Canlılık ve Tepki Kazanım Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Bir bireyin polenle ilk temasında belirgin bir alerjik belirti görülmezken, aynı polenle haftalar sonra gerçekleşen ikinci temasında çok kısa sürede kızarıklık, ödem ve kaşıntı gibi tepkiler ortaya çıkmıştır. Bu durumun hücresel ve moleküler mekanizmasıyla ilgili olarak aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?

   • A) İlk temasta alerjenlerin doğrudan mast hücrelerini parçalaması ve histaminin haftalarca kanda serbest dolaşarak ikinci temasta etki göstermesidir.
   • B) İlk temasta fagositoz yapan makrofajların alerjeni yok etmesi, ikinci temasta ise T lenfositlerin doğrudan damar geçirgenliğini artırmasıdır.
   • C) İlk temasta üretilen IgE antikorlarının mast hücrelerine bağlanarak duyarlılaşma sağlaması, ikinci temasta alerjenin bu antikorlara bağlanmasıyla histamin salınmasıdır.
   • D) İlk temasta aktifleşen kompleman proteinlerinin damarları genişletmesi, ikinci temasta ise B lenfositlerin dokularda fagositoza başlamasıdır.
   • E) İlk temasta bellek B lenfositlerinin alerjeni hücre zarında hapsetmesi, ikinci temasta ise alyuvarların doku sıvısına sızarak yangı oluşturmasıdır.
2. 2.

   Biyoloji dersinde canlıların çevreleriyle etkileşimini araştıran bir çalışma grubu; bir bitkinin fungal patojen saldırısına karşı kimyasal haberciler salgılayarak koruyucu bileşikler üretmesini, bir böceğin mikroorganizma uyarısına karşı antimikrobiyal peptit sentezlemesini ve bir memelinin enfeksiyon uyarısını hormonal ve hücresel yollarla işleyerek yangı tepkisi oluşturmasını incelemiştir. Öğrencilerin bu gözlemlerden hareketle canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları hakkında ulaştığı aşağıdaki genellemelerden hangisi bilimsel olarak doğrudur?

   • A) Farklı organizasyon düzeyindeki canlılar benzer tehdit uyaranlarına karşı kimyasal iletim basamaklarını içeren ve türe özgü mekanizmalarla şekillenen koruyucu yanıtlar oluşturur.
   • B) Canlılar dış uyaranlara yalnızca sinir sistemi aracılığıyla tepki verebildiğinden gelişmiş hayvanlar dışındaki organizmalarda tepki mekanizması gözlenmez.
   • C) Tüm canlı türleri aynı çevresel tehditle karşılaştığında hücre içi süreçlerde birebir aynı kimyasal habercileri ve tepki yollarını kullanır.
   • D) Canlılarda uyaranın işlenmesi ve hedef dokuda tepkinin ortaya çıkışı sadece doku düzeyinde organizasyona sahip çok hücrelilerde gerçekleşir.
   • E) Çevresel uyaranların algılanması ve değerlendirilmesi sürecinde kimyasal habercilerin salgılanması hedef hücrenin yapısını her durumda bozar.
3. 3.

   Ortam pH'sinin asidik yönde değiştiği bir deneyde; bir tek hücreli algin proton pompalarını etkinleştirerek sitoplazma dengesini koruması, bir sucul bitkinin kimyasal haberciler aracılığıyla asit tamponlayıcı bileşiklerin sentezini artırması ve bir balığın hormonal iletimle solungaçlarındaki iyon değiştirici hücreleri uyararak asit-baz dengesini sağlaması incelenmiştir. Farklı organizasyon düzeylerine sahip bu canlıların süreçleri birlikte değerlendirildiğinde, uyaranlara karşı oluşturulan tepki mekanizmalarıyla ilgili tümevarımsal olarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

   • A) Canlıların çevresel değişimlere verdikleri tüm tepkiler, her zaman gelişmiş sinir ve endokrin sistemlerin ortak denetiminde yürütülür.
   • B) Canlılar aynı çevresel stres faktörüyle karşılaştıklarında metabolik dengelerini korumak için daima aynı moleküler tepki mekanizmasını kullanır.
   • C) Çevresel uyaranların başarılı bir hücresel tepkiye dönüşebilmesi için uyarının canlının dış yapısında kalıcı bir biçimsel değişikliğe yol açması zorunludur.
   • D) Kimyasal haberciler aracılığıyla yürütülen hücresel düzenleme ve tepki süreçleri, sadece doku farklılaşması gösteren çok hücreli hayvanlara özgüdür.
   • E) Farklı yapısal düzeylerdeki canlılar benzer bir uyarana kendi biyolojilerine uygun özgün yollarla yanıt verse de tepkinin ortaya çıkışı algılama, işleme ve yanıt basamaklarından oluşan ortak bir örüntüye dayanır.
4. 4.

   Sürekli rüzgâr etkisindeki bir bitki fidesinde kimyasal habercilerin yönlendirmesiyle destek doku hücrelerinin kalınlaşması ile düzenli mekanik yüke maruz kalan bir memelinin kemik dokusunda hormonların etkisiyle mineral depolanmasının artması incelenmiştir. Farklı canlı gruplarında gözlenen bu süreçler birlikte değerlendirildiğinde, uyaranlara karşı oluşturulan tepki mekanizmalarıyla ilgili tümevarımsal olarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

   • A) Canlıların çevresel uyarılara karşı ürettiği kimyasal haberciler, vücuttaki tüm hücrelerde aynı yönde ve eş zamanlı tepkiler oluşturur.
   • B) Dış çevreden gelen fiziksel uyaranlara karşı tepki oluşturulması sadece sinir sistemine sahip canlılara özgü bir özelliktir.
   • C) Farklı canlı türleri, aynı türden çevresel uyaranlara hücresel düzeyde tamamen özdeş metabolik yollarla karşılık verir.
   • D) Farklı canlılar, çevresel fiziksel etkilere kimyasal haberciler aracılığıyla hedef dokularda yapısal düzenlemeler yaparak tepki verir.
   • E) Canlılarda uyarının algılanması ve tepkinin ortaya çıkması basamakları arasında düzenleyici bir sinyal iletim süreci bulunmaz.
5. 5.

   Farklı âlemlere ait canlı türlerinin çevresel değişimlere sergilediği fizyolojik yanıt süreçleri analiz edildiğinde; uyaranın algılanması, bilginin kimyasal habercilerle işlenmesi ve hedef birimlerde yanıt oluşturulması basamaklarının ortak bir örüntü oluşturduğu belirlenmiştir. Bu örüntüden yola çıkılarak canlılardaki tepki mekanizmalarına ilişkin tümevarımsal bir genelleme yapıldığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

   • A) Canlıların organizasyon düzeyleri ve tepki süreleri farklılık gösterse de çevresel etkilere yanıt oluşturma süreçleri ortak bir temel işleyiş örüntüsünü takip eder.
   • B) Tüm canlılar aynı uyarana karşı yalnızca gelişmiş bir sinir sistemi aracılığıyla ve eşit sürede tepki verir.
   • C) Canlılarda uyarılara karşı tepkinin ortaya çıkabilmesi için mutlaka çok hücreli özelleşmiş doku sistemlerinin bulunması zorunludur.
   • D) Canlılarda sentezlenen kimyasal haberciler, hedef hücrelerde tepki oluşumunu engelleyerek hücresel iletişimi tamamen durdurur.
   • E) Çevresel uyaranlar canlıların yapısında yalnızca fiziksel hasarlara yol açtığından hücresel iletim basamakları işlevsiz kalır.
6. 6.

   Fosfat azlığı yaşayan bir yeşil algin hücre zarındaki taşıyıcı proteinlerin sentezini artırması, topraktaki fosfat yetersizliğinde bir bitkinin köklerinden kimyasal haberciler salgılayarak mikoriza birlikteliğini uyarması ve kan fosfat düzeyi düşen bir memelinin hormon salgısıyla kemiklerden mineral salınımını başlatması incelenmiştir. Farklı canlı gruplarında gözlenen bu süreçler birlikte değerlendirildiğinde, uyaranlara karşı oluşturulan tepki mekanizmalarıyla ilgili tümevarımsal olarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

   • A) Canlıların oluşturduğu tepkiler, yalnızca metabolizma hızını düşürmeye ve hücresel enerji tüketimini sınırlandırmaya yöneliktir.
   • B) Bütün canlılar iç ve dış uyaranları aynı tür almaçlarla algılayıp tepkilerini yalnızca elektriksel yollarla oluşturur.
   • C) Canlılarda organizasyon düzeyi karmaşıklaştıkça uyarının algılanması ile tepki oluşumu arasındaki bilgi işleme süreci kaybolur.
   • D) Canlılarda tepki mekanizmalarının işletilebilmesi için algılanan uyarının daima canlının dış ortamından kaynaklanması zorunludur.
   • E) Canlılar yapısal farklılıklarına karşın iç ve dış uyaranları algılayıp kimyasal aracılarla işleyerek özgül yapılarda dengeleyici tepkiler oluşturur.
7. 7.

   Ultraviyole (UV) ışınımına maruz bırakılan tek hücreli bir bakterinin DNA onarım enzimlerini ve koruyucu pigmentleri etkinleştirmesi, bir dağ bitkisinin yaprak örtü dokusunda flavonoid bileşiklerini biriktirmesi ve bir omurgalının derisinde melanin sentezini artırması incelenmiştir. Bu gözlemlerden hareketle canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmalarıyla ilgili tümevarımsal olarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

   • A) Çevresel bir uyarana karşı canlıda hücresel yanıtın oluşması için sinirsel bir denetim merkezinin varlığı zorunludur.
   • B) Canlılar, aynı çevresel uyarana karşı yapısal ve fizyolojik organizasyon düzeylerine uygun farklı mekanizmalarla tepki oluşturur.
   • C) Bütün canlılar zararlı ışınlara karşı yalnızca kimyasal habercilerin hedef dokuları uyarması yoluyla savunma gerçekleştirir.
   • D) Canlıların uyaranlara tepki verme hızı ve etki süreci canlı türünden bağımsız olup sadece uyarının şiddetine bağlıdır.
   • E) İlkel organizasyon düzeyindeki canlılar çevresel değişimleri algılayamazken yalnızca gelişmiş canlılar aktif koruyucu yanıtlar üretir.
8. 8.

   Tuzluluk oranının yükseldiği bir lagünde; bir siyanobakterinin hücre içi osmolit derişimini artırması, bir halofit bitkinin köklerindeki hormonal iletimle yaprak bezlerinden tuz salgılaması ve bir kabuklu hayvanın iyon pompalarını etkinleştirerek osmotik dengesini koruması incelenmiştir. Bu durumlardan hareketle canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmalarıyla ilgili tümevarımsal olarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

   • A) Farklı organizasyon düzeyindeki canlılar benzer çevresel uyaranlarla karşılaştıklarında, uyarının algılanması ve işlenmesi basamaklarını kendi biyolojik yapılarına özgü farklı tepki mekanizmalarıyla tamamlarlar.
   • B) Canlıların çevresel değişimlere karşı homeostaziyi koruyacak bir tepki oluşturabilmesi için uyarının mutlaka özelleşmiş sinir ve kas sistemleriyle iletilmesi gerekir.
   • C) Canlılar çevrelerindeki tuz derişimi değişimlerine karşı metabolik dengelerini korumak amacıyla aynı biyokimyasal sinyal yollarını ve efektör organelleri kullanırlar.
   • D) Çevresel uyaranların hücresel düzeyde işlenmesi ve hedef dokulara iletilmesi süreci canlılar dünyasında yalnızca hayvanlar alemine özgü hormonlar tarafından düzenlenir.
   • E) Canlılarda tepki mekanizmasının devreye girmesi, uyarının herhangi bir iletim veya işleme aşaması olmaksızın doğrudan hedef yapılar tarafından algılanmasına bağlıdır.
9. 9.

   Düşük oksijen derişimine maruz kalan bir sucul bitkinin köklerinde kimyasal habercilerin yönlendirmesiyle hücre ölümleri gerçekleşerek gaz iletimini sağlayan hava boşlukları oluşurken yüksek irtifada yaşayan bir memelide oksijen azlığına bağlı olarak salgılanan hormonların kemik iliğinde alyuvar üretimini artırdığı saptanmıştır. Bu iki farklı canlıda gerçekleşen süreçler birlikte değerlendirildiğinde canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmalarıyla ilgili tümevarımsal olarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

   • A) Farklı canlı grupları aynı çevresel uyarana maruz kalsalar dahi, kendilerine özgü kimyasal haberciler ve hedef dokular üzerinden türe özgü anatomik veya fizyolojik mekanizmalarla tepki oluşturur.
   • B) Canlılarda çevresel stres faktörlerine karşı tepki mekanizmalarının işletilmesi, daima sinirsel algılama ve hormonal yanıtın eş güdümlü çalışmasını zorunlu kılar.
   • C) Aynı uyarana maruz kalan tüm gelişmiş canlılar, homeostasiyi korumak adına yalnızca hücre sayısını artıran dokusal büyüme süreçleriyle yanıt üretir.
   • D) Kimyasal habercilerin canlı vücudundaki yayılma hızı, çevresel uyarana karşı verilecek nihai tepkinin hücresel niteliğini tek başına belirler.
   • E) Çevresel faktörlerin canlılarda oluşturduğu uyarımlar, tüm canlı organizasyonlarında aynı biyokimyasal sinyal yolları ve hedef dokular kullanılarak işlenir.
10. 10.

    Bitkilerde ışık uyarısına yönelim tepkisi hormonların asimetrik dağılımıyla zamana yayılarak gerçekleşirken hayvanlarda bir tehlikeye karşı kaçma tepkisi sinir ve endokrin sistemlerin eş güdümüyle saniyeler içinde ortaya çıkar. Farklı canlı gruplarında gözlenen bu iki durum birlikte değerlendirildiğinde canlıların uyaran-tepki mekanizmalarıyla ilgili tümevarımsal olarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

    • A) Canlıların tümünde uyaranlara karşı tepki oluşumu yalnızca elektriksel iletim yollarıyla gerçekleşir.
    • B) Bitkiler çevresel uyaranları algılasa da tepki mekanizmalarında kimyasal habercilerden yararlanamaz.
    • C) Canlıların uyarana tepki verme hızları ve nitelikleri, sahip oldukları organizasyon düzeyine ve iletim mekanizmalarına göre farklılaşır.
    • D) Uyarana verilen fizyolojik tepkilerin ortaya çıkış süresi, canlı türünden bağımsız olarak sabit bir hızda gerçekleşir.
    • E) Hayvanlarda kimyasal haberciler yalnızca uzun süreli gelişimsel tepkileri yönettiğinden ani tepkilerde işlev görmez.
11. 11.

    Farklı canlı gruplarında çevresel bir uyarana bağlı olarak sentezlenen düzenleyici kimyasal habercilerin tüm iletim sıvısına dağılmasına rağmen yalnızca belirli dokularda fizyolojik yanıtlar oluşturduğu gözlemlenmiştir. Bu gözlemden hareketle canlıların uyaran-tepki mekanizmalarına ilişkin tümevarımsal olarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

    • A) Çevresel faktörlerin uyardığı kimyasal tepkilerin tamamı tüm canlılarda aynı hız ve etki süresiyle gerçekleşir.
    • B) Bir uyarana karşı verilecek tepkinin niteliği, kimyasal habercinin taşındığı iletim yapısının özellikleri tarafından belirlenir.
    • C) Canlılar dış çevreden kaynaklanan fiziksel değişimlere yalnızca sinirsel iletim yollarını kullanarak yanıt oluşturabilir.
    • D) Kimyasal habercilerle düzenlenen tepkilerin ortaya çıkışı, hedef hücrelerin bu sinyalleri tanıyan özgül almaçlara sahip olmasına bağlıdır.
    • E) Canlılarda sentezlenen kimyasal haberciler yalnızca üretildikleri dokunun komşu hücreleri üzerinde düzenleyici etki yapabilir.
12. 12.

    Hücresel düzeydeki biyokimyasal yanıtları araştıran bir ekip; azot yetersizliğiyle karşılaşan bir alg türünün ürettiği sinyal moleküllerinin depo polisakkarit sentezini başlatması ile kalsiyum eksikliği yaşayan bir karasal bitkide köklerden salınan kimyasal habercilerin yapraklarda iyon tutulumunu artırması süreçlerini karşılaştırmıştır. Bu iki farklı canlı grubunun çevresel stres faktörlerine verdiği tepkiler tümevarımsal bir yaklaşımla değerlendirildiğinde aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

    • A) Farklı canlı grupları aynı çevresel uyarana karşı daima aynı tip hücresel yapılar ve organellerle yanıt verir.
    • B) Çevresel uyaranların canlı bünyesinde fizyolojik bir yanıt oluşturabilmesi için mutlaka özelleşmiş bir sinir sisteminin bulunması gerekir.
    • C) Canlıların uyaranlara karşı gösterdiği fizyolojik tepkiler yalnızca uyarının doğrudan temas ettiği hedef hücrelerle sınırlı kalır.
    • D) Canlılar, çevrelerindeki değişimleri algılayıp kimyasal iletim mekanizmaları aracılığıyla hedef bölgelerde amaca yönelik düzenleyici tepkiler oluşturur.
    • E) Canlılarda tepki mekanizmalarının oluşumu, yalnızca canlının dış ortamla doğrudan yaptığı madde alışverişinin hızına bağlıdır.
13. 13.

    Kuraklık uyarısı alan bir bitkinin kimyasal habercilerle terlemeyi azaltması, aşırı sıcaklığa maruz kalan bir memelinin fizyolojik yollarla vücut sıcaklığını dengelemesi ve tuz derişimi değişen bir tek hücrelinin osmotik dengesini koruması incelenmiştir. Bu durumlar birlikte değerlendirildiğinde, canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmalarıyla ilgili tümevarımsal olarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

    • A) Canlıların uyaranlara karşı geliştirdiği tüm tepkiler yalnızca dış çevre koşullarındaki fiziksel değişimlerle tetiklenir.
    • B) Tepki mekanizmalarının etkinliği ve başarısı canlıların sinir sistemine sahip olma düzeyine doğrudan bağımlıdır.
    • C) Farklı canlı grupları benzer çevresel baskılara maruz kaldıklarında daima aynı hücresel iletim yollarını kullanır.
    • D) Uyaranlara karşı kimyasal düzenleyicilerle tepki oluşturma yeteneği sadece gelişmiş çok hücreli organizmalara özgüdür.
    • E) Canlılar yapısal organizasyonları ve iletim yolları farklı olsa da uyaranlara karşı iç dengelerini korumaya yönelik özgül tepki mekanizmaları işletir.
14. 14.

    Tek hücreli ökaryotlardan çok hücreli bitki ve hayvanlara kadar farklı canlı gruplarının iç ve dış etkilere verdikleri yanıtlar incelendiğinde; kullanılan iletim yolları ve mekanizmalar çeşitlilik gösterse de her canlıda uyarının algılanması, bilginin işlenmesi ve hedef yapılarda bir yanıtın oluşturulması basamaklarının izlendiği görülür. Bu duruma göre canlıların tepki mekanizmalarıyla ilgili tümevarımsal olarak ulaşılabilecek en kapsamlı genelleme aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Canlılar, organizasyon düzeyleri ve yapısal özellikleri ne kadar farklı olursa olsun, uyaranı algılama, işleme ve tepki oluşturma temel örüntüsünü ortak olarak gerçekleştirir.
    • B) Bütün canlılar çevrelerindeki uyaranları yalnızca kimyasal hormonların hedef dokulara iletilmesi yoluyla işler ve yanıtlar.
    • C) Sinir sistemine sahip gelişmiş hayvanlar dışındaki canlılar çevresel uyaranları değerlendirecek bir işleme mekanizması içermeden doğrudan tepki üretir.
    • D) Canlıların uyaranlara tepki verme hızı ve biçimi, ortamdaki uyarının fiziksel ya da kimyasal türünden bağımsız olarak tamamen aynı hücresel yapılarla gerçekleşir.
    • E) Tepki mekanizmalarında görev alan kimyasal haberciler, tüm canlı alemlerinde aynı hedef dokularda ve değişmeyen biyokimyasal yollarla işlev görür.
15. 15.

    Farklı canlı gruplarında hücre yüzeyinde uyaran algılanmasına rağmen hücre içi sinyal iletim zincirleri engellendiğinde, canlıların uyarana karşı hedef tepkiyi oluşturamadığı saptanmıştır. Bu deneysel bulgulardan hareketle canlıların uyaranlara karşı tepki mekanizmalarına ilişkin ulaşılabilecek en kapsamlı çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Canlıların çevresel değişimlere karşı tepki oluşturabilmesi için gelişmiş bir sinir sistemine sahip olması zorunludur.
    • B) Farklı canlı türleri aynı çevresel uyarana maruz kaldığında her zaman aynı hücresel tepkileri üretir.
    • C) Reseptör düzeyinde uyarının algılanması, ikincil bir sürece gerek kalmadan tepkinin kendiliğinden oluşmasını sağlar.
    • D) Canlılarda tepkinin ortaya çıkışı, algılanan bilginin hücresel düzeyde işlenip iletilmesini sağlayan ortak bir mekanizma örüntüsüne dayanır.
    • E) Canlılarda dış uyarana verilen hücresel yanıtın şiddeti, aracı iletim kanallarının hızından tamamen bağımsızdır.
16. 16.

    Işık alma süresinin kısalmasıyla bir ağaç türünün yapraklarında üretilen kimyasal sinyallerin yaprak dökümünü başlatması ve mevsimsel sıcaklık düşüşüyle bir memeli türünde üretilen hormonların kış uykusu fizyolojisini düzenlemesi incelenmiştir. Farklı canlı gruplarındaki bu süreçler birlikte değerlendirildiğinde, canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmalarıyla ilgili tümevarımsal olarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

    • A) Çevresel uyaranlara karşı canlıların oluşturduğu tepkiler daima elektriksel iletim basamaklarıyla denetlenir.
    • B) Farklı canlı grupları çevresel değişimlere maruz kaldığında aynı hedef dokularda benzer yanıtlar oluşturur.
    • C) Canlıların çevresel değişimleri algılaması ile tepki vermesi arasında herhangi bir işleme basamağı bulunmaz.
    • D) Farklı canlılar, çevresel uyaranları algılayıp kimyasal habercilerle işleyerek hedef yapılarda özgül tepkiler meydana getirir.
    • E) Çevresel uyarana verilen yanıtlar yalnız hücresel düzeyde sınırlı kalıp organizmanın genel fizyolojisini etkilemez.
17. 17.

    Laboratuvarda doku hasarına maruz bırakılan bir su yosununun savunma kimyasalları salgılaması, bir çam ağacının gövdesindeki yaralanmaya reçine sentezleyerek yanıt vermesi ve bir memelinin kesik bölgesine akyuvarları yönlendirmesi gözlemlenmiştir. Farklı organizasyon düzeylerindeki bu canlıların tepkileri birlikte değerlendirildiğinde, canlılardaki tepki mekanizmalarının işleyişine ilişkin tümevarımsal olarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

    • A) Çevresel uyaranların algılanması ve değerlendirilmesi, canlılarda yalnızca özelleşmiş bir sinir sisteminin varlığına bağlı olarak gerçekleşir.
    • B) Farklı âlemlere ait canlılar aynı fiziksel hasara maruz kaldıklarında, hücresel düzeyde tamamen özdeş kimyasal tepkiler üretirler.
    • C) Canlıların hasara karşı oluşturduğu hücresel tepkilerin hızı ve niteliği, sadece ortamın fiziksel sıcaklığı tarafından belirlenir.
    • D) Canlılar, organizasyon düzeyleri ve yapısal özellikleri farklı olsa da uyaranı algılama, kimyasal iletimle işleme ve özgül hücresel yanıt oluşturma temel örüntüsünü paylaşırlar.
    • E) Hücresel düzeydeki savunma tepkilerinin gerçekleşebilmesi için kimyasal habercilerin mutlaka kapalı bir dolaşım sistemi aracılığıyla taşınması gerekir.
18. 18.

    Bir araştırmada; bir tatlı su süngerinin su akışındaki partikül değişimini algılayıp gözeneklerini daraltması, bir fidenin yerçekimini kök ucunda algılayarak hormon dağılımıyla yönelim göstermesi ve bir kertenkelenin ortam sıcaklığı düştüğünde metabolik tepki oluşturması incelenmiştir. Farklı organizasyon düzeylerine sahip bu canlıların süreçleri birlikte değerlendirildiğinde, uyaranlara karşı oluşturulan tepki mekanizmaları hakkında aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılır?

    • A) Çevresel uyaranlara karşı verilen fizyolojik tepkiler yalnızca gelişmiş sinir hücreleri ve elektriksel iletim aracılığıyla yürütülür.
    • B) Canlıların çevresel değişimlere yanıt verme kapasitesi, gelişmiş bir dolaşım ve iç salgı sistemine sahip olma zorunluluğuna bağlıdır.
    • C) Farklı canlı grupları aynı çevresel uyarana maruz kaldığında daima aynı hücresel iletim yollarını ve fizyolojik tepkileri üretir.
    • D) Canlılar aleminde sadece yer değiştirme hareketi yapabilen çok hücreli hayvanlar fiziksel ve kimyasal uyaranları algılayabilir.
    • E) Canlılar yapısal karmaşıklıkları ve gelişim düzeyleri farklı olsa da uyaranı algılama, işleme ve hedef birimlerde tepkiye dönüştürme şeklinde ortak bir mekanizma örüntüsü izler.
19. 19.

    Fotoperiyodun değişmesiyle bir bitkinin yapraklarında üretilen kimyasal habercilerin tomurcuklarda çiçeklenmeyi uyarması ile mevsimsel sıcaklık değişimlerinin bir böcekte hormonal iletimle başkalaşım sürecini başlatması incelenmiştir. Farklı canlı gruplarında gözlenen bu süreçler dikkate alındığında, canlıların uyaranlara karşı geliştirdiği mekanizmalarla ilgili tümevarımsal olarak aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Canlıların çevresel değişimlere uyum sağlaması yalnızca gelişmiş bir sinir sisteminin varlığıyla mümkündür.
    • B) Uyaranlara verilen tepkinin gerçekleşebilmesi için uyarının doğrudan hedef organlar tarafından algılanması gerekir.
    • C) Çevresel faktörlerin algılanması sonucunda üretilen kimyasal haberciler tüm canlı türlerinde aynı dokularda sentezlenir.
    • D) Farklı organizasyon düzeyindeki canlılar, çevresel uyaranları algılayıp kimyasal haberciler aracılığıyla işleyerek özgül tepkiler oluşturan ortak bir işleyiş örüntüsüne sahiptir.
    • E) Canlılardaki tüm tepki mekanizmaları hücresel düzeyde daima aynı hızda ve geri dönüşümsüz olarak tamamlanır.
20. 20.

    Bir biyoloji çalışmasında; bir küf mantarının glikoz derişimini algılayıp hif büyümesini besin kaynağına yönlendirmesi, bir bitkinin mekanik uyarana karşı kimyasal haberciler salgılayarak savunma proteinleri üretmesi ve bir semenderin tehlike anında hormon salgılayarak kalp atımını hızlandırması incelenmiştir. Bu gözlemlerden yola çıkılarak canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları hakkında yapılabilecek en kapsamlı genelleme hangisidir?

    • A) Canlıların çevreye uyum sağlamasını sağlayan tepki mekanizmalarının tamamı yalnızca özelleşmiş sinir hücreleri tarafından koordine edilir.
    • B) Canlılar, yapısal organizasyon düzeyleri farklı olsa da uyaranı algılama, sinyali işleme ve hücresel ya da dokusal bir tepki oluşturma örüntüsünü ortak olarak sergiler.
    • C) Basit yapılı organizmalarda uyaranların iletimi ve tepki oluşumu gerçekleşmediğinden homeostazi sadece yüksek yapılı hayvanlarda korunur.
    • D) Canlılar âlemindeki tüm türler, benzer kimyasal uyaranlara karşı aynı tip efektör organlarla ve aynı hızda yanıt verir.
    • E) Çevresel değişimlere karşı verilen tepkiler, organizmanın hücresel düzeyde herhangi bir biyokimyasal sinyal iletimi gerçekleştirmesini gerektirmez.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.