Bir Kahraman Doğuyor Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. 19. yüzyıl sonlarında Osmanlı aydınları tarafından savunulan Osmanlıcılık akımı; imparatorluk içindeki tüm dinî, etnik ve kültürel unsurları 'Osmanlı vatandaşı' kimliği altında eşit haklarla birleştirmeyi amaçlamıştır. Ancak Tanzimat, Islahat ve Meşrutiyet adımlarına rağmen Balkan milletlerinin isyan ederek ayrılması engellenememiştir. Osmanlıcılık akımının bu başarısızlığı, aşağıdakilerden hangisinin gücünü ve etkisini açıkça göstermektedir?

   • A) Fransız İhtilali'nin ortaya çıkardığı milliyetçilik ve kendi kaderini tayin etme arzusunun
   • B) Sanayi İnkılabı ile kurulan yerli Osmanlı fabrikalarının pazar hâkimiyetinin
   • C) Avrupa devletlerinin Osmanlı'nın toprak bütünlüğünü koşulsuz koruma çabasının
   • D) Mutlak monarşi rejiminin dünyadaki tek geçerli yönetim biçimi hâline gelmesinin

2. Mustafa Kemal, Manastır Askerî İdadisinde öğrenci iken tarih öğretmeni Kolağası Mehmet Tevfik Bey'in derslerinden çok etkilenmiştir. Mustafa Kemal yıllar sonra onun hakkında 'Bana tarihin derinliğini ve bir milletin geçmişini bilmesinin ne kadar hayati olduğunu o öğretti' demiştir. Tarih öğretmeni Mehmet Tevfik Bey'in Mustafa Kemal'e kazandırdığı en önemli yetkinlik aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Tarihsel olayları neden-sonuç ilişkisiyle sorgulama, millî şuur ve köklere bağlılık bilinci
   • B) Yalnızca yabancı devletlerin askerî zaferlerini ezberleme becerisi
   • C) Geçmişte yaşanan hataları kader olarak kabullenip geleceğe kayıtsız kalma
   • D) Edebi şiirler yazarak siyasetten bütünüyle uzak durma isteği

3. Tanzimat Fermanı (1839) ile Osmanlı Devleti'nde din ve ırk farkı gözetmeksizin tüm tebaanın can, mal ve namus güvenliği kanun teminatı altına alınmış; padişah ilk kez kendi gücünün üzerinde bir 'kanun gücü' olduğunu kabul etmiştir. Tanzimat Fermanı'nın bu hükmü Osmanlı Devleti'nde öncelikle hangi anlayışın yerleşmeye başladığını gösterir?

   • A) Hukukun üstünlüğü ve anayasal devlet düzenine geçiş anlayışının
   • B) Teokratik mutlak monarşinin yetkilerinin sınırsızca genişletilmesinin
   • C) Yabancı devletlerin himayesine girilerek tam bağımsızlıktan vazgeçilmesinin
   • D) Gayrimüslim halkın tüm vatandaşlık haklarından men edilmesinin

4. Mustafa Kemal, ilkokul çağına geldiğinde annesi Zübeyde Hanım geleneksel eğitim veren Mahalle Mektebi'ne gitmesini isterken, babası Ali Rıza Efendi ise yeni yöntemlerle çağdaş eğitim veren Şemsi Efendi Mektebi'ne gitmesini arzu etmiştir. Ali Rıza Efendi, önce eşinin gönlünü yapmış, ardından oğlunu Şemsi Efendi Mektebi'ne kaydettirmiştir. Bu aile içi tutum ve süreç hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   • A) Ailede kararların baskıyla alındığı ve çocukların eğitim hakkının engellendiği
   • B) Aile içinde uzlaşmacı, saygılı ve çağdaş eğitime önem veren demokratik bir yaklaşımın sergilendiği
   • C) Mustafa Kemal'in ailesinin modern eğitim kurumlarına tamamen karşı olduğu
   • D) Osmanlı Devleti'nde çocukların okul seçiminin devlet memurlarınca zorunlu yapıldığı

5. Osmanlı aydınları tarafından savunulan 'Batıcılık' akımı; devletin ancak bilimde, teknikte, hukukta ve toplumsal yaşamda Avrupa'nın modern kurumlarını örnek alarak kurtulabileceğini savunmuştur. Mustafa Kemal'in Türkiye Cumhuriyeti'ni kurduktan sonra gerçekleştirdiği inkılaplar değerlendirildiğinde Batıcılık fikrinin en çok hangi yönünü benimsediği söylenebilir?

   • A) Batı'nın sömürgeci politikalarını ve mandacılık yönetimini kayıtsız şartsız kabullenmeyi
   • B) Millî benliği koruyarak aklın, pozitif bilimin ve çağdaş kurumların ülkeye kazandırılmasını
   • C) Batı'nın yalnızca askerî silahlarını alıp toplumsal yapıyı Orta Çağ düzeninde tutmayı
   • D) Türk kültürünü ve tarihini tamamen unutup Avrupa kültürünü taklit etmeyi

6. Mustafa Kemal'in doğup büyüdüğü Selanik şehri; canlı bir ticaret limanına, Avrupa'nın büyük başkentlerine bağlanan demir yollarına ve zengin bir matbuat (basın-yayın) ortamına sahipti. Ayrıca şehirde Türkler, Rumlar, Yahudiler ve Bulgarlar yüzyıllardır bir arada yaşamaktaydı. Bu çevresel faktörler Mustafa Kemal'de aşağıdaki becerilerden hangisinin gelişimine en az katkı sağlamıştır?

   • A) Geleneksel dogmaları sorgulamadan kabul etme alışkanlığına
   • B) Farklı yaşam tarzlarına karşı empati ve hoşgörü geliştirmesine
   • C) Avrupa'daki çağdaş gelişmeleri ve fikir akımlarını yakından izlemesine
   • D) Toplumsal dinamikleri ve halkın sosyo-kültürel ihtiyaçlarını analiz etmesine

7. İslamcılık (Ümmetçilik) fikir akımı, II. Abdülhamit döneminde devlet politikası hâline getirilmiş ve tüm Müslümanların halifenin sancağı altında birleşmesi savunulmuştur. Ancak I. Dünya Savaşı'nda bazı Arap liderlerin İngilizlerle iş birliği yaparak Osmanlı ordusuna karşı savaşması bu fikrin uygulanabilirliğini ortadan kaldırmıştır. Bu tarihsel gelişme aşağıdakilerden hangisinin açık bir kanıtıdır?

   • A) Din birliğinin devletlerin siyasi çıkarları ve milliyetçilik karşısında birleştirici gücünü koruyamadığının
   • B) Osmanlıcılık fikrinin I. Dünya Savaşı'nda tam başarıya ulaştığının
   • C) Arap yarımadasında sömürgecilik faaliyetlerinin tamamen sona erdiğinin
   • D) Halifelik makamının uluslararası siyasetteki askerî yaptırım gücünün arttığının

8. 19. yüzyılda Balkanlarda yaşayan Sırp, Yunan ve Bulgar gibi Hristiyan topluluklar; Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik akımı ve Rusya'nın Panslavizm politikasının kışkırtmasıyla Osmanlı Devleti'ne karşı art arda isyanlar başlatmışlardır. Bu durumun Osmanlı Devleti üzerindeki doğrudan etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Balkanlardaki toprak bütünlüğünün bozulması ve yoğun göç dalgalarıyla demografik yapının sarsılması
   • B) Osmanlı Devleti'nin Avrupa'daki sınırlarını genişleterek yeni eyaletler kurması
   • C) Gayrimüslim tebaanın devlete olan bağlılığının tarihte hiç olmadığı kadar artması
   • D) Rusya ile Osmanlı Devleti arasında kalıcı bir askerî ittifak kurulması

9. Sanayi İnkılabı ile birlikte seri üretime geçen Avrupa devletleri, ürettikleri ucuz malları kapitülasyonlar sayesinde düşük gümrük vergileriyle Osmanlı pazarına sokmuştur. El tezgâhlarıyla üretim yapan Osmanlı esnafı ve yerli loncaları bu rekabete dayanamayarak birbiri ardına kapanmıştır. Bu gelişmeler Osmanlı toplumu ve ekonomisinde aşağıdakilerden hangisine neden olmuştur?

   • A) Yerli üretimin çökmesine, işsizliğin artmasına ve dışa bağımlı bir tüketim yapısının oluşmasına
   • B) Osmanlı Devleti'nin Avrupa'ya en çok sanayi ürünü satan ülke hâline gelmesine
   • C) Lonca teşkilatının güçlenerek fabrikasyon üretime öncülük etmesine
   • D) Ülkedeki ithalatın tamamen durup ihracat fazlası verilmesine

10. 19. yüzyıl Osmanlı aydınlarından Ziya Gökalp ve Mehmet Emin Yurdakul, eserlerinde Türk milletinin tarihî büyüklüğünü, kültürünü ve millî birliğin önemini vurgulamışlardır. Mustafa Kemal, bu aydınlar için 'Fikirlerimin babası' ve 'Benim milliyetçiliğimin esin kaynağı' ifadelerini kullanmıştır. Bu durum Mustafa Kemal'in Millî Mücadele liderliğinde hangi anlayışın güçlenmesinde en etkili olmuştur?

    • A) Ümmetçi ve mandacı politikaların savunulmasında
    • B) Türk milletinin bağımsız yaşama kararlılığına ve millî kimliğine dayanan kurtuluş ülküsünde
    • C) Azınlıklara siyasi ayrıcalıklar tanınarak devletin birliğinin korunmasında
    • D) Batı emperyalizminin ekonomik şartlarına teslim olunmasında

11. Mustafa Kemal, Manastır Askerî İdadisinde iken Fransızca öğretmeni Yüzbaşı Nakiyüddin Bey sayesinde yabancı dil öğrenmenin önemini kavramış ve tatillerde Selanik'te Frerler Mektebi'ne giderek Fransızcasını geliştirmiştir. Mustafa Kemal'in yabancı dil öğrenmeye bu denli önem vermesinin temel kazanımı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Yabancı dildeki eserleri doğrudan okuyarak dünyadaki çağdaş fikir akımlarını özümsemesi
    • B) Yalnızca yabancı şirketlerde üst düzey yönetici olarak çalışma fırsatı araması
    • C) Osmanlı Devleti'nin resmî dilini Fransızca olarak değiştirme planı yapması
    • D) Kendi millî kültüründen ve ana dilinden tamamen uzaklaşması

12. 1876 yılında ilan edilen Kanun-i Esasi ile Osmanlı tebaasına ilk kez yönetime katılma ve meclis açma hakkı verilmiş, böylece Meşrutiyet yönetimine geçilmiştir. Ancak Padişah II. Abdülhamit, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nı (93 Harbi) gerekçe göstererek Meclis-i Mebusan'ı tatil etmiştir. Padişahın bu tutumu aşağıdakilerden hangisinin askıya alındığını gösterir?

    • A) Mutlakiyetçi monarşi anlayışının ve saray otoritesinin
    • B) Kapitülasyonların ve yabancı tüccar imtiyazlarının
    • C) Halkın temsil yetkisinin ve anayasal parlamenter sürecin
    • D) Osmanlı ordusunun sınır güvenliği görevlerinin

13. Mustafa Kemal, 1905 yılında kurmay yüzbaşı olarak mezun olduğu Harp Akademisi'nde sadece askerî taktiklerle yetinmemiştir. Ülke yönetimindeki aksaklıkları arkadaşlarıyla tartışmış, el yazısıyla gazete ve dergiler çıkararak fikirlerini yaymaya çalışmıştır. Bu durum Mustafa Kemal'in öğrencilik yıllarındaki hangi yönünü kanıtlamaktadır?

    • A) Ülke ve millet sorunlarına karşı duyarlı, aydın ve girişimci bir karaktere sahip olduğunu
    • B) Askerlik mesleğini bırakarak tamamen yayıncılık sektörüne girmek istediğini
    • C) Yalnızca yabancı dillerin öğretilmesini amaçlayan kulüpler kurduğunu
    • D) Mevcut padişahın tüm kararlarını koşulsuz olarak benimsediğini

14. 1910 yılında Fransa'da düzenlenen Picardie Askerî Manevralarına Osmanlı ordusunu temsilen katılan Mustafa Kemal, tatbikat sonrasında uçakların gelecekteki savaşlarda en etkili silahlardan biri olacağını ifade etmiştir. Bu tespitini henüz havacılık askerî alanda yaygınlaşmamışken dile getirmiştir. Mustafa Kemal'in bu tespiti, onun hangi kişisel yeteneğinin ve bakış açısının bir sonucudur?

    • A) İleri görüşlülüğü ve teknolojik gelişmeleri askerî stratejiyle birleştirme becerisinin
    • B) Geleneksel kara ordusu taktiklerini her türlü teknolojiden üstün görmesinin
    • C) Uluslararası diplomaside tarafsız kalma politikasını savunmasının
    • D) Savunma harcamalarının tamamen durdurulması gerektiğine inanmasının

15. Mustafa Kemal'in çocukluk döneminde Selanik'te bir tarafta geleneksel dinî eğitim veren mahalle mektepleri, diğer tarafta ise modern eğitim yöntemlerini uygulayan Şemsi Efendi Mektebi bulunmaktaydı. Bunun yanında yabancı devletlerin ve azınlıkların açtığı okullar da faaliyet göstermekteydi. Bu durum, 19. yüzyıl sonlarında Osmanlı eğitim sistemi hakkında aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar?

    • A) Tüm okulların tek bir merkezden ve ortak bir müfredatla yönetildiğini
    • B) Ülkede eğitim ve öğretim birliğinin bulunmadığını, farklı dünya görüşlerine sahip nesiller yetiştiğini
    • C) Dinî eğitim veren mekteplerin tamamen kapatıldığını
    • D) Yabancı okulların sadece gayrimüslim tebaaya hizmet vermesinin yasaklandığını

16. Mustafa Kemal; Namık Kemal'den vatan ve hürriyet sevgisini, Ziya Gökalp'ten milliyetçilik duygusunu, Tevfik Fikret'ten ise batılılaşma ve inkılapçılık anlayışını öğrenmiştir. Fransız düşünürler Rousseau ve Montesquieu'dan ise cumhuriyet, adalet ve milli egemenlik kavramlarını benimsemiştir. Buna göre Mustafa Kemal'in fikir dünyası hakkında varılabilecek en kapsamlı yargı hangisidir?

    • A) Yalnızca yabancı düşünürlerin ideolojilerini uygulamaya çalıştığı
    • B) Yerli ve yabancı aydınların fikirlerini sentezleyerek özgün bir düşünce yapısı oluşturduğu
    • C) Fikirlerini sadece edebiyat ve sanat alanındaki tartışmalarla sınırlandırdığı
    • D) Geleneksel Osmanlı idari yapısını aynen korumayı hedeflediği

17. Mustafa Kemal, Manastır Askerî İdadisinde öğrenci iken 1897 Türk-Yunan Savaşı patlak vermiştir. Vatanın savunulması gerektiğini düşünen genç Mustafa Kemal, okuldan kaçarak cepheye gönüllü katılmak istemiş ancak yaşı küçük olduğu için geri gönderilmiştir. Bu tarihsel olay, Mustafa Kemal'in hangi yönünü açıkça ortaya koymaktadır?

    • A) Barışçıl diplomasi yöntemlerini her durumun üzerinde tuttuğunu
    • B) Savaş kurallarına ve askerî hiyerarşiye bütünüyle kayıtsız kaldığını
    • C) Henüz genç yaşta iken yüksek bir vatanseverlik ve millî şuur taşıdığını
    • D) Eğitimin askerlikten daha önemsiz olduğunu savunduğunu

18. Mustafa Kemal, Şam'daki 5. Ordu'da görev yaparken memleketin içinde bulunduğu kötü gidişatı durdurmak amacıyla güvendiği arkadaşlarıyla gizlice 'Vatan ve Hürriyet Cemiyeti'ni kurmuştur. Cemiyetin şubesini açmak için canı pahasına gizlice Selanik'e geçmiş ve oradaki genç subayları örgütlemiştir. Mustafa Kemal'in bu girişimi, onun aşağıdaki özelliklerinden hangisine sahip olduğunu doğrudan gösterir?

    • A) Liderlik, teşkilatçılık ve vatan meselelerine karşı sorumluluk bilincine
    • B) Yabancı devletlerin himayesinde politika yürütme arzusuna
    • C) Askerî görevlerini tamamen bırakıp sivil siyasete yönelmesine
    • D) Mevcut mutlak monarşi düzenini koşulsuz desteklemesine

19. Tarih araştırmacısı Selim Bey, 19. yüzyılın sonlarında Selanik kentinde yayımlanan farklı dillerdeki gazete arşivlerini ve liman ticaret kayıtlarını incelemiştir. Selim Bey, kentin Avrupa ile doğrudan demir yolu bağlantısına sahip olmasının fikir hareketlerini hızlandırdığını belirtmiştir. Buna göre Selanik kentinin bu özellikleri, Mustafa Kemal'in yetişme sürecinde öncelikle hangi alanda gelişim göstermesine zemin hazırlamıştır?

    • A) Askerî lojistik ve savunma tekniklerinde uzmanlaşmasına
    • B) Farklı kültürleri tanımasına ve dünyadaki yeni fikirlere açık bir vizyon kazanmasına
    • C) Saltanatın devamlılığı için geleneksel yönetim biçimlerini benimsemesine
    • D) Yalnızca Doğu medeniyetlerine ait felsefi akımları incelemesine

20. Çanakkale Savaşı sırasında Müttefik donanmasının Gelibolu Yarımadası'nda nereden çıkarma yapacağını aylar öncesinden doğru tahmin eden Mustafa Kemal, Conkbayırı'nda cephanesi tükenen askerlere 'Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum!' diyerek savunma hattının çökmesini engellemiş ve savaşın seyrini değiştirmiştir. Mustafa Kemal'in bu hamlesi ve kararlılığı onun hangi kişisel meziyetleriyle doğrudan ilişkilidir?

    • A) Ekonomik vizyonu ve sanayileşme hamlesi odaklı düşünmesi
    • B) Barışçıl diplomasisi ve hukukun üstünlüğüne dayanması
    • C) Eğitim reformculuğu ve harf inkılabı arzusu
    • D) Üstün askerî dehası, ileri görüşlülüğü ve vatanseverliği

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.