalnızca spermde bulunur; yumurta örtülerini eriten hidrolitik enzimleri taşır. • Zona pellucida: Yalnızca yumurtada bulunur; türe özgü sperm bağlanmasını sağlar ve polispermiyi (birden fazla spermin girişini) engeller. • Mitokondri dağılımı: Spermde orta kısımda spiral dizilimle kamçı hareketine enerji sağlar; yumurtada ise tüm sitoplazmaya dağılmış olup erken embriyonik evrelerin enerji ihtiyacını karşılar. • Sitoplazma hacmi: Spermde sitoplazma hareketi kolaylaştırmak amacıyla asgari düzeye indirilmiştir; yumurtada ise erken gelişimi destekleyecek zengin vitellüs depoları bulunur. Bu verilere göre erkek ve dişi gametlerinin yapısal ve işlevsel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Spermin döllenmeyi gerçekleştirebilmesi için gerekli olan tüm enerji ve yapısal organeller yumurtanın sitoplazmasından karşılanır.

B) Zona pellucida, spermin akrozomundaki sindirim enzimlerinin salgılanmasını tamamen durdurarak dölleme sürecini sonlandırır.

C) Sperm hücresinde sitoplazmanın indirgenmiş olması, embriyonun ilk mitoz bölünmelerinde gereksinim duyduğu besin maddelerinin spermden aktarılmasını sağlar.

D) Gametlerin sahip olduğu yapısal farklılaşmalar; spermin aktif hareket ederek hedef hücreye ulaşmasına, yumurtanın ise döllenme denetimi ile embriyonun ilk besin gereksinimini karşılamasına olanak tanır.

E) Mitokondrilerin spermin orta kısmında toplanmış olması, döllenme sonrasında oluşacak zigotun mitokondriyal kalıtımının sadece babadan aktarılmasını garanti eder.

Bir biyoloji öğretmeninin erkek ve dişi üreme sistemlerinin anatomik ve fizyolojik özelliklerine ilişkin tahtaya yazdığı karşılaştırma bilgileri şöyledir: Gamet üretiminin sürekliliği: Erkeklerde ergenlikle başlayıp yaşam boyu sürdürülebilirken dişilerde menopoz süreciyle sona erer.Boşaltım sistemiyle anatomik bağlantı: Erkeklerde üretra hem spermin hem de idrarın atıldığı ortak kanaldır; dişilerde ise üreme kanalı (vajina) ile idrar kanalı (üretra) birbirinden tamamen bağımsız açıklıklara sahiptir.Bu verilere göre erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Dişi üreme sisteminde gamet üretimi ergenlikten sonra sınırsız kök hücre bölünmesiyle devam eder.

B) Erkeklerde idrar kesesi doğrudan vas deferens kanalına bağlanarak boşaltımı gerçekleştirir.

C) Dişilerde menstrual döngü boyunca atılan doku ve sıvılar üretra yoluyla vücut dışına iletilir.

D) Erkeklerde üreme ve boşaltım ürünleri aynı kanaldan dışarı atılırken dişilerde gamet iletimi ile idrar atılımı ayrı kanallardan gerçekleşir.

E) Erkek üreme sisteminde idrar ve seminal sıvı aynı anda üretradan geçerek vücuttan uzaklaştırılır.

Bir araştırmacının testislerin farklı sıcaklık ortamlarındaki işlevlerine ilişkin derlediği veriler şöyledir: • Skrotum (34–35 °C): Mayoz bölünme normal seyreder, hareket yeteneğine sahip sağlıklı spermler üretilir, testosteron salgılanır. • Karın Boşluğu (37 °C): Mayoz bölünme durur, fonksiyonel sperm üretilemez, testosteron salgılanması normal düzeyde devam eder. Bu verilere göre erkek üreme sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Spermatogenez ile androjen üretimi vücut içi sıcaklık değişimlerine tamamen aynı duyarlılığı gösterir.

B) Spermatogenez vücut içi sıcaklıktan daha serin bir ortam gerektirirken Leydig hücrelerinin hormon salgılama işlevi vücut sıcaklığında da sürdürülebilir.

C) Karın boşluğundaki yüksek sıcaklık hipofizden salgılanan gonadotropinleri etkisizleştirerek sperm üretimini durdurur.

D) Skrotumun vücut dışında konumlanması yalnızca spermlerin depolanmasını ve hareket kazanmasını sağlayan kanalları koruma amacı taşır.

E) Karın boşluğunda kalan testislerde mayoz bölünmenin durması testosteron hormonunun yeterli düzeyde üretilememesinden kaynaklanır.

Bir öğrencinin sağlıklı bir kadının menstrual döngüsündeki hormonal etkileşimlere yönelik kaydettiği veriler şunlardır: • Folikül evresinin başında orta düzeydeki östrojen, hipofizin FSH salgısını baskılayarak çok sayıda folikülün aynı anda gelişmesini engeller. • Folikül evresinin sonunda kanda kritik eşiğe ulaşan yüksek östrojen, hipofizden LH salgısını uyararak ovulasyonu tetikler. • Luteal evrede korpus luteumdan salgılanan yüksek progesteron ve östrojen, FSH ve LH salgısını baskılayarak döngü sürerken yeni bir folikülün olgunlaşmasını durdurur. Bu verilere göre dişi üreme sisteminin hormonal işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Östrojen hormonu kandaki derişimine ve döngü evresine bağlı olarak hipofiz bezi üzerinde hem negatif hem de pozitif geri bildirim yapabilir.

B) Luteal evredeki yüksek progesteron derişimi hipofizi uyararak ovulasyon sürecinin yeniden başlamasını sağlar.

C) Folikül evresi boyunca kanda östrojen miktarının artması hipofiz üzerinde daima baskılayıcı etki oluşturur.

D) Hipofizin LH salgısının en yüksek seviyeye ulaşması için korpus luteumun varlığı ve progesteron üretimi zorunludur.

E) Korpus luteum evresinde salgılanan hormonlar hipofizden FSH üretimini uyararak yeni bir folikülün gelişimini başlatır.

Erkek üreme sisteminde yer alan yardımcı bezlerin (seminal kesecik, prostat bezi ve Cowper bezi) ürettiği seminal sıvı; spermlerin enerji ihtiyacını karşılayan fruktoz, spermleri koruyan ve hareketini kolaylaştıran mukus ile asidik ortamı nötralize eden alkali salgılar içerir. Elde edilen bu verilere göre erkek üreme sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Seminal sıvıyı üreten yardımcı bezler, spermlerin seminifer tüpçükler içinde mayoz bölünmesini ve kuyruk yapısı kazanmasını doğrudan denetler.

B) Prostat bezi ve seminal kesecik salgıları, spermlerle epididimis kanalında karışarak bu hücrelere döllenme ve hareket yeteneğini kazandırır.

C) Yardımcı bezler doğrudan kana testosteron salgılayarak erkek üreme sistemindeki ikincil eşeysel özelliklerin sürdürülmesini sağlar.

D) Seminal sıvının alkali özelliği, spermlerin hem erkek üretrasındaki hem de dişi üreme kanalındaki asidik koşullardan korunmasını sağlar.

E) Seminal sıvıdaki fruktoz, testislerdeki spermatogonyumların mitoz bölünmelerle çoğalması sürecinde temel enerji kaynağı olarak kullanılır.

Bir biyoloji öğrencisinin erkek ve dişi üreme sistemlerinde gamet oluşumu (gametogenez) süreçlerine ilişkin güvenilir kaynaklardan derleyip kaydettiği karşılaştırma tablosu şöyledir: • Gametogenezin Başlangıcı: Erkeklerde ergenlik döneminde başlar; dişilerde embriyonik evrede başlar ve ergenliğe kadar profaz I evresinde duraklar. • Bir Primer (Birincil) Hücreden Oluşan Fonksiyonel Gamet Sayısı: Erkeklerde 4 eşit ve hareketli sperm; dişilerde 1 olgun yumurta (ve dejenere olan kutup cisimcikleri). • Sitoplazma Bölünmesinin Niteliği: Erkeklerde sitoplazma hücreler arasında eşit bölünür; dişilerde sitoplazmanın neredeyse tamamı tek bir hücreye aktarılır. • Mayoz Bölünmenin Tamamlanma Yeri ve Zamanı: Erkeklerde testislerde kesintisiz tamamlanır; dişilerde metafaz II evresinde atılan ikincil oosit ancak spermle döllenirse mayoz II tamamlanır. Öğrencinin kaydettiği bu verilere dayanılarak aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılabilir?

A) Dişilerde sitoplazmanın tek bir hücreye aktarılması ve döllenme gerçekleşmeden mayozun tamamlanmaması, embriyonun ilk gelişim evreleri için madde tasarrufu ve kaynak güvencesi sağlar.

B) Erkeklerde spermatogenez sonucu oluşan spermlerin her biri farklı miktarlarda sitoplazma içerdiğinden dölleme yetenekleri eşit değildir.

C) Dişilerde mayoz bölünmenin embriyonik dönemde tamamen sonuçlanması, menopoza kadar yeni birincil oosit üretiminin sürmesini sağlar.

D) Erkek üreme sisteminde mayoz II evresinin tamamlanabilmesi için spermin mutlaka dişi üreme kanalına aktarılması gerekir.

E) Oogenez sırasında oluşan kutup cisimcikleri eşit sitoplazma paylaştıkları için gerektiğinde döllenerek embriyo oluşturabilir.

Bir öğrencinin erkek üreme sisteminde sperm oluşumu ve hormonal düzenlemede rol alan iki farklı hücre grubuna yönelik kaydettiği veriler şunlardır: X hücresi: Hipofiz ön lobundan salgılanan LH ile uyarılır; androjen (testosteron) üretimini gerçekleştirir.Y hücresi: Hipofiz ön lobundan salgılanan FSH ile uyarılır; spermatogenik hücreleri besleyip destekler ve kan-testis bariyerini kurar.Bu verilere göre özellikleri belirtilen X ve Y hücreleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) X hücreleri seminifer tüpçüklerin arasına dağılmış Leydig hücreleri, Y hücreleri ise tüpçük yapısında yer alan Sertoli hücreleridir.

B) X hücreleri Sertoli hücreleri olup doğrudan sperm hücrelerine dönüşürken, Y hücreleri Leydig hücreleridir.

C) X hücreleri epididimis kanalında yer alırken, Y hücreleri vas deferens kanalında sperm depolanmasını sağlar.

D) Her iki hücre grubu da seminal kesecik içinde bulunarak spermlerin hareketini kolaylaştıran sıvıyı üretir.

E) X hücreleri mayoz bölünmeyle doğrudan spermleri oluştururken, Y hücreleri prostat bezinin çalışmasını denetler.

Bir öğrencinin dişi üreme sisteminin yapısı ve işleyişi üzerine yaptığı araştırmada kaydettiği veriler şunlardır: Yumurtalık (ovaryum): Oogenez sürecinde ikincil oositin oluşturulması ve eşeysel hormonların salgılanmasıYumurta kanalı (fallopi tüpü): Atılan ikincil oositin taşınması, spermle karşılaşarak döllenmenin gerçekleşmesi ve zigotun ilk mitoz bölünmeleriRahim (uterus): Blastosist evresindeki embriyonun iç tabakaya (endometriyum) tutunması ve doğuma kadar gelişimiBu verilere göre dişi üreme sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Döllenme olayı ve oluşan zigotun ilk mitoz bölünmeleri uterus boşluğuna ulaşmadan önce yumurta kanalında gerçekleşir.

B) Oogenez süreci uterusun iç çeperinde başlayıp yumurta kanalında tamamlanır.

C) Embriyonun rahim duvarına tutunabilmesi için önce ovaryum içinde blastosist evresine kadar gelişmesi gerekir.

D) Döllenmemiş ikincil oosit, segmentasyon bölünmelerini fallopi tüpünde tamamladıktan sonra vücut dışına atılır.

E) Yumurtalıktan atılan hücre, ilk mitoz bölünmelerini spermle karşılaşmadan doğrudan uterus dokusunda gerçekleştirir.

Dişi üreme sisteminin yapısını ve işleyişini inceleyen bir öğrenci; folikül evresinde kanda artan östrojenin endometriyumda mitozu uyardığını, ovulasyon sonrası korpus luteumdan salgılanan yüksek progesteronun ise endometriyum bezlerini aktifleştirerek dokuyu embriyonun tutunmasına elverişli hale getirdiğini kaydetmiştir. Öğrenci ayrıca döllenme gerçekleşmediğinde korpus luteumun dejenere olmasıyla progesteron düzeyinin hızla azaldığını ve parçalanan endometriyum dokusunun menstrüasyonla atıldığını tespit etmiştir. Buna göre toplanan verilerden yola çıkılarak dişi üreme sisteminin işleyişiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

A) Folikül evresinde endometriyumun mitozla kalınlaşması doğrudan progesteron hormonunun artışıyla tetiklenir.

B) Korpus luteumun gelişimi ve kanda progesteron derişiminin yüksek kalması menstrüasyon kanamasını başlatır.

C) Döllenme gerçekleşmediği durumlarda korpus luteum etkinliğini artırarak endometriyumun parçalanmasını önler.

D) Endometriyumun kalınlaşması ve salgısal olgunluğa erişmesi ardışık olarak farklı hormonların denetiminde gerçekleşir.

E) Menstrual döngü boyunca endometriyum duvarının yapısı ve salgı kapasitesi yumurtalık hormonlarından bağımsız yürütülür.

Erkek üreme sistemi üzerine yapılan bir araştırmada; seminifer tüpçüklerde oluşan spermlerin kuyruk taşımalarına rağmen aktif hareket yeteneğinden yoksun olduğu, bu hücrelerin epididimis kanalında hareket ve dölleme yeteneği kazandığı, vas deferens kanalında ise yardımcı bez salgılarıyla birleşerek taşındığı kaydedilmiştir. Elde edilen bu verilere göre erkek üreme sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

A) Spermlerin kamçı oluşturarak farklılaşması ve dölleme yeteneği kazanması yalnızca vas deferens kanalında gerçekleşir.

B) Seminifer tüpçüklerde mayoz bölünmesini tamamlayan hücreler, başka bir yapıya aktarılmadan doğrudan döllenmeyi sağlar.

C) Yardımcı bezlerin salgıladığı seminal sıvılar, spermlerin epididimiste kamçı kazanarak olgunlaşmasını tetikler.

D) Erkek üreme sisteminde spermlerin üretilmesi, olgunlaşması ve vücuttan atılması yalnızca testis dokusunda tamamlanır.

E) Spermlerin yapısal olarak üretilmesi döllenme için tek başına yeterli olmayıp işlevsel olgunluk diğer kısımların katkısıyla kazanılır.

Sağlıklı bir erkekte kanda inhibin hormonu düzeyi normalin üzerine çıktığında yalnızca hipofiz ön lobundan salgılanan FSH miktarı azalırken testosteron hormonu düzeyi arttığında hem hipotalamustan GnRH hem de hipofizden LH salgısı baskılanmaktadır. Bu verilere göre erkek üreme sisteminin hormonal denetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Testosteron düzeyinin yükselmesi, Sertoli hücrelerini doğrudan uyararak FSH salgılanmasını artırır.

B) İnhibin hormonu, hipotalamus üzerinden GnRH salgısını baskılayarak her iki hipofiz hormonunun da üretimini durdurur.

C) İnhibin artışına bağlı olarak FSH'nin baskılanması, Leydig hücrelerinin LH tarafından uyarılmasını doğrudan engellemez.

D) LH salgısının azalması, öncelikle Sertoli hücrelerinin işlevini yitirmesine ve sperm beslenmesinin durmasına yol açar.

E) Testosteron ve inhibin hormonları, hedef aldıkları merkezlerde pozitif geri bildirim oluşturarak spermatogenezi hızlandırır.

Bir araştırmacı, bir kültür bitkisine ait tohumların çimlenmesinde ışığın gerekli bir faktör olup olmadığını kontrollü bir deneyle belirlemek istemektedir. Buna göre araştırmacının amacına ulaşabilmesi için kurması gereken en uygun deney tasarımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Farklı nem miktarlarına sahip iki ortamdan birini aydınlıkta, diğerini karanlıkta bekleterek çimlenme yüzdelerini kaydetmek

B) Özdeş tohumları havası vakumlanmış ortamlarda aydınlık ve karanlık koşullarda tutarak embriyo gelişimini izlemek

C) Sıcaklık, nem ve oksijen değerleri özdeş ve uygun tutulan iki ortamdan birini sürekli aydınlıkta, diğerini tamamen karanlıkta tutarak çimlenme durumlarını karşılaştırmak

D) Tohumların bir grubunu kuru pamukta aydınlıkta, diğer grubunu ise nemli pamukta karanlıkta bekleterek kök çıkışını gözlemlemek

E) Farklı bitki türlerinden alınan tohumları aynı aydınlık ortamda farklı sıcaklıklara maruz bırakarak çimlenme sürelerini ölçmek

Giriş Yap

Giriş

Üreme ve Gelişme Kazanım PDF İndir

MEB · 12. Sınıf · Biyoloji · ÜREME

12. Sınıf Biyoloji dersi "Üreme ve Gelişme" konusu için MEB müfredatına uygun 76 soruluk kazanım testi. Kazanımı doğrudan ölçen klasik sorular. Soruları PDF olarak indirebilirsin.

Sorular

1.
Dormansi hâlindeki özdeş tohumlardan birinci gruba saf su, ikinci gruba ise gibberellin çözeltisi uygulanmış; her iki grup da uygun nem, sıcaklık ve oksijen koşullarında bekletilmiştir. Deney sürecinde yalnızca gibberellin uygulanan tohumlarda depo nişastanın hidroliz edilerek çimlenmenin başladığı saptandığına göre, bu deneyden elde edilen sonuç aşağıdaki yargılardan hangisini doğrudan destekler?
- A) Tohumun çimlenebilmesi için gerekli olan organik besinler doğrudan fotosentez yoluyla üretilir.
- B) Dormansinin devam ettirilmesinde embriyodaki hidrolitik enzimlerin artan faaliyeti belirleyicidir.
- C) Tohumun su alması, çevresel faktörler ve hormonlar olmaksızın çimlenmeyi tamamlaması için tek başına yeterlidir.
- D) Çimlenmenin başlatılabilmesi için tohum kabuğunun mutlaka dışarıdan mekanik bir etkiyle aşındırılması gerekir.
- E) Gibberellin hormonu, depo besinleri parçalayan enzimleri etkinleştirerek dormansinin kırılmasını ve çimlenmeyi sağlar.
2.
Bir araştırmacı, dormansisi kırılarak çimlenmeye başlayan tohumların yoğun hücresel solunum faaliyeti sonucu çevreye ısı yaydığını kanıtlamak amacıyla özdeş iki termos kabından birine nemlendirilmiş canlı tohumlar, diğerine ise kaynatılarak sterilize edilmiş ölü tohumlar koyup ağızlarına birer termometre yerleştirmiştir. Eşit süre boyunca oda sıcaklığında bekletilen bu düzeneklerle ilgili bağımlı değişken ve deneyden elde edilmesi beklenen gözlem sonucu aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Bağımlı değişken: Tohumların canlılık durumu — Gözlem sonucu: Her iki termostaki sıcaklığın eşit oranda artması
- B) Bağımlı değişken: Termosların iç hacmi — Gözlem sonucu: Yalnızca kaynatılmış tohumların bulunduğu termosta sıcaklığın yükselmesi
- C) Bağımlı değişken: Dış ortamın sıcaklığı — Gözlem sonucu: Canlı tohumların bulunduğu termosta sıcaklığın zamanla düşmesi
- D) Bağımlı değişken: Termostaki sıcaklık değişimi — Gözlem sonucu: Yalnızca canlı tohumların bulunduğu termosta sıcaklığın yükselmesi
- E) Bağımlı değişken: Tohumların başlangıçtaki su oranı — Gözlem sonucu: Her iki termometredeki cıva seviyesinin sabit kalması
3.
Kapalı bir deney kabına çimlenmekte olan tohumlar ile karbondioksit tutucu potasyum hidroksit (KOH) yerleştirilmiş ve kaba renkli sıvı içeren bir manometre bağlanmıştır. Deney sürecinde manometredeki renkli sıvının tohumların bulunduğu kaba doğru hareket ettiği gözlendiğine göre, bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tohumların fotosentez tepkimeleriyle ortamdaki karbondioksiti hızla tüketmesi
- B) Tohumların etil alkol fermantasyonu yaparak ortamın sıcaklığını düşürmesi
- C) Tohum kabuğunun su alarak şişmesi sonucu kap içindeki toplam gaz hacmini artırması
- D) KOH kristallerinin ortamdaki serbest oksijen moleküllerini kimyasal olarak bağlaması
- E) Çimlenen tohumların oksijen tüketmesi ve üretilen karbondioksitin KOH tarafından tutulması
4.
Bir araştırmacı, tohum ekim derinliğinin çimlenme ve fide gelişimine etkisini incelemek amacıyla özdeş fasulye tohumlarını aynı nem, sıcaklık ve havalandırma koşullarına sahip saksılara 2 cm, 6 cm ve 15 cm derinlikte ekmiştir. Gözlem süresi sonunda 2 cm ve 6 cm derinliğe ekilen tohumlardan sağlıklı fideler gelişirken 15 cm derinliğe ekilen tohumların çimlenmeyi başlatmasına rağmen toprak yüzeyine ulaşamadan öldüğü saptanmıştır. Buna göre 15 cm derinlikteki tohumların toprak yüzeyine ulaşamamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Derinliğin artmasıyla toprak sıcaklığının enzim faaliyetini durduracak seviyede yükselmesi
- B) Toprak altındaki tohumların yeterli miktarda su alamayarak dormansi evresinde kalması
- C) Işık almayan tohumlarda çimlenmeyi uyaran giberellin hormonunun sentezlenememesi
- D) Embriyo toprak yüzeyine ulaşıp fotosenteze başlamadan önce tohumdaki depo besinin tükenmesi
- E) Aşırı derinlikteki tohum kabuğunun mekanik direncini kaybederek erken parçalanması
5.
Bir öğrenci, tohumların çimlenmesi için toprak ve mineral varlığının zorunlu olup olmadığını belirlemek amacıyla özdeş tohumlardan birinci grubu nemli bahçe toprağına, ikinci grubu ise saf suyla ıslatılmış pamuk üzerine yerleştirerek her iki grubu 25 °C'de ve oksijenli ortamda bekletmiştir. Süreç sonunda her iki gruptaki tohumların da benzer oranda çimlendiği gözlendiğine göre, bu deneyden çıkarılabilecek en doğru sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tohumun çimlenebilmesi için dış ortamdan toprak ve mineral alınması zorunlu olmayıp embriyonun gereksinimleri depo besinlerden karşılanır.
- B) Çimlenmenin başlayabilmesi için tohumun dış ortamdaki çözünmüş mineralleri aktif taşıma yoluyla hücre içine alması zorunludur.
- C) Pamuk ortamında çimlenen tohumlar, ilk yapraklar çıkana kadar ihtiyaç duydukları organik besinleri fotosentez yoluyla üretir.
- D) Topraktaki tohumların çimlenmesi için toprak mikroorganizmalarının tohum kabuğunu enzimatik olarak parçalaması gerekir.
- E) Çimlenme sürecinde topraktan su emilimi gerçekleşmediği için tohumlar yalnızca havadaki nemi kullanarak metabolizmasını başlatır.
6.
Bir araştırmacı, tarımsal uygulamalarda tohum ekiminden önce toprağın sürülerek havalandırılmasının çimlenme üzerindeki etkisini incelemek amacıyla kontrollü bir deney tasarlar. Eşit sıcaklık ve nem koşullarında, özdeş buğday tohumlarından birinci grubu gevşek bırakılmış havadar toprağa, ikinci grubu ise kuvvetlice sıkıştırılarak gözenekleri daraltılmış toprağa aynı derinlikte eker. Süreç sonunda gevşek topraktaki tohumların yüksek oranda çimlendiği, sıkıştırılmış topraktaki tohumların ise çimlenemediği belirlenmiştir. Bu deney ve elde edilen sonuçla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Sıkıştırılmış toprak tohumun su almasını hızlandırarak dormansinin erken kırılmasını sağlar ve kontrol edilen değişken tohum sayısıdır.
- B) Havalandırılmış toprakta çimlenmenin gerçekleşmesi tohumun bu evrede fotosentez yapabilmesi için karbondioksite gereksinim duyduğunu gösterir.
- C) Deneydeki bağımsız değişken ortam sıcaklığı olup toprağın sıkıştırılması tohumdaki enzimlerin yapısını denatüre etmiştir.
- D) Sıkıştırılmış toprakta gözenek hacminin daralması embriyonun oksijen alımını kısıtlamıştır ve çimlenme oranı deneyin bağımlı değişkenidir.
- E) Sıkışık ortamda tohum kabuğunun mekanik olarak parçalanması engellenmiştir ve toprağın nem oranı deneyin bağımsız değişkenidir.
7.
Tohum çimlenmesinde ortamın ozmotik basıncının etkisini araştıran bir araştırmacı, özdeş tohumları 25 °C sıcaklık ve yeterli oksijen bulunan ortamlarda farklı derişimlerdeki tuz çözeltileriyle nemlendirmiştir. Saf su kullanılan ortamda tohumların tamamı çimlenirken tuz derişimi yüksek olan ortamda çimlenmenin hiç gerçekleşmediği saptandığına göre, yüksek tuz derişiminin çimlenmeyi engelleme nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ortamın ozmotik basıncının yükselmesi sonucu tohumun su almasının engellenmesi
- B) Yüksek tuz derişiminin tohum kabuğunun oksijen geçirgenliğini tamamen yok etmesi
- C) Ortamdaki tuz iyonlarının tohumu oksijensiz solunum yapmaya zorlaması
- D) Dış ortamdaki tuzun embriyonun fotosentez yapmasını durdurması
- E) Çözeltideki tuz moleküllerinin tohumdaki klorofili parçalaması
8.
İlkbahar yağmurlarının tohum çimlenmesini uyarıcı etkisini araştıran bir araştırmacı, özdeş tohumlardan birinci grubu bol suyla yıkayarak nemli ortama almış, ikinci grubu ise yıkamadan aynı nemli ortama yerleştirmiştir. Sıcaklık ve oksijen oranının sabit tutulduğu deneyde yalnızca bol suyla yıkanan tohumların çimlenmesi, suyun aşağıdakilerden hangisini gerçekleştirdiğini doğrudan kanıtlar?
- A) Çimlenmeyi engelleyen suda çözünür kimyasal inhibitörlerin tohumdan uzaklaştırılmasını sağladığını
- B) Tohum kabuğunun klorofil üreterek embriyonun kendi besinini sentezlemesine yol açtığını
- C) Embriyo hücrelerinde mayoz bölünmeyi başlatıp yeni dokuların oluşmasını tetiklediğini
- D) Tohumdaki serbest oksijen miktarını tüketerek fermantasyon hızını en üst düzeye çıkardığını
- E) Depo besinlerin sindirilmeden doğrudan hücre zarından geçişini mümkün kıldığını
9.
Sert ve su geçirmez tohum kabuğuna sahip bir bitki türünde dormansinin kırılmasında kabuk geçirgenliğinin etkisini araştıran bir öğrenci, özdeş tohumlardan birinci grubun kabuğunu hafifçe zımparalamış, ikinci grubun kabuğuna ise dokunmamıştır. Her iki tohum grubunu da 25 °C sıcaklıktaki nemli ve havalandırılmış özdeş ortamlarda bekleten öğrencinin sadece kabuğu zımparalanan grupta çimlenme gözlemesi, tohum kabuğunun aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle açıklanır?
- A) Çimlenme için gerekli ışığın embriyoya ulaşmasını engelleyerek fotoperiyodik uyarımı durdurması
- B) Su ve oksijenin tohum içine girişini sınırlandırarak metabolik aktivitenin başlamasını engellemesi
- C) Embriyoda depolanmış besinlerin parçalanmasını sağlayan enzimleri kimyasal olarak parçalaması
- D) Çimlenme sürecinde gerçekleşecek kloroplast oluşumunu ve fotosentez tepkimelerini baskılaması
- E) Tohum içerisindeki osmotik basıncı aşırı artırarak embriyo hücrelerinin su kaybetmesine yol açması
10.
Dormansi hâlindeki özdeş tohumlardan birinci grup doğrudan 25 °C'deki uygun nem ve oksijen koşullarına konulmuş, ikinci grup ise belirli bir süre 4 °C'de nemli ortamda bekletildikten sonra aynı koşullara aktarılmış ve yalnızca ikinci grupta çimlenme gözlenmiştir. Bu deney sonuçlarına göre çimlenme ve dormansi ilişkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Tohumların çimlenebilmesi için metabolik faaliyetlerin devamında ortam sıcaklığının sürekli 4 °C seviyesinde tutulması zorunludur.
- B) Ortamda yeterli nem ve oksijen bulunması, tohumlarda dormansinin kırılması ve çimlenmenin başlaması için her koşulda yeterlidir.
- C) Soğuk ortam uygulaması, tohumun klorofil sentezlemesini uyararak embriyonun çimlenme öncesinde fotosentez yapmasını sağlamıştır.
- D) Düşük sıcaklık etkisiyle tohumun su kaybetmesi sağlanmış ve bu durum embriyodaki metabolik enzimlerin çalışmasını başlatmıştır.
- E) Çimlenme için uygun ortam koşulları bulunsa bile bazı tohumlarda dormansinin kırılması belirli bir süre soğuklama uyarısına bağlıdır.
11.
Tohum çimlenmesinde su miktarının etkisini araştıran bir öğrenci; sıcaklık ve tohum sayısını sabit tuttuğu ortamlardan birincisine kuru, ikincisine nemli pamuk yerleştirmiş, üçüncüsünde ise tohumları tamamen suyun içine batırmıştır. Süreç sonunda yalnızca ikinci düzenekte çimlenme gerçekleştiğine göre, üçüncü düzenekte çimlenmenin engellenmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tohum kabuğunun su alarak parçalanamamış olması
- B) Tohumdaki embriyonun yüksek osmotik basınç nedeniyle plazmolize uğraması
- C) Tohumun ortamdaki serbest oksijene ulaşamayarak çimlenme için gereken aerobik solunumu gerçekleştirememesi
- D) Aşırı su miktarının çimlenmeyi sağlayan hidrolitik enzimleri denatüre etmesi
- E) Fazla suyun tohumdaki absisik asit hormonunu aktif tutarak dormansiyi sürdürmesi
12.
Bir araştırmacı, dormansi hâlindeki özdeş tohumların çimlenmesinde sıcaklığın etkisini incelemek amacıyla nem ve oksijen oranlarını sabit tuttuğu üç deney kabını 0 °C, 25 °C ve 65 °C sıcaklıktaki ortamlarda bekletmiştir. Süreç sonunda yalnızca 25 °C'deki kapta çimlenme gerçekleştiğine göre, bu deney ve elde edilen sonuçlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Deneyin bağımsız değişkeni ortam nemi, bağımlı değişkeni ise kaplardaki oksijen tüketim miktarıdır.
- B) 0 °C'de bekletilen tohumların çimlenmeme nedeni embriyo hücrelerindeki enzimlerin kalıcı olarak denatüre olmasıdır.
- C) 65 °C'deki tohumlar daha sonra 25 °C'lik ortama aktarılırsa enzim aktivitesi tekrar başlayacağından çimlenme gözlenir.
- D) Deney kaplarının ışık almayan karanlık ortamda tutulması, elde edilen deney sonuçlarının bilimsel geçerliliğini ortadan kaldırmıştır.
- E) Sıcaklık bu deneyin bağımsız değişkeni olup çimlenmenin gerçekleşmesi tohum metabolizmasındaki enzimlerin işlev görebildiği uygun sıcaklık koşullarına bağlıdır.
13.
Tam bir çiçeğin kısımlarını inceleyen bir araştırmacı, en dış halkada yer alan çanak yaprakların (sepal) yapısal özelliklerini kaydetmiştir. Bu bilimsel gözleme göre çanak yaprakların çiçekteki temel işlevleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Tomurcuk evresinde iç kısımları dış etkenlere karşı korumak ve kloroplastları sayesinde fotosentez yapmak
- B) Canlı renkleri ve salgıladığı nektar ile tozlaştırıcı böcekleri çiçeğe çekerek tozlaşmayı kolaylaştırmak
- C) İçerisinde mikrospor ana hücrelerini barındırarak mayoz bölünmeyle polen tanelerinin oluşumunu sağlamak
- D) Tepeciğe tutunan polenlerin çimlenmesiyle oluşan polen tüpünün yumurtalığa ulaşması için iletim kanalı olmak
- E) Çift döllenme gerçekleştikten sonra tohum taslaklarını çevreleyip gelişerek etli meyve yapısını oluşturmak
14.
Tam bir çiçeğin kısımlarını inceleyen bir araştırmacı, taç yaprakların (petal) canlı renklere sahip olduğunu ve taban kısımlarında nektar (balözü) salgılayan bezler bulunduğunu gözlemlemiştir. Bu gözlem verilerine dayanarak taç yaprakların söz konusu yapısal özelliklerinin çiçekteki temel işlevi aşağıdakilerin hangisinde doğru açıklanmıştır?
- A) Çiçek tomurcuk hâlindeyken içte yer alan üreme organlarını olumsuz çevre koşullarına karşı fiziksel olarak korumak
- B) Kloroplast organelleri sayesinde fotosentez yaparak tohum taslağında gerçekleşen megasporogenez için organik besin sağlamak
- C) Dişicik borusunda ilerleyen polen tüpünün tohum taslağındaki mikropil açıklığına yönelmesini sağlayan kimyasal sinyalleri salgılamak
- D) Tozlaştırıcı hayvanları çiçeğe çekerek polenlerin dişi organ tepeciğine taşınmasını ve çapraz tozlaşma başarısını artırmak
- E) Çift döllenmenin ardından kalınlaşıp etlenerek tohumları dış etkilerden koruyan ve yayılmasını sağlayan meyve dokusuna dönüşmek
15.
Tam bir çiçeğin kısımlarını ve döllenme sonrası tohum oluşumu sürecini inceleyen bir araştırmacı, tohumu dış etkenlere karşı koruyan tohum kabuğunun (testa) kökenini belirlemiştir. Buna göre tohum kabuğu, çiçeğe ait aşağıdaki yapıların hangisinden farklılaşarak gelişir?
- A) Yumurtalık çeperi
- B) Çiçek tablası dokusu
- C) Triploit endosperm dokusu
- D) Polen tüpü kalıntısı
- E) Tohum taslağını saran integüment tabakası
16.
Tam bir çiçeğin kısımlarını diseksiyon yöntemiyle inceleyen bir araştırmacı, erkek organı oluşturan sapçık (filament) ve başçık (anter) bölümlerinin yapısal özelliklerini kaydetmiştir. Bu bilimsel gözlem verilerine dayanarak sapçığın (filament) çiçekteki temel göreviyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Mikrospor ana hücrelerinin mayoz geçirmesiyle polen tanelerinin üretilmesini sağlamak
- B) Başçığı uygun konumda tutarak polenlerin çevreye yayılmasını ve tozlaşmayı kolaylaştırmak
- C) Çiçek tomurcuk evresindeyken içteki organları örterek mekanik etkilerden korumak
- D) Salgıladığı kimyasal maddelerle polen tüpünün yumurtalığa doğru yönlenmesine kılavuzluk etmek
- E) Döllenmenin ardından farklılaşıp etlenerek tohumu çevreleyen meyve etini oluşturmak
17.
Tam bir çiçeğin kısımlarını ve bu kısımlarda gerçekleşen üreme süreçlerini inceleyen bir araştırmacı, farklı yapılara ait gözlem verilerini kaydetmiştir. Buna göre araştırmacının gözlem formuna kaydettiği aşağıdaki olaylardan hangisi, doğrudan çiçeğin erkek organ başçığında gerçekleşir?
- A) Çimlenen polenden polen tüpünün oluşması ve uzaması
- B) Çift döllenme sonucunda triploit endosperm çekirdeğinin oluşması
- C) Megaspor ana hücresinin mayoz bölünmeyle megasporları meydana getirmesi
- D) Diploit mikrospor ana hücrelerinin mayoz geçirerek mikrosporları oluşturması
- E) Generatif çekirdeğin mitoz bölünmeyle sperm çekirdeklerini meydana getirmesi
18.
Tam bir çiçeğin kısımlarını inceleyen bir araştırmacı, tek bir dişi organın yumurtalığında (ovaryum) çok sayıda tohum taslağının bulunduğunu kaydetmiştir. Bu çiçekte tüm tohum taslaklarının döllendiği göz önüne alındığında, tohum ve meyve oluşumuyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- A) Çiçekte yer alan her bir tohum taslağı bağımsız bir meyveye dönüşür.
- B) Yumurtalığın olgunlaşmasıyla oluşan tek bir meyvenin içerisinde çok sayıda tohum yer alır.
- C) Meyve oluşumu sadece tek bir tohum taslağının döllenmesiyle gerçekleştiğinden diğer taslaklar tohum oluşturamaz.
- D) Tohum taslaklarının her biri döllenme sonrasında kalınlaşarak meyve kabuğunu meydana getirir.
- E) Döllenmenin ardından taç yapraklar etlenip gelişerek tohumların üzerini örten meyve etini oluşturur.
19.
Tam bir çiçeğin kısımlarını inceleyen bir araştırmacı, yapıları doğrudan üreme hücresi oluşturan fertil kısımlar ile koruma veya tozlaşmaya yardımcı olma görevi üstlenen steril örtü yaprakları şeklinde gruplandırmaktadır. Buna göre araştırmacının gözlemlediği aşağıdaki kısımlardan hangisi doğrudan gamet üretimi yapmayan steril örtü yaprakları grubunda yer alır?
- A) Başçık (Anter)
- B) Yumurtalık (Ovaryum)
- C) Tohum taslağı (Ovül)
- D) Çanak yaprak (Sepal)
- E) Dişi organ tepeciği (Stigma)
20.
Tam bir çiçeğin kısımlarını çiçek tablası üzerindeki dizilimine göre dıştan içe doğru diseksiyon yaparak inceleyen bir öğrenci, her bir halkada yer alan yapıların özelliklerini gözlem formuna kaydetmektedir. Buna göre öğrencinin dıştan içe doğru incelediği üçüncü halkada yer alan çiçek kısmının temel görevi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Başçıklarında mikrosporların mayoz bölünmeyle oluşmasını ve polen tanelerinin gelişimini sağlamak
- B) Tohum taslağını barındırarak çift döllenme sürecine ve embriyo gelişimine doğrudan ortam hazırlamak
- C) Tomurcuk evresinde içteki organları örterek olumsuz çevre koşullarına karşı fiziksel koruma sağlamak
- D) Canlı renk ve nektar özellikleriyle tozlaştırıcı hayvanları çekerek polen aktarımını kolaylaştırmak
- E) Döllenme sonrasında ovaryum duvarının etlenip gelişmesiyle tohumu koruyup yayan meyveyi oluşturmak
21.
Tam bir çiçeğin kısımlarını ve bu kısımların tohum ile meyve oluşumundaki rollerini inceleyen bir araştırmacı, döllenme sürecinin ardından çiçek yapılarında meydana gelen değişimleri kaydetmiştir. Buna göre tohum ve meyve oluşumuna doğrudan katılan çiçek kısımları ile bunların dönüştüğü yapılarla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Çanak yaprak → Tohum kabuğu
- B) Tohum taslağı integümenti → Tohum kabuğu
- C) Yumurtalık duvarı → Embriyo
- D) Taç yaprak → Meyve eti
- E) Çiçek tablası → Endosperm
22.
Tam bir çiçeğin dişi organında gerçekleşen döllenme sürecini mikroskop altında inceleyen bir araştırmacı, tepeciğe tutunup çimlenen polenin oluşturduğu polen tüpünün izlediği yolu ve tohum taslağına giriş noktasını kaydetmiştir. Buna göre polen tüpünün yumurtalığa doğru ilerlerken içinden geçtiği ve spermleri embriyo kesesine aktarmak için tohum taslağına giriş yaptığı yapılar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?
- A) Başçık – Çiçek tablası
- B) Dişicik borusu – Tohum taslağı açıklığı (mikropil)
- C) Taç yaprak – Yumurtalık duvarı
- D) Çiçek sapı – Embriyo kesesi
- E) Çanak yaprak – Tepecik
23.
Bir öğrencinin embriyonik gelişimin evrelerine (döllenme, bölünme, gastrülasyon ve organogenez) ilişkin bilimsel kaynaklardan toplayıp kaydettiği veriler; döllenmenin diploit kromozom takımını kurup bölünmeyi başlattığını, bölünme evresinde hücre büyümesi olmaksızın blastomerlerin oluştuğunu, gastrülasyonda hücre göçleriyle embriyonik tabakaların kurulduğunu ve organogenezde ise gen aktivitesindeki farklılaşma ile planlı hücre ölümlerinin organ taslaklarını şekillendirdiğini göstermektedir. Bu verilere dayanılarak embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Bölünme evresinde meydana gelen ardışık bölünmeler sırasında hücrelerin hacimce büyümesi sağlandığından embriyonun toplam ağırlığı katlanarak artar.
- B) Gastrülasyon evresinde hücrelerin farklı doku taslaklarına dönüşmesi, hücrelerin çekirdek DNA'larındaki nükleotit dizilimlerinin değişmesiyle gerçekleşir.
- C) Organogenez sürecinde meydana gelen planlı hücre ölümleri, gelişimsel bir aksaklık sonucunda embriyonun canlılığını yitirmesine yol açan kusurlardır.
- D) Döllenmeyle oluşan genetik çeşitlilik, segmentasyon ve sonraki evrelerde gerçekleşen mayoz bölünmeler sayesinde organ düzeyinde sürdürülür.
- E) Embriyonik gelişim; döllenmeyle kurulan genetik yapının korunarak hücre göçleri, özelleşmiş gen ifadeleri ve planlı hücre ölümleriyle karmaşık yapılara dönüştüğü düzenli bir süreçtir.
24.
Embriyonik gelişim sürecine ait bilimsel kayıtları inceleyen bir araştırmacı; segmentasyon sonunda oluşan morulada hücrelerin sıkıca paketlenmiş küme şeklinde dizildiğini, blastosist evresinde sıvı dolu bir merkezi boşluğun belirdiğini, gastrülasyonda ise hücre göçleriyle bu ilk boşluğun daralarak yeni bir embriyonik boşluğun şekillendiğini doğrulamıştır. Bu verilere dayanılarak embriyonik gelişim sürecindeki yapısal değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Blastosist evresinde beliren ilk iç boşluk, ergin döneme kadar korunarak canlının kalıcı vücut boşluğunu oluşturur.
- B) Gastrülasyon evresindeki hücre hareketleri, embriyonun boşluk düzenini değiştirerek yeni bir yapısal organizasyon başlatır.
- C) Morula evresindeki hücrelerin sıkı kümelenmesi, embriyoda dokulaşmanın ve organogenezin tamamlandığını gösterir.
- D) Embriyonik gelişimdeki tüm boşluk değişimleri, hücre göçü olmaksızın yalnızca mitoz bölünmelerin hızıyla belirlenir.
- E) Sıvı dolu merkezi boşluğun belirmesi, embriyonun genetik yapısının değiştiğini ve kütlesinin en üst düzeye ulaştığını kanıtlar.
25.
Embriyonik gelişim sürecini inceleyen bir araştırmacının ulaştığı deney verilerine göre; erken segmentasyon evresindeki (2-8 hücreli) blastomerler birbirinden ayrıldığında her biri eksiksiz birer embriyo oluşturabilirken, gastrülasyon evresindeki embriyodan ayrılan hücre kümeleri tek başlarına tam bir canlıya dönüşememektedir. Bu verilere dayanılarak embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisine ulaşılabilir?
- A) Hücrelerin tam bir embriyo oluşturabilmesi için çekirdeklerindeki genetik dizilimin bölünmeler sırasında değişime uğramış olması gerekir.
- B) Gastrülasyon evresindeki hücrelerin gelişim potansiyeli erken blastomerlere göre daha yüksek olup bu evrede hücre bölünmeleri durmuştur.
- C) Erken segmentasyon evresinde hücrelerin hangi doku ve organı oluşturacağı kesinleştiğinden her hücre bağımsız gelişebilmektedir.
- D) Erken segmentasyon evresindeki hücreler henüz farklılaşmayıp tüm vücut hücrelerine dönüşebilme potansiyelini korurken, gastrülasyonla birlikte hücrelerin gelişimsel potansiyeli kısıtlanmıştır.
- E) Embriyonik gelişim boyunca hücrelerin farklılaşma derecesi sabit kalır ve doku taslakları ilk olarak segmentasyon evresinde belirir.
26.
Embriyonik gelişim sürecini araştıran bir öğrencinin güvenilir kaynaklardan derlediği hücresel olaylara ait inceleme verileri şu şekildedir: Bölünme (Segmentasyon): Hücre döngüsünde G1 ve G2 (büyüme) evreleri gözlenmez, aktif hücre göçü gözlenmez, organ taslağı oluşumu gözlenmez.Gastrulasyon: Hücre döngüsünde G1 ve G2 (büyüme) evreleri gözlenir, aktif hücre göçü gözlenir, organ taslağı oluşumu gözlenmez.Organogenez: Hücre döngüsünde G1 ve G2 (büyüme) evreleri gözlenir, aktif hücre göçü gözlenir, organ taslağı oluşumu gözlenir.Toplanan bu verilere dayanılarak embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
- A) Bölünme evresinde hücrelerin bölünmeler arasında kütlesel büyüme gerçekleştirmemesi, hücre döngüsünde hazırlık (G1 ve G2) evrelerinin bulunmamasıyla ilişkilidir.
- B) Gastrulasyon evresinde hücre göçünün görülmesi, bu evredeki tüm hücrelerin farklılaşmasını tamamlayıp organ düzeyinde işlev kazandığını kanıtlar.
- C) Hücre döngüsünde büyüme evrelerinin (G1 ve G2) aktifleşmesi, embriyoda doğrudan organ taslaklarının şekillendiğini gösterir.
- D) Embriyonik gelişimin incelenen tüm evrelerinde hücre sayısı artarken her bir hücrenin hacmi de düzenli olarak artmaktadır.
- E) Organogenez evresinde doku ve organ taslaklarının ortaya çıkabilmesi için hücre göçünün tamamen sonlanması gerekir.
27.
Embriyonik gelişim sürecini ve bu süreci etkileyen çevresel faktörleri araştıran bir öğrenci; embriyonik hücrelerin mitoz hızının yetişkin hücrelere göre çok yüksek olduğunu, iyonlaştırıcı radyasyonun DNA replikasyonunu bozarak gelişimsel kusurlara yol açtığını ve ultrason yönteminin dokularda iyonlaşmaya neden olmadığını kaydetmiştir. Buna göre öğrencinin ulaştığı veriler doğrultusunda yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Ultrason dalgaları hücrelerin mitotik bölünme hızını artırarak embriyonun organogenez evresine daha erken ulaşmasını sağlar.
- B) Embriyonik hücrelerin sık mitoz bölünme geçirmesi, genetik materyali iyonlaştırıcı radyasyonun hasarlarına karşı daha duyarlı kıldığından gebelikte radyasyonsuz izleme yöntemleri tercih edilmelidir.
- C) İyonlaştırıcı radyasyonun embriyo üzerindeki zararlı etkileri, hücrelerin sitoplazma hacmi büyüdükçe daha belirgin hâle gelir.
- D) Hamilelikte ilaç ve radyasyondan kaçınma gerekliliği sadece döllenme anıyla sınırlı olup organ taslakları belirdikten sonra embriyo bu etkenlerden etkilenmez.
- E) Embriyonik gelişim sürecinde hücrelerin DNA dizilimleri sürekli farklılaştığından radyasyon kaynaklı hasarlar sonraki hücre nesillerine aktarılmaz.
28.
İnsanda erken embriyonik gelişim evrelerini inceleyen bir araştırmacının ulaştığı verilere göre; morula evresindeki tüm hücreler benzer yapısal özelliklere sahipken, blastosist evresinde dışta rahme tutunmayı sağlayan trofoblast hücreleri ile içte asıl embriyoyu oluşturacak iç hücre kitlesi belirginleşmekte, ardından gastrülasyonda bu hücrelerin göçüyle embriyonik tabakalar şekillenmektedir. Bu verilere dayanarak embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Trofoblast hücreleri, gastrülasyon evresinde içe göç ederek doğrudan embriyonun iç organlarını ve vücut dokularını oluşturur.
- B) Blastosist evresindeki tüm hücreler, morula evresindeki hücrelerle aynı gelişim potansiyelini koruyarak tek tip dokuya dönüşür.
- C) Erken gelişim basamaklarında hücresel özelleşme ve görev paylaşımı ilk kez organogenez evresinin sonunda ortaya çıkar.
- D) Moruladan blastosist oluşumuna kadar geçen süreçte mitoz bölünme durur ve hücreler yalnızca hacimsel büyüme gösterir.
- E) Blastosist evresindeki hücresel organizasyon, embriyonun rahme tutunması ile embriyonik tabakaların oluşumunun farklı hücre gruplarınca yürütüldüğünü gösterir.
29.
İnsanda embriyonik gelişim sürecini inceleyen bir araştırmacının doğruladığı verilere göre döllenme yumurta kanalında gerçekleşmekte, bölünme (segmentasyon) evresini tamamlayan embriyo blastosist hâlinde rahim iç duvarına tutunmakta, ardından gastrülasyon ve organogenez evreleri rahimde tamamlanmaktadır. Bu verilere ve gelişim dinamiklerine dayanılarak yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Döllenmenin ardından oluşan morula evresindeki embriyo, doğrudan rahim duvarına tutunarak gastrülasyonu yumurta kanalında tamamlar.
- B) Segmentasyon evresinde hücrelerin bölünmeler arasında büyümesi sağlandığından, blastosistin toplam kütlesi zigotun kütlesinden belirgin düzeyde fazladır.
- C) Gastrülasyon evresinde tüm hücresel farklılaşmalar tamamlandığı için, organogenez sürecinde yeni hücre bölünmeleri ve doku etkileşimleri görülmez.
- D) Embriyonun rahim iç duvarına tutunması blastosist evresinde gerçekleştiğinden, döllenmeyi izleyen ilk bölünmeler sürecinde embriyo ile anne dokusu arasında doğrudan hücresel ve dolaşımsal bir bağlantı bulunmaz.
- E) Organ taslaklarının oluşumu yalnızca hücre bölünmesiyle denetlendiğinden, organogenez sürecinde programlı hücre ölümleri veya hücre göçleri rol oynamaz.
30.
Embriyonik gelişim sürecini inceleyen bir öğrencinin ulaştığı araştırma verilerine göre zigottan organogenez evresine kadar oluşan tüm hücrelerin çekirdek DNA'larındaki nükleotit dizilimleri aynı kalırken, gastrülasyon ve organogenez evrelerinde dokulardaki aktif mRNA ve protein çeşitlerinin farklılaştığı belirlenmiştir. Bu verilere göre embriyonik gelişim sürecindeki hücresel farklılaşmayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Hücrelerin farklı doku ve organlara dönüşmesi, genom diziliminin değişmesiyle değil, dokulara özgü farklı gen bölgelerinin aktifleşmesiyle sağlanır.
- B) Farklılaşan embriyonik hücreler, özelleştikleri dokuda kullanmayacakları gen bölgelerini nükleaz enzimleri yardımıyla DNA zincirinden çıkarıp atar.
- C) Hücrelerin farklı dokulara ait proteinleri üretmesi, genetik kodun nükleotit dizilimi ile amino asit eşleşme kurallarının dokulara göre değişmesinden kaynaklanır.
- D) Hücre farklılaşmasının başladığı evrelerden itibaren mitoz bölünmeler durdurulur ve hücreler yalnızca sitoplazmik büyüme gerçekleştirir.
- E) Embriyonik gelişim boyunca meydana gelen hücresel özelleşmeler, her bölünme döngüsünde hücrelere aktarılan toplam kromozom sayısının değişmesiyle yönlendirilir.
31.
Embriyonik gelişim sürecinde çevresel faktörlerin etkilerini araştıran bir öğrenci, organogenez evresinin çevresel etken kaynaklı yapısal bozukluklara (anomalilere) segmentasyon evresine göre belirgin biçimde daha duyarlı olduğunu tespit etmiştir. Öğrencinin ulaştığı bu veriyi destekleyen temel biyolojik gerekçe aşağıdakilerin hangisinde doğru açıklanmıştır?
- A) Segmentasyon sürecinde DNA eşlenmesi gerçekleşmediği için mutasyon görülme olasılığının bulunmaması
- B) Organogenez evresinde hücre bölünmelerinin durması ve yalnızca mevcut hücrelerin hacimce büyümesi
- C) Segmentasyon evresinde oluşan blastomerlerin kalıtsal yapılarının birbirinden tamamen farklı olması
- D) Organogenezde oluşan hasarların doğrudan üreme hücrelerine aktarılarak kalıtsal hastalıklara yol açması
- E) Organogenez evresinde doku ve organ taslaklarını oluşturan hücre farklılaşmaları ile özgül gen faaliyetlerinin yoğun biçimde gerçekleşmesi
32.
Embriyonik gelişim basamaklarını inceleyen bir öğrenci; segmentasyonda sadece hızlı mitoz bölünmelerin görüldüğünü, gastrulasyonda hücre göçleriyle birlikte hücresel farklılaşmanın başladığını, organogenezde ise bu süreçlere ek olarak programlanmış hücre ölümlerinin (apoptoz) devreye girdiğini kaydetmiştir. Toplanan bu bilgilere göre embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Segmentasyon evresinde hücre göçü ve farklılaşma eş zamanlı gerçekleşir.
- B) Programlanmış hücre ölümleri dokuların gelişimini bozan teratojenik bir anomalidir.
- C) Organogenez sürecinde organların özgül biçimlerini kazanmasında hücresel farklılaşmanın yanı sıra kontrollü hücre ölümleri de rol oynar.
- D) Gastrulasyon evresinde farklılaşma tamamlandığı için organogenezde yeni hücresel değişimler görülmez.
- E) Segmentasyon sürecindeki bölünmeler sırasında hücrelerin genetik yapısı değiştiğinden farklılaşma erkenden tamamlanır.
33.
Bir öğrencinin sağlıklı bir kadında ovulasyon sonrası ikincil oositin taşınması ve döllenme sürecine ilişkin bilimsel kaynaklardan derlediği veriler şöyledir: • Yumurtalıktan atılan ikincil oosit, kirpikli huni uzantılarıyla yakalanarak yumurta kanalına (fallopi tüpü) alınır. • Oositin ve oluşan embriyonun rahme doğru hareketi, tüpün iç yüzeyini kaplayan silli silindirik epitelin vuruşları ve düz kasların peristaltik kasılmalarıyla sağlanır. • Sperm hücresi ile ikincil oositin karşılaşması ve döllenme olayı yumurta kanalında gerçekleşir. • Embriyonun rahim boşluğu yerine yumurta kanalının iç yüzeyine tutunması tubal (dış) gebelik durumuna yol açar. Bu verilere göre dişi üreme sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Yumurta kanalı; yalnızca gametlerin taşınmasında değil, döllenmenin gerçekleşmesinde ve embriyonun ilk gelişimsel yolculuğunda da işlev gören özelleşmiş bir yapıya sahiptir.
- B) İkincil oositin rahim boşluğuna doğru ilerlemesi, hücrenin sahip olduğu kamçı benzeri aktif hareket organelleri sayesinde gerçekleşir.
- C) Sperm ile ikincil oositin çekirdeklerinin kaynaşması rahim içinde gerçekleşir ve zigot ilk bölünmelerine burada başlar.
- D) Yumurta kanalındaki kirpikli huninin işlevini yitirmesi, yumurtalıktaki mayoz bölünme ve ovulasyon sürecinin tamamen durmasına yol açar.
- E) Yumurta kanalının iç yüzeyini kaplayan epitel doku, embriyonun endometriyuma tutunmasını kalıcı olarak engelleyen hormonlar salgılar.
34.
Sağlıklı genç bir kadında döngüsel olarak salgılanan östrojen ve progesteron hormonları hipofiz bezini baskılarken menopoz sürecindeki bir kadında folikül rezervinin tükenmesine bağlı olarak östrojen ve progesteron seviyeleri kalıcı şekilde düşmekte, buna karşılık kandaki FSH ve LH düzeyleri belirgin biçimde artmaktadır. Bu fizyolojik verilere göre dişi üreme sisteminin hormonal işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Kanda östrojen ve progesteron derişiminin azalmasına bağlı olarak FSH ve LH salgısının artması, ovaryum kaynaklı hormonların hipofiz üzerinde negatif geri bildirim uyguladığını gösterir.
- B) Menopoz evresindeki bireylerde hipofiz bezinin ön lobu işlevini yitirdiği için kanda steroid yapılı eşeysel hormonlar üretilemez.
- C) Menopoz sürecine giren bir kadına dışarıdan yüksek dozda gonadotropin (FSH ve LH) verilmesi durumunda ovaryumda oogenez süreci yeniden başlar.
- D) Genç bireyde döngü boyunca gözlenen hormonal dalgalanmalar, hipofiz bezinin ovaryumdan tamamen bağımsız olarak çalıştığını kanıtlar.
- E) Folikül rezervinin tükenmesi hipotalamusun GnRH salgısını tamamen durdurarak eşey hormonlarının dengesini bozar.
35.
Bir biyoloji öğrencisinin üreme kanallarının (vas deferens ve fallopi tüpleri) kapalı olduğu sağlıklı bireylerden derlediği verilere göre; erkekte sperm üretimi ve testosteron salgısı normal seyrederken semende sperme rastlanmamış, kadında ise oogenez, hormon salgısı ve menstrual kanamalar sürerken döllenme engellenmiştir. Elde edilen bu verilere göre erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Vas deferens ve fallopi tüpleri, eşeysel hormonların hedef dokulara taşınmasında doğrudan görev yapan kanallardır.
- B) Fallopi tüplerinin kapalı olması, yumurtalıklarda folikül gelişimini ve hipofiz hormonlarına verilen yanıtı engeller.
- C) Erkekte vas deferens kanallarının kapatılması, testislerde sperm oluşumunu sağlayan mayoz bölünmeyi durdurur.
- D) Kadında menstrual döngüye bağlı rahim içi değişimlerin gerçekleşmesi, yumurta kanalında döllenme olmasına bağlıdır.
- E) Eşeysel hormonlar hedef dokulara kan dolaşımıyla taşındığından gamet kanallarının kapalı olması hormonal işleyişi durdurmaz.
36.
Bir öğrencinin 28 günlük düzenli menstrual döngüye sahip sağlıklı bir kadından derlediği fizyolojik veriler şunlardır: • 1–13. günler: Bazal vücut sıcaklığı ortalama 36,4 °C olup kanda östrojen düzeyi artar. • 14. gün: LH artışını takiben ovulasyon gerçekleşir. • 15–26. günler: Bazal vücut sıcaklığı 36,9 °C'ye yükselir ve kanda progesteron seviyesi yüksek seyreder. • 27–28. günler: Progesteron seviyesi hızla düşer, vücut sıcaklığı geriler ve menstrüasyon başlar. Bu verilere göre dişi üreme sisteminin işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Luteal evrede vücut sıcaklığının yüksek kalmasını sağlayan temel etken hipofiz ön lobundan salgılanan FSH hormonudur.
- B) Döngü sonunda vücut sıcaklığının düşmesi, kanda hCG hormonunun en yüksek seviyeye ulaşmasından kaynaklanır.
- C) Progesteron hormonunun kandaki artışı vücut sıcaklığında yükselmeye, düzeyinin düşmesi ise sıcaklığın gerilemesine ve endometriyumun yıkımına yol açar.
- D) Folikül evresinde östrojen seviyesinin yükselmesi, vücut sıcaklığının menstrual döngüdeki en yüksek değerine ulaşmasını sağlar.
- E) Yumurtalıktan ikincil oositin atılması, ancak bazal vücut sıcaklığının 36,9 °C'ye ulaşıp sabitlenmesiyle tetiklenir.
37.
Bir öğrencinin sağlıklı bir erkekte gerçekleşen spermatogenez sürecindeki hücrelere ilişkin bilimsel kaynaklardan derleyip kaydettiği veriler şöyledir: Spermatogonyum: 2n (46) kromozomlu olup hücre başına DNA miktarı 2c'dir.Birincil spermatosit: 2n (46) kromozomlu olup interfazda DNA eşlenmesi tamamlandığından hücre başına DNA miktarı 4c'dir.İkincil spermatosit: Mayoz I tamamlandığında oluşan n (23) kromozomlu hücre olup DNA miktarı 2c'dir.Spermatit: Mayoz II tamamlandığında oluşan n (23) kromozomlu hücre olup DNA miktarı c'dir.Sperm hücresi: Spermatitin kamçı ve akrozom kazanarak farklılaşmasıyla oluşan n (23) kromozomlu hücre olup DNA miktarı c'dir.Bu verilere göre erkek üreme sisteminde spermatogenez süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) İkincil spermatositlerin oluşumu sırasında kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesi gerçekleşir.
- B) Spermatitlerin sperm hücresine dönüşümü sürecinde mayoz II tamamlanarak DNA miktarı yarıya iner.
- C) Birincil spermatosit ile ikincil spermatosit hücrelerinin taşıdığı toplam DNA miktarları birbirine eşittir.
- D) Spermatogonyumdan birincil spermatosit oluşumu sürecinde mayoz I bölünmesi tamamlanır.
- E) Mayoz I evresinde homolog kromozomların ayrılması kromozom sayısını yarıya indirirken mayoz II evresinde kardeş kromatitlerin ayrılması hücre başına düşen DNA miktarını yarıya indirir.
38.
Menstrual döngüleri takip edilen iki sağlıklı kadından döngünün 26. gününde alınan verilerde; K bireyinde progesteron hormonunun taban düzeye indiği, hCG hormonunun bulunmadığı ve endometriyumun parçalanmaya başladığı, L bireyinde ise progesteron düzeyinin yüksek kaldığı, kanda hCG hormonunun saptandığı ve endometriyum kalınlığının korunduğu belirlenmiştir. Elde edilen bu verilere göre dişi üreme sisteminin işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) K bireyinde progesteron miktarının azalması, hipofiz ön lobundan LH salgısını artırarak yeni bir ovulasyon sürecini başlatmıştır.
- B) L bireyinde döllenmenin gerçekleşmesiyle oluşan embriyonik dokulardan salgılanan hCG hormonu, korpus luteumun yıkımını önleyerek progesteron üretiminin devamlılığını sağlamıştır.
- C) L bireyinde korpus luteum dejenere olduğu için kanda yüksek kalan progesteron hormonu doğrudan plasenta tarafından üretilmektedir.
- D) K bireyinde endometriyum dokusunun parçalanması, kandaki östrojen ve progesteron hormonlarının kritik eşik değerinin üzerine çıkmasından kaynaklanır.
- E) L bireyinin kanında tespit edilen hCG hormonu, yumurtalıktaki yeni folikül hücreleri tarafından üretilerek döllenmiş yumurtanın rahme tutunmasını sağlar.
39.
Bir biyoloji öğrencisinin hipofiz ön lobundan salgılanan gonadotropinlerin erkek ve dişi üreme sistemlerindeki etkilerine ilişkin derlediği verilere göre; FSH erkekte Sertoli hücrelerini uyararak spermatogenezi, dişide ise folikül hücrelerini uyararak oosit gelişimini ve östrojen sentezini sağlar. LH ise erkekte Leydig hücrelerinden testosteron salgılanmasını tetiklerken dişide ovulasyonu ve korpus luteumdan progesteron ile östrojen üretimini denetler. Buna göre erkek ve dişi üreme sistemlerinin hormonal işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Hipofizden salgılanan gonadotropinler, hem erkek hem de dişi bireylerde gamet üretimini ve eşey hormonlarının sentezini aynı hedef hücre tipi üzerinden gerçekleştirir.
- B) FSH yalnızca dişi bireylerde gamet oluşumunu uyarırken erkekte gamet üretiminin başlaması ve sürdürülmesi sadece LH etkisiyle yürütülür.
- C) Eşeysel steroid hormonların üretimi erkeklerde yalnızca hipofiz bezinde gerçekleşirken dişilerde doğrudan ovaryum hücrelerinde tamamlanır.
- D) LH salgısı, erkekte gametlerin mayoz bölünmesini doğrudan başlatırken dişide folikül gelişimini başlatıp oositin olgunlaşmasını sağlar.
- E) Aynı ön hipofiz hormonları, erkek ve dişi üreme sistemlerindeki cinsiyete özgü farklı hedef hücreleri uyararak hem gamet gelişimini hem de eşey hormonlarının salgılanmasını düzenler.
40.
Bir araştırmacının insan eşey hücrelerinin yapısal bileşenleri ve bu bileşenlerin işlevlerine ilişkin derlediği veriler şöyledir: • Akrozom: Yalnızca spermde bulunur; yumurta örtülerini eriten hidrolitik enzimleri taşır. • Zona pellucida: Yalnızca yumurtada bulunur; türe özgü sperm bağlanmasını sağlar ve polispermiyi (birden fazla spermin girişini) engeller. • Mitokondri dağılımı: Spermde orta kısımda spiral dizilimle kamçı hareketine enerji sağlar; yumurtada ise tüm sitoplazmaya dağılmış olup erken embriyonik evrelerin enerji ihtiyacını karşılar. • Sitoplazma hacmi: Spermde sitoplazma hareketi kolaylaştırmak amacıyla asgari düzeye indirilmiştir; yumurtada ise erken gelişimi destekleyecek zengin vitellüs depoları bulunur. Bu verilere göre erkek ve dişi gametlerinin yapısal ve işlevsel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Spermin döllenmeyi gerçekleştirebilmesi için gerekli olan tüm enerji ve yapısal organeller yumurtanın sitoplazmasından karşılanır.
- B) Zona pellucida, spermin akrozomundaki sindirim enzimlerinin salgılanmasını tamamen durdurarak dölleme sürecini sonlandırır.
- C) Sperm hücresinde sitoplazmanın indirgenmiş olması, embriyonun ilk mitoz bölünmelerinde gereksinim duyduğu besin maddelerinin spermden aktarılmasını sağlar.
- D) Gametlerin sahip olduğu yapısal farklılaşmalar; spermin aktif hareket ederek hedef hücreye ulaşmasına, yumurtanın ise döllenme denetimi ile embriyonun ilk besin gereksinimini karşılamasına olanak tanır.
- E) Mitokondrilerin spermin orta kısmında toplanmış olması, döllenme sonrasında oluşacak zigotun mitokondriyal kalıtımının sadece babadan aktarılmasını garanti eder.
41.
Bir biyoloji öğretmeninin erkek ve dişi üreme sistemlerinin anatomik ve fizyolojik özelliklerine ilişkin tahtaya yazdığı karşılaştırma bilgileri şöyledir: Gamet üretiminin sürekliliği: Erkeklerde ergenlikle başlayıp yaşam boyu sürdürülebilirken dişilerde menopoz süreciyle sona erer.Boşaltım sistemiyle anatomik bağlantı: Erkeklerde üretra hem spermin hem de idrarın atıldığı ortak kanaldır; dişilerde ise üreme kanalı (vajina) ile idrar kanalı (üretra) birbirinden tamamen bağımsız açıklıklara sahiptir.Bu verilere göre erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Dişi üreme sisteminde gamet üretimi ergenlikten sonra sınırsız kök hücre bölünmesiyle devam eder.
- B) Erkeklerde idrar kesesi doğrudan vas deferens kanalına bağlanarak boşaltımı gerçekleştirir.
- C) Dişilerde menstrual döngü boyunca atılan doku ve sıvılar üretra yoluyla vücut dışına iletilir.
- D) Erkeklerde üreme ve boşaltım ürünleri aynı kanaldan dışarı atılırken dişilerde gamet iletimi ile idrar atılımı ayrı kanallardan gerçekleşir.
- E) Erkek üreme sisteminde idrar ve seminal sıvı aynı anda üretradan geçerek vücuttan uzaklaştırılır.
42.
Bir araştırmacının testislerin farklı sıcaklık ortamlarındaki işlevlerine ilişkin derlediği veriler şöyledir: • Skrotum (34–35 °C): Mayoz bölünme normal seyreder, hareket yeteneğine sahip sağlıklı spermler üretilir, testosteron salgılanır. • Karın Boşluğu (37 °C): Mayoz bölünme durur, fonksiyonel sperm üretilemez, testosteron salgılanması normal düzeyde devam eder. Bu verilere göre erkek üreme sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Spermatogenez ile androjen üretimi vücut içi sıcaklık değişimlerine tamamen aynı duyarlılığı gösterir.
- B) Spermatogenez vücut içi sıcaklıktan daha serin bir ortam gerektirirken Leydig hücrelerinin hormon salgılama işlevi vücut sıcaklığında da sürdürülebilir.
- C) Karın boşluğundaki yüksek sıcaklık hipofizden salgılanan gonadotropinleri etkisizleştirerek sperm üretimini durdurur.
- D) Skrotumun vücut dışında konumlanması yalnızca spermlerin depolanmasını ve hareket kazanmasını sağlayan kanalları koruma amacı taşır.
- E) Karın boşluğunda kalan testislerde mayoz bölünmenin durması testosteron hormonunun yeterli düzeyde üretilememesinden kaynaklanır.
43.
Bir öğrencinin sağlıklı bir kadının menstrual döngüsündeki hormonal etkileşimlere yönelik kaydettiği veriler şunlardır: • Folikül evresinin başında orta düzeydeki östrojen, hipofizin FSH salgısını baskılayarak çok sayıda folikülün aynı anda gelişmesini engeller. • Folikül evresinin sonunda kanda kritik eşiğe ulaşan yüksek östrojen, hipofizden LH salgısını uyararak ovulasyonu tetikler. • Luteal evrede korpus luteumdan salgılanan yüksek progesteron ve östrojen, FSH ve LH salgısını baskılayarak döngü sürerken yeni bir folikülün olgunlaşmasını durdurur. Bu verilere göre dişi üreme sisteminin hormonal işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Östrojen hormonu kandaki derişimine ve döngü evresine bağlı olarak hipofiz bezi üzerinde hem negatif hem de pozitif geri bildirim yapabilir.
- B) Luteal evredeki yüksek progesteron derişimi hipofizi uyararak ovulasyon sürecinin yeniden başlamasını sağlar.
- C) Folikül evresi boyunca kanda östrojen miktarının artması hipofiz üzerinde daima baskılayıcı etki oluşturur.
- D) Hipofizin LH salgısının en yüksek seviyeye ulaşması için korpus luteumun varlığı ve progesteron üretimi zorunludur.
- E) Korpus luteum evresinde salgılanan hormonlar hipofizden FSH üretimini uyararak yeni bir folikülün gelişimini başlatır.
44.
Erkek üreme sisteminde yer alan yardımcı bezlerin (seminal kesecik, prostat bezi ve Cowper bezi) ürettiği seminal sıvı; spermlerin enerji ihtiyacını karşılayan fruktoz, spermleri koruyan ve hareketini kolaylaştıran mukus ile asidik ortamı nötralize eden alkali salgılar içerir. Elde edilen bu verilere göre erkek üreme sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Seminal sıvıyı üreten yardımcı bezler, spermlerin seminifer tüpçükler içinde mayoz bölünmesini ve kuyruk yapısı kazanmasını doğrudan denetler.
- B) Prostat bezi ve seminal kesecik salgıları, spermlerle epididimis kanalında karışarak bu hücrelere döllenme ve hareket yeteneğini kazandırır.
- C) Yardımcı bezler doğrudan kana testosteron salgılayarak erkek üreme sistemindeki ikincil eşeysel özelliklerin sürdürülmesini sağlar.
- D) Seminal sıvının alkali özelliği, spermlerin hem erkek üretrasındaki hem de dişi üreme kanalındaki asidik koşullardan korunmasını sağlar.
- E) Seminal sıvıdaki fruktoz, testislerdeki spermatogonyumların mitoz bölünmelerle çoğalması sürecinde temel enerji kaynağı olarak kullanılır.
45.
Bir biyoloji öğrencisinin erkek ve dişi üreme sistemlerinde gamet oluşumu (gametogenez) süreçlerine ilişkin güvenilir kaynaklardan derleyip kaydettiği karşılaştırma tablosu şöyledir: • Gametogenezin Başlangıcı: Erkeklerde ergenlik döneminde başlar; dişilerde embriyonik evrede başlar ve ergenliğe kadar profaz I evresinde duraklar. • Bir Primer (Birincil) Hücreden Oluşan Fonksiyonel Gamet Sayısı: Erkeklerde 4 eşit ve hareketli sperm; dişilerde 1 olgun yumurta (ve dejenere olan kutup cisimcikleri). • Sitoplazma Bölünmesinin Niteliği: Erkeklerde sitoplazma hücreler arasında eşit bölünür; dişilerde sitoplazmanın neredeyse tamamı tek bir hücreye aktarılır. • Mayoz Bölünmenin Tamamlanma Yeri ve Zamanı: Erkeklerde testislerde kesintisiz tamamlanır; dişilerde metafaz II evresinde atılan ikincil oosit ancak spermle döllenirse mayoz II tamamlanır. Öğrencinin kaydettiği bu verilere dayanılarak aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılabilir?
- A) Dişilerde sitoplazmanın tek bir hücreye aktarılması ve döllenme gerçekleşmeden mayozun tamamlanmaması, embriyonun ilk gelişim evreleri için madde tasarrufu ve kaynak güvencesi sağlar.
- B) Erkeklerde spermatogenez sonucu oluşan spermlerin her biri farklı miktarlarda sitoplazma içerdiğinden dölleme yetenekleri eşit değildir.
- C) Dişilerde mayoz bölünmenin embriyonik dönemde tamamen sonuçlanması, menopoza kadar yeni birincil oosit üretiminin sürmesini sağlar.
- D) Erkek üreme sisteminde mayoz II evresinin tamamlanabilmesi için spermin mutlaka dişi üreme kanalına aktarılması gerekir.
- E) Oogenez sırasında oluşan kutup cisimcikleri eşit sitoplazma paylaştıkları için gerektiğinde döllenerek embriyo oluşturabilir.
46.
Bir öğrencinin erkek üreme sisteminde sperm oluşumu ve hormonal düzenlemede rol alan iki farklı hücre grubuna yönelik kaydettiği veriler şunlardır: X hücresi: Hipofiz ön lobundan salgılanan LH ile uyarılır; androjen (testosteron) üretimini gerçekleştirir.Y hücresi: Hipofiz ön lobundan salgılanan FSH ile uyarılır; spermatogenik hücreleri besleyip destekler ve kan-testis bariyerini kurar.Bu verilere göre özellikleri belirtilen X ve Y hücreleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) X hücreleri seminifer tüpçüklerin arasına dağılmış Leydig hücreleri, Y hücreleri ise tüpçük yapısında yer alan Sertoli hücreleridir.
- B) X hücreleri Sertoli hücreleri olup doğrudan sperm hücrelerine dönüşürken, Y hücreleri Leydig hücreleridir.
- C) X hücreleri epididimis kanalında yer alırken, Y hücreleri vas deferens kanalında sperm depolanmasını sağlar.
- D) Her iki hücre grubu da seminal kesecik içinde bulunarak spermlerin hareketini kolaylaştıran sıvıyı üretir.
- E) X hücreleri mayoz bölünmeyle doğrudan spermleri oluştururken, Y hücreleri prostat bezinin çalışmasını denetler.
47.
Bir öğrencinin dişi üreme sisteminin yapısı ve işleyişi üzerine yaptığı araştırmada kaydettiği veriler şunlardır: Yumurtalık (ovaryum): Oogenez sürecinde ikincil oositin oluşturulması ve eşeysel hormonların salgılanmasıYumurta kanalı (fallopi tüpü): Atılan ikincil oositin taşınması, spermle karşılaşarak döllenmenin gerçekleşmesi ve zigotun ilk mitoz bölünmeleriRahim (uterus): Blastosist evresindeki embriyonun iç tabakaya (endometriyum) tutunması ve doğuma kadar gelişimiBu verilere göre dişi üreme sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Döllenme olayı ve oluşan zigotun ilk mitoz bölünmeleri uterus boşluğuna ulaşmadan önce yumurta kanalında gerçekleşir.
- B) Oogenez süreci uterusun iç çeperinde başlayıp yumurta kanalında tamamlanır.
- C) Embriyonun rahim duvarına tutunabilmesi için önce ovaryum içinde blastosist evresine kadar gelişmesi gerekir.
- D) Döllenmemiş ikincil oosit, segmentasyon bölünmelerini fallopi tüpünde tamamladıktan sonra vücut dışına atılır.
- E) Yumurtalıktan atılan hücre, ilk mitoz bölünmelerini spermle karşılaşmadan doğrudan uterus dokusunda gerçekleştirir.
48.
Dişi üreme sisteminin yapısını ve işleyişini inceleyen bir öğrenci; folikül evresinde kanda artan östrojenin endometriyumda mitozu uyardığını, ovulasyon sonrası korpus luteumdan salgılanan yüksek progesteronun ise endometriyum bezlerini aktifleştirerek dokuyu embriyonun tutunmasına elverişli hale getirdiğini kaydetmiştir. Öğrenci ayrıca döllenme gerçekleşmediğinde korpus luteumun dejenere olmasıyla progesteron düzeyinin hızla azaldığını ve parçalanan endometriyum dokusunun menstrüasyonla atıldığını tespit etmiştir. Buna göre toplanan verilerden yola çıkılarak dişi üreme sisteminin işleyişiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?
- A) Folikül evresinde endometriyumun mitozla kalınlaşması doğrudan progesteron hormonunun artışıyla tetiklenir.
- B) Korpus luteumun gelişimi ve kanda progesteron derişiminin yüksek kalması menstrüasyon kanamasını başlatır.
- C) Döllenme gerçekleşmediği durumlarda korpus luteum etkinliğini artırarak endometriyumun parçalanmasını önler.
- D) Endometriyumun kalınlaşması ve salgısal olgunluğa erişmesi ardışık olarak farklı hormonların denetiminde gerçekleşir.
- E) Menstrual döngü boyunca endometriyum duvarının yapısı ve salgı kapasitesi yumurtalık hormonlarından bağımsız yürütülür.
49.
Erkek üreme sistemi üzerine yapılan bir araştırmada; seminifer tüpçüklerde oluşan spermlerin kuyruk taşımalarına rağmen aktif hareket yeteneğinden yoksun olduğu, bu hücrelerin epididimis kanalında hareket ve dölleme yeteneği kazandığı, vas deferens kanalında ise yardımcı bez salgılarıyla birleşerek taşındığı kaydedilmiştir. Elde edilen bu verilere göre erkek üreme sisteminin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- A) Spermlerin kamçı oluşturarak farklılaşması ve dölleme yeteneği kazanması yalnızca vas deferens kanalında gerçekleşir.
- B) Seminifer tüpçüklerde mayoz bölünmesini tamamlayan hücreler, başka bir yapıya aktarılmadan doğrudan döllenmeyi sağlar.
- C) Yardımcı bezlerin salgıladığı seminal sıvılar, spermlerin epididimiste kamçı kazanarak olgunlaşmasını tetikler.
- D) Erkek üreme sisteminde spermlerin üretilmesi, olgunlaşması ve vücuttan atılması yalnızca testis dokusunda tamamlanır.
- E) Spermlerin yapısal olarak üretilmesi döllenme için tek başına yeterli olmayıp işlevsel olgunluk diğer kısımların katkısıyla kazanılır.
50.
Sağlıklı bir erkekte kanda inhibin hormonu düzeyi normalin üzerine çıktığında yalnızca hipofiz ön lobundan salgılanan FSH miktarı azalırken testosteron hormonu düzeyi arttığında hem hipotalamustan GnRH hem de hipofizden LH salgısı baskılanmaktadır. Bu verilere göre erkek üreme sisteminin hormonal denetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Testosteron düzeyinin yükselmesi, Sertoli hücrelerini doğrudan uyararak FSH salgılanmasını artırır.
- B) İnhibin hormonu, hipotalamus üzerinden GnRH salgısını baskılayarak her iki hipofiz hormonunun da üretimini durdurur.
- C) İnhibin artışına bağlı olarak FSH'nin baskılanması, Leydig hücrelerinin LH tarafından uyarılmasını doğrudan engellemez.
- D) LH salgısının azalması, öncelikle Sertoli hücrelerinin işlevini yitirmesine ve sperm beslenmesinin durmasına yol açar.
- E) Testosteron ve inhibin hormonları, hedef aldıkları merkezlerde pozitif geri bildirim oluşturarak spermatogenezi hızlandırır.
51.
Bir araştırmacı, bir kültür bitkisine ait tohumların çimlenmesinde ışığın gerekli bir faktör olup olmadığını kontrollü bir deneyle belirlemek istemektedir. Buna göre araştırmacının amacına ulaşabilmesi için kurması gereken en uygun deney tasarımı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Farklı nem miktarlarına sahip iki ortamdan birini aydınlıkta, diğerini karanlıkta bekleterek çimlenme yüzdelerini kaydetmek
- B) Özdeş tohumları havası vakumlanmış ortamlarda aydınlık ve karanlık koşullarda tutarak embriyo gelişimini izlemek
- C) Sıcaklık, nem ve oksijen değerleri özdeş ve uygun tutulan iki ortamdan birini sürekli aydınlıkta, diğerini tamamen karanlıkta tutarak çimlenme durumlarını karşılaştırmak
- D) Tohumların bir grubunu kuru pamukta aydınlıkta, diğer grubunu ise nemli pamukta karanlıkta bekleterek kök çıkışını gözlemlemek
- E) Farklı bitki türlerinden alınan tohumları aynı aydınlık ortamda farklı sıcaklıklara maruz bırakarak çimlenme sürelerini ölçmek
52.
Tam çiçek yapısına sahip bir bitki türünü inceleyen bir araştırmacı, erkek organın başçıklarından polenlerin döküldüğü evrede dişi organ tepeciğinin henüz reseptif (alıcı) olmadığını, polen dökümü bittikten sonra ise tepeciğin salgı üreterek olgunlaştığını gözlemlemiştir. Yapılan bu bilimsel gözlem, çiçeğin kısımlarındaki olgunlaşma zamanı farklılığının doğrudan hangi amaca yönelik olduğunu kanıtlar?
- A) Döllenme olmaksızın tohum taslağında partenokarpik meyve gelişimini başlatmaya
- B) Taç yaprakların tozlaştırıcıları çekme süresini uzatarak nektar salgısını artırmaya
- C) Kendi kendine tozlaşmayı engelleyerek yabancı tozlaşma yoluyla genetik çeşitliliği artırmaya
- D) Çanak yaprakların tomurcuğu koruma işlevini tamamlayıp fotosentez ürünlerini depolamasına
- E) Polen tüpünün dişicik borusunda daha hızlı ilerlemesini sağlayarak tohum sayısını yükseltmeye
53.
İnsanda zigotun segmentasyon evresinde art arda gerçekleştirdiği hızlı mitoz bölünmeler sürecinde, blastomerlerin çekirdek/sitoplazma oranı ile embriyodaki toplam DNA miktarındaki değişim aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Azalır — Azalır
- B) Azalır — Değişmez
- C) Değişmez — Artar
- D) Artar — Artar
- E) Artar — Değişmez
54.
Bir araştırmacı, dormansi hâlindeki özdeş tohumların çimlenmesinde ortamdaki oksijen gazının etkisini incelemek amacıyla kontrollü bir deney tasarlamaktadır. Araştırmacının bu amaca ulaşabilmesi için deneyinde belirlemesi gereken bağımsız değişken ile sabit tutulması gereken kontrol değişkenleri aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
- A) Bağımsız Değişken: Sıcaklık derecesi — Sabit Tutulan Değişkenler: Nem miktarı ve tohum sayısı
- B) Bağımsız Değişken: Oksijen varlığı — Sabit Tutulan Değişkenler: Sıcaklık, nem miktarı ve tohum sayısı
- C) Bağımsız Değişken: Çimlenme yüzdesi — Sabit Tutulan Değişkenler: Oksijen derişimi ve ışık şiddeti
- D) Bağımsız Değişken: Nem miktarı — Sabit Tutulan Değişkenler: Oksijen oranı ve ortam sıcaklığı
- E) Bağımsız Değişken: Tohum türü — Sabit Tutulan Değişkenler: Oksijen varlığı ve ortam basıncı
55.
Bir araştırmacı, özdeş tohumlar kullanarak hazırladığı iki deney kabından birini normal hava koşullarında, diğerini ise havası tamamen boşaltılmış fanusta tutmuş; her iki kaba da eşit miktarda su vererek ortamları 25 °C sıcaklıkta sabit tutmuştur. Süreç sonunda yalnızca normal hava alan kaptaki tohumların çimlendiği gözlendiğine göre, bu deneydeki bağımsız değişken ve deneyden çıkarılacak doğru sonuç aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
- A) Bağımsız değişken: Oksijen varlığı; Sonuç: Çimlenmenin gerçekleşebilmesi ve dormansinin kırılması için ortamda oksijen bulunması zorunludur.
- B) Bağımsız değişken: Sıcaklık değeri; Sonuç: Enzimlerin aktifleşmesi için ortam sıcaklığının belirli bir eşik değerin üzerine çıkması gerekir.
- C) Bağımsız değişken: Çimlenme durumu; Sonuç: Kuru tohumların metabolik faaliyetlerini başlatabilmesi için suyun varlığı tek başına yeterlidir.
- D) Bağımsız değişken: Su miktarı; Sonuç: Tohum kabuğunun çatlaması ve embriyonun dışarı çıkması yalnızca sıvı su ile sağlanır.
- E) Bağımsız değişken: Işık şiddeti; Sonuç: Embriyonun ilk yaprakları oluşturabilmesi için klorofilin ışıkla uyarılması şarttır.
56.
Bir araştırmacı, dormansi evresindeki buğday tohumlarının çimlenmesinde serbest oksijen varlığının etkisini kontrollü bir deneyle kanıtlamak istemektedir. Araştırmacı, her iki gruba eşit sayıda özdeş tohum eklemiş ve ortamları 25 °C sabit sıcaklıkta tutmuştur. Buna göre araştırmacının amacına ulaşabilmesi için deney ve kontrol gruplarında uygulaması gereken en uygun işlem aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Birinci grubu aydınlık, ikinci grubu ise tamamen karanlık ortamda bekleterek fotoperiyodun çimlenmeye etkisini karşılaştırmak
- B) Birinci grubu kuru pamuk üzerinde, ikinci grubu ise saf suyla ıslatılmış nemli pamuk üzerinde bekleterek su alımını izlemek
- C) Birinci gruptaki tohumları kaynatılıp soğutulmuş ve üzeri sıvı yağ tabakasıyla kapatılmış suya, ikinci gruptaki tohumları ise oksijence zengin nemli ortama yerleştirmek
- D) Birinci gruba giberellin hormonu uygularken ikinci grubu apsisik asit çözeltisiyle muamele ederek dormansi süresini ölçmek
- E) Birinci grubu 5 °C sıcaklıktaki soğuk hava deposunda, ikinci grubu ise 35 °C sıcaklıktaki etüvde bekleterek enzim aktivitesini gözlemlemek
57.
Özdeş tohumlar kullanılarak hazırlanan bir deneyde; nem, sıcaklık ve tohum sayısı sabit tutulmuş, birinci düzenek normal hava içeren, ikinci düzenek ise havası vakumlanmış kapalı bir kaba yerleştirilmiştir. Yalnızca birinci düzenekte çimlenmenin gerçekleştiği bu deneyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Deneyde fotosentez hızı bağımlı değişken olarak ölçülmüş ve çimlenmede kloroplast etkinliğinin zorunlu olduğu kanıtlanmıştır.
- B) Ortamdaki oksijen varlığı bağımsız değişken olup çimlenmenin gerçekleşebilmesi için hücresel solunumun sürdürülmesi gereklidir.
- C) İkinci düzenekteki tohumların çimlenememesi, tohum kabuğunun su geçirgenliğini yitirerek dormansiyi kalıcı hale getirmesinden kaynaklanır.
- D) Deneydeki tohum sayısı ile ortam nemi bağımlı değişken, çimlenme başarısı ise araştırmacı tarafından kontrol edilen sabit değişkendir.
- E) Çimlenmenin tamamlanabilmesi için tohum embriyosunun dış çevreden organik besin almasını sağlayan faktörler incelenmiştir.
58.
Tam bir çiçeğin kısımları ve bu kısımların tozlaşma, döllenme ile tohum ve meyve oluşumundaki görevleriyle ilgili yapılan bilimsel gözlemler dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Çiçek tozlarının üretildiği başçıkları uzaklaştırılan bir çiçek, yabancı tozlaşma ile tohum oluşturabilir.
- B) Döllenme sürecinin ardından tohum taslağı tohumu, yumurtalık dokusu ise meyveyi meydana getirir.
- C) Renkli ve kokulu taç yaprakları bulunmayan çiçeklerde böceklerle tozlaşma olasılığı önemli ölçüde azalır.
- D) Dişi organın tepeciğinin kesilip uzaklaştırılması durumunda polen tüpü doğrudan tohum taslağında gelişir.
- E) Çanak yapraklar, tomurcuk evresindeki çiçeğin iç kısımlarını dış etkenlere karşı koruyucu bir işleve sahiptir.
59.
Tam bir çiçeğin kısımları üzerinde inceleme yapan bir araştırmacı; çanak yaprak, taç yaprak, erkek organ ve dişi organın morfolojik yapılarını ve üremedeki işlevlerini gözlemlemiştir. Bu gözlem verilerine dayanarak tohum ve meyve oluşumu süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Polenlerin üretildiği başçık dokusu, döllenmeden sonra etlenerek gerçek meyveyi meydana getirir.
- B) Taç yapraklar döllenme sonrasında kalıcılaşarak tohum taslağını mekanik etkilere karşı koruyan tohum kabuğuna dönüşür.
- C) Dişi organdaki tohum taslağında gerçekleşen çift döllenme sonucunda tohum, gelişen yumurtalık dokusundan ise meyve oluşur.
- D) Çanak yapraklar böcekleri çekerek tozlaşmayı sağlarken erkek organın tepecik kısmı polenleri kabul eder.
- E) Çiçek tablası üzerindeki erkek organın filament bölümü, döllenmenin tamamlanmasıyla birlikte doğrudan embriyoyu oluşturur.
60.
Tam bir çiçeğin kısımlarını ve üreme sürecini inceleyen bir araştırmacı; renkli taç yaprakların böcekleri çektiğini, başçıkta üretilen polenlerin tepeciğe ulaştığını, döllenme sonrasında ise tohum taslağının tohuma, yumurtalığın meyveye dönüştüğünü kaydetmiştir. Bu gözlem verilerine dayanarak çiçeğin kısımları ve görevleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
- A) Taç yaprakların sahip olduğu görsel özellikler, biyotik faktörlerle gerçekleşen tozlaşma verimini artırır.
- B) Erkek organın başçığında oluşan polenlerin dişi organın tepeciğine ulaşması, döllenme için ön koşuldur.
- C) Döllenme tamamlandıktan sonra tohum taslağı etli meyveye, yumurtalık dokusu ise tohum kabuğuna dönüşür.
- D) Dişi organın tepecik bölümü, tozlaşma sırasında polen taneciklerinin tutunup çimlenmesini sağlar.
- E) Çiçek organlarının eş güdümlü çalışması, tohum ve meyve oluşumuyla sonuçlanan eşeyli üremeyi destekler.
61.
Tam bir çiçeğin kısımlarını ve bu kısımların üremedeki görevlerini inceleyen bir araştırmacının yaptığı bilimsel gözlemlere göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Taç yapraklar, polenlerin üretildiği yapıları taşıyarak döllenme sonrasında doğrudan tohum taslağına dönüşür.
- B) Dişi organın yumurtalık bölümü, çift döllenme gerçekleştikten sonra gelişip farklılaşarak tohumu çevreleyen meyveyi oluşturur.
- C) Erkek organın başçık kısmı, tozlaşmanın ardından polen tüpünün boyuncuk boyunca ilerlemesini sağlayarak embriyoyu meydana getirir.
- D) Çanak yapraklar, polenlerin çimlendiği yapışkan yüzeyi oluşturarak tohumun çimlenmesine kadar geçen sürede besin depolar.
- E) Dişi organın tepecik bölümü, tohum kabuğunu oluşturarak tohumun olgunlaşma evresinde dormansi sürecini başlatır.
62.
Tam bir çiçeğin kısımları üzerinde inceleme yapan bir araştırmacı; çanak yaprak, taç yaprak, erkek organ ve dişi organın yapısal özelliklerini tozlaşma, döllenme, tohum ve meyve oluşumu süreçleriyle ilişkilendirmiştir. Çiçeğin kısımları ve bu kısımların üreme sürecindeki işlevleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Başçıkta üretilen polenlerin dişi organ tepeciğine ulaşmasıyla birlikte döllenme süreci doğrudan tamamlanır.
- B) Tohum taslağının döllenmesi ve gelişimiyle tohum, yumurtalığın etlenip farklılaşmasıyla da meyve oluşur.
- C) Taç yapraklar fotosentez yaparak tohumu beslerken çanak yapraklar renkleriyle tozlaştırıcı böcekleri çeker.
- D) Dişi organdaki boyuncuk dokusu döllenme sonrasında sertleşerek tohum kabuğunu meydana getirir.
- E) Erkek organdaki sapçık bölümü, mikrosporların mayoz bölünmeyle polen tanelerine dönüştüğü yerdir.
63.
Tam bir çiçeğe ait kısımların üremedeki işlevlerini araştıran bir öğrenci, incelediği çiçekte dişi organın tepecik (stigma) kısmının mekanik olarak tahrip edildiğini ve bu durumun üreme süreçlerini engellediğini gözlemlemiştir. Bu çiçeğin üreme döngüsünde aksayan ilk olay ve bu aksaklığın doğrudan engellediği süreç aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Polenlerin tutunması ve çimlenmesi - Tohum taslağında döllenmenin gerçekleşmesi
- B) Başçıkta mikrospor üretimi - Polen tüpünün ovaryuma doğru uzaması
- C) Çanak yaprakların fotosentez yapması - Taç yaprakların böcekleri çekmesi
- D) Yumurtalıkta embriyo kesesi gelişimi - Başçığın polenleri serbest bırakması
- E) Meyve kabuğunun kalınlaşması - Tohumun dormansi evresine girmesi
64.
Tam bir çiçeğe ait kısımların üremedeki işlevlerini araştıran bir öğrenci, gelişim evresindeki bir çiçekten yalnızca taç yaprakları (petal) ve başçıkları (anter) cerrahi yöntemle uzaklaştırmıştır. Doğal ortamında gözlemlenen bu çiçekte tozlaşmanın ve tohum oluşumunun devam edebilmesi için aşağıdaki durumlardan hangisinin gerçekleşmesi zorunludur?
- A) Çiçeğin tepeciğine aynı türe ait başka bir çiçekten polen taşınması
- B) Çiçeğin çanak yapraklarının fotosentez hızını artırarak nektar üretmesi
- C) Dişi organın boyuncuk kısmında kendi kendine mayoz bölünmenin başlatılması
- D) Yumurtalığın döllenme gerçekleşmeden doğrudan tohum kabuğunu oluşturması
- E) Çiçek tablasının rüzgârı yakalamak amacıyla yüzey alanını genişletmesi
65.
Tam bir çiçeğe ait kısımların incelendiği bir laboratuvar çalışmasında, polen tüpünün ulaştığı ve çift döllenme sürecinin ardından tohum taslağını barındıran yapının özellikleri gözlemlenmiştir. Bu bilimsel gözlemde incelenen ve döllenme sonrasında gelişerek meyveye dönüşen çiçek kısmı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Başçık (Anter)
- B) Yumurtalık (Ovaryum)
- C) Tepecik (Stigma)
- D) Taç yaprak (Petal)
- E) Çanak yaprak (Sepal)
66.
Kapalı tohumlu bir bitkinin tam çiçeğini inceleyen bir araştırmacı, çiçek kısımlarının tozlaşma, döllenme ve tohum ile meyve oluşumu süreçlerindeki görevlerini kaydetmektedir. Buna göre, çiçeğin kısımları ve bu kısımların işlevleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Başçıkta mayoz bölünmeyle oluşan polenler, doğrudan tohum taslağına geçerek meyve etini oluşturur.
- B) Taç yapraklar, renk ve kokularıyla tozlaştırıcıları çekerken döllenme sonrasında tohum kabuğunu meydana getirir.
- C) Tepecik salgısıyla polenlerin tutunup çimlenmesini sağlarken ovaryum döllenme sürecinin ardından gelişerek meyveye dönüşür.
- D) Çanak yapraklar tomurcuk evresinde çiçeği korurken tohum olgunlaştığında tohumun besi dokusunu oluşturur.
- E) Sapçık, polen tüpünün uzaması için dişi organ boyunca kanal oluşturarak spermleri tohum taslağına iletir.
67.
İnsanda zigotun döllenmeden doğuma kadar geçirdiği embriyonik gelişim sürecini inceleyen bir öğrencinin güvenilir kaynaklardan ulaştığı aşağıdaki bilgilerden hangisi bilimsel olarak doğrudur?
- A) Segmentasyon evresinde hücrelerde büyüme fazı gerçekleşmeden hızlı bölünmeler olduğundan oluşan her bir blastomerin hacmi zigottan daha küçüktür.
- B) Gastrülasyon evresinde hücrelerin DNA nükleotit dizilimi kalıcı olarak değiştiği için embriyonik tabakalar farklılaşır.
- C) Segmentasyon sürecinde embriyonun toplam kütlesi, hücre sayısı katlanarak arttığı için döl yatağına tutunmadan önce belirgin şekilde artar.
- D) Zigotun ilk mitoz bölünmesinden itibaren her aşamada hücre farklılaşması tamamlanır ve eş zamanlı organogenez görülür.
- E) Blastosist evresindeki embriyonun tüm hücreleri birbiriyle temasını keserek mayoz bölünmeyle yeni gametleri meydana getirir.
68.
İnsanda zigottan gastrula evresine kadar gerçekleşen erken embriyonik gelişim sürecinde hücre sayısı katlanarak artarken tekil hücrelerin hacminin giderek küçüldüğü ve embriyonun toplam kütlesinde artış olmadığı tespit edilmiştir. İlk hücresel farklılaşma belirtileri ise ancak gastrula evresindeki hücre göçleriyle birlikte kaydedilmiştir. Bu verilere dayanarak erken embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Segmentasyon evresinde embriyo kütlesinin azalması, hücrelerde DNA replikasyonunun yapılmamasından kaynaklanır.
- B) Erken gelişim basamaklarında blastomerlerin küçülmesi, bölünmelerin mayoz mekanizmasıyla gerçekleştiğini gösterir.
- C) Segmentasyon sırasında hücre büyümesi olmadan gerçekleşen hızlı mitozlar, blastomer başına düşen sitoplazmayı azaltır.
- D) Gastrula evresinde gözlenen ilk hücresel farklılaşma, blastomerlerin hacimce zigottan daha büyük olmasıyla sağlanır.
- E) Gastrula safhasındaki hücre göçleri, hücrelerin genetik dizilimini değiştirerek toplam hücre sayısını azaltır.
69.
İnsanda erken embriyonik gelişim sürecinde segmentasyon evresinden gastrulasyon evresine geçişi araştıran bir öğrenci; hücre sayısının hızla arttığını, oluşan blastomerlerin sitoplazma miktarının giderek azaldığını, embriyonun toplam kütlesinin başlangıçta azalıp gastrulasyonda besin alımıyla arttığını ve hücre farklılaşmasının ancak gastrulasyonda gözlendiğini kaydetmiştir. Bu veriler doğrultusunda embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Segmentasyon sürecindeki hücre sayısı artışı, embriyonun toplam kütlesinde de eş zamanlı bir artışa yol açar.
- B) Hücre farklılaşması döllenmenin hemen ardından başlar ve erken embriyonik evrelerin tamamında kesintisiz sürer.
- C) Segmentasyon evresinde hücreler belirgin bir büyüme fazı geçirmeksizin hızlı mitoz bölünmeler gerçekleştirir.
- D) Gastrulasyon evresinde farklılaşmanın başlaması, embriyonik hücrelerdeki genetik bilginin değişmesiyle gerçekleşir.
- E) Erken embriyonik evrelerin tamamında hücrelerin besin ihtiyacı yalnızca dış ortamdan doğrudan emilimle karşılanır.
70.
İnsanda embriyonik gelişim sürecinde zigottan blastula oluşumuna kadar geçen segmentasyon evresini araştıran bir öğrenci; hücre sayısı, toplam embriyo kütlesi ve hücre başına düşen sitoplazma miktarı niceliklerindeki değişimleri incelemiştir. Buna göre öğrencinin ulaştığı bilimsel verilerle doğrulanan değişimler hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Hücre sayısı artar; toplam kütle artar; hücre başına düşen sitoplazma miktarı azalır.
- B) Hücre sayısı azalır; toplam kütle azalır; hücre başına düşen sitoplazma miktarı artar.
- C) Hücre sayısı artar; toplam kütle azalır; hücre başına düşen sitoplazma miktarı azalır.
- D) Hücre sayısı artar; toplam kütle azalır; hücre başına düşen sitoplazma miktarı artar.
- E) Hücre sayısı azalır; toplam kütle değişmez; hücre başına düşen sitoplazma miktarı azalır.
71.
İnsanda embriyonik gelişimin segmentasyon evresinde, zigot art arda mitoz bölünmeler geçirerek blastula yapısını oluşturur. Buna göre segmentasyon sürecinde gerçekleşen hücresel değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Bölünmeler sırasında hücre büyümesi gerçekleşmediğinden oluşan blastomerlerin sitoplazma hacmi giderek azalır.
- B) Hücrelerde kalıcı genetik farklılaşmalar meydana geldiği için dokulaşma süreci bu evrede tamamlanır.
- C) Dış ortamdan aktif besin transferi sağlandığından embriyonun toplam kütlesi sürekli artış gösterir.
- D) Blastomerlerin bölünmesi sırasında mayoz gerçekleştiğinden yavru hücrelerin kromozom sayısı yarıya iner.
- E) Farklılaşan hücrelerin göç etmesi sonucunda embriyonik tabakalar ve ilk organ taslakları bu evrede kurulur.
72.
Bir araştırmacı, insanda embriyonik gelişim sürecinde döllenmiş yumurtadan doğuma kadar gerçekleşen evreleri incelemiş ve segmentasyon evresindeki hücrelerin hacim, kütle ve bölünme özelliklerine ilişkin verileri toplamıştır. Buna göre segmentasyon evresinde gerçekleşen olaylarla ilgili toplanan aşağıdaki bilgilerden hangisi bilimsel olarak doğrudur?
- A) Hücreler her bölünme öncesinde büyüyerek başlangıçtaki zigot büyüklüğüne tekrar ulaşır.
- B) Blastula oluşumuna kadar geçen süreçte embriyonun toplam kütlesi belirgin şekilde artar.
- C) Hızlı mitoz bölünmeler sonucunda hücre sayısı artarken oluşan her bir blastomerin hacmi küçülür.
- D) Hücreler farklılaşarak ilk embriyonik doku ve organ taslaklarını bu evrede meydana getirir.
- E) Bölünmeler sırasında hücre göçleri gerçekleşir ve üç tabakalı gastrula yapısı oluşur.
73.
İnsanda erken embriyonik gelişim evrelerinde gerçekleşen bazı hücresel olaylara ait gözlem kayıtları şu şekildedir: • Segmentasyon: Hücre farklılaşması yok, hücre göçü yok, hücre sayısı artar. • Gastrulasyon: Hücre farklılaşması var, hücre göçü var, hücre sayısı artar. • Organogenez: Hücre farklılaşması var, hücre göçü var, hücre sayısı artar. Bu veriler ve gelişim ilkeleri doğrultusunda hangi ifadeye ulaşılabilir?
- A) Hücre göçü faaliyeti ilk kez organogenez evresinde gözlenir.
- B) Gastrulasyon sürecinde hücre sayısı sabit kalırken dokulaşma tamamlanır.
- C) Segmentasyon evresinde hücre farklılaşması ve hücre göçü olmaksızın sayısal artış gerçekleşir.
- D) Embriyodaki hücre farklılaşması süreci gastrulasyon tamamlandığında sona erer.
- E) Organogenez evresinde hücre bölünmeleri durur ve yalnızca biçimsel değişimler yaşanır.
74.
İnsanda embriyonik gelişim sürecindeki üç ardışık evreye ait gözlem verileri kaydedilmiştir. X evresinde hücresel farklılaşma olmadan gerçekleşen hızlı mitoz bölünmeler sırasında embriyonun toplam kütlesi azalırken, Y evresinde hücre göçleriyle embriyonik tabakalar oluşmaktadır. Z evresinde ise dokulaşma ve organ taslakları ortaya çıkarak hücreler işlevsel olarak özelleşmektedir. Bu verilere göre gelişim evreleriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- A) X evresi gastrülasyon olup art arda gerçekleşen bölünmelerle hücrelerin yüzey/hacim oranı sürekli azalır.
- B) Y evresi segmentasyon olup hücre göçleri sayesinde embriyo içindeki blastosöl boşluğu korunur.
- C) Z evresi organogenez sürecini temsil etmekte olup hücresel farklılaşma aktif gen bölgelerindeki değişimlerle yürütülür.
- D) X evresinde embriyo kütlesinin azalması, mitoz bölünmeler sırasında DNA eşlenmesinin gerçekleşmemesinden kaynaklanır.
- E) Z evresinde oluşan farklı doku hücrelerinin çekirdek DNA'larındaki nükleotit dizilimleri birbirinden farklıdır.
75.
Embriyonik gelişim sürecini inceleyen bir araştırmacı; segmentasyon evresinde hücrelerin bölünmeler arasında büyümediğini ve hücre göçünün gerçekleşmediğini, gastrulasyon evresinde ise hücre göçü ile büyümenin başladığını kaydetmiştir. Bu verilere göre segmentasyon evresindeki embriyo ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Hücre bölünmelerinin hızlı olması nedeniyle organogenez tamamlanarak organ taslakları bu evrede işlev kazanır.
- B) Hücreler bölünmeler arasında büyüme evresi geçirmediği için oluşan her bir yeni hücrenin hacmi küçülür.
- C) Hücre göçü gerçekleşmediğinden oluşan blastomerlerin çekirdeklerindeki DNA dizilimleri birbirinden farklılaşır.
- D) Bölünmeler arasında büyüme görülmediği için embriyonun toplam kuru kütlesi başlangıçtakine göre katlanarak artar.
- E) Hücre hareketleri gözlenmediğinden embriyonik tabakalar erken dönemde farklılaşarak kalıcı dokuları oluşturur.
76.
Sağlıklı bir kadının 28 günlük menstrual döngüsünde görev alan üç hormonun temel işlevleri şunlardır: • I: Folikül gelişimini uyararak yumurtalıktan östrojen sentezini başlatır. • II: Olgunlaşan folikülün çatlamasını ve korpus luteum oluşumunu tetikler. • III: Korpus luteumdan yoğun salgılanarak endometriyum kalınlaşmasını ve embriyonun tutunmasını destekler. Buna göre işlevleri belirtilen I, II ve III numaralı hormonlar aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
- A) I: LH — II: FSH — III: Östrojen
- B) I: FSH — II: LH — III: Progesteron
- C) I: Östrojen — II: Progesteron — III: LH
- D) I: FSH — II: Progesteron — III: LH
- E) I: LH — II: Östrojen — III: Progesteron

Yapay zekâ ile ders çalış

Test çöz

Konu anlatımları

Soru PDF’lerini indir

Üreme ve Gelişme Kazanım PDF İndir

Sorular

Hızlı Linkler

Kullanım Koşulları

Unlock the power of AI

Yapay zekâ ile ders çalış

Test çöz

Konu anlatımları

Soru PDF’lerini indir

Provide additional feedback

Why do you like this response?

Provide your feedback

Share

Sorular