Üreme ve Gelişme Yeni Nesile Geçiş PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Bir araştırmacı, tohum çimlenmesini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla özdeş tohumlar kullanarak sıcaklık, nem ve gaz ortamlarının kontrol edildiği dört farklı deney düzeneği hazırlar. Yapılan gözlemlerde yalnızca 25 °C sıcaklıkta, nemli ve oksijenli ortamda tutulan tohumların çimlendiği; oksijensiz, nemsiz veya 4 °C'de tutulan diğer düzeneklerde çimlenme görülmediği belirlenir. Çimlenmenin gerçekleştiği düzenekteki tohumların kuru ağırlığında ilk yapraklar çıkana kadar belirgin bir azalma kaydedilir. Bu deney sonuçları ve çimlenme süreci dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Çimlenmenin başlayabilmesi için tohumun ortamdan aldığı ışık enerjisiyle fotosentez yaparak ihtiyaç duyduğu besini kendisinin üretmesi zorunludur.
   • B) Çimlenmenin gerçekleşmesi için su ve uygun sıcaklığın yanında oksijen de gereklidir; embriyo büyüme için ihtiyaç duyduğu ATP'yi depo besinlerin solunumla yıkımından sağlar.
   • C) Düşük sıcaklıktaki tohumların çimlenememesinin nedeni, metabolik tepkimeleri yürüten solunum enzimlerinin yapısının yüksek sıcaklıkta olduğu gibi geri dönüşümsüz olarak bozulmasıdır.
   • D) Kuru ortamdaki tohumların çimlenememesi, suyun enzim aktivasyonunu sağlamak yerine embriyo hücreleri için doğrudan hücresel enerji kaynağı olarak tüketilmesinden kaynaklanır.
   • E) Çimlenme sürecinde tohumun kuru ağırlığının azalması, tohum kabuğunun ortamdaki serbest karbondioksiti emerek dışarıya su buharı vermesiyle gerçekleşir.
2. 2.

   Tam çiçek yapısına sahip bir bitki türünde çiçek kısımlarının tohum ve meyve oluşumundaki rollerini araştıran bir botanikçi; birinci grupta tepeciğe polen uygulayarak tohumlu normal meyve elde etmiş, ikinci grupta tepeciği kapatıp tozlaşmayı engelleyince yumurtalığın meyve bağlayamadan döküldüğünü görmüştür. Araştırmacı, üçüncü grupta ise tepeciği kapalı tutmasına rağmen yumurtalığa doğrudan büyüme hormonu uyguladığında tohum taslakları döllenmediği hâlde yumurtalığın etlenerek tohumsuz meyve oluşturduğunu kaydetmiştir. Elde edilen bu bilimsel gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ile tohum ve meyve oluşumu arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Meyve dokusu yumurtalığın (ovaryum) etlenip farklılaşmasıyla oluşur ve döllenme olmadan da gelişebilir; tohum oluşumu ise tohum taslağında döllenmenin gerçekleşmesini zorunlu kılar.
   • B) Tepeciğin kapatılması döllenmeyi engellemesine rağmen tohum taslaklarının hormonal uyarıyla kendi kendine tohum ve besi doku üretmesini sağlar.
   • C) Yumurtalık dokusunun meyveye dönüşebilmesi için çiçek tablası ve taç yaprakların döllenme sonrasında canlılığını koruyarak meyve yapısına katılması gerekir.
   • D) Tohum taslağında döllenme gerçekleşmese bile boyuncuk dokusuna ulaşan kimyasal sinyaller normal ve tohumlu meyve gelişimini tek başına tamamlatır.
   • E) Çiçekte tozlaşma engellendiğinde erkek organlardan salgılanan büyüme faktörleri yumurtalığın gelişimini uyararak tohumsuz meyve oluşumunu kendiliğinden başlatır.
3. 3.

   Tam çiçek yapısına sahip bir meyve türünde çiçek kısımlarının döllenme sonrası başkalaşımını inceleyen araştırmacılar; döllenmenin ardından taç yapraklar ile erkek organların kuruyup döküldüğünü, çanak yaprakların ise körelmiş kalıntılar hâlinde meyvenin uç kısmında korunduğunu kaydetmiştir. Yapılan histolojik takiplerde, çiçek tablasının ovaryum çeperini kuşatarak etlenip meyvenin yenilen ana kütlesini oluşturduğu, ovaryum iç çeperinin tohumları hapseden kıkırdaksı çekirdek yuvasına farklılaştığı, tohum taslaklarının ise sert bir kabuk bağlayarak tohum formunu aldığı saptanmıştır. Elde edilen bu bilimsel gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ve üreme sonrası ürün oluşumu hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Çiçek tablası yalnızca erkek organların polen yayımını kolaylaştıracak mekanik bir destek görevi üstlenir.
   • B) Taç yaprakların döllenme sonrasında dökülmesi, tohum taslaklarının embriyo geliştirmesini tamamen engeller.
   • C) Meyve yapısının gelişimi her zaman tek bir çiçek parçasının değil, çevre dokuların da katılabildiği özelleşmiş bir başkalaşım sürecidir.
   • D) Döllenme sürecinin tamamlanması için çanak yaprakların mutlaka fotosentez yaparak ovaryumu beslemesi zorunludur.
   • E) Tohum taslakları döllenme olmaksızın doğrudan etli meyve etini meydana getirecek bölünme potansiyeline sahiptir.
4. 4.

   Tam çiçek yapısına sahip bir bitki türünde üreme süreçlerini inceleyen öğrenciler, çok sayıda tohum taslağı içeren yumurtalığa sahip çiçeklerin tepeciğinin yalnızca bir bölümüne polen ulaştığında sadece o kısımdaki tohum taslaklarının tohuma dönüştüğünü ve meyvenin yalnızca tohum içeren bölgesinin etlenip geliştiğini gözlemlemiştir. Öğrenciler ayrıca tozlaşmanın bütünüyle engellendiği çiçeklerde yumurtalığın meyveye dönüşemeden kuruduğunu, tüm tohum taslakları döllenen çiçeklerde ise dengeli ve simetrik bir meyve geliştiğini kaydetmiştir. Bu bilimsel gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ve üreme süreçleri arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Yumurtalık dokusunun etlenerek meyveye dönüşmesi, tohum taslaklarında döllenme gerçekleşmeksizin yalnızca tepeciğin polenle uyarılmasıyla tamamlanır.
   • B) Tohum taslaklarının tohuma dönüşebilmesi için yumurtalık çeperindeki hücrelerin bölünerek meyve dokusunu önceden tamamlaması gerekir.
   • C) Çiçekte oluşan meyvenin nihai kütlesi ve simetrisi, tohum taslağı sayısından bağımsız olarak erkek organların polen yayma kapasitesiyle belirlenir.
   • D) Döllenmenin gerçekleşmediği tohum taslakları etlenip gelişerek meyve etini oluştururken döllenen taslaklar tohum kabuğunu meydana getirir.
   • E) Meyve dokusunun gelişimi ve biçimlenmesi, yumurtalık içindeki tohum taslaklarının döllenerek tohum oluşturmasına bağlı olarak uyarılır.
5. 5.

   Bir araştırmacı, tam çiçek yapısına sahip bir bitki türünde çiçek kısımlarının yapısal düzenini ve üreme sürecindeki işlevlerini mikroskobik ve davranışsal yöntemlerle izlemiştir. Gözlemlerde; ovaryum tabanındaki nektaryumların böcekleri çiçeğin içine çektiği, çiçek girişinde tepeciğin başçıklara göre daha önde bulunarak gelen böcekle ilk teması kurduğu ve böceğin ayrılırken başçıklardan yeni polenleri yüklendiği saptanmıştır. Ayrıca tozlaşmanın ardından taç yaprak ve erkek organların döküldüğü, döllenmeyle birlikte tohum taslaklarının tohuma, ovaryumun ise tohumları çevreleyen meyveye dönüştüğü kaydedilmiştir. Bu bilimsel gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ve üreme süreçleri arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Çiçeğin tüm kısımları döllenme tamamlandıktan sonra da canlılığını koruyarak etli meyvenin yapısına doğrudan katılır.
   • B) Nektar bezleri ve taç yapraklar, polen tüpünün tohum taslağına ulaşmasını ve tohumun çimlenmesini doğrudan sağlayan temel üreme yapılarıdır.
   • C) Çiçek kısımlarının konumsal yerleşimi ve işlevsel farklılaşması tozlaşmayı kolaylaştırırken ovaryum ve tohum taslağı yeni neslin devamını sağlayacak yapıları oluşturur.
   • D) Polenlerin başçıklardan serbest kalması, tohum taslaklarında mayoz bölünmenin başlaması için zorunlu ve doğrudan bir biyokimyasal uyarıcıdır.
   • E) Dişi organın kısımları yalnızca döllenme olayında rol oynar; tozlaştırıcıların yönlendirilmesinde ve tohumların korunmasında hiçbir işleve sahip değildir.
6. 6.

   Tam çiçek yapısına sahip bir bitki türünde üreme basamaklarını mikroskobik ve fizyolojik yöntemlerle izleyen araştırmacılar; başçıklardan yayılan polenlerin tepecik yüzeyindeki özgül bileşikler tarafından tanınıp su alarak çimlendiğini, boyuncuk dokusunda ilerleyen polen tüpünün tohum taslağından salınan kimyasal kılavuzlar doğrultusunda mikropile ulaştığını ve döllenmenin ardından çanak yaprakların yeşil kalarak fotosentez ürünleriyle genç meyveyi desteklediğini belirlemiştir. Araştırmacılar ayrıca döllenmeyle birlikte tohum taslaklarının tohuma, ovaryum çeperinin ise tohumları çevreleyen meyve dokusuna dönüştüğünü kaydetmiştir. Bu bilimsel gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ve üreme süreçleri arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Döllenme evresinin tamamlanmasıyla birlikte çiçeğe ait tüm örtü elemanları işlevini yitirerek derhal bitkiden dökülür.
   • B) Tohum ve meyve oluşumu; polenin tepecikte tanınması, polen tüpünün tohum taslağına kimyasal yönelimi ve örtü yapraklarının desteği gibi eş güdümlü işlevlere dayanır.
   • C) Polen tüpünün tohum taslağına ulaşma süreci, dişi organ dokularının kimyasal yönlendirmesinden bağımsız mekanik bir ilerlemedir.
   • D) Çanak yapraklar yalnızca tomurcuk evresinde mekanik koruma üstlenir ve çiçeğin sonraki üreme basamaklarına metabolik katkı sağlayamaz.
   • E) Çiçekteki tohum taslaklarının tohuma dönüşebilmesi için tepecik yüzeyindeki tüm polenlerin aynı anda çimlenmesi zorunludur.
7. 7.

   Tam çiçek yapısına sahip bir bitki türünde çiçek kısımlarının üreme sürecindeki kaynak paylaşımını inceleyen bir araştırmacı, çiçek açma evresinden meyve olgunlaşmasına kadar geçen sürede organların kuru ağırlık ve organik madde akışını izlemiştir. Araştırmacı; tozlaşma öncesinde taç yapraklar ile erkek organlarda yoğunlaşan organik besinlerin, döllenmenin tamamlanmasıyla birlikte bu organların senesens (yaşlanma) sürecine girmesi sonucu hidroliz edilerek doğrudan tohum taslağı ve yumurtalık dokusuna taşındığını tespit etmiştir. Buna karşın yapay olarak tozlaşması engellenen çiçeklerde, taç yaprak ve erkek organlardaki besinlerin yumurtalığa aktarılmadan çevreye döküldüğü ve yumurtalığın kuruyup düştüğü kaydedilmiştir. Bu bilimsel gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ve üreme süreçleri arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Döllenme olayı, dişi organın yumurtalık kısmını bir besin çekim merkezine dönüştürerek diğer çiçek kısımlarında depolanan kaynakların tohum ve meyve gelişimine aktarılmasını tetikler.
   • B) Taç yaprak ve erkek organların dökülmesi, tozlaşma gerçekleşmese dahi yumurtalığın tohum oluşturacak şekilde kendi kendine besin sentezlemesini sağlar.
   • C) Çanak ve taç yapraklar, döllenme sonrasında da fotosentez hızını artırarak tohum taslağının gereksinim duyduğu organik maddeleri tek başına üretir.
   • D) Erkek organların kuruyup dökülmesi, polen tüpünün boyuncuk dokusunda tohum taslağına doğru ilerlemesini durduran bir savunma tepkisidir.
   • E) Yumurtalık dokusu, tozlaşma gerçekleşmeden önce diğer tüm çiçek kısımlarının gelişimini baskılayan temel organik besin deposudur.
8. 8.

   Tam çiçek yapısına sahip bir bitki türünde üreme basamaklarını araştıran öğrenciler; saf besi yerine aldıkları polenlerin üzerine çiçeğin tepecik, boyuncuk ve yumurtalık kısımlarından hazırladıkları özütleri ayrı ayrı ilave ederek mikroskobik gözlemler yapmıştır. Gözlemlerde; tepecik özütünün polenlerin çimlenerek tüp oluşturmasını başlattığı, boyuncuk özütünün polen tüpünün boyca uzamasını hızlandırdığı, yumurtalık dokusunun ise polen tüplerinin yönelimini kendisine doğru çektiği ve tohum taslağına ulaşmasını sağladığı kaydedilmiştir. Yapılan bu bilimsel gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ve üremedeki görevleri hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Dişi organı oluşturan kısımlar, tozlaşmadan döllenmeye kadar uzanan süreçte polen tüpünün çimlenmesini, ilerlemesini ve tohum taslağına yönelmesini kademeli biyokimyasal etkilerle denetler.
   • B) Polenlerin çimlenmesi ve tohum taslağına ulaşması yalnızca yumurtalık tarafından salgılanan kimyasal maddelerin kontrolünde gerçekleşir.
   • C) Boyuncuk dokusunun temel görevi, polenlerin tepeciğe tutunmasını sağlayarak döllenme için gerekli tohum taslaklarını üretmektir.
   • D) Tepecik kısmı döllenmenin doğrudan tamamlandığı yer olup tohum taslağının meyveye dönüşmesini tek başına uyarır.
   • E) Çiçek tablası üzerindeki örtü yaprakları, polen tüpünün yönelimini sağlayarak tohum oluşum sürecini doğrudan yönetir.
9. 9.

   Tam çiçek yapısına sahip bir bitki türünde üreme sürecini inceleyen bir araştırmacı, tepeciğe polen transferi yapıldıktan sonra dişi organın kısımlarına zamana bağlı müdahaleler uygulamıştır. İncelemelerde, tozlaşmadan 1 saat sonra boyuncuğu kesilen çiçeklerde döllenme ve tohum oluşumunun gerçekleşmediği; buna karşın tozlaşmadan 18 saat sonra boyuncuğu kesilen çiçeklerde tohum taslaklarının başarıyla döllenerek tohum ve meyve oluşturduğu saptanmıştır. Ayrıca tozlaşmanın hiç gerçekleşmediği kontrol grubunda taç yaprakların dökülmesinin ardından ovaryumun kuruduğu, döllenmenin tamamlandığı çiçeklerde ise ovaryumun etlenip gelişerek meyveye dönüştüğü kaydedilmiştir. Bu bilimsel gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ve üreme süreçleri arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Döllenme olayı dişi organın tepeciğinde gerçekleşir ve oluşan embriyo boyuncuk kanalıyla ovaryumdaki tohum taslağına taşınır.
   • B) Meyve oluşumu sadece tozlaşma uyarısıyla başlar ve tohum taslağında döllenme olmasa bile ovaryum meyveye dönüşür.
   • C) Boyuncuk dokusu, tohum ve meyvenin olgunlaşması tamamlanana kadar tohum taslaklarını kesintisiz besleyen temel yapıdır.
   • D) Boyuncuk, erkek gametlerin tohum taslağına iletilmesinde geçici bir kanal görevi görür ve döllenme sağlandıktan sonra tohum ile meyve gelişimi ovaryumda sürdürülür.
   • E) Taç ve çanak yapraklar döllenmenin ardından farklılaşarak tohum kabuğunun ve meyve etinin temel dokusunu oluşturur.
10. 10.

    Tam çiçek yapısına sahip bir bitki türünde çiçek kısımlarının işlevsel özelliklerini araştıran bir botanikçi, çiçek tablasına bağlı dört temel yapıdan izole ettiği dokularda hücresel bölünme tipi, kimyasal salgı varlığı ve döllenme sonrasındaki morfolojik akıbeti gözlemlemiştir. Gözlemlerde; sadece kloroplast taşıyan yapının tomurcuk evresinde iç kısımları örttüğü, renk maddesi ve şekerli salgı üreten yapının tozlaşma sonrası solup döküldüğü, mikrospor üreten yapının polen yayımından sonra canlılığını yitirdiği, megaspor oluşturan ve bünyesinde tohum taslağı barındıran yapının ise döllenmeyle birlikte gelişimini sürdürdüğü belirlenmiştir. Elde edilen bu bilimsel gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ve üreme süreçlerindeki işlevleri hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Çiçekte koruma ve tozlaştırıcıları çekme işlevini üstlenen örtü elemanları mayoz bölünme geçirmezken döllenme, tohum ve meyve oluşum süreçleri dişi organ bünyesinde gerçekleşir.
    • B) Çanak ve taç yapraklar fotosentez yoluyla ürettikleri organik besinleri doğrudan tohum taslağına aktararak döllenme sürecini metabolik olarak başlatır.
    • C) Erkek organda mikrosporların meydana gelmesi mitoz bölünmeyle sağlandığından oluşan tüm polen tanecikleri kalıtsal bakımdan birbiriyle özdeştir.
    • D) Çiçek tablasında yer alan dört temel yapının tamamı döllenme gerçekleştikten sonra etlenip farklılaşarak meyve dokusunun yapısına katılır.
    • E) Tohum taslağında megaspor üretimi tamamlandığında tozlaşmayı sağlayan taç yapraklar dökülmeyip tohumun sert koruyucu kabuğuna dönüşür.
11. 11.

    Tam çiçek yapısına sahip bir kültür bitkisinde meyve ve tohum oluşumunu inceleyen bir araştırmacı, çiçek açtıktan sonraki gelişim evrelerinde dişi organın kısımlarını düzenli aralıklarla mikroskobik ve fizyolojik analizlere tabi tutmuştur. Araştırmacı; boyuncuk dokusunda ilerleyen polen tüplerinin tohum taslağına ulaşıp döllenmeyi tamamlamasına kadar geçen sürede, yumurtalık (ovaryum) çeperinde herhangi bir hücresel bölünme veya büyüme gerçekleşmediğini kaydetmiştir. Döllenmenin hemen ardından ise tohum taslağının hızla büyüme hormonu salgılamaya başladığı, bu kimyasal sinyale bağlı olarak yumurtalık çeperindeki hücrelerin bölünerek meyve dokusunu oluşturduğu, tohum taslağı döllenmeyen çiçeklerin ise meyve bağlayamadan solup döküldüğü tespit edilmiştir. Bu bilimsel gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ve üreme süreçleri arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Çanak ve taç yaprakların döllenme öncesinde dökülmesi, yumurtalığın meyveye dönüşüm hızını doğrudan artırır.
    • B) Boyuncuk dokusu, polen tüpünün tohum taslağına ulaşmasını engelleyerek kendi kendine döllenmeyi önleyen temel koruyucu bariyerdir.
    • C) Tepecik yüzeyine polenlerin tutunması, tohum taslağında döllenme gerçekleşmeksizin yumurtalığın etlenip meyveye dönüşmesini başlatmak için yeterlidir.
    • D) Çiçek tablası üzerindeki erkek organlar, döllenme tamamlandıktan sonra tohum taslağının besin depolamasını kontrol eden hormonları üretir.
    • E) Yumurtalığın gelişerek meyveye dönüşmesi süreci, tohum taslağında döllenmenin tamamlanması ve buradan salgılanan hormonal uyarılarla tetiklenir.
12. 12.

    Bir botanikçi, tam çiçek yapısına sahip iki farklı bitki varyetesinde çiçek kısımlarının morfolojik özelliklerini inceleyerek gözlem verilerini kaydetmiştir. Birinci varyetede taç yaprakların nektar salgıladığı, başçıklarda pürüzlü ve yapışkan polenlerin üretildiği, tepeciğin ise yapışkan bir yüzeye sahip olduğu saptanmıştır. İkinci varyetede ise taç yaprakların köreldiği, başçıkların uzun sapçıklarla çiçek dışına uzanarak kuru ve bol miktarda hafif polen ürettiği, tepeciğin ise tüysü ve dallanmış bir yüzey sergilediği belirlenmiştir. Elde edilen bu bilimsel gözlem verilerine dayanılarak çiçek kısımları ile üreme süreçleri arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Birinci varyetede tozlaşma abiyotik faktörlerle sağlandığından polenlerin dişi organ tepeciğine ulaşma olasılığı daha düşüktür.
    • B) İkinci varyetede taç yaprakların indirgenmiş olması, döllenme gerçekleştikten sonra tohum taslaklarının tohuma dönüşmesini engeller.
    • C) Başçıklarda üretilen polenlerin yapısal özellikleri tozlaşma biçimini etkilemeyip yalnızca tohumun embriyo kalitesini belirler.
    • D) Birinci varyetede tohum taslağı sayısı doğrudan nektar miktarına bağlıyken ikinci varyetede tüysü tepecik döllenmeyi önler.
    • E) Çiçek kısımlarının morfolojik ve salgısal özellikleri, polenlerin tepeciğe taşınmasını sağlayan farklı tozlaşma etmenlerine uyumu yansıtır.
13. 13.

    Bir biyoloji çalışma grubu, tam çiçek yapısına sahip ve böcekle tozlaşan bir bitki türünde çiçek kısımlarının morfolojik ve işlevsel özelliklerini incelemiştir. Yapılan gözlemlerde; tomurcuk evresinde çanak yaprakların iç kısımları dış etkenlerden koruduğu, çiçek açıldığında taç yaprakların renk ve kokuyla böcekleri çektiği, böceğin temasıyla başçıklardan dökülen polenlerin tepeciğe yapıştığı ve boyuncuk boyunca uzanan polen tüpünün ovaryumdaki tohum taslağına ulaşarak döllenmeyi sağladığı kaydedilmiştir. Bu bilimsel gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ile üreme süreçleri arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

    • A) Taç yaprakların tozlaştırıcıları çekmesi doğrudan döllenmeyi başlattığından, erkek ve dişi organların varlığı tohum oluşumu sürecinde ikincil düzeyde rol oynar.
    • B) Çanak yapraklar yalnızca döllenme tamamlandıktan sonra işlev kazanarak tohum taslağının sertleşip tohum kabuğuna dönüşmesini doğrudan yönetir.
    • C) Örtü yaprakları koruma ve tozlaşmayı kolaylaştırıcı çevresel uyaranları sağlarken, üreme organları gamet aktarımı ve döllenmenin gerçekleştiği mikroçevreyi oluşturur.
    • D) Tepecik ve boyuncuk kısımları döllenmenin tamamlandığı yapılar olup gelişimini sürdürerek tohumu çevreleyen etli meyve dokusuna dönüşür.
    • E) Başçıklardan ayrılan polenlerin tepeciğe ulaşmasıyla döllenme sonlandığından, polen tüpünün boyuncuktaki uzaması sadece tohum kabuğunun beslenmesine hizmet eder.
14. 14.

    Tam çiçekli bir bitki türünde üreme yapılarını inceleyen öğrenciler, çiçek tablası üzerindeki kısımlardan aldıkları kesitleri mikroskop altında inceleyerek çiçeğin bölümleri, hücresel özellikleri ve geçirdikleri değişimlerle ilgili gözlem verilerini kaydetmiştir. İncelemelerde; kloroplastlı çanak yaprakların tomurcuk evresinden sonra da yapısını koruduğu, renkli ve nektar salgılayan taç yaprakların tozlaşmanın ardından döküldüğü, başçık kesitlerinde mayozla polenlerin üretildiği, tepeciğe tutunan polenlerin ise boyuncuk içinde tüp oluşturarak tohum taslağına doğru ilerlediği saptanmıştır. Elde edilen bu gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ile tozlaşma, döllenme ve tohum oluşumu süreçleri arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Çiçekte tozlaşma ve döllenmenin başarıyla tamamlanabilmesi için çanak ve taç yaprakların döllenme anına kadar canlılığını koruyarak fotosentez yapması zorunludur.
    • B) Başçıkta üretilen polenlerin çimlenmesi ve tohum taslağına yönelmesi doğrudan taç yaprakların tabanında bulunan salgı bezleri tarafından kimyasal olarak uyarılır.
    • C) Erkek organdaki başçık ile dişi organdaki boyuncuk dokuları, döllenme sonrasında birlikte etlenip gelişerek tohumu çevreleyen meyve etini meydana getirir.
    • D) Dişi organ, tozlaşma evresinde polenin tutunup çimlendiği almaç yüzey ile döllenmenin gerçekleşeceği tohum taslağını aynı yapısal bütünlükte bir arada bulundurur.
    • E) Çanak yapraklar, polen tüpünün tohum taslağına ulaşmasını kimyasal olarak yönlendirerek tohumun embriyo gelişimini doğrudan denetleyen temel yapıdır.
15. 15.

    Tam çiçek yapısına sahip bir bitki türünde üreme verimliliğini araştıran bir ekip; tepecik yüzeyine tutunan canlı polen sayısı arttıkça boyuncukta ilerleyen polen tüpü sayısının arttığını saptamıştır. Buna karşın çiçek başına oluşan nihai tohum sayısının, tepecikte çimlenen polen tüpü miktarından bağımsız olarak yumurtalıktaki (ovaryum) tohum taslağı sayısıyla sınırlı kaldığı belirlenmiştir. Ayrıca tohum taslaklarında döllenmenin gerçekleşmediği durumlarda ovaryumun gelişimini sürdüremediği ve meyve oluşumunun başlamadığı kaydedilmiştir. Bu gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ve üreme süreçleri arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Bir çiçeğin oluşturabileceği en fazla tohum sayısını yumurtalıktaki tohum taslağı sayısı belirlerken, meyve gelişiminin başlayabilmesi döllenme olayının gerçekleşmesine bağlıdır.
    • B) Tepecik yüzeyine ulaşan polen miktarındaki artış, her bir tohum taslağından birden fazla tohum gelişmesini tetikleyerek toplam tohum sayısını artırır.
    • C) Boyuncuk dokusu polen tüplerini yönlendirmekle kalmaz; döllenme gerçekleşmese dahi etlenip genişleyerek tohumları kuşatan meyve dokusuna dönüşür.
    • D) Polen tüpünün boyuncuk içinde ilerlemesi tohum oluşumu için yeterli olup döllenme süreci tamamlanmadan da ovaryumun meyveye farklılaşmasını sağlar.
    • E) Çiçekte döllenmenin eksiksiz gerçekleşebilmesi için tepeciğe tutunan polen sayısının, ovaryumdaki tohum taslağı sayısından az olması zorunludur.
16. 16.

    Tam çiçek yapısına sahip bir bitki türünde üreme sürecini inceleyen araştırmacılar; tepecik sıvısının polenlerin tutunup çimlenmesini uyardığını, boyuncuk dokusunun yaydığı kimyasal sinyallerin polen tüpünü tohum taslağına yönlendirdiğini kaydetmiştir. Araştırmacılar ayrıca döllenme gerçekleştikten sonra tohum taslağının tohum yapısına, ovaryum çeperinin ise gelişerek tohumu çevreleyen meyve dokusuna dönüştüğünü, polen yayımı biten başçık ve taç yaprakların ise döküldüğünü saptamıştır. Elde edilen bu gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ve üreme süreçleri arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Tepecik yüzeyinde gerçekleşen tozlaşma, tohum taslağındaki dişi gamet ile erkek gametin birleşmesi olan döllenmenin de aynı bölgede tamamlandığını gösterir.
    • B) Başçık ve taç yaprakların döllenme sonrasında dökülmesi, bu yapıların tozlaşma başarısı ve tohum oluşumu üzerinde biyolojik bir işlevinin olmadığını kanıtlar.
    • C) Döllenmenin ardından tohum taslağı etlenip gelişerek meyve dokusunu meydana getirirken ovaryum çeperi sertleşerek tohum kabuğunu oluşturur.
    • D) Polen tüpünün boyuncuk boyunca tohum taslağına doğru ilerlemesi mekanik bir süreç olup dişi organ dokularının salgıladığı kimyasal sinyallerden bağımsızdır.
    • E) Çiçeğin kısımları; tozlaşmayı ve döllenmeyi destekleyen biyokimyasal yönlendirmelerden tohum ve meyvenin gelişimine kadar üreme sürecinde eş güdümlü ve özgül roller üstlenir.
17. 17.

    Bir biyoloji araştırma grubu, tam çiçek yapısına sahip bir bitki türünde kısımların zamana bağlı işlevsel değişimlerini incelemiş; ilk iki günde başçıklardan polen dağılımı gerçekleşirken tepeciğin reseptif salgı üretmediğini, üçüncü günden itibaren ise tepeciğin yapışkan salgıyla polen tüpü gelişimini desteklediğini kaydetmiştir. Sürecin devamında döllenmenin tamamlanmasıyla birlikte tohum taslaklarının tohum yapısına, ovaryumun ise gelişerek tohumları çevreleyen meyve dokusuna dönüştüğü saptanmıştır. Bu gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ve üreme süreçleri arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Çanak ve taç yaprakların döllenme sonrasında etlenmesiyle meyve dokusu oluşurken tohum taslakları döllenme sürecine doğrudan katılmaz.
    • B) Başçık ve tepeciğin farklı günlerde işlev kazanması tozlaşmayı bütünüyle engellediğinden tohum oluşumu döllenme olmaksızın tamamlanır.
    • C) Erkek organların erken evrede polen saçması dişi organın gelişimini durdurduğundan tohum verimi yalnızca başçıkların aktif kalma süresine bağlıdır.
    • D) Polen tüplerinin tohum taslağına ulaşabilmesi için erkek ve dişi organların aynı anda olgunlaşması zorunlu olup ovaryum tohum kabuğunun yapısına katılır.
    • E) Erkek ve dişi üreme yapılarının farklı zamanlarda olgunlaşması kendine tozlaşmayı sınırlandırırken tohum taslağındaki döllenme ovaryumun meyveye farklılaşmasını sağlar.
18. 18.

    Bir araştırmacı, tam çiçekli bir bitki türünde üreme organlarının tozlaşma, döllenme ve ürün oluşumundaki rollerini belirlemek amacıyla yaptığı mikroskobik incelemelerde elde ettiği bulguları kaydetmiştir. İncelemelerde, başçıklardan tepeciğe taşınan polenlerin boyuncuk içinde ilerleyerek tohum taslaklarına ulaştığı ve her bir tohum taslağında bağımsız bir döllenme gerçekleştiği belirlenmiştir. Döllenmenin ardından tohum taslaklarının bağımsız tohumlara, bu tohumları barındıran yumurtalığın (ovaryum) ise etlenip gelişerek meyveye dönüştüğü saptanmıştır. Bu gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ve üreme süreçleri arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Bir meyvede gelişecek tohum sayısını, erkek organın başçığında üretilen toplam polen miktarı doğrudan belirler.
    • B) Tohum ve meyve oluşumu, polenlerin tepeciğe tutunmasıyla birlikte döllenme gerçekleşmeden doğrudan uyarılır.
    • C) Dişi organın kısımları; polenin iletilmesi, döllenmenin tamamlanması ve tohumların meyve içinde korunmasında tamamlayıcı görevler üstlenir.
    • D) Döllenme sürecinin sonunda tohum taslakları meyve etini oluştururken yumurtalık çeperi tohumun koruyucu kabuğuna dönüşür.
    • E) Çiçeğin üreme sürecini tamamlayabilmesi için başçıktan salınan tüm polenlerin tek bir tohum taslağına aynı anda girmesi gerekir.
19. 19.

    Bir araştırmacı, tam çiçekli bir bitkinin çiçek açma evresinden meyve oluşumuna kadar geçen sürecini laboratuvarda periyodik olarak incelemiş ve yapısal değişimleri kaydetmiştir. İncelemelerde; polenlerin tepeciğe tutunmasının ardından taç yapraklar ile erkek organların solup döküldüğü, döllenmeyi takiben tohum taslağının sert bir kabuk kazandığı ve ovaryum duvarının etlenerek genişlediği tespit edilmiştir. Bu gözlem verilerine dayanılarak çiçeğin kısımları ve üremedeki işlevleri hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

    • A) Taç yapraklar ve erkek organlar, döllenme gerçekleştikten sonra tohum taslağının içine katılarak embriyonun besin deposunu oluşturur.
    • B) Çiçekteki tüm kısımların meyve olgunlaşana kadar metabolik canlılığını koruması tohum oluşumunun temel şartıdır.
    • C) Polenlerin tepeciğe tutunması doğrudan meyve oluşumunu başlatırken ovaryum yalnızca polen tüpünün beslenmesini sağlar.
    • D) Dişi organın kısımlarından ovaryum tohumları koruyup yayacak olan meyveye, tohum taslağı ise döllenme sonrası tohuma dönüşmektedir.
    • E) Erkek organlar döllenmeden sonra dökülmeyip tohum kabuğunun yapısına katılarak tohumun mekanik dayanıklılığını artırır.
20. 20.

    Bir araştırmacı, böceklerle tozlaşan tam çiçekli bir bitki türünde çiçek kısımlarının üremedeki işlevini belirlemek amacıyla tomurcuk evresindeki çiçeklerde cerrahi müdahaleler yaparak deneme grupları oluşturmuştur. Yapılan gözlemlerde; yalnızca taç yaprakları uzaklaştırılan grupta böcek ziyaretlerinin azalmasına bağlı olarak meyve veriminin düştüğü, başçıkları çıkarılan grupta çevre bitkilerden gelen polenlerle tohum bağlandığı, tepeciği veya yumurtalığı çıkarılan gruplarda ise tohum ve meyve gelişiminin tamamen durduğu kaydedilmiştir. Elde edilen bu gözlem verilerine dayanılarak yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

    • A) Taç yaprakların yokluğu, tohum taslağında gerçekleşecek döllenme sürecini biyokimyasal olarak doğrudan durdurmuştur.
    • B) Başçıkları çıkarılan çiçeklerin tohum oluşturabilmesi, bu bitki türünün üremek için polen aktarımına ihtiyaç duymadığını gösterir.
    • C) Tepeciği uzaklaştırılan çiçeklerde tohum oluşmamasının nedeni, tohum taslaklarının tepecik dokusu içinde gelişmesidir.
    • D) Çiçek tablasında erkek ve dişi organların birlikte bulunması, tür içi yabancı tozlaşmanın gerçekleşmesini zorunlu olarak engeller.
    • E) Yumurtalık ve tepecik tohum ile meyve oluşumu için doğrudan zorunluyken, çiçeğin kendi başçıklarının bulunmayışı yabancı tozlaşma sayesinde tohum oluşumunu engellememiştir.
21. 21.

    Bir biyoloji öğretmeni, tam bir çiçeğin kısımlarını inceleyen öğrencilerden çiçek tablası üzerindeki halkalara ait morfolojik yapıları dıştan içe doğru numaralandırarak gözlem verilerini kaydetmelerini istemiştir. Öğrenciler yaptıkları diseksiyonda 1. halkada yeşil renkli koruyucu örtüyü, 2. halkada renkli ve kokulu yaprakları, 3. halkada polen üreten başçık ve sapçıkları, en içteki 4. halkada ise tepecik, boyuncuk ve tohum taslağını barındıran yapıyı tespit etmiştir. Bu gözlem verilerine dayanan öğrencilerin, çiçek kısımlarının işlevleri ve üreme süreçleriyle ilgili vardığı aşağıdaki sonuçlardan hangisi doğrudur?

    • A) 1. halkadaki yapraklar fotosentez yapamadığından yalnızca tozlaşma sürecinde böcekleri çekme işlevini üstlenir.
    • B) 2. halkadaki taç yapraklar döllenme sonrasında etlenip gelişerek doğrudan tohum kabuğunu meydana getirir.
    • C) 3. halkadaki başçıklarda döllenme olayı tamamlanır ve ardından meyve gelişimini başlatan zigot oluşur.
    • D) 4. halkadaki tepecik yüzeyi döllenmiş embriyonun çimlenmesine kadar besin depolayan birincil dokudur.
    • E) 3. halkada üretilen polenlerin 4. halkadaki tepeciğe ulaşmasıyla tozlaşma, tohum taslağındaki kaynaşmayla ise döllenme gerçekleşir.
22. 22.

    Embriyonik gelişimin temel evrelerini araştıran bir öğrenci, güvenilir kaynaklardan ulaştığı bilgileri doğrulayarak hücresel olayların evrelere göre gerçekleşme durumunu kaydetmiştir. Bu kayıtlara göre bölünme (segmentasyon) evresinde sadece hızlı hücre çoğalmasının görüldüğü; gastrülasyon evresinde hücre bölünmesine ek olarak yönlü hücre göçlerinin başladığı; organogenez evresinde ise bu olaylara hücresel farklılaşma ve programlı hücre ölümlerinin dahil olduğu belirlenmiştir. Doğrulanan bu verilere dayanılarak embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Gelişimin ilk evresinde yalnızca sayısal artış gerçekleşirken sonraki evrelerde hücresel hareket ve özelleşme mekanizmaları da sürece katılır.
    • B) Hücresel farklılaşma ve doku taslaklarının oluşumu döllenmeyi izleyen ilk mitotik bölünmelerle birlikte başlar.
    • C) Yönlü hücre hareketleri ve yer değiştirmeler yalnızca organogenez evresindeki doku biçimlenmesine özgüdür.
    • D) Embriyonun toplam hacmi ve biyokütlesindeki en belirgin artış hücrelerin hızla bölündüğü segmentasyon evresinde gözlenir.
    • E) Programlı hücre ölümleri hücresel farklılaşmanın tamamlanabilmesi için sadece gastrülasyon evresinde devreye girer.
23. 23.

    Embriyonik gelişim sürecini inceleyen bir grup öğrenci; döllenmeyi izleyen ilk evredeki bölünmeler sırasında embriyonun anne dokusuyla doğrudan madde alışverişi yapmadığını ve kendi hücresel rezervlerini tükettiğini, blastosistin endometriuma tutunmasından sonraki evrelerde ise organ taslaklarının biçimlenmesinin anne kanından sağlanan kesintisiz besin ve oksijen transferine bağımlı olduğunu doğrulamıştır. Doğrulanan bu verilere dayanılarak embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Embriyonun gerçek anlamda büyümesi ve dokusal özelleşmelerin gerçekleşmesi, blastosistin rahim duvarına tutunarak anneyle fizyolojik bağ kurmasına bağlıdır.
    • B) Embriyonik gelişimin tüm basamaklarında hücre bölünmelerinin devamlılığı ve enerji ihtiyacı yalnızca zigottan aktarılan sitoplazmik rezervlerle karşılanır.
    • C) Blastosist evresinden önce döllenme borusunda gerçekleşen hızlı bölünmeler, anneden doğrudan hormon ve oksijen aktarımını zorunlu kılar.
    • D) Organ taslaklarının oluştuğu evrede hücresel farklılaşma hızlandığı için embriyonun dış çevre koşullarından ve anne metabolizmasından etkilenme riski son bulur.
    • E) Döllenmiş yumurta, döllenme borusundaki serbest ilerleyişi sırasında henüz rahme ulaşmadan tüm doku ve organ taslaklarının oluşumunu tamamlar.
24. 24.

    Embriyonik gelişimin evrelerini araştıran bir öğrenci, güvenilir kaynaklardan ulaştığı verileri kaydederken erken segmentasyon evresindeki blastomerlerin birbirinden ayrıldığında tek başlarına tam bir embriyo oluşturabildiğini, ancak gastrülasyon sonrasında embriyodan ayrılan hücre gruplarının bu yeteneği kaybederek yalnızca belirli doku taslaklarına öncülük edebildiğini doğrulamıştır. Öğrenci ayrıca organogenez evresinde hücrelerin dokuya özgü proteinler üreterek yapısal ve işlevsel kimlik kazandığını tespit etmiştir. Kaydedilen bu bilimsel verilere dayanarak embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Embriyonik gelişim ilerledikçe hücrelerin tüm bir canlıyı oluşturma potansiyeli kısıtlanmakta ve hücreler, genetik yapılarındaki nükleotit dizilimini değiştirmeden özgül genlerin aktifleşmesiyle farklılaşmaktadır.
    • B) Hücrelerin gastrülasyondan sonra tam bir embriyo oluşturamaması, bölünmeler sırasında farklı dokuları oluşturacak hücrelerin genomundaki bazı genetik bilgilerin kalıcı olarak kaybolmasından kaynaklanır.
    • C) Segmentasyon evresindeki blastomerlerin bağımsız embriyolar oluşturabilmesi, bu hücrelerin her birinin farklı kromozom kombinasyonlarına ve değişken genetik yapılara sahip olmasıyla açıklanır.
    • D) Doku ve organ taslaklarının biçimlenmesi doğrudan döllenme anında başlar; gastrülasyon evresi ise yalnızca hücre sayısını katlayarak hacimce büyümeyi sağlar.
    • E) Organogenezde doku taslaklarının ortaya çıkması protein çeşitliliğinin azalmasına yol açarken, gastrülasyondaki hücre göçleri hücrelerin tüm bir bireyi oluşturma yeteneğini artırır.
25. 25.

    Embriyonik gelişim basamaklarında çevresel risk faktörlerinin etkisini araştıran bir bilim insanı, maruziyet zamanı ile gelişimsel sonuçlar arasındaki ilişkiyi gösteren klinik kayıtları doğrulamıştır. Kayıtlara göre; hızlı bölünmelerin gerçekleştiği segmentasyonda zararlı kimyasal maruziyeti gelişimin tamamen sonlanmasına neden olurken, embriyonik katmanların ve ardından organ taslaklarının biçimlendiği gastrülasyon ile organogenez evrelerindeki maruziyet kalıcı yapısal anomalilere yol açmaktadır. Doku büyümesi ve olgunlaşması evresinde ise aynı kimyasal etki kalıcı yapısal kusurlardan ziyade işlevsel yetersizlikler düzeyinde kalmaktadır. Elde edilen bu verilere göre embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Segmentasyon evresinde hücresel farklılaşma en yüksek düzeyde gerçekleştiğinden organ düzeyindeki yapısal hasarlar yalnızca bu basamakta oluşur.
    • B) Çevresel etkenlerin yol açtığı anatomik hasarın şiddeti, hücre sayısı ve embriyonik kütle arttıkça gebelik boyunca sürekli artış gösterir.
    • C) Organ taslaklarının belirmesinden sonraki büyüme evresinde embriyo, kimyasal etkenlerin metabolik ve fizyolojik baskılarına bütünüyle dirençli hale gelir.
    • D) Embriyonik katmanların ve organ taslaklarının kurulduğu evreler, dış etkenlerin kalıcı yapısal bozukluklara yol açması bakımından en hassas gelişim dönemini oluşturur.
    • E) Zigotun bölünmeye başlamasından olgunlaşma evresine kadar kimyasallara verilen gelişimsel tepkiler hücre döngüsü değişmediği için tüm evrelerde aynı kalır.
26. 26.

    Embriyonik gelişim sürecini araştıran üç farklı öğrenci grubu, güvenilir kaynaklardan ulaştıkları doğrulanmış bulguları gelişim evrelerine göre kaydetmiştir. Kayıtlara göre birinci grup segmentasyonda hücrelerin büyüme evresi geçirmeksizin bölünmesiyle blastomerlerin yüzey/hacim oranının arttığını, ikinci grup gastrülasyonda yönlü hücre hareketleriyle embriyonik katmanların kurulduğunu, üçüncü grup ise organogenezde hücre farklılaşmasının yanı sıra programlı hücre ölümlerinin doku formunu belirlediğini saptamıştır. Grupların elde ettiği bu veriler birlikte değerlendirildiğinde, embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki ortak sonuçlardan hangisine ulaşılır?

    • A) Embriyonik tabakaların oluşumu ve dokulaşma, hücrelerin genetik şifresinde meydana gelen kalıcı mutasyonlar ve baz dizilimi değişimleriyle gerçekleşir.
    • B) Gelişimin erken evresindeki segmentasyon bölünmeleri, embriyonun toplam hacmini ve kütlesini hücre sayısındaki artış oranında katlayarak büyütür.
    • C) Embriyonun şekillenmesi; hücre çoğalması, yönlü hücre göçleri, gen ifadesi farklılaşması ve kontrollü hücre ölümlerinin eş güdüm içinde yürüdüğü dinamik bir süreçtir.
    • D) Hücrelerin özgül doku ve organ taslaklarını oluşturması, embriyonik hücrelerin tamamında aynı genlerin eş zamanlı olarak okunmasıyla sağlanır.
    • E) Programlı hücre ölümleri ve doku katmanlaşması, yalnızca genetik yapısı bozulmuş hasarlı blastomerlerin embriyodan uzaklaştırılmasını amaçlar.
27. 27.

    Bir araştırma grubunun embriyonik gelişimin ardışık evrelerinde elde ettiği hücresel verilere göre; birinci evrede hücre döngüsünde belirgin bir büyüme evresi görülmeksizin yalnızca DNA eşlenmesi ve mitotik bölünmeler gerçekleşmekte, ikinci evrede yönlü hücre göçleri ile doku katmanlaşması başlamakta, üçüncü evrede ise dokuya özgü proteinlerin sentezlenmesiyle yapısal farklılaşma hızlanmaktadır. Bu bilimsel verileri gelişim basamaklarıyla eşleştiren bir araştırmacının ulaştığı aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) İkinci evredeki yönlü hücre göçleri, hücrelerin çekirdek DNA'sındaki nükleotit dizilimlerinin değişmesiyle olanaklı kılınır.
    • B) Birinci evrede hücre büyümesi olmadan gerçekleşen hızlı bölünmeler, embriyonun toplam hacmi artmadan hücre sayısının çoğalmasını sağlar.
    • C) Üçüncü evrede gerçekleşen hücresel farklılaşma, zigottaki tüm genlerin her hücrede aynı anda ve eşit oranda aktifleşmesiyle yürütülür.
    • D) Birinci evrede gözlenen bölünmeler sırasında hücrelerin genetik çeşitliliği krossing-over ve homolog kromozom ayrılmasıyla desteklenir.
    • E) İkinci evrede izlenen kapsamlı hücre hareketleri, döllenmeyi takip eden ilk mitotik bölünmelerle eş zamanlı olarak tamamlanır.
28. 28.

    Bir öğrencinin embriyonik gelişim sürecini inceleyerek kaydettiği verilere göre; segmentasyonda hücre sayısı katlanarak artarken hücre başına düşen sitoplazma hacmi sürekli azalmakta, gastrülasyonda yönlü hücre hareketleri gerçekleşirken çekirdek DNA'sının nükleotit dizilimi korunmakta, organogenezde ise doku taslakları belirirken farklı hücre gruplarında etkin olan gen bölgeleri değişkenlik göstermektedir. Bu gözlem kayıtlarına dayanarak embriyonik gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Segmentasyon evresinde hücre sayısı artarken yeni hücrelerin oluşumu için DNA replikasyonuna gereksinim duyulmaz.
    • B) Gastrülasyon evresindeki hücre hareketleri, embriyonik hücrelerin DNA diziliminde meydana gelen kalıcı değişimlerle başlatılır.
    • C) Hücrelerin özelleşerek doku ve organ taslaklarını oluşturması, genetik dizilimin değişmesine değil farklı genlerin işlev yapmasına dayanır.
    • D) Embriyoda hücre başına düşen sitoplazma miktarının azalması, organogenez evresinin sonuna kadar durmaksızın devam eder.
    • E) Embriyonun toplam sitoplazma hacmindeki ilk belirgin artış, segmentasyon evresindeki hızlı hücre bölünmeleriyle ortaya çıkar.
29. 29.

    Embriyonik gelişimin aşamalarını araştıran bir grup öğrenci; segmentasyonda hücrelerin büyümeden hızla bölündüğünü, gastrülasyonda hücre göçleriyle embriyonik katmanların oluştuğunu ve organogenezde hücresel farklılaşmayla doku taslaklarının ortaya çıktığını kaydetmiştir. Grup ayrıca gebelikte ilaç ve radyasyona maruz kalmanın gelişimsel hasar riskini özellikle organogenez sürecinde belirginleştirdiği bilgisini doğrulamıştır. Bu verilere göre embriyonik gelişimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Segmentasyon evresinde hücreler her bölünme öncesinde belirgin biçimde büyüdüğünden embriyonun toplam sitoplazma hacmi sürekli artar.
    • B) Organogenez evresinde hücresel farklılaşma ve doku oluşumu yoğun olduğundan çevresel zararlı etkenler bu evrede ciddi gelişimsel aksaklıklara neden olabilir.
    • C) Gastrülasyon evresinde gerçekleşen hücre göçleri sırasında hücreler mayoz geçirerek embriyonun kalıtsal yapısını çeşitlendirir.
    • D) Döllenmeden sonra başlayan mitoz bölünmeler organogenez evresine ulaşıldığında tamamen durur ve gelişim yalnız hücre büyümesiyle sürer.
    • E) Çevresel etkenlerin embriyo gelişimini olumsuz etkileme riski yalnızca segmentasyon evresiyle sınırlı olup organ taslakları belirdiğinde tümüyle ortadan kalkar.
30. 30.

    Bir araştırmacı, döllenmiş bir yumurtanın ilk gelişim evrelerini laboratuvar ortamında izleyerek hücre sayısı, toplam biyokütle ve hücresel farklılaşma durumuna ilişkin bulguları kaydetmiştir. Araştırmacının kayıtlarına göre, zigottan morula oluşumuna kadar geçen evrede hücre sayısı katlanarak artarken embriyonun toplam kütlesinin hafifçe azaldığı, ilk hücresel göç ve dokusal katmanlaşmanın ise gastrülasyon sürecinde başladığı belirlenmiştir. Bu bilimsel gözlem ve verileri inceleyen bir öğrencinin ulaştığı aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Segmentasyon sürecinde hücrelerin büyüme evresi geçirmeksizin art arda bölünmesi, embriyonun toplam kütlesinde artış görülmemesinin temel nedenidir.
    • B) Morula evresinde yer alan her bir blastomerin sitoplazma hacmi ve kütlesi, başlangıçtaki zigotun sitoplazma hacminden daha büyüktür.
    • C) Embriyonik gelişim boyunca hücre sayısı arttıkça embriyonun toplam ağırlığı döllenme anından itibaren kesintisiz ve doğrusal bir artış kaydeder.
    • D) Hücrelerin işlevsel olarak özelleşmesi ve doku oluşturacak biçimde farklılaşması, döllenmeyi takip eden ilk mitoz bölünmeyle birlikte başlar.
    • E) Gastrülasyon evresinde gözlenen hücre hareketleri, mitoz bölünmeler sonucunda genetik dizilimi birbirinden tamamen farklı hücre soylarının doğmasını sağlar.
31. 31.

    Bir araştırmacı, insan üreme sistemlerinin yaşa bağlı işleyiş dinamiklerini incelediği çalışmasında ileri yaştaki sağlıklı kadın ve erkek bireylerden elde ettiği klinik verileri kaydetmiştir. Kadın bireyde folikül rezervinin tükenmesine bağlı olarak östrojen ve progesteron salgısının taban değerlere indiği, buna karşılık kanda FSH ve LH düzeylerinin kalıcı biçimde yükseldiği belirlenmiştir. Erkek bireyde ise seminifer tüpçüklerdeki kök hücre varlığı sayesinde sperm üretiminin devam ettiği, hormon düzeylerindeki değişimin kadınlardaki gibi keskin bir tükenmeyle sonuçlanmadığı tespit edilmiştir. Toplanan bu verilere göre erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Erkek bireylerde gamet üretiminin ileri yaşlarda devam etmesi, testislerin hipofiz hormonlarının denetiminden tamamen bağımsız çalışmasıyla sağlanır.
    • B) İleri yaştaki kadın bireylerde kanda FSH ve LH düzeylerinin artması, yumurtalıklarda yeni foliküllerin gelişimini uyarıp ovülasyonu hızlandırır.
    • C) Erkek üreme sisteminde spermatogonyum kök hücrelerinin varlığını koruması, mayoz bölünmenin embriyonik dönemde başlayıp tamamlandığını kanıtlar.
    • D) Kadın bireyde gonadotropin düzeylerinin kalıcı biçimde yükselmesi, yumurtalıklarda negatif geri bildirim oluşturacak hormon kaynağının ortadan kalkmasından kaynaklanır.
    • E) Dişi üreme sisteminde folikül rezervinin tükenmesi, hipofiz bezinin ön lobunun gonadotropin salgılama potansiyelini bütünüyle yitirdiğini gösterir.
32. 32.

    Bir araştırmacı, insanda gebeliğin başlangıcı ve devamında görev alan hormonlar ile bu hormonları salgılayan yapıların işleyişine ilişkin topladığı klinik verileri şu şekilde kaydetmiştir: • Gebeliğin ilk 8-10 haftalık sürecinde blastosist kökenli trofoblast hücrelerince salgılanan hCG hormonu, korpus luteumun varlığını sürdürmesini sağlayarak yüksek oranda progesteron ve östrojen salgılanmasını devam ettirir. • Gebeliğin 10-12. haftalarından itibaren korpus luteum gerilerken, gelişimini tamamlayan plasenta embriyonun rahme tutunmasını ve gebeliğin sürmesini sağlayan progesteron ile östrojen üretimini üstlenir. • İlk iki ay içerisinde korpus luteumun cerrahi yolla çıkarılması düşüğe yol açarken, dördüncü aydan sonra çıkarılması gebeliğin normal seyrini engellemez. Buna göre araştırmacının kaydettiği veriler doğrultusunda dişi üreme sisteminin işleyişine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Gebelik süresince endometriyumun yapısının korunması için gereken steroid hormonlar yalnızca yumurtalık dokusundaki korpus luteum tarafından üretilir.
    • B) Blastosistin salgıladığı hCG hormonu, korpus luteuma gerek kalmadan doğrudan endometriyum kılcallarını ve salgı bezlerini uyararak gebeliği devam ettirir.
    • C) Gebeliğin kesintisiz devam edebilmesi için kanda belirli düzeyde bulunması zorunlu olan hormonlar, farklı evrelerde farklı yapılar tarafından üretilmektedir.
    • D) Plasentanın salgı bezi niteliği kazanabilmesi için gebeliğin en başında korpus luteumun hızla parçalanarak kana progesteron vermeyi durdurması gerekir.
    • E) Dördüncü aydan sonra korpus luteumun cerrahi olarak uzaklaştırılmasının düşüğe neden olmaması, bu dönemden sonra progesteron ihtiyacının tamamen ortadan kalktığını gösterir.
33. 33.

    Bir araştırmacı, insan erkek ve dişi üreme sistemlerinin anatomik bağlantıları ile gamet iletim mekanizmalarına ilişkin topladığı verileri aşağıdaki tabloda kaydetmiştir: İncelenen ÖzellikErkek Üreme SistemiDişi Üreme Sistemi Boşaltım sistemiyle kanal ilişkisiÜretra, hem spermlerin hem de idrarın vücut dışına atıldığı ortak kanaldır.Üreme kanalı (vajina) ile idrar kanalı (üretra) birbirinden tamamen bağımsızdır. Kanal içi gamet iletim mekanizmasıSpermler, kanal duvarındaki düz kasların peristaltik kasılmalarıyla taşınır.İkincil oosit, kanal epitelindeki sillerin dalgalanması ve düz kas hareketleriyle iletilir. Karın boşluğu ile bağlantı durumuKanal sistemi kapalıdır; karın boşluğu ile dış ortam arasında doğrudan açıklık yoktur.Fallopi tüplerinin kirpikli hunisi karın boşluğuna açıldığından üreme yolu dolaylı olarak karın boşluğuyla bağlantılıdır. Tablodaki veriler doğrultusunda erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Erkeklerde ürogenital sistem tek bir dış açıklıkla sonlanırken, dişilerde üreme ve boşaltım ürünleri anatomik olarak farklı açıklıklardan vücut dışına atılır.
    • B) Dişi üreme kanalında gametin tek yönlü hareketi yalnızca çevreleyen düz kasların kasılıp gevşemesiyle sağlanırken, erkekte silli epitel hücreleri etkilidir.
    • C) Erkek üreme sisteminde idrar ve üreme hücreleri üretra boyunca her zaman eş zamanlı olarak karıştırılarak dış ortama aktarılır.
    • D) Dişi üreme sisteminde karın boşluğunun dış ortamla doğrudan ilişkisiz olması, enfeksiyonların iç organlara yayılma riskini tamamen ortadan kaldırır.
    • E) Erkeklerde gametlerin ilerlemesi hücresel sillerin sıvı akımı oluşturmasıyla, dişilerde ise yalnızca yer çekimi kuvvetinin etkisiyle gerçekleşir.
34. 34.

    Erkek ve dişi üreme sistemlerinde gametlerin iletimi ile hormonal denetim ilişkisini araştıran bir uzman, cerrahi kanal blokajı (vazektomi ve tüp ligasyonu) yapılmış sağlıklı iki bireyden topladığı verileri kaydetmiştir. Toplanan verilere göre; vazektomi yapılan erkek bireyde kanda testosteron düzeyinin ve ejakülat hacminin normal sınırlarda kaldığı ancak ejakülatta sperme rastlanmadığı, tüpleri bağlanan dişi bireyde ise yumurtalıklarda folikül gelişimi, kan hormon değişimleri ve menstrual kanamaların periyodik olarak devam ettiği saptanmıştır. Bu verilere dayanarak erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Erkek üreme sisteminde spermleri taşıyan kanalların bağlanması, testislerdeki spermatogenez sürecini ve yardımcı bezlerin salgı üretimini tamamen sonlandırır.
    • B) Eşey hormonları hedef dokulara kan dolaşımıyla taşındığından iletim kanallarının kapatılması endokrin işleyişi değiştirmeksizin yalnızca gamet iletimini engeller.
    • C) Dişi üreme sisteminde yumurtanın rahme geçişinin kesintiye uğraması, endometriyumun hormonlara duyarlılığını ve menstrual kanamaların oluşumunu durdurur.
    • D) Erkek ve dişi üreme sistemlerinde gametlerin vücut dışına iletimi ve idrar boşaltımı aynı anatomik kanallar üzerinden gerçekleştirilir.
    • E) İletim kanallarının bloke edilmesi, gonatlardan salgılanan hormonların hipofiz üzerindeki negatif geri bildirim etkisini tamamen ortadan kaldırır.
35. 35.

    Bir öğrenci, sağlıklı dişi ve erkek bireylerde hipotalamus-hipofiz-gonat ekseninde görev yapan hormonların kandaki derişimleri ve geri bildirim mekanizmaları üzerine topladığı verileri kaydetmiştir. Öğrencinin verilerine göre; erkek bireyde artan testosteron ve inhibin hormonlarının hipotalamus ve hipofiz üzerinde sürekli negatif geri bildirim uyguladığı, dişi bireyde ise folikül evresinin sonuna doğru kanda eşik değerin üzerine çıkan östrojenin pozitif geri bildirime yol açtığı, ardından luteal evrede kanda yükselen progesteron ve östrojenin birlikte negatif geri bildirim oluşturduğu belirlenmiştir. Buna göre toplanan veriler doğrultusunda erkek ve dişi üreme sistemlerinin hormonal işleyişine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Dişi üreme sisteminde hormonal döngü negatif ve pozitif geri bildirimlerin ardışık çalışmasıyla düzenlenirken, erkek üreme sisteminde hormon derişimleri sürekli negatif geri bildirimle dengede tutulur.
    • B) Erkek bireyde inhibin hormonunun kandaki artışı hem LH hem de FSH salgısını aynı anda uyararak pozitif geri bildirim döngüsünü tetikler.
    • C) Dişi bireyde ovülasyonun uyarılabilmesi için hipofizin luteal evre boyunca pozitif geri bildirimle uyarılması ve progesteron dalgalanması oluşturması gerekir.
    • D) Erkek ve dişi üreme sistemlerinde gonatlardan salgılanan tüm steroid hormonlar, hipofiz ön lobunu her koşulda yalnızca pozitif geri bildirimle uyarır.
    • E) Dişilerde luteal evredeki yüksek progesteron derişimi LH ve FSH salgılanmasını artırarak yeni bir folikülün aynı anda olgunlaşmasını hızlandırır.
36. 36.

    Bir araştırmacı, insan üreme sistemlerinde gametlerin oluşum ortamını destekleyen hücresel yapılar üzerine topladığı verileri şu şekilde kaydetmiştir: • Sertoli hücreleri: Seminifer tüpçüklerde gelişmekte olan sperm öncüllerini besler, kan-testis bariyerini kurarak gametleri bağışıklık sistemi tepkilerinden korur ve FSH etkisiyle inhibin hormonu salgılar. • Granüloza hücreleri: Yumurtalık foliküllerinde ikincil oositi çevreleyip besler, zona pellucida tabakasının oluşumunu destekler ve FSH uyarısıyla östrojen ile inhibin üretir. Toplanan bu verilere göre erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Gamet üretimi sürecinde mayoz bölünmeyi gerçekleştiren hücreler aynı zamanda hormonal geri bildirim moleküllerini de doğrudan kendileri sentezler.
    • B) Kan-testis bariyeri ile zona pellucida, gametlerin vücut dışına atılmasını sağlayan ortak boşaltım kanallarında yer alan yapılardır.
    • C) Her iki sistemde de gametlerin sağlıklı gelişimi; onları besleyen, dış etkenlerden koruyan ve hipofizle geri bildirimi sağlayan özelleşmiş somatik destek hücrelerine bağımlıdır.
    • D) İnhibin hormonu yalnız erkek üreme sisteminde işlev görerek FSH salgılanmasını baskılarken dişide folikül evresini tamamen durdurur.
    • E) Folikül hücreleri ile Sertoli hücreleri, gametlerin iletim kanallarında hareket yeteneği kazanmasından sorumlu temel kas doku elemanlarıdır.
37. 37.

    Bir araştırmacı, insan üreme sistemlerinde gametlerin üretildiği anatomik yapıların fiziksel çevre koşulları ve işlevsel özellikleri üzerine yaptığı incelemelerde şu verileri kaydetmiştir: • Testislerin yer aldığı skrotum kesesinin iç sıcaklığı, vücut çekirdek sıcaklığından yaklaşık 2-3 °C daha düşüktür ve bu düşük sıcaklık sağlıklı sperm üretimi için gereklidir. • Yumurtalıklar ise pelvik boşluk içerisinde, yaklaşık 37 °C olan karın içi sıcaklık ortamında yer alır ve oogenez bu koşullarda tamamlanır. • Testislerin vücut boşluğundan skrotuma inmediği (kriptorşidizm) bireylerde Leydig hücrelerinin testosteron üretimi devam ederken, seminifer tüpçüklerde sperm oluşumu gerçekleşmemekte ve kısırlık ortaya çıkmaktadır. Toplanan bu verilere göre erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Erkek ve dişi üreme sistemlerinde gametogenez süreçleri aynı optimum sıcaklık değerlerinde gerçekleşecek şekilde düzenlenmiştir.
    • B) Erkeklerde gamet üretimini sağlayan hücre bölünmeleri yüksek sıcaklığa duyarlıyken, steroid hormon sentezi vücut iç sıcaklığında da devam edebilmektedir.
    • C) Dişi üreme sisteminde oogenezin sağlıklı ilerleyebilmesi için yumurtalıkların ergenlik döneminde pelvik boşluktan dışarı göç etmesi zorunludur.
    • D) Skrotumdaki düşük sıcaklık adaptasyonu, yalnızca olgunlaşmış spermlerin dölleme yeteneği kazanıp depolanması sürecinde etkilidir.
    • E) Testosteron salgılanması skrotumun düşük sıcaklığına bağımlı olduğundan, inmemiş testis durumunda ikincil eşeysel özellikler gelişemez.
38. 38.

    Bir biyoloji öğrencisi, dişi üreme sisteminde menstrual döngünün farklı evrelerinde kanda baskın olan yumurtalık hormonları ile rahim iç duvarında (endometriyum) meydana gelen değişimlere ilişkin ulaştığı verileri kaydetmiştir. Toplanan verilere göre folikül evresinde (5-13. günler) kanda artan östrojenin endometriyumda mitoz bölünmeleri uyararak doku kalınlaşmasını başlattığı; ovülasyon sonrası luteal evrede (16-25. günler) ise yüksek seyreden progesteronun etkisiyle kılcal damarların genişleyip mukus ve glikojen salgılayan bezlerin kıvrımlı hâle geldiği tespit edilmiştir. Buna göre öğrencinin kaydettiği veriler doğrultusunda dişi üreme sisteminin işleyişine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Endometriyum kalınlığının artışını başlatan mitoz bölünmeler, esas olarak luteal evrede salgılanan progesteronun kontrolünde gerçekleşir.
    • B) Folikül evresinde artan östrojen derişimi, rahim bezlerinin glikojen salgısını en üst düzeye çıkararak dokuyu sekretuar evreye sokar.
    • C) Progesteron hormonu, östrojenin mitozla kalınlaştırdığı endometriyumun damar ve salgı yönünden zenginleşerek embriyoyu kabul edebilecek fizyolojik olgunluğa erişmesini sağlar.
    • D) Luteal evrede kanda progesteron derişiminin yüksek seviyede kalması, endometriyum dokusunun yıkılarak menstrüasyon kanamasının başlamasını tetikler.
    • E) Yumurtalık kaynaklı hormonlar sadece hipofiz bezini uyararak geri bildirim döngüsünü yürütür; rahim duvarı üzerinde doğrudan bir hücresel değişim oluşturmaz.
39. 39.

    Bir öğrenci, erkek ve dişi üreme sistemlerinin işleyişini incelediği araştırmasında gamet oluşum süreçlerine ait şu verileri kaydetmiştir: Erkeklerde mayoz bölünme ergenlikle başlar, sitoplazmanın eşit paylaşıldığı bölünmelerle bir birincil spermatositten dört işlevsel gamet oluşur; dişilerde ise embriyonik dönemde başlayan mayoz profaz I evresinde duraklar, ergenlik sonrasında ise sitoplazmanın eşitsiz bölünmesiyle tek bir işlevsel gamet meydana gelir. Bu verilere göre erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Her iki sistemde de gamet üretimi doğumla birlikte aktifleştiğinden, yaşam boyu mitozla yeni birincil gamet ana hücreleri üretilmeye devam eder.
    • B) Dişi üreme sisteminde oluşan kutup cisimcikleri de spermle döllenebildiği için tek bir birincil oositten birden fazla embriyo gelişebilir.
    • C) Erkek üreme sisteminde spermatositlerin mayoz bölünmeyi tamamlaması embriyonik evrede bittiğinden, ergenlikte yalnızca kamçı oluşumu gerçekleşir.
    • D) Dişilerde menopoz süreci yumurta kanalının tıkanmasından kaynaklandığı için yumurtalıktaki folikül rezervi ve hormonal döngü bu durumdan etkilenmez.
    • E) Dişi üreme sisteminde sitoplazmanın eşitsiz bölünmesi embriyonun erken gelişim evreleri için gerekli besin birikimini tek hücrede yoğunlaştırırken, erkek üreme sistemi çok sayıda hareketli gamet oluşturmaya yönelik işler.
40. 40.

    Bir araştırmacı, insan üreme sisteminde spermlerin taşınması ve döllenme şansını artıran biyokimyasal koşulları incelerken erkek yardımcı bezleri ile dişi üreme kanalına ait şu verileri kaydetmiştir: • Seminal bezler: Fruktoz ve prostaglandin içeren, spermin beslenmesini ve dişi üreme kanalında ilerlemesini destekleyen bazik özellikte sıvı salgılar. • Prostat bezi: Vajinanın asidik ortamında spermlerin canlı kalmasını kolaylaştıran alkali yapıda salgı üretir. • Bulboüretral bezler: İdrar artıklarının asitliğini nötralize ederek spermlerin üretradan güvenle geçişini sağlar. • Vajina: Mikroorganizmalara karşı koruyucu olan asidik bir ortama sahiptir. Buna göre toplanan veriler doğrultusunda erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Seminal sıvının bazik olması, spermlerin üretra yerine doğrudan fallopi tüpünde olgunlaşma evresini tamamlamasını sağlar.
    • B) Vajinanın doğal asidik pH değeri, yardımcı bezlerin salgısı olmasa dahi spermlerin hareket yeteneğini artıran bir ortam sunar.
    • C) Bulboüretral bezlerin salgısı, spermlerin mayoz bölünmesini tamamlaması için gereken hormonları doğrudan kana iletir.
    • D) Erkek yardımcı bezlerinin alkali salgıları, dişi üreme kanalının asidik ortamını nötralize ederek spermlerin canlılığını korumasına katkıda bulunur.
    • E) Vajinanın asidik florası, erkek üreme organlarında spermlerin epididimis kanalındaki depolanma süresini belirleyen temel faktördür.
41. 41.

    Bir araştırmacı, sağlıklı bireylerde erkek ve dişi üreme sistemlerinin gamet üretimi ve olgunlaşma süreçlerine dair klinik analiz verilerini incelemektedir. Elde edilen verilere göre testislerin seminifer tüpçüklerinde oluşan spermatitlerin hareket ve dölleme yeteneğini epididimis kanalında kazandığı, yumurtalıktan atılan ikincil oositin ise mayoz II evresini ancak fallopi tüpünde spermle karşılaştığında tamamladığı belirlenmiştir. Buna göre toplanan veriler doğrultusunda üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişine ilişkin aşağıdaki sonuçlardan hangisi doğrudur?

    • A) Seminifer tüpçüklerde mayoz bölünmesini tamamlayan hücreler, doğrudan dişi üreme kanalında döllenmeyi gerçekleştirebilecek kamçılı ve hareketli spermlerdir.
    • B) Yumurtalıktan ovulasyonla atılan hücre, mayoz bölünmesini eksiksiz tamamlamış haploit kromozomlu olgun bir ovumdur.
    • C) Döllenme yeteneğine sahip nihai dişi gametin oluşumu sperm uyarısıyla mayozun tamamlanmasına bağlıyken spermlerin hareket yeteneği kazanması epididimiste gerçekleşir.
    • D) Hem erkek hem de dişi bireylerde mayoz bölünme sonucu oluşan tüm yavru hücreler, sitoplazmanın eşit dağılmasıyla işlevsel gametlere dönüşür.
    • E) Fallopi tüpünde döllenme gerçekleşmese dahi ikincil oosit mayoz II evresini tamamlayarak döl yatağına ulaşır.
42. 42.

    İnsan üreme sistemlerinin anatomik yapısı ve işleyişi üzerine araştırma yapan bir öğrenci, gametlerin oluşum, olgunlaşma ve iletim süreçlerinde görev alan yapılarla ilgili ulaştığı verileri şu şekilde kaydetmiştir: • X yapısı: Mayoz bölünmenin gerçekleştiği ve spermatitlerin meydana geldiği seminifer tüpçükleri içerir. • Y yapısı: Spermlerin olgunlaşarak hareket yeteneği kazandığı ve bir süre depolandığı kanaldır. • Z yapısı: Yumurta hücresinin spermle karşılaştığı ve döllenmeyle birlikte ilk mitoz bölünmelerin başladığı kanaldır. • T yapısı: Embriyonun blastosist evresinde tutunup doğuma kadar gelişimini sürdürdüğü kastan zengin organdır. Buna göre öğrencinin kaydettiği veriler ve ilgili yapıların işleyişiyle ilgili ulaştığı aşağıdaki bilgilerden hangisi biyolojik olarak doğrudur?

    • A) Z yapısındaki silli epitel hücrelerinin tek yönlü hareketi ve düz kas kasılmaları, oluşan yapının T yapısına doğru taşınmasını sağlar.
    • B) X yapısında üretilen hücreler, doğrudan Z yapısına ulaştıklarında zona pellucidayı delecek akrozom enzimlerine ve döllenme yeteneğine sahiptir.
    • C) Y yapısı, spermlerin üretildiği ve testosteron hormonunun kana verildiği temel endokrin bez merkezidir.
    • D) Z yapısı, menstrual döngü boyunca hormonların etkisiyle kalınlaşarak embriyoyu besleyen endometriyum tabakasıyla kaplıdır.
    • E) T yapısında, döllenmemiş ikincil oosit hücresinin mayoz II evresini tamamlamasını tetikleyen özel kimyasal salgılar salgılanır.
43. 43.

    Erkek üreme sisteminin hormonal denetimi üzerine bilgi toplayan bir araştırmacı, hipofiz-testis eksenindeki geri bildirim mekanizmalarını doğrulamak için üç yetişkin bireyden elde ettiği kan hormonu ve sperm analiz sonuçlarını kaydetmiştir. Toplanan verilere göre; 1. bireyde tüm değerler referans aralığında iken, 2. bireyde LH ve testosteron düzeylerinin normalin çok altında olduğu ancak FSH seviyesinin korunduğu, 3. bireyde ise testosteron seviyesi çok düşük olmasına rağmen LH ve FSH düzeylerinin referans aralığının belirgin şekilde üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Buna göre toplanan veriler doğrultusunda erkek üreme sisteminin işleyişine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

    • A) 2. bireyde LH yetersizliğine bağlı olarak Sertoli hücreleri doğrudan uyarılamadığı için sperm üretimi aksamıştır.
    • B) 3. bireydeki hormonal durum, hipofiz bezinin ön lobundaki gonadotropin salgılayan hücrelerin köreldiğini kanıtlar.
    • C) 3. bireyde testosteron üretiminin yetersiz olması, hipotalamus ve hipofiz üzerindeki negatif geri bildirim baskısını azalttığından gonadotropin salgısı artmıştır.
    • D) 2. bireye dışarıdan yüksek dozda testosteron uygulanması, hipofizden salgılanan FSH ve LH miktarında belirgin bir artışa yol açar.
    • E) Her iki bireyde de spermatogenezin aksamasının temel nedeni, Sertoli hücrelerinden salgılanan inhibin hormonunun kanda aşırı miktarda bulunmasıdır.
44. 44.

    Sağlıklı bir kadının 28 günlük menstrual döngüsü sürecindeki hormonal değişimleri inceleyen bir araştırmacı; döngünün 14. gününde kanda LH ve östrojen seviyesinin ani bir artışla tepe noktasına ulaştığını, 15-28. günler arasında ise progesteron miktarının yüksek seviyede kaldığını kaydetmiştir. Araştırmacı elde ettiği bu hormonal verileri, üreme sisteminde gerçekleşen fizyolojik süreçlerle eşleştirerek doğrulamak istemektedir. Buna göre toplanan veriler doğrultusunda yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi biyolojik olarak doğrudur?

    • A) LH hormonunun döngünün ortasında ani artış göstermesi, endometriyum tabakasının parçalanarak menstrüasyon kanamasının başlamasını tetikler.
    • B) Luteal evrede progesteron düzeyinin yüksek seyretmesi, endometriyum kalınlığının korunarak olası bir embriyo tutunmasına zemin hazırlar.
    • C) Östrojen miktarının 14. günde en yüksek seviyeye ulaşması, korpus luteum yapısının doğrudan eriyip küçülmesine neden olur.
    • D) Progesteron miktarının döngünün ikinci yarısındaki belirgin artışı, hipofiz bezinden daha fazla FSH salgılanması için pozitif geri bildirimi başlatır.
    • E) Folikül evresinden luteal evreye geçişi simgeleyen ovülasyon süreci, kanda progesteronun en yüksek tepe değerine ulaşmasıyla tamamlanır.