"Geniş bozkırın ortasında tek başına yükselen ulu meşe ağacı, kavurucu yaz sıcaklarında yolculara gölgesini cömertçe sunardı." Bu cümlenin ögeleri ve öge dizilişiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
- A) Cümlenin öznesi bir sıfat tamlaması grubundan oluşmuştur.
- B) Cümlede iki farklı zarf tamlayıcısı yer almaktadır.
- C) Cümlenin yükleminden hemen önce belirtili nesne kullanılmıştır.
- D) Cümlede yer tamlayıcısı görevinde bir sözcük bulunmaktadır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde öge sayısı diğerlerinden daha fazladır?
- A) Şair, çocukluğunun geçtiği o küçük kasabayı şiirlerinde büyük bir özlemle anlatır.
- B) Masanın üzerindeki tozlu kitapları dikkatlice çantasına yerleştirdi.
- C) Akşam serinliğinde parkta yürüyen insanlar martıların sesini dinliyordu.
- D) Bahçe kapısının önünde bekleyen yaşlı adam içeriye doğru yavaşça yürüdü.
Fiilimsiler yan cümlecik kurarak temel cümlenin bir ögesi olabilirler. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil grubu cümlenin öznesi görevindedir?
- A) Bahçedeki kurumuş ağaç dallarını sabah erkenden budayan bahçıvan yorulmuştu.
- B) Yağmur dindikten sonra sokağa çıkan çocukları uzaktan izledik.
- C) Konferansa katılan davetlilere salonun girişinde küçük hediyeler dağıtıldı.
- D) Sınavda sorulan zor soruları kısa sürede çözerek herkesi şaşırttı.
"Kitaplıktan seçtiği kalın romanı odasındaki çalışma masasının üzerine özenle bıraktı." Bu cümledeki ögelerin doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
- A) Özne – Yer Tamlayıcısı – Zarf Tamlayıcısı – Yüklem
- B) Belirtili Nesne – Yer Tamlayıcısı – Zarf Tamlayıcısı – Yüklem
- C) Belirtisiz Nesne – Zarf Tamlayıcısı – Yer Tamlayıcısı – Yüklem
- D) Zarf Tamlayıcısı – Belirtili Nesne – Yer Tamlayıcısı – Yüklem
Deyimler anlamca kaynaşmış söz öbekleridir ve ögelerine ayrılırken tek bir öge olarak kabul edilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim yüklem görevinde kullanılmıştır?
- A) Başarılı öğrenci, sınav sonuçlarının açıklandığını duyunca sevinçten etekleri zil çaldı.
- B) İki gündür gözüne uyku girmeyen doktor, hastanenin dinlenme odasında uyuyakaldı.
- C) Dilinde tüy biten öğretmen, sınıftaki gürültüyü önlemek için kapıyı kapattı.
- D) Pireyi deve yapan komşumuz, apartman toplantısında yine gereksiz tartışmalar çıkardı.
Bazı cümleler yalnızca temel ögelerden (özne ve yüklem) oluşur. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yalnızca özne ve yüklemden oluşmuştur?
- A) Masmavi gökyüzünün altında uzanan bu sakin sahil kasabası, çocukluğumun en huzurlu anılarının geçtiği yerdir.
- B) Sanatçı, son albümünde yer alan hareketli şarkıları dinleyicileriyle birlikte büyük bir coşkuyla seslendirdi.
- C) Gece boyunca yağan yoğun kar nedeniyle köy yolları sabahın ilk ışıklarına kadar ulaşıma kapandı.
- D) Tarihi müzenin geniş salonunda sergilenen paha biçilmez eserler ziyaretçilerin büyük ilgisini çekti.
"Güneşin kavurucu sıcağından kaçan göçmen kuşlar, serin su kaynaklarının bulunduğu bu zengin vadide bir süre dinlendi." Bu cümlenin öge dizilişi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Özne – Yer Tamlayıcısı – Zarf Tamlayıcısı – Yüklem
- B) Zarf Tamlayıcısı – Özne – Yer Tamlayıcısı – Yüklem
- C) Özne – Belirtili Nesne – Zarf Tamlayıcısı – Yüklem
- D) Belirtisiz Nesne – Yer Tamlayıcısı – Zarf Tamlayıcısı – Yüklem
Zarf tamlayıcısı; yüklemin anlamını zaman, durum, miktar, sebep, vasıta ve yön gibi yönlerden tamamlayan ögedir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf tamlayıcısı cümleye zaman anlamı katmıştır?
- A) Yolcular otobüsün arızalanması yüzünden dinlenme tesisinde saatlerce bekledi.
- B) Küçük çocuk elindeki resmi öğretmenine gururla gösterdi.
- C) Fırtına dinip gökyüzü açılınca balıkçılar limandan denize açıldı.
- D) Yeni taşındıkları evi güzelleştirmek için gece gündüz demeden çalıştılar.
İsim ve sıfat tamlamaları, deyimler ve fiilimsi grupları birer söz öbeğidir; cümle ögelerine ayrılırken bu söz öbekleri asla bölünemez. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ögelere ayırmada yanlışlık yapılmıştır?
- A) Dedemin anlattığı masallar / hepimizi / çocukluğumuzun güzel günlerine / götürürdü.
- B) Şairin son kitabında yer alan şiirler / edebiyat dünyasında / geniş yankı / uyandırdı.
- C) Akşam serinliğinde / deniz kenarında yürüyen insanlar / martıların sesini / dinliyordu.
- D) Kütüphanenin / en üst rafındaki tozlu ansiklopedileri / dikkatlice / temizledi.
Cümlede eylemi yapan veya yargıya konu olan varlığa "özne", yüklemin bildirdiği işten etkilenen varlığa ise "nesne" denir. Geçişsiz fiillerin yüklem olduğu ya da yüklemi isim soylu olan cümlelerde nesne bulunmaz. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne kullanılmamıştır?
- A) Eski sandığın içinden çıkan sararmış fotoğrafları tek tek albüme yerleştirdi.
- B) Dağların ardından yükselen kızıl güneş vadinin üzerindeki sisi yavaşça dağıttı.
- C) Yağmurun dinmesiyle birlikte toprak kokusu tüm köye hızla yayıldı.
- D) Bahçedeki kurumuş dalları budamak için komşusundan büyük bir testere ödünç aldı.
Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.
