Milli Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. I. TBMM Dönemi'nde meclis başkanı aynı zamanda hükûmetin de başkanı sayılmış, bakanlar ise doğrudan meclis içerisinden tek tek oylama ile seçilmiştir. Bu sistemde hükûmet, meclisin tam denetimi altında görev yapmıştır. Tarihte 'Meclis Hükûmeti Sistemi' olarak adlandırılan bu modelin uygulanmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Yabancı elçilerin meclis oturumlarını yönetmesine olanak sağlamak
   • B) Yürütme gücünü Osmanlı padişahının tekeline tamamen devretmek
   • C) Mecliste hiçbir siyasi tartışmanın yaşanmamasını garanti altına almak
   • D) Millî iradeyi ve meclis üstünlüğünü en üst düzeyde hâkim kılmak

2. İtilaf Devletleri, Sevr Antlaşması ile Türk milletini esaret altına almayı, vatanı parçalamayı ve Türk ordusunu tamamen terhis etmeyi hedeflemiştir. Ancak bu ağır antlaşma Türk halkında teslimiyet yerine büyük bir öfke ve direniş azmi doğurmuştur. Buna göre Sevr Antlaşması'nın Türk milleti üzerindeki asıl etkisi aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

   • A) Saltanat ve hilafet yanlısı isyanların hızla son bulması
   • B) Millî Mücadele'ye olan inancın artması ve kenetlenmenin güçlenmesi
   • C) İtilaf Devletleri ile derhal ekonomik iş birliği anlaşması yapılması
   • D) Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin kapatılarak mücadelenin sona erdirilmesi

3. Temsil Heyeti'nin Sivas Kongresi'nden sonra Millî Mücadele'nin yönetim merkezi olarak Ankara'yı seçmesinde şehrin demir yolu ağına sahip olması, Batı Cephesi'ne yakınlığı ve henüz işgale uğramamış güvenli bir konumda bulunması etkili olmuştur. Bu durum Ankara'nın merkez seçilmesinde hangi faktörlerin birlikte rol oynadığını gösterir?

   • A) Yalnızca zengin yer altı maden kaynakları ve tarımsal verimliliğinin
   • B) İtilaf Devletleri donanmasının şehri doğrudan denizden korumasının
   • C) Coğrafi konumu, lojistik-ulaşım imkânları ve askerî-stratejik avantajlarının
   • D) Osmanlı hanedanının ve padişah sarayının bu kentte yer almasının

4. I. Dünya Savaşı sonunda yayımlanan Wilson İlkeleri'nde 'Osmanlı İmparatorluğu'nun Türk olan kısımlarına egemenlik hakkı tanınmalı, Türk olmayan milletlere de kendi kendini yönetme hakkı verilmelidir.' maddesi yer almıştır. Buna rağmen İtilaf Devletleri'nin Türk nüfusunun ezici çoğunlukta olduğu Anadolu topraklarını işgal etmesi aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?

   • A) İtilaf Devletleri'nin kendi çıkarları doğrultusunda uluslararası ilkeleri hiçe saydığını
   • B) Wilson İlkeleri'nin Osmanlı Devleti tarafından eksiksiz uygulandığını
   • C) Türk milletinin bağımsızlık ve egemenlik isteğinden tamamen vazgeçtiğini
   • D) Azınlıkların Osmanlı yönetimi altında yaşamaktan çok memnun olduğunu

5. Millî Mücadele Dönemi'nde halkı doğru bilgilendirmek, iç ve dış kamuoyuna Türk milletinin haklı davasını anlatmak amacıyla İrade-i Milliye ve Hâkimiyet-i Milliye gazeteleri çıkarılmış, ayrıca Anadolu Ajansı kurulmuştur. Bu faaliyetler Millî Mücadele liderlerinin hangi alandaki mücadeleye büyük önem verdiğini gösterir?

   • A) Yalnızca deniz ticaret filosunu genişletmeye
   • B) Yabancı dillerde eğitim veren kurumların sayısını artırmaya
   • C) Çok partili siyasi hayata derhal geçiş yapmaya
   • D) Basın-yayın, kamuoyu oluşturma ve propaganda faaliyetlerine

6. Ege Bölgesi'nde Yunan işgaline karşı düzenlenen Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri, bölgedeki Kuvayı Millîye birliklerini organize etmiş ve ortak bir cephe oluşturmuştur. Ancak bu kongrelerde padişaha bağlılık bildirilmiş ve ulusal egemenlikten açıkça söz edilmemiştir. Buna göre Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Tüm yurdu kapsayan merkezi ve ihtilalci kararlar almışlardır.
   • B) Bölgesel kurtuluşa odaklanmış ve mevcut rejimle doğrudan çatışmaktan kaçınmışlardır.
   • C) Yunan ordusu ile barış antlaşması imzalayarak teslimiyeti seçmişlerdir.
   • D) TBMM'nin açılmasına karşı çıkarak saltanat ordusuna katılmışlardır.

7. İşgaller karşısında halkın kurduğu Kuvayı Millîye birlikleri düşmanı oyalamış ve zaman kazandırmış olsa da düşman ordularını yurttan tamamen atacak güç ve donanıma sahip değildi. Ayrıca bazı birliklerin disiplinsiz hareket etmesi ve halktan zorla yardım toplaması şikâyetlere yol açmıştı. Bu durum Millî Mücadele sürecinde aşağıdakilerden hangisini zorunlu kılmıştır?

   • A) İtilaf Devletleri'nin manda yönetimine sığınmayı
   • B) Anadolu'daki tüm silahlı mücadeleden vazgeçmeyi
   • C) Disiplinli ve merkezi bir Düzenli Ordu'ya geçilmesini
   • D) Bölgesel cemiyetlerin tamamen kapatılarak teslim olunmasını

8. 10 Ağustos 1920'de imzalanan Sevr Antlaşması, dönemin yürürlükteki anayasası olan Kanun-i Esasi gereğince Mebusan Meclisi'nin onayından geçmesi gerekirken Mebusan Meclisi kapalı olduğu için sadece Saltanat Şûrası tarafından onaylanmıştır. Bu durum Sevr Antlaşması'nın hukuki geçerliliği hakkında aşağıdakilerden hangisini ortaya koyar?

   • A) Anayasal usullere uyulmadığı için hukuken geçersiz ve yok hükmünde olduğunu
   • B) Türk milletinin bağımsızlığını kesin olarak güvence altına aldığını
   • C) İtilaf Devletleri'nin Osmanlı'ya ekonomik bağımsızlık tanıdığını
   • D) TBMM tarafından onaylanarak hemen yürürlüğe girdiğini

9. TBMM açıldıktan sonra İstanbul Hükûmeti ve İtilaf Devletleri'nin kışkırtmalarıyla Anadolu'nun çeşitli yerlerinde ayaklanmalar çıkmıştır. Bu ayaklanmaları bastırmak ve otoriteyi sağlamak amacıyla TBMM, 29 Nisan 1920'de Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu çıkarmış ve İstiklal Mahkemeleri'ni kurmuştur. Bu gelişmeler TBMM'nin ayaklanmalara karşı hangi alandaki yetkilerini kullandığını gösterir?

   • A) Yalnızca ekonomik ve ticari yaptırımları
   • B) Yasama ve yargı yetkilerini
   • C) Uluslararası diplomasi ve dış ticaret antlaşmalarını
   • D) Yalnızca bölgesel miting ve propaganda araçlarını

10. 23 Nisan 1920'de açılan I. TBMM; hem yasa yapma (yasama) hem de bu yasaları uygulama (yürütme) yetkilerini kendi bünyesinde toplamış, gerektiğinde üyelerinden oluşan mahkemelerle yargı yetkisini de kullanmıştır. I. TBMM'nin 'güçler birliği' ilkesini benimsemesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Saltanat ve hilafet makamını tamamen ve tek taraflı olarak lağvetmek
    • B) Yabancı devletlerin meclis üzerindeki denetim hakkını güçlendirmek
    • C) Ülke içindeki tüm siyasi partilerin kendi ordularını kurmasını sağlamak
    • D) Savaş koşullarında hızlı kararlar alıp bu kararları vakit kaybetmeden uygulamak

11. Misakımilli kararlarının Mebusan Meclisi'nde kabul edilmesi üzerine İtilaf Devletleri 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmiş, meclisi basarak milletvekillerini tutuklamış ve meclisi kapatmıştır. İtilaf Devletleri'nin meclisi kapatması, Türk tarihinde doğrudan hangi önemli gelişmenin yaşanmasına ortam hazırlamıştır?

    • A) Mustafa Kemal'in mücadelesini sonlandırıp yurt dışına çıkmasına
    • B) Saltanat Şûrası'nın toplanarak Sevr Antlaşması'nı kabul etmesine
    • C) Ankara'da millet iradesini temsil eden Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılmasına
    • D) Osmanlı ordusunun İtilaf Devletleri komutasına devredilmesine

12. Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilen Misakımilli kararlarında 'Milli ve ekonomik gelişmemizi engelleyen siyasi, adli ve mali sınırlamalar (kapitülasyonlar) kesinlikle kaldırılmalıdır.' hükmü yer almıştır. Misakımilli'de yer alan bu madde doğrudan hangisini gerçekleştirmeye yöneliktir?

    • A) Tam bağımsızlığı ve ekonomik egemenliği sağlamaya
    • B) Azınlıklara tanınan ayrıcalıkları daha da genişletmeye
    • C) Osmanlı Devleti'nin dış borçlarını tek başına ödemekten kaçınmaya
    • D) İtilaf Devletleri'nin himayesinde yeni bir yönetim modeli kurmaya

13. Sivas Kongresi sonrasında İstanbul Hükûmeti'nin başında bulunan Damat Ferit Paşa istifa etmek zorunda kalmış, yerine kurulan Ali Rıza Paşa Hükûmeti Temsil Heyeti ile Amasya'da resmî bir görüşme yapmıştır. Amasya Görüşmeleri'nin Temsil Heyeti açısından en önemli siyasi sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Sevr Antlaşması'nın maddelerinin İstanbul Hükûmeti tarafından tamamen iptal edilmesi
    • B) İstanbul Hükûmeti'nin Temsil Heyeti'nin varlığını resmen ve hukuken tanıması
    • C) İtilaf Devletleri'nin Anadolu'daki tüm işgal ettikleri topraklardan derhal çekilmesi
    • D) Kuvayı Milliye birliklerinin kaldırılarak yerine doğrudan yabancı ordu kurulması

14. Sivas Kongresi'nde Temsil Heyeti, Batı Cephesi Kuvayı Milliye Komutanlığına Ali Fuat Paşa'yı atamıştır. Temsil Heyeti'nin bu atama kararını alması, onun hangi yetkiyi bir hükûmet gibi doğrudan kullandığını gösterir?

    • A) Yargı yetkisini
    • B) Yasama yetkisini
    • C) Danışma yetkisini
    • D) Yürütme yetkisini

15. Erzurum Kongresi'nde 'Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz.' ve 'Kuvayı Millîye'yi amil, irade-i milliyeyi hâkim kılmak esastır.' kararları oy birliğiyle kabul edilmiştir. Bu kararlar birlikte değerlendirildiğinde Erzurum Kongresi ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Yalnızca Doğu Anadolu'nun yerel savunmasını planlayan bölgesel kararlar alınmıştır.
    • B) Saltanat ve hilafetin korunması için İtilaf Devletleri'nden askeri yardım istenmiştir.
    • C) Toplanış biçimi bakımından bölgesel olmasına rağmen tüm yurdu ilgilendiren ulusal kararlar almıştır.
    • D) İstanbul Hükûmeti'nin yürüttüğü teslimiyetçi politikalar meşru ve doğru kabul edilmiştir.

16. Amasya Genelgesi'nin yayımlanmasının ardından İstanbul Hükûmeti ve İtilaf Devletleri Mustafa Kemal'in görevden alındığını bildirmiş ve derhal İstanbul'a dönmesini emretmiştir. Bunun üzerine Mustafa Kemal, resmî yetkilerini ve çok sevdiği askerlik mesleğini bırakarak mücadelesine sivil bir vatandaş olarak devam edeceğini açıklamıştır. Mustafa Kemal'in bu tavrı onun öncelikle hangi özelliğini ve anlayışını kanıtlar?

    • A) Vatanın bağımsızlığını şahsi makam ve unvanların üstünde tuttuğunu
    • B) İstanbul Hükûmeti'nin tüm emir ve kararlarına koşulsuz boyun eğdiğini
    • C) Askerî alandaki tüm teorik ve pratik bilgisini yetersiz gördüğünü
    • D) Yalnızca yabancı devletlerin diplomatik yardımıyla hedefe ulaşılabileceğini

17. Amasya Genelgesi'nde yer alan 'Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.' maddesi Millî Mücadele'nin yöntemi ve geleceği açısından tarihi bir dönüm noktasıdır. Bu madde dikkatle incelendiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

    • A) Kurtuluş mücadelesinin hangi güç ve iradeyle kazanılacağı belirtilmiştir.
    • B) Ülke yönetiminde yabancı bir devletin manda ve himayesi kabul edilmiştir.
    • C) İleride ulusal egemenliğe dayalı yeni bir devlet düzenine geçileceğinin işareti verilmiştir.
    • D) Bağımsızlık hareketinin millete dayanan bir ihtilal niteliği taşıdığı vurgulanmıştır.

18. Mustafa Kemal, Samsun'a çıktıktan sonra yayımladığı Havza Genelgesi'nde halktan işgalleri protesto eden mitingler düzenlenmesini ve İtilaf Devletleri temsilciliklerine telgraflar çekilmesini istemiştir. Aynı zamanda gösteriler sırasında Hristiyan azınlığa karşı herhangi bir taşkınlık yapılmaması gerektiğini önemle vurgulamıştır. Mustafa Kemal'in Hristiyan halka zarar verilmemesini istemesinin gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) İtilaf Devletleri'nin donanmasını tamamen Osmanlı emrine geçirmek
    • B) Azınlıkların kendi bağımsız devletlerini kurmalarına zemin hazırlamak
    • C) İstanbul Hükûmeti'nin Sevr Antlaşması'nı hızlıca imzalamasını sağlamak
    • D) Mondros'un 7. maddesinin işletilerek yeni işgallerin yapılmasını engellemek

19. Millî Mücadele Dönemi'nde kurulan Trakya Paşaeli, Kilikyalılar ve Trabzon Muhafaza-i Hukuk gibi millî cemiyetler kendi bölgelerini düşman işgalinden kurtarmak için silahlı direniş ve basın-yayın faaliyetleri yürütmüşlerdir. Bu cemiyetlerin ilk kuruldukları dönemdeki ortak eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Bölgesel kurtuluşu hedefleyip ulusal bir çatı altında birleşememiş olmaları
    • B) Yabancı devletlerin manda ve himayesini koşulsuz olarak savunmaları
    • C) İtilaf Devletleri ile iş birliği yaparak silahlı mücadeleye kesinlikle karşı çıkmaları
    • D) Azınlıkların kurduğu zararlı cemiyetlerin haklarını genişletmeyi amaçlamaları

20. Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesinde 'İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit edecek bir durumun ortaya çıkması hâlinde herhangi bir stratejik noktayı işgal etme hakkına sahip olacaktır.' hükmü yer almıştır. İtilaf Devletleri'nin bu maddeyi antlaşma metnine özellikle ekletmelerinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Osmanlı ordusunun modern silahlarla yeniden donatılmasını sağlamak
    • B) Boğazlar bölgesinde tarafsız ve bağımsız yeni bir devlet kurmak
    • C) Anadolu'da yapacakları haksız işgallere uluslararası alanda hukuki dayanak oluşturmak
    • D) Osmanlı Devleti'nin ekonomik kalkınmasına destek vererek kapitülasyonları sonlandırmak

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.