Cümle Türleri Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Bir yazılı metinde yer alan şu cümle biçim ve anlam ilişkisi açısından tahlil edilecektir: 'O sıcak ve samimi karşılamadan sonra ona güvenmiyor değilim.' Bu cümlenin anlamca ve yapıca doğru analizi aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

   • A) Biçimce olumsuz, anlamca olumlu - Fiilimsisi olan birleşik cümle
   • B) Biçimce olumlu, anlamca olumsuz - Tek yüklemli basit cümle
   • C) Biçimce olumsuz, anlamca olumsuz - Birden çok yüklemli sıralı cümle
   • D) Biçimce olumlu, anlamca olumlu - Bağlacı olan cümle

2. Aşağıdaki dizelerin hangisinde öge dizilişine göre devrik, yükleminin türüne göre isim cümlesi kullanılmıştır?

   • A) Rüzgârın uğultusu dolduruyordu terk edilmiş eski konağı.
   • B) Bir bahar akşamının hüznüydü içimi kaplayan bu tarifsiz duygu.
   • C) Yağmur altında saatlerce yürüdük sessiz sokaklarda.
   • D) Gözlerindeki ışıltı herkesi derinden etkilemişti o gün.

3. Bir araştırmacı sunumundaki sonuç cümlesini şu kurallara göre kurgulamak istemektedir: • Yüklemi sonda olmalıdır (Kurallı). • Yüklem eylem bildirmelidir (Fiil). • İçinde en az bir fiilimsi bulunmalıdır (Fiilimsisi olan). • Anlamca ve biçimce olumsuz olmalıdır. Buna göre araştırmacının kullanması gereken cümle aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Deney sonuçlarını dikkatle inceleyen ekip beklenen sonuca ulaşamadı.
   • B) Elde edilen veriler bilim kurulu tarafından yeterli bulunmadı asla.
   • C) Yapılan analizler sonucunda hiçbir eksiklik yoktu raporda.
   • D) Araştırmacılar projeyi tamamlamak için gece gündüz çalışıyordu.

4. 'Ne gelen giden var ne de hâlimizi soran bir dost.' Bu cümlenin anlam ve yüklem türü özelliği aşağıdakilerin hangisinde doğru açıklanmıştır?

   • A) Biçimce olumsuz - Anlamca olumlu - Fiil cümlesi
   • B) Biçimce olumlu - Anlamca olumsuz - İsim cümlesi
   • C) Biçimce olumlu - Anlamca olumlu - Fiil cümlesi
   • D) Biçimce olumsuz - Anlamca olumsuz - İsim cümlesi

5. 'Kütüphanedeki eski kitapların tozunu özenle alan görevli, rafları büyük bir titizlikle düzenledi.' Bu cümlenin nitelikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

   • A) Yüklemin türüne göre fiil cümlesidir.
   • B) Yüklemin yerine göre kurallı cümledir.
   • C) Anlamına göre olumsuz bir cümledir.
   • D) Yapısına göre fiilimsisi olan cümledir.

6. Birden çok yüklemli (sıralı) cümlelerde en az bir öge ortak kullanılmışsa bu cümlelere 'bağımlı sıralı cümle', hiçbir öge ortaklığı yoksa 'bağımsız sıralı cümle' denir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde öge ortaklığı bulunan (bağımlı) sıralı bir cümle vardır?

   • A) Yağmur durmaksızın yağıyordu, sokaktaki insanlar dükkânlara sığındı.
   • B) Güneş batarken rüzgâr çıktı, ağaçların yaprakları döküldü.
   • C) Çiftçi tohumları tarlaya serpti, ertesi gün de suladı.
   • D) Zil çaldı, öğrenciler büyük bir heyecanla sınıflara girdi.

7. Fiilimsiler yüklem olduğunda, o cümle yüklemin türüne göre isim cümlesi kabul edilir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisi yükleminin türüne göre isim cümlesidir?

   • A) En büyük hedefi, iyi bir lisede eğitim almaktı.
   • B) Sabahın ilk ışıklarıyla birlikte limana ulaştı.
   • C) Bahçedeki ağaçların kuruyan dallarını birer birer kesti.
   • D) Yazar, son kitabında çocukluk anılarını etkileyici bir dille anlatmış.

8. Aşağıdaki tabloda dört farklı cümlenin özellikleri incelenmiştir: NoCümleYüklemin TürüYapısı 1Sınıfın en çalışkan öğrencisiydi.İsimTek Yüklemli 2Zili duyunca bahçeye fırladı.FiilFiilimsisi Olan 3Hava karardı, sokaklar boşaldı.FiilBirden Çok Yüklemli 4Güneş açtı ama hava ısınmadı.FiilTek Yüklemli Buna göre tablodaki kaç numaralı cümlenin yapısı yanlış değerlendirilmiştir?

   • A) 1
   • B) 2
   • C) 3
   • D) 4

9. Şartlı birleşik cümlelerde yan cümlecik temel cümleye şart kipi (-se / -sa) ile bağlanır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde şartlı birleşik cümle kullanılmıştır?

   • A) Bu konuyu seninle detaylıca konuşmak istiyorum.
   • B) Planlı hareket edersen hedeflerine çok daha kolay ulaşırsın.
   • C) Akşamki konsere katılmak üzere evden erkenden ayrıldı.
   • D) Yarışmayı kazandı çünkü haftalardır aralıksız antrenman yapıyordu.

10. Fiilimsiler, cümlede yan cümlecik kurarak temel cümlenin bir ögesi olurlar. Bir cümlede kaç tane fiilimsi varsa genellikle o kadar yan cümlecik bulunur. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde yan cümlecik temel cümlenin nesnesi görevindedir?

    • A) Salondaki izleyiciler, sahneye çıkan genç müzisyeni ayakta alkışladı.
    • B) Yağmur hızlanınca herkes kapalı alanlara doğru koştu.
    • C) Akşam olunca köyün üzerine derin bir sessizlik çökerdi.
    • D) Konuşmasını tamamlayan delege yerine sessizce oturdu.

11. Bazı isim cümlelerinde ek fiilin '-dir / -dır' geniş zaman eki yazıda kullanılmasa da cümlenin isim cümlesi olma niteliği değişmez. Aşağıdaki cümlelerin hangisi bu duruma örnek gösterilebilir?

    • A) Başarının en temel anahtarı disiplinli çalışmaktır.
    • B) Bu uçsuz bucaksız vadide hayat gerçekten çok güzel.
    • C) Çocuklar bahçede neşeyle koşuşturuyordu.
    • D) Kitabın son sayfasını da büyük bir merakla okudu.

12. İç içe birleşik cümlelerde bir temel cümlenin içinde başka bir alıntı cümle yer alır. Aşağıdaki cümlelerin hangisi bu açıklamaya uygun bir cümle türüdür?

    • A) Projeyi vaktinde bitirmek için gece gündüz demeden çalışıyordu.
    • B) Usta yazar, 'Gerçek sanatçı toplumun aynasıdır.' diyerek düşüncesini özetledi.
    • C) Hava kararınca sokak lambaları birer birer yanmaya başladı.
    • D) Bahçedeki çiçekleri suladı ve kurumuş yaprakları özenle topladı.

13. Bir Türkçe öğretmeni tahtaya şu cümleyi yazmıştır: 'Bilim insanları, geliştirdikleri yeni yöntemle kirlenen su kaynaklarını temizlemeyi başardı.' Bu cümlenin özellikleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • A) İsim cümlesi - Kurallı - Olumlu - Tek yüklemli
    • B) Fiil cümlesi - Kurallı - Olumlu - Fiilimsisi olan cümle
    • C) Fiil cümlesi - Devrik - Olumsuz - Birden çok yüklemli
    • D) İsim cümlesi - Kurallı - Olumsuz - Bağlacı olan cümle

14. Biçimce olumsuz olan bazı cümleler, anlattıkları anlam bakımından olumlu olabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde biçimce olumsuz olduğu hâlde anlamca olumlu bir durum söz konusudur?

    • A) Günlerdir aradığı eski fotoğraf albümünü tavan arasında bulamadı.
    • B) Bu zor günlerde sergilediğin fedakârlıkları hiç unutur muyum?
    • C) Yeni açılan kütüphanede aradığımız kaynak kitaplar yok değil.
    • D) Ne ders çalışıyor ne de verilen ödevleri zamanında teslim ediyor.

15. Aralarındaki anlam ilişkisi nedeniyle birbirine 'çünkü, ama, fakat, ve, lakin' gibi bağlaçlarla bağlanan cümlelere bağlacı olan (bağlı) cümle denir. Aşağıdakilerin hangisinde bağlacı olan cümle kullanılmıştır?

    • A) Yağmur dindi fakat soğuk hava etkisini sürdürmeye devam etti.
    • B) Hem şiir hem öykü alanında başarılı eserler ortaya koydu.
    • C) Zorlu engelleri aşarak hayal ettiği üniversiteye yerleşti.
    • D) Sabah erken saatlerde yola çıkıp akşama doğru kasabaya ulaştı.

16. Birden çok yüklemi olan (sıralı) cümleler, aralarındaki anlamsal ilgiye göre virgül veya noktalı virgülle ayrılır. Buna göre aşağıdaki atasözlerinden hangisi birden çok yüklemli (sıralı) bir cümle örneğidir?

    • A) Yuvarlanan taş yosun tutmaz.
    • B) Rüzgâr eken fırtına biçer.
    • C) Sütten ağzı yanan yoğurdu üfleyerek yer.
    • D) Demir tavında dövülür, ağaç yaşken eğilir.

17. Bir robotik kodlama kulübünde hazırlanan algoritmada, ekrana yazdırılacak yönerge cümlesinin 'tek yüklemli ve içinde en az bir fiilimsi bulunan (fiilimsili) bir cümle' olması gerekmektedir. Buna göre sisteme girilmesi gereken en uygun yönerge aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Sensör engeli algılayınca motorun hızını otomatik olarak düşürür.
    • B) Kırmızı ışık yanar ve robot acil durma moduna geçer.
    • C) Cihaz tüm testleri başarıyla tamamladı.
    • D) Bataryayı şarj et, ardından sistemi yeniden başlat.

18. Türkçede yüklemi sonda olmayan cümlelere devrik cümle denir. Günlük konuşmalarda ve şiirsel anlatımlarda duyguyu vurgulamak amacıyla devrik cümleler sıklıkla tercih edilir. Aşağıdaki afiş sloganlarının hangisinde farklı bir cümle yapısı (öge dizilişine göre) kullanılmıştır?

    • A) Geleceğini korumak istiyorsan doğaya sahip çıkmalısın her zaman.
    • B) Kitap okumak zenginleştirir insanın düş dünyasını.
    • C) Sağlıklı bir yaşam için dengeli beslenmeyi alışkanlık hâline getirmeliyiz.
    • D) Unutma sakın suyun hayatımızdaki eşsiz değerini.

19. Bir yazar, romanında karakterin kararsız ve hareketli ruh hâlini yansıtmak için fiil cümlelerini, durağan gözlemlerini aktarmak için ise isim cümlelerini tercih etmiştir. Buna göre yazarın durağan bir gözlemi aktarırken aşağıdaki cümlelerden hangisini kullanması beklenir?

    • A) Rüzgâr sert estikçe ağaçların dalları telaşla eğiliyordu.
    • B) Akşamın alacakaranlığında sessizliğe bürünen sokak bomboştu.
    • C) Kararsız adımlarla caddenin sonundaki eski durağa yürüdü.
    • D) Uzaklardan gelen tren sesi bir anda tüm dikkatini dağıttı.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.