Anlatım Bozuklukları Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Anlatım bozuklukları bağdaşıklık (anlamsal ilkeler) ve bağlaşıklık (dil bilgisi kuralları) olmak üzere iki ana başlıkta incelenir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlaşıklık (dil bilgisi) kurallarına uyulmamasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

   • A) Bu fidanları bahçeye geçen yıl kendi ellerimle ekmiştim.
   • B) Takımımız güçlü rakibini tamı tamına yaklaşık iki farkla mağlup etti.
   • C) Yaşlı adamın elinden tuttu ve karşıdan karşıya dikkatlice geçirdi.
   • D) Annemin yaptığı nefis pastayı afiyetle midemize indirdik.

2. Bir belediyenin yayımladığı duyuruda şu ifade yer almaktadır: 'Tüm mahalle sakinlerinin çöpleri zamansız ve gelişigüzel sokağa bırakmamaları önemle rica olunur.' Bu duyuru metnindeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Özne-yüklem uyumsuzluğu
   • B) Tamlama yanlışlığı
   • C) Deyimin yanlış kullanılması
   • D) Sözcüğün yanlış yerde kullanılması

3. Bağlı cümlelerde edat veya zarf tümleçlerinin eksikliği, cümlenin ikinci kısmında anlamın tamamlanamamasına yol açar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edat tümleci (zarf tümleci) eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

   • A) Çocukluk arkadaşını çok sever, her konuda destek verirdi.
   • B) Yeni tanıştığı komşusuna güveniyor ve her fırsatta görüşüyordu.
   • C) Bahçedeki çiçekleri suladı, ardından gübrelerini verdi.
   • D) Şiir yazmayı çok istiyor ancak bir türlü vakit bulamıyordu.

4. 'Herkes ders zili çaldığında sınıfa girdi, dışarıda kalmadı.' Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerin hangisiyle giderilebilir?

   • A) 'girdi' sözcüğü yerine 'koştu' getirilerek
   • B) 'dışarıda' sözcüğü cümleden atılarak
   • C) İkinci cümlenin başına 'hiç kimse' öznesi eklenerek
   • D) 'ders zili' tamlaması 'zil sesi' yapılarak

5. Birleşik veya sıralı cümlelerde temel cümlenin yüklemi ile yan cümlenin fiilimsi ya da fiilinin çatı bakımından (etkenlik-edilgenlik) uyumlu olması gerekir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı uyuşmazlığından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

   • A) Proje detayları incelendikten sonra rapor komisyona sunuldu.
   • B) Bütün hazırlıklar tamamlanıp misafirleri kapıda güler yüzle karşıladık.
   • C) Salonun temizliği bitince herkes derin bir nefes alarak dinlendi.
   • D) Sınav evrakları kontrol edilerek mühürlü zarfların içine yerleştirildi.

6. Sıfat tamlamaları ile isim tamlamalarının aynı tamlanana bağlanması tamlama yanlışlığına neden olur. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir anlatım bozukluğu vardır?

   • A) Öğrenciler fen ve matematik alanındaki gelişmeleri yakından takip ediyor.
   • B) Gezi boyunca tarihi camileri ve doğal güzellikleri hayranlıkla izledik.
   • C) Ülkemizde ekonomik ve sağlık sorunları yetkililerce masaya yatırıldı.
   • D) Sanatçının son sergisi hem eleştirmenlerin hem halkın beğenisini topladı.

7. Sıralı veya bağlı cümlelerde farklı öznelerin veya kiplerin ortak bir yükleme bağlanması yüklem eksikliğine yol açar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

   • A) Sabah kahvaltısında ben peynir ve zeytin, kardeşim ise sadece süt içti.
   • B) Dün akşamki davete ne o geldi ne de biz gitmek istedik.
   • C) Kitaptaki bazı alıştırmalar kolay, bazıları ise oldukça zordu.
   • D) Şehir merkezine taşınmak bize hem zaman hem enerji kazandırdı.

8. Cümlede özne insan dışı bir varlık veya kavram olup çoğul eki aldığında yüklem kural olarak tekil olmalıdır. Bu kurala uyulmaması özne-yüklem uyumsuzluğuna neden olur. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyumsuzluğundan kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

   • A) Öğretmenler ve veliler okul bahçesinde bir araya geldiler.
   • B) Dün gece sokakta bekleyen sahipsiz köpekler sabaha kadar havladı.
   • C) Sonbaharın gelmesiyle sararan yapraklar birer birer dökülüyorlar.
   • D) Arkadaşlarımla birlikte kütüphanede saatlerce ders çalıştık.

9. Cümledeki eylemlerin veya durumların önem derecesine göre yanlış sıralanması ya da mantık kurallarına aykırı ifade edilmesi anlatım bozukluğuna yol açar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mantık ve sıralama hatası vardır?

   • A) Bırakın bu zor matematik sorusunu çözmeyi, konuyu bile anlayamaz.
   • B) Trafik kurallarına uymamak sadece can değil, mal kaybına da yol açar.
   • C) Sanatçı eserinde hem geçmişi hem de geleceği ustalıkla harmanlamış.
   • D) Kitap okuma alışkanlığı kazanmak bireyin hayal gücünü geliştirir.

10. Cümlede kişi zamirinin kullanılmaması ya da noktalama işaretinin eksikliği anlam belirsizliğine yol açabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zamir eksikliğinden kaynaklanan bir anlam belirsizliği vardır?

    • A) Genç doktora yaklaşarak ameliyat hakkında ayrıntılı bilgi istedi.
    • B) Akşam saatlerinde başlayan yağmur gece boyunca aralıksız sürdü.
    • C) Yarışmaya hazırlanan sporcular antrenman programını eksiksiz uyguladı.
    • D) Şiirlerini ne kadar beğendiğimi dünkü edebiyat söyleşisinde belirttim.

11. Deyimler kalıplaşmış söz öbekleridir; sözcükleri değiştirilemeyeceği gibi deyimler anlamına uygun olmayan durumlarda da kullanılamaz. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir deyim yanlışlığı yapılmıştır?

    • A) Haberi duyunca sevinçten havalara uçtu, mutluluğunu herkesle paylaştı.
    • B) Bütün işleri vaktinde bitirmek için elinden geleni ardına koymadı.
    • C) Yaptığı hatayı fark edince utancından yerin dibine geçti.
    • D) Sınav sonuçları açıklanınca içine bir kurt düştü, hemen okul idaresini aradı.

12. Sözcüklerin cümlenin akışı içinde uygun yerde bulunmaması, cümlenin farklı veya mantıksız anlamlara gelmesine neden olur. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözcüğün yanlış yerde kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A) Günün yorgunluğunu atmak için odasında sessizce dinlendi.
    • B) Hafta sonu yapılacak gösteriye tüm mahalleli davet edildi.
    • C) Yeni okula gelen öğretmenimiz öğrencilerle hemen sıcak bir bağ kurdu.
    • D) Sağlıklı kalmak isteyen herkes günde en az iki litre su tüketmelidir.

13. Bir sözcüğün karşıladığı anlama dikkat edilmeden, başka bir sözcüğün yerine kullanılması anlatım bozukluğu meydana getirir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözcüğün yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A) Bölgedeki yoğun yağışlar barajlardaki su seviyesinin çoğalmasını sağladı.
    • B) Okul bahçesine dikilen fidanlar kısa sürede yeşermeye başladı.
    • C) Fiyatların yüksek olması nedeniyle alışveriş yapmaktan vazgeçtik.
    • D) Öğretmenimiz derste başarılı olan öğrencileri tek tek tebrik etti.

14. Anlamca birbiriyle çelişen sözcüklerin aynı cümlede kullanılması, iletilmek istenen mesajın netliğini bozar ve anlatım bozukluğuna yol açar. Bu tür cümlelerde kesinlik ve olasılık bildiren ifadeler genellikle bir arada verilir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde çelişen sözcüklerin bir arada kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A) Yarışmada birinci olan öğrenciye çeşitli hediyeler takdim edildi.
    • B) Projenin teslim tarihini kaçırmamak için gece gündüz demeden çalıştık.
    • C) Beklenmedik fırtına yüzünden vapur seferleri süresiz olarak iptal edildi.
    • D) Şüphesiz bu zorlu sınavı kazanmasında düzenli çalışması etkili olmuş olabilir.

15. Bir yazarın eserlerinde gereksiz sözcük kullanmaktan kaçınması, anlatımın 'duru' olmasını sağlar. Aynı anlama gelen ya da anlamı başka bir sözcükte zaten bulunan ifadelerin bir arada kullanılması duruluk ilkesine aykırıdır. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde duruluk ilkesine aykırı bir anlatım bozukluğu vardır?

    • A) Çocuklar kütüphaneden aldıkları yeni kitapları heyecanla okuyorlardı.
    • B) Yaşlı adam, merdivenleri güçlükle ve zorlukla yukarı doğru çıkıyordu.
    • C) Akşamki toplantıya katılamayacağını bize önceden haber verdi.
    • D) Bahçedeki kurumuş yaprakları tırmıkla temizleyip bir köşeye topladık.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.