Jeopolitik Konum Kazanım Test Çöz

Sorular

1. Azerbaycan'ın Şahdeniz sahasından çıkarılan doğal gazı Türkiye üzerinden Avrupa'ya ulaştıran ve Güney Gaz Koridoru'nun ana omurgasını oluşturan boru hattı projesi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Mavi Akım
   • B) Kerkük-Yumurtalık Boru Hattı
   • C) Kuzey Akım
   • D) Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı
   • E) Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP)

2. Alexander de Seversky tarafından savunulan; gelişen havacılık ve füze teknolojileri sayesinde kıtalar arası hava sahasını kontrol eden gücün dünyaya hâkim olacağını öne süren jeopolitik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kenar Kuşak Teorisi
   • B) Kara Hâkimiyet Teorisi
   • C) Hava Hâkimiyet Teorisi
   • D) Deniz Hâkimiyet Teorisi
   • E) Organik Devlet Teorisi

3. Türkiye'nin merkezinde yer aldığı ve kurucu üyesi olduğu, Karadeniz havzasındaki ülkelerin ekonomik ve ticari iş birliğini geliştirmeyi amaçlayan bölgesel örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü (KEİ)
   • B) Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ)
   • C) Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC)
   • D) Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO)
   • E) Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN)

4. Kızıldeniz'i Hint Okyanusu'na (Aden Körfezi) bağlayan ve Doğu Afrika ile Arap Yarımadası arasında yer alan stratejik boğaz aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Hürmüz Boğazı
   • B) Malakka Boğazı
   • C) Dover Boğazı
   • D) Babülmendep Boğazı
   • E) Tartar Boğazı

5. 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin (SSCB) dağılmasıyla birlikte Türkiye'nin jeopolitik etki alanında aşağıdaki değişimlerden hangisi gerçekleşmemiştir?

   • A) Kafkaslar ve Orta Asya'da bağımsız Türk cumhuriyetlerinin kurulmasıyla yeni iş birliği alanlarının doğması
   • B) Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin feshedilerek Boğazların tüm uluslararası denetime açılması
   • C) Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü (KEİ) gibi bölgesel entegrasyonların Türkiye öncülüğünde kurulması
   • D) Hazar Havzası enerji kaynaklarının dünya pazarlarına taşınmasında alternatif güzergâh hâline gelinmesi
   • E) Çift kutuplu dünya düzeninden çok kutuplu belirsizlik dönemine geçilmesiyle Türkiye'nin bölgesel güvenlik rolünün artması

6. Akdeniz'i Atlas Okyanusu'na bağlayan ve İspanya ile Fas arasında yer alan stratejik boğaz aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Babülmendep Boğazı
   • B) Kerç Boğazı
   • C) Cebelitarık Boğazı
   • D) Dover Boğazı
   • E) Hürmüz Boğazı

7. Türkiye'nin su jeopolitiğinde önemli bir yer tutan, kaynağını Türkiye topraklarından alıp Suriye ve Irak'ı geçtikten sonra Şattülarap'ta birleşerek Basra Körfezi'ne dökülen sınır aşan sular aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Aras ve Kura
   • B) Çoruh ve Kelkit
   • C) Meriç ve Tunca
   • D) Fırat ve Dicle
   • E) Seyhan ve Ceyhan

8. Aşağıdaki su yollarından hangisi Hint Okyanusu ile Güney Çin Denizi'ni birbirine bağlayan ve Doğu Asya'nın (Çin, Japonya, Güney Kore) enerji tedarikinde kritik bir darboğaz oluşturan geçittir?

   • A) Bering Boğazı
   • B) Cebelitarık Boğazı
   • C) Hürmüz Boğazı
   • D) Macellan Boğazı
   • E) Malakka Boğazı

9. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin Kafkasya ve Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile doğrudan kara ve demir yolu bağlantısını güçlendirmesi hedeflenen stratejik koridordur?

   • A) Süveyş Koridoru
   • B) Zengezur Koridoru
   • C) Ren-Tuna Koridoru
   • D) Lahey Koridoru
   • E) Cebelitarık Geçidi

10. Akdeniz ile Kızıldeniz'i birbirine bağlayarak Avrupa ile Asya arasındaki deniz yolunu binlerce kilometre kısaltan ve Ümit Burnu'nun jeopolitik önemini azaltan kanal aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Süveyş Kanalı
    • B) Panama Kanalı
    • C) Korint Kanalı
    • D) Kiel Kanalı
    • E) Volga-Don Kanalı

11. Doğu Akdeniz'deki zengin hidrokarbon kaynakları, deniz yetki alanları ve kritik deniz ulaşım koridorlarının merkezinde yer alması nedeniyle jeopolitik önemi sürekli artan ada aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Girit
    • B) Malta
    • C) Kıbrıs
    • D) Rodos
    • E) Sardinya

12. Alfred Mahan tarafından ortaya konan ve dünya hâkimiyetinin okyanusları ve kritik deniz ticaret yollarını kontrol eden güçlü donanmalara bağlı olduğunu savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kara Hâkimiyet Teorisi
    • B) Kenar Kuşak Hâkimiyet Teorisi
    • C) Hava Hâkimiyet Teorisi
    • D) Deniz Hâkimiyet Teorisi
    • E) Medeniyet Alanları Teorisi

13. Atlas Okyanusu'nu Büyük Okyanus'a bağlayarak Güney Amerika Kıtası'nın çevresini dolaşma zorunluluğunu ortadan kaldıran ve küresel deniz ticaretinde devrim yaratan yapay su yolu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Süveyş Kanalı
    • B) Korint Kanalı
    • C) Kiel Kanalı
    • D) Manş Tüneli
    • E) Panama Kanalı

14. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin bölgesel ve küresel jeopolitik önemini artıran beşerî ve ekonomik faktörlerden biridir?

    • A) Güçlü askerî ordusu ve NATO'nun güney kanadındaki stratejik rolü
    • B) Farklı iklim tiplerinin aynı anda yaşanabilmesi
    • C) Karadeniz ve Akdeniz gibi iç denizlerle çevrili olması
    • D) Deprem kuşakları üzerinde yer alması
    • E) Engebeli ve dağlık topoğrafyaya sahip olması

15. 1936 yılında imzalanan ve Türk Boğazları üzerindeki egemenlik haklarını uluslararası hukuk nezdinde Türkiye lehine kesinleştiren sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Lozan Barış Antlaşması
    • B) Montrö Boğazlar Sözleşmesi
    • C) Londra Boğazlar Sözleşmesi
    • D) Hünkâr İskelesi Antlaşması
    • E) Sevr Antlaşması

16. Türkiye'nin uluslararası jeopolitikte bir enerji köprüsü ve koridoru niteliği kazanmasında aşağıdakilerden hangisi doğrudan etkili olmuştur?

    • A) Üç tarafının denizlerle çevrili olması
    • B) Ortalama yükseltisinin batıdan doğuya doğru artması
    • C) Zengin Hazar ve Orta Doğu enerji kaynakları ile tüketici Avrupa pazarı arasında yer alması
    • D) Genç nüfus oranının Avrupa ülkelerinden yüksek olması
    • E) Dağlarının genel olarak doğu-batı doğrultusunda uzanması

17. Basra Körfezi'nden çıkarılan petrolün açık denizlere ve dünya pazarlarına ulaştırılmasında hayati role sahip olan dar su yolu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Cebelitarık Boğazı
    • B) Babülmendep Boğazı
    • C) Malakka Boğazı
    • D) Panama Kanalı
    • E) Hürmüz Boğazı

18. Nicholas Spykman tarafından geliştirilen ve Avrasya'nın kıyı kesimlerini (Batı Avrupa, Orta Doğu, Güney ve Doğu Asya) küresel hâkimiyetin anahtarı olarak gören yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kenar Kuşak (Rimland) Hâkimiyet Teorisi
    • B) Kara Hâkimiyet Teorisi
    • C) Deniz Hâkimiyet Teorisi
    • D) Hava Sahası Hâkimiyet Teorisi
    • E) Kutup Kuşağı Hâkimiyet Teorisi

19. Sir Halford Mackinder tarafından geliştirilen ve Doğu Avrupa ile Sibirya'yı içine alan bölgeyi "Kalpgâh (Heartland)" olarak tanımlayan jeopolitik teori aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Deniz Hâkimiyet Teorisi
    • B) Kenar Kuşak Hâkimiyet Teorisi
    • C) Hava Hâkimiyet Teorisi
    • D) Kara Hâkimiyet Teorisi
    • E) Medeniyetler Çatışması Teorisi

20. Jeopolitik konumu oluşturan unsurlar değişmeyen (statik) ve değişen (dinamik) unsurlar olmak üzere ikiye ayrılır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir ülkenin jeopolitiğini etkileyen değişmeyen (statik) unsurlar arasında yer alır?

    • A) Nüfus miktarı ve yapısı
    • B) Coğrafi konum ve ada/yarımada olma durumu
    • C) Askerî güç ve savunma teknolojileri
    • D) Sosyo-kültürel değerler ve rejim biçimi
    • E) Ekonomik büyüme ve sanayi düzeyi

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.