Atatürk’ün Ölümü ve Sonrası Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Atatürkçü Düşünce Sistemi, kalıplaşmış ve durağan dogmalar yerine akıl, bilim ve sürekli çağdaşlaşmayı temel dinamik olarak kabul etmiştir. Bu sayede Türkiye Cumhuriyeti, Atatürk'ün ölümünden sonra da değişen dünya koşullarına hızla uyum sağlayabilmiştir. Bu özellik Atatürkçülüğün aşağıdaki niteliklerinden hangisiyle doğrudan açıklanabilir?

   • A) Dogmatik ve katı kurallara dayanmasıyla
   • B) Geleneksel yönetim yapılarını değiştirmemeyi esas almasıyla
   • C) Dinamik, yenilikçi ve bilimsel gelişmelere açık yapısıyla
   • D) Sadece 20. yüzyılın ilk yarısı için geçerli sayılmasıyla

2. Atatürk'ün 'Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır; fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.' vecizesi Türk gençliğine emanet edilen temel ülküyü özetler. Aşağıdaki davranışlardan hangisi Atatürk'ün bu sözünde vurgulanan emanete doğrudan sahip çıkıldığını gösterir?

   • A) Ülkenin bağımsızlığını, anayasal kurumlarını ve çağdaşlaşma kazanımlarını koruyup geliştirmek
   • B) Toplumsal gelişmeleri tamamen durdurarak mevcut durumla yetinmek
   • C) Siyasi ve ekonomik bağımsızlıktan yabancı devletler lehine ödün vermek
   • D) Ülke çıkarlarını kişisel ve zümresel menfaatlerin gerisinde tutmak

3. Atatürk'ün ebediyete intikalinden sonra dünyanın dört bir yanından gelen devlet adamları, komutanlar ve diplomatlar Ankara'daki cenaze töreninde hazır bulunmuşlardır. Çanakkale'de Türk ordusuna karşı savaşmış olan yabancı komutanlar dahi onun aziz hatırası önünde saygıyla eğilmiştir. Bu durum Atatürk'ün liderliği hakkında aşağıdakilerden hangisini tartışmasız kanıtlar?

   • A) Yalnızca Doğu Akdeniz bölgesinde tanınan bir komutan olduğunu
   • B) Düşmanlarının bile takdir ve saygısını kazanmış evrensel bir şahsiyet olduğunu
   • C) Siyasi kararlarında yabancı hükümetlerin onayına bağımlı kaldığını
   • D) Türkiye'nin diğer devletlerin iç işlerine müdahale ettiğini

4. Atatürk Dönemi'nde temelleri atılan ancak II. Dünya Savaşı sonrasında uluslararası dengelerin değişmesiyle hız kazanan çok partili hayata geçiş, Türk milletinin kendi yöneticilerini serbestçe seçmesini sağlamıştır. Bu demokratik gelişim Atatürk'ün aşağıdaki ilkelerinden hangisinin doğal ve zorunlu bir sonucudur?

   • A) Devletçilik
   • B) Laiklik
   • C) Cumhuriyetçilik
   • D) Milliyetçilik

5. Atatürk, geometri terimlerinin Türkçeleştirilmesi amacıyla bizzat 'Geometri' adlı bir kitap yazmış; üçgen, açı, teğet, boyut, yüzey gibi onlarca kavramı Türkçeye kazandırmıştır. Atatürk'ün bu çalışması onun hangi temel hedefini doğrudan desteklemektedir?

   • A) Bilim dilinin Türkçeleştirilerek eğitimin kolaylaştırılmasını ve millîleştirilmesini
   • B) Batılı ülkelerle yapılan ticaret hacmini daraltmayı
   • C) Yabancı dilde yayın yapan tüm matbaaları kapatmayı
   • D) Geleneksel medrese eğitim yöntemlerine geri dönülmesini

6. Atatürk'ün ölümünden sonra çok partili hayata geçiş sürecinde Celâl Bayar, Adnan Menderes, Fuad Köprülü ve Refik Koraltan tarafından CHP grubuna sunulan 'Dörtlü Takrir' belgesi, ülkede demokratik denetimin ve siyasi özgürlüklerin artırılmasını talep etmiştir. Bu önerge Türk siyasal yaşamında doğrudan hangi gelişmenin zeminini hazırlamıştır?

   • A) Saltanatın yeniden ilan edilmesine yönelik yasa teklifinin
   • B) Demokrat Parti'nin kurularak güçlü bir muhalefet hareketinin başlamasının
   • C) Meclis seçimlerinin süresiz olarak ertelenmesinin
   • D) Tek parti yönetiminin anayasal olarak ebedî kılınmasının

7. Türkiye Cumhuriyeti, II. Dünya Savaşı yıllarında uygulanan 'Varlık Vergisi' ve 'Millî Korunma Kanunu' gibi uygulamalarla savaş ekonomisinin yarattığı karaborsacılık ve aşırı fiyat artışlarını kontrol altına almaya çalışmıştır. Bu olağanüstü ekonomik tedbirlerin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Sosyal adaleti sağlamak, stokçulukla mücadele etmek ve devlet gelirlerini savaş koşullarında artırmak
   • B) Yabancı sermayenin ülkedeki tüm fabrikaları satın almasını kolaylaştırmak
   • C) Özel sektör yatırımlarını tamamen yasaklayarak dış ticareti sıfırlamak
   • D) Türkiye'nin savaşa fiilen girmesini zorunlu kılacak fonlar oluşturmak

8. Atatürk'ün vefatının ardından Fransa'da yayımlanan Le Figaro gazetesinde: 'O, çökmekte olan bir imparatorluktan genç, dinamik ve çağdaş bir ulus devleti yaratmayı başarmış dahi bir kurucudur.' değerlendirmesi yapılmıştır. Fransız basınının bu vurgusu Atatürk'ün hangi özelliğini ön plana çıkarmaktadır?

   • A) Yalnızca Osmanlı devlet geleneklerini sürdürdüğünü
   • B) Eski kurumları isimlerini değiştirmeden koruduğunu
   • C) Büyük bir devlet kurucusu, inkılapçı ve teşkilatçı lider olduğunu
   • D) Dış politikasında tamamen içine kapalı bir yol izlediğini

9. Atatürk'ün kaleme aldığı 'Nutuk' adlı eser, 1919'da Samsun'a çıkıştan başlayarak 1927 yılına kadar geçen Millî Mücadele ve cumhuriyetin kuruluş sürecini bizzat belgelerle ortaya koymaktadır. Bu eserin Türk tarihindeki en önemli işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Birinci Dünya Savaşı'ndaki tüm cephelerin askeri haritalarını çizmek
   • B) Gelecek nesillere bağımsızlık mücadelesinin hangi şartlarda kazanıldığını birinci elden belgelere dayalı aktarmak
   • C) Osmanlı padişahlarının soy kütüğünü ayrıntılı biçimde belgelemek
   • D) II. Dünya Savaşı sırasında uygulanacak askerî savunma planlarını belirlemek

10. Atatürk, 'Büyük ölülere matem gerekmez, fikirlerine sadakat gerekir.' sözüyle ardından gelecek nesillere önemli bir görev yüklemiştir. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk'ün bu sözüyle doğrudan örtüşen bir tutumdur?

    • A) Yeniliklere kapalı kalarak mevcut kurumları hiçbir şekilde değiştirmemek
    • B) Akıl ve bilimin rehberliğinde ülkeyi çağdaş medeniyetler seviyesinin üstüne çıkarmaya çalışmak
    • C) Tarihsel olayları günümüz şartlarını dikkate almadan değerlendirmek
    • D) Ülke yönetiminde bilimi değil yalnızca geleneksel kalıpları esas almak

11. 1946 yılında Türkiye'de birden fazla partinin katıldığı ilk genel seçimler yapılmış, 1950 seçimlerinde ise Demokrat Parti iktidara gelerek 27 yıllık tek parti dönemi barışçıl ve demokratik yollarla son bulmuştur. 1950 seçimleriyle gerçekleşen bu yönetim değişikliği Türk siyasi hayatı açısından en çok neyi kanıtlar?

    • A) Anayasal düzenin askeri müdahalelerle korunabildiğini
    • B) Millî iradenin sandık yoluyla iktidarı değiştirebilecek demokratik olgunluğa ulaştığını
    • C) Seçim sisteminde sadece tek bir partinin aday gösterme hakkı olduğunu
    • D) Cumhuriyet rejiminden vazgeçilerek meşrutiyete geri dönüldüğünü

12. Atatürk'ün vefatından sonra 1945 yılında II. Dünya Savaşı sona ermiş, dünyada demokrasi yanlısı Batı Bloku ile totaliter Doğu Bloku arasında yeni bir dünya düzeni kurulmuştur. Türkiye bu süreçte Birleşmiş Milletler'in kurucu üyeleri arasında yer almış ve çok partili siyasi hayata geçiş adımlarını hızlandırmıştır. Buna göre II. Dünya Savaşı sonrasında Türkiye'de çok partili hayata geçilmesinde aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu söylenebilir?

    • A) Hem iç dinamiklerin demokrasi talebinin hem de uluslararası demokratik dengelerin
    • B) Yalnızca yabancı devletlerin Türkiye'ye uyguladığı askerî baskıların
    • C) Saltanat ve hilafetin yeniden getirilmesi düşüncesinin
    • D) Ekonomik devletçilik ilkesinin anayasadan tamamen çıkarılmak istenmesinin

13. Hindistan bağımsızlık hareketinin öncülerinden Mahatma Gandhi, Atatürk'ün vefatı üzerine: 'Mustafa Kemal sadece Türklerin değil, bütün ezilen doğu milletlerinin kurtuluş meşalesidir.' demiştir. Gandhi'nin bu değerlendirmesi, Atatürk ve Türkiye'nin Millî Mücadelesi hakkında hangi niteliği öne çıkarmaktadır?

    • A) Batılı devletlerle girilen ittifakların zorunlu olduğunu
    • B) Millî Mücadele'nin yalnızca bölgesel sınırlar içinde etki yarattığını
    • C) Sömürgeciliğe karşı bağımsızlık mücadelesi veren milletlere evrensel bir ilham kaynağı olduğunu
    • D) Doğu toplumlarında sanayileşmenin din temelli olması gerektiğini

14. II. Dünya Savaşı sırasında Türkiye fiilen savaşa girmemesine rağmen, ordunun savaşa hazır tutulması amacıyla yüz binlerce genç silahaltına alınmış, üretim düşmüş ve karne sistemi uygulanmıştır. Bu durumun Türkiye Cumhuriyeti üzerindeki doğrudan sonucu aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

    • A) Sosyoekonomik yaşamda ciddi sıkıntılar ve hayat pahalılığı yaşanması
    • B) Tarımsal üretimin rekor düzeyde artış göstermesi
    • C) Ülkedeki tüm sanayi yatırımlarının dış ülkelere devredilmesi
    • D) Türkiye'nin Milletler Cemiyetinden tamamen ayrılması

15. Mustafa Kemal Atatürk'ün cenazesi 21 Kasım 1938'de büyük bir törenle geçici istirahatgâhı olan Ankara Etnografya Müzesi'ne nakledilmiş, ardından 10 Kasım 1953'te inşası tamamlanan ebedi istirahatgâhı Anıtkabir'e taşınmıştır. Atatürk'ün naaşının Anıtkabir'e nakli sırasında yurdun dört bir yanından ve Türk dünyasından getirilen toprakların mezarına konulması aşağıdakilerden hangisini simgeler?

    • A) Türkiye'nin sınırlarını askeri güçle genişletme hedefini
    • B) Millî birlik ve beraberlik ile vatan toprağının bütünlüğünü
    • C) Çok partili siyasi hayata tamamen son verildiğini
    • D) Uluslararası antlaşmaların geçersiz kılındığını

16. Atatürk bir konuşmasında, 'Beni görmek demek mutlaka yüzümü görmek demek değildir. Benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız bu kâfidir.' demiştir. Atatürk'ün bu yaklaşımından yola çıkarak Atatürkçülük ile ilgili varılabilecek temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Bireysel liderliğin kuralların üzerinde tutulması gerektiği
    • B) Fikir ve ilkelerin yaşatılmasının bedensel varlıktan daha kalıcı ve esas olduğu
    • C) Geçmişteki inkılapların olduğu gibi korunup yenilik yapılmaması gerektiği
    • D) Siyasi kararların yalnızca belirli bir zümre tarafından alınmasının hedeflendiği

17. 1930'lu yılların başında İtalyan ve Alman yayılmacılığını gören Atatürk, 'Bir dünya savaşı yakındır; bu savaşta Türkiye tarafsız kalmalı, barış içinde gelişimini sürdürmelidir.' uyarısında bulunmuştur. Nitekim 1939'da patlak veren II. Dünya Savaşı sürecinde Türkiye, bu tavsiyeye uygun bir denge diplomasisi izlemiştir. Bu durum Atatürk'ün öncelikle hangi kişisel yeteneğini ve stratejik vizyonunu örneklemektedir?

    • A) İnkılapçı kişiliğini ve geleneklere bağlılığını
    • B) Uluslararası gelişmeleri doğru okuma ve ileri görüşlülüğünü
    • C) Ekonomik korumacılık anlayışını
    • D) İleri görüşlülüğünü ve barış odaklı gerçekçi dış politika dehasını

18. İngiltere Başbakanı Winston Churchill, Atatürk'ün vefatı üzerine yayımladığı mesajda: 'Savaşta Türkiye'yi kurtaran, savaştan sonra da Türk ulusunu yeniden dirilten Atatürk'ün ölümü, yalnız yurdu için değil, bütün dünya için büyük bir kayıptır.' ifadelerini kullanmıştır. Churchill'in bu sözlerinden hareketle Atatürk ile ilgili ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Yalnızca askerî alandaki başarılarıyla sınırlandırılmış bir komutan olduğu
    • B) Batı dünyası ile olan tüm siyasi ilişkileri sonlandırdığı
    • C) Hem ulusal bağımsızlığı sağlayan hem de evrensel saygınlık kazanan bir lider olduğu
    • D) Milletler Cemiyetine üye olmayı kesin bir dille reddettiği

19. Mustafa Kemal Atatürk'ün hazırladığı vasiyetnamesinde mal varlığının nemasından Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumuna düzenli pay ayrılmasını şart koşması dikkat çekicidir. Atatürk'ün bu tercihi, onun hangi alandaki kazanımların korunmasına ve geliştirilmesine verdiği önceliği gösterir?

    • A) Millî kültürün ve bilimsel kimliğin güçlendirilmesine
    • B) Sanayileşme hamlesiyle dışa bağımlılığın azaltılmasına
    • C) Çok partili siyasal yaşama geçişin hızlandırılmasına
    • D) Askerî teknolojilerin millî imkânlarla üretilmesine

20. 10 Kasım 1938'de Atatürk'ün vefatının ardından toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa gereğince hiçbir siyasi kriz veya yönetim boşluğu yaşanmadan 11 Kasım 1938'de oy birliğiyle İsmet İnönü'yü yeni cumhurbaşkanı seçmiştir. Bu durum, Türkiye Cumhuriyeti devleti hakkında öncelikle aşağıdakilerden hangisini kanıtlamaktadır?

    • A) Çok partili demokratik hayata tamamen geçildiğini
    • B) Devlet kurumlarının ve anayasal düzenin kurumsallaştığını
    • C) Dış politikada tarafsızlık ilkesinden vazgeçildiğini
    • D) Meclis hükümeti sisteminin yeniden uygulanmaya başlandığını

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.