Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Atatürk, 'Yaptığımız ve yapmakta olduğumuz inkılapların amacı, Türkiye Cumhuriyeti halkını tamamen çağdaş ve bütün anlam ve biçimiyle uygar bir topluluk hâline getirmektir.' demiştir. Atatürkçülükte durağanlığa yer verilmemiş, inkılapların sürekli yenilenen ihtiyaçlara cevap vermesi benimsenmiştir. Bu özellik, Atatürk ilkelerinden hangisinin dinamik yapısını en açık şekilde kanıtlar?

   • A) Halkçılık
   • B) Devletçilik
   • C) İnkılapçılık
   • D) Cumhuriyetçilik

2. Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye İş Bankası kurulmuş, ardından madencilik için Etibank, sanayi yatırımları için Sümerbank ve para politikasını yönetmek amacıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası faaliyete geçirilmiştir. Bu bankaların kurulması ile ulaşılmak istenen temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Yabancı bankaların ülkedeki şube sayılarını hızla artırmak
   • B) Yalnızca tarım sektöründe çalışan işçilerin maaşlarını ödemek
   • C) Ülkedeki tüm özel girişimleri kapatarak devlete bağlamak
   • D) Millî bir finans sistemi oluşturarak sanayi, ticaret ve madenciliği finanse etmek

3. Atatürk'ün temel ilkeleri; Millî Egemenlik, Millî Bağımsızlık, Akılcılık ve Bilimsellik, Çağdaşlaşma ve Batılılaşma, Millî Birlik ve Beraberlik gibi bütünleyici ilkelerle desteklenmiştir. Atatürkçü düşünce sistemi dogmatik olmayıp kendini sürekli geliştiren dinamik bir yapıya sahiptir. Buna göre Atatürk ilkelerinin 'Akılcılık ve Bilimsellik' bütünleyici ilkesiyle doğrudan örtüşen temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Sorunların çözümünde hurafeler yerine pozitif bilimi ve mantığı temel alması
   • B) Geçmişte uygulanan tüm askerî kuralların değiştirilmeden korunması
   • C) Kararların yalnızca kişisel kanaatlere göre alınması
   • D) Dış dünyadaki bilimsel gelişmelere kapıların kapatılması

4. Cumhuriyet döneminde; hicri ve rumi takvim yerine miladi takvim, alaturka saat yerine uluslararası saat sistemi, arşın ve endaze yerine metre sistemi, okka yerine kilo kabul edilmiş ve hafta tatili cumadan pazara alınmıştır. Yapılan bu düzenlemelerin temel gayesi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Ülke içindeki tüm yerel kültürel unsurları tamamen yok etmek
   • B) Sanayi üretimini durdurup yalnızca tarıma odaklanmak
   • C) Uluslararası ticari ve ekonomik ilişkilerde uyum ve kolaylık sağlamak
   • D) Komşu ülkelerle olan sınır anlaşmazlıklarını çözüme kavuşturmak

5. 1925 yılında Doğu Anadolu'da cumhuriyet rejimine ve yapılan inkılaplara karşı Şeyh Sait İsyanı patlak vermiştir. İsyanı bastırmak ve kamu düzenini sağlamak amacıyla hükûmet tarafından Takrir-i Sükun Kanunu çıkarılmış ve İstiklal Mahkemeleri yeniden görevlendirilmiştir. Bu gelişmeler doğrultusunda Türkiye Cumhuriyeti'nin öncelikle neyi korumayı amaçladığı söylenebilir?

   • A) Uluslararası ticaret yollarındaki vergi gelirlerini
   • B) Devletin varlığını, rejim güvenliğini ve toplumsal huzuru
   • C) Yabancı devletlerin iç işlerimize müdahale etme hakkını
   • D) Geleneksel medrese ve tekke vakıflarının mali yapısını

6. Cumhuriyet Halk Fırkasının ardından 1924'te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, 1930'da ise Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur. Ancak her iki denemede de yeni partilerin rejim karşıtlarının odağı hâline gelmesi ve çıkan isyanlar nedeniyle çok partili hayata geçiş ertelenmek zorunda kalmıştır. Bu denemelerin yapılması ve sonrasında yaşananlar dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Halkın yeni bir yönetim modeline hiçbir zaman ihtiyaç duymadığı
   • B) Mustafa Kemal Atatürk'ün mecliste tek adam yönetimi kurmak istediği
   • C) Muhalefet partilerinin yalnızca ekonomik konularda farklı görüş belirttiği
   • D) Demokratikleşme arzusuna rağmen henüz çok partili sistem için uygun toplumsal ve siyasi ortamın oluşmadığı

7. 1933 yılında İsviçreli bilim insanı Prof. Dr. Albert Malche Türkiye'ye davet edilmiş ve Darülfünun üzerine kapsamlı bir inceleme raporu hazırlamıştır. Hazırlanan rapor doğrultusunda eski ve geleneksel yapısını koruyan Darülfünun kapatılarak yerine çağdaş, araştırma odaklı ve bilimsel yayın üreten İstanbul Üniversitesi kurulmuştur. Yapılan bu Üniversite Reformu ile aşağıdakilerden hangisinin hedeflendiği söylenebilir?

   • A) Yükseköğretimde ezberci anlayıştan uzaklaşıp bilimselliği ve araştırmayı hâkim kılmak
   • B) Yabancı bilim insanlarının Türkiye'deki akademik çalışmalarını tamamen yasaklamak
   • C) Üniversiteleri sadece teorik dinî araştırmalar yapan kurumlara dönüştürmek
   • D) Ülkedeki tüm yükseköğretim kurumlarını kapatıp öğrencileri yurt dışına yerleştirmek

8. 1927 yılında yerli sanayiciyi desteklemek amacıyla Teşvik-i Sanayi Kanunu çıkarılmış ancak halkın elinde yeterli sermayenin bulunmaması ve 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın etkisiyle istenen başarı elde edilememiştir. Bunun üzerine devlet, zorunlu olarak fabrikalar kurmuş, madenleri işletmiş ve demir yolu hamlelerini bizzat üstlenmiştir. Bu durum Türkiye'de aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisinin zorunlu olarak uygulanmasına yol açmıştır?

   • A) Laiklik
   • B) Devletçilik
   • C) Cumhuriyetçilik
   • D) Milliyetçilik

9. 3 Mart 1924 tarihinde çıkarılan kanunla Halifelik makamı kaldırılmış, aynı gün Şeriye ve Evkaf Vekâleti ile Erkân-ı Harbiye Vekâleti de lağvedilmiştir. Bu kanunlarla din işleri ile devlet işlerinin birbirinden ayrılması, devlet yönetiminde ve hukuk düzeninde aklın ve bilimin rehber edinilmesi hedeflenmiştir. Bu köklü adımların atılması, öncelikle Türkiye Cumhuriyeti'nin hangi niteliğini pekiştirmiştir?

   • A) Sosyalist ve merkeziyetçi ekonomik yapısını
   • B) Federal devlet modeline dayalı idari yapısını
   • C) Laik ve çağdaş devlet düzenini
   • D) Çok uluslu imparatorluk karakterini

10. Türkiye Cumhuriyeti'nde kadınlar; 1930'da belediye seçimlerine katılma, 1933'te muhtar seçme ve köy ihtiyar heyetine girme, 1934'te ise milletvekili seçme ve seçilme hakkını elde etmişlerdir. Birçok Avrupa ülkesinden yıllar önce Türk kadınına bu haklar tanınmıştır. Kadınlara tanınan bu haklar, yönetim anlayışında aşağıdakilerden hangisinin eksiksiz uygulanmasını sağlamıştır?

    • A) Teokratik yönetim yapısının
    • B) Geleneksel aristokratik düzenin
    • C) Tek dereceli monarşik sistemin
    • D) Millî egemenliğin ve katılımcı demokrasinin

11. Atatürk'ün talimatıyla 1931'de Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti (Türk Tarih Kurumu), 1932'de ise Türk Dili Tetkik Cemiyeti (Türk Dil Kurumu) kurulmuştur. Atatürk, Türk milletinin köklü bir geçmişe sahip olduğunu bilimsel kanıtlarla ortaya koymayı ve Türkçeyi yabancı dillerin boyunduruğundan kurtararak zenginleştirmeyi amaçlamıştır. Bu kurumların açılması doğrudan aşağıdaki ilkelerden hangisinin güçlendirilmesine hizmet etmiştir?

    • A) Devletçilik
    • B) Milliyetçilik
    • C) Laiklik
    • D) Cumhuriyetçilik

12. 1934 yılında kabul edilen Soyadı Kanunu ile her Türk vatandaşının kendi adından başka bir öz ad (soyadı) taşıması zorunlu kılınmıştır. Ayrıca aynı yıl çıkarılan ek bir kanunla ağa, paşa, bey, hoca, molla, hanımzade gibi ayrıcalık belirten unvan ve lakapların resmî işlerde kullanımı yasaklanmıştır. Bu inkılabın getirdiği sonuçlar incelendiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Resmî işlemlerdeki karışıklıkların giderildiğine ve toplumsal eşitliğin güçlendirildiğine
    • B) Soyadı Kanunu ile ordu komuta kademesinin tamamen tasfiye edildiğine
    • C) Toplumun farklı zümrelere ayrılarak kast sisteminin kurulduğuna
    • D) Yalnızca yabancı kökenli soyadlarının kullanılmasına izin verildiğine

13. 1923 yılında toplanan İzmir İktisat Kongresi'nde 'Misak-ı İktisadi' (Ekonomi Andı) kabul edilmiş; yabancı sermayeye bağımlı olmadan yerli üretimin desteklenmesi ve yerli malı kullanımının teşvik edilmesi kararlaştırılmıştır. Kongrede tüccar, sanayici, çiftçi ve işçi temsilcileri bir araya gelerek ortak ilkeler belirlemiştir. Buna göre İzmir İktisat Kongresi'nde alınan kararların ana felsefesi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Ülke ekonomisini tamamen yabancı şirketlerin kontrolüne bırakmak
    • B) Yalnızca ağır sanayi yatırımlarına odaklanıp tarımı tamamen göz ardı etmek
    • C) Siyasi bağımsızlığı tam ekonomik bağımsızlık ve millî üretimle taçlandırmak
    • D) Özel mülkiyet hakkını tamamen kaldırarak her şeyi kamulaştırmak

14. 1925 yılında köylünün ürettiği tarımsal ürün üzerinden alınan ve devlet bütçesinin en önemli gelir kaynaklarından biri olan Aşar Vergisi kaldırılmıştır. Hükûmet, bütçe gelirlerinde büyük bir açık oluşacağını bilmesine rağmen bu kararı uygulamaya koymuştur. Devletin bu kararı almasındaki temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Köylülerin tarımsal üretimi bırakıp şehirlere göç etmesini teşvik etmek
    • B) Yabancı şirketlerin tarım arazilerini satın almasını kolaylaştırmak
    • C) Sanayi ürünlerine uygulanan gümrük vergilerini sıfırlamak
    • D) Üreticinin ekonomik yükünü hafifleterek tarımı geliştirmek ve sosyal adaleti sağlamak

15. 1925 yılında çıkarılan Şapka İktisası Hakkında Kanun ve sonrasında yapılan kılık kıyafet düzenlemeleri ile dinsel ayrımları ve toplumsal sınıfları simgeleyen giysiler yerine çağdaş, sade ve ortak kıyafetler benimsenmiştir. Din adamlarının yalnızca ibadethanelerde dinî kıyafet giymelerine izin verilmiştir. Bu inkılabın hayata geçirilmesinde gözetilen temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Toplumda dış görünüş yönünden modernleşmeyi ve eşitliği sağlamak
    • B) Geleneksel dokuma sanayisini tamamen ortadan kaldırmak
    • C) Din görevlilerinin devlet işlerine doğrudan müdahale etmesini sağlamak
    • D) İthal giyim ürünlerinin kullanımını zorunlu hâle getirmek

16. 1 Kasım 1928'de Yeni Türk Harflerinin Kabulü Hakkında Kanun çıkarılmış, ardından bu harfleri halkın geneline hızla öğretmek amacıyla 24 Kasım 1928'de Millet Mektepleri açılmıştır. Mustafa Kemal Atatürk bu mekteplerin 'Başöğretmeni' unvanını alarak bizzat kara tahta başına geçmiştir. Bu uygulamaların temel hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Yalnızca yabancı dil bilen bürokrat sayısını artırmak
    • B) Okuryazarlık oranını hızla yükselterek çağdaş bilgiye ulaşımı kolaylaştırmak
    • C) Antik dönem yazıtlarının tercüme edilmesini sağlamak
    • D) Üniversitelerdeki tüm akademik kadroları yurt dışına göndermek

17. 1 Temmuz 1926 tarihinde yürürlüğe giren Kabotaj Kanunu ile Türkiye limanları ve sahilleri arasında yük ve yolcu taşıma ile kılavuzluk hizmetleri yalnızca Türk bayraklı gemilere ve Türk vatandaşlarına devredilmiştir. Osmanlı döneminde yabancı devletlere tanınan bu ayrıcalıklar tamamen sona erdirilmiştir. Kabotaj Kanunu'nun yürürlüğe konması, Atatürk'ün aşağıdaki ilkelerinden en çok hangisinin ekonomik alandaki yansımasıdır?

    • A) Laiklik
    • B) Halkçılık
    • C) Milliyetçilik
    • D) Devletçilik

18. 17 Şubat 1926'da kabul edilen Türk Medeni Kanunu ile kadınlara mahkemede tanıklık, miras paylaşımı, boşanma hakkı ve istediği mesleğe girebilme gibi alanlarda erkeklerle eşit haklar tanınmıştır. Ayrıca tek eşle evlilik ve resmî nikâh zorunlu kılınarak aile yapısı güvence altına alınmıştır. Bu bilgilere göre Türk Medeni Kanunu'nun toplumsal yaşamdaki en belirgin etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Hukuksal ve toplumsal alanda kadın-erkek eşitliğinin sağlanması
    • B) Kadınların milletvekili seçme ve seçilme hakkına hemen kavuşması
    • C) Geleneksel hukuk kurallarının modern hukukla birlikte uygulanması
    • D) Ülkedeki tüm ekonomik işletmelerin kamulaştırılması

19. 3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeki tüm eğitim kurumları Millî Eğitim Bakanlığına bağlanmıştır. Böylece yabancı okullar, azınlık okulları ve medreselerin farklı zihniyetlerde bireyler yetiştirmesi engellenerek modern, bilimsel ve ortak değerlere sahip nesiller yetiştirilmesi amaçlanmıştır. Bu düzenlemenin Türkiye'de aşağıdakilerden hangisini sağlamaya yönelik olduğu savunulamaz?

    • A) Eğitimde birlik ve beraberliğin temin edilmesini
    • B) Kültür çatışmalarının ve toplumsal ayrışmaların önlenmesini
    • C) Eğitim sisteminin akılcı ve millî esaslara dayandırılmasını
    • D) Dinî eğitim veren kurumların sayısının artırılarak yaygınlaştırılmasını

20. 1 Kasım 1922'de TBMM tarafından kabul edilen kanunla saltanat kaldırılmış, böylece egemenliğin tek bir kişiye değil millete ait olduğu tescillenmiştir. Bu adım ile aynı zamanda Lozan Barış Konferansı'nda İtilaf Devletleri'nin İstanbul Hükûmeti ile Ankara Hükûmeti arasındaki görüş ayrılıklarından yararlanma planları boşa çıkarılmıştır. Buna göre saltanatın kaldırılmasının temel gerekçeleri ve sonuçları dikkate alındığında aşağıdaki ilkelerden hangisiyle doğrudan ilişkili olduğu söylenebilir?

    • A) Devletçilik
    • B) Cumhuriyetçilik
    • C) İnkılapçılık
    • D) Milliyetçilik

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.