Enerji Akışı ve Madde Döngüsü Kazanım Test Çöz

AYT-SÖZ · AYT-SÖZ · Coğrafya · Biyoçeşitlilik

AYT-SÖZ Coğrafya dersi "Enerji Akışı ve Madde Döngüsü" konusu için AYT-SÖZ müfredatına uygun 20 soruluk kazanım testi. Kazanımı doğrudan ölçen klasik sorular. Testi çözdükten sonra doğru cevapları, çözümleri ve kazanım analizini görebilirsin.

Görünüm:

Soruların ön izlemede ve testte nasıl görüneceğini seç.

Soruları aşağıda inceleyebilir, yanıtlamak ve sonuçlarını görmek için testi başlatabilirsin.

Sorular

  1. Yeryüzündeki kükürt (sülfür) döngüsünde kükürdün atmosfere doğal yollarla karışmasını sağlayan en önemli jeolojik olay hangisidir?

    • A) Buzul aşındırması
    • B) Karstik erime
    • C) Volkanik faaliyetler ve gayzerler
    • D) Rüzgâr biriktirmesi
    • E) Dalga ve akıntı aşındırması
  2. Sağlıklı bir karasal ekosistemdeki besin piramidinde tabandan tavana doğru çıkıldıkça birey sayısı ve vücut büyüklüğü genellikle nasıl değişir?

    • A) Birey sayısı artar, vücut büyüklüğü azalır.
    • B) Birey sayısı genellikle azalır, vücut büyüklüğü genellikle artar.
    • C) Hem birey sayısı hem de vücut büyüklüğü azalır.
    • D) Hem birey sayısı hem de vücut büyüklüğü artar.
    • E) Birey sayısı değişmez, vücut büyüklüğü azalır.
  3. Azot gazının canlılar için hayati olan amino asit, protein ve nükleik asit gibi organik bileşiklerin yapısına katılabilmesi için hangi forma dönüşmesi şarttır?

    • A) Ozon gazı (O3O_3)
    • B) Karbonmonoksit (COCO)
    • C) Moleküler hidrojen (H2H_2)
    • D) Nitrat (NO3−NO_3^-) ve amonyum (NH4+NH_4^+) bileşikleri
    • E) Saf moleküler azot gazı (N2N_2)
  4. Ekosistemde gerçekleşen enerji akışının temel özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

    • A) Enerjinin ana kaynağı Güneş'tir.
    • B) Enerji akışı üreticilerden tüketicilere doğru tek yönlüdür.
    • C) Her basamakta enerjinin bir kısmı çevreye ısı olarak yayılır.
    • D) Üst basamaklara çıkıldıkça aktarılan kullanılabilir enerji azalır.
    • E) Tüketicilerin harcadığı ısı enerjisi üreticiler tarafından tekrar fotosentezde kullanılır.
  5. Besin piramidinde doğrudan üretici canlılarla beslenen ve enerjiyi bitkilerden alan basamak hangisidir?

    • A) Birincil tüketiciler (Otçullar)
    • B) İkincil tüketiciler (Etçiller)
    • C) Üçüncül tüketiciler (Üst etçiller)
    • D) Kemosentetik arkeler
    • E) Fotosentetik bitkiler
  6. Milyonlarca yıl önce yaşamış bitki ve hayvan kalıntılarının tortul tabakalar altında kalarak karbon depolaması hangi kaynağın oluşumunu sağlamıştır?

    • A) Granit ve bazalt volkanitleri
    • B) Kıymetli metal cevherleri
    • C) Kömür, petrol ve doğal gaz
    • D) Kil ve marn katmanları
    • E) Alüvyal ova toprakları
  7. Güneş enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürerek besin zincirinin ilk basamağını oluşturan canlı grubu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Herbivorlar (Otçullar)
    • B) Karnivorlar (Etçiller)
    • C) Omnivorlar (Hepçiller)
    • D) Ototroflar (Üreticiler)
    • E) Detritivorlar (Leşçiller)
  8. Ekosistemlerde madde ve enerjinin hareket biçimi karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğru bir ifadedir?

    • A) Enerji döngüseldir, maddeler tek yönlü akar.
    • B) Maddeler döngüsel olarak dolaşır, enerji ise tek yönlü akar.
    • C) Hem madde hem de enerji döngüsel hareket eder.
    • D) Hem madde hem de enerji tamamen kaybolarak yok olur.
    • E) Enerji üreticilerde son bulur, maddeler ayrıştırıcılarda başlar.
  9. Aşağıdakilerden hangisi ekosistemde serbest oksijenin (O2O_2) doğrudan tüketildiği süreçlerden biri değildir?

    • A) Suyun fotolizi
    • B) Fosil yakıtların yanması
    • C) Metallerin oksitlenmesi (paslanma)
    • D) Canlıların oksijenli solunumu
    • E) Organik atıkların çürümesi
  10. Bir besin piramidinde üreticilerden son tüketicilere doğru çıkıldıkça toplam canlı ağırlığını ifade eden biyokütle (biyomas) nasıl değişir?

    • A) Önce artar, sonra sabit kalır
    • B) Sürekli artış gösterir
    • C) Hiçbir değişiklik göstermez
    • D) Rastgele dalgalanmalar gösterir
    • E) Kademeli olarak azalır
  11. Topraktaki nitrit ve nitrat bileşiklerinin bakteriler tarafından parçalanarak serbest azot gazı (N2N_2) hâlinde yeniden atmosfere salınması olayı nedir?

    • A) Nitrifikasyon
    • B) Fiksasyon
    • C) Denitrifikasyon
    • D) Kemosentez
    • E) Ammonifikasyon
  12. Su döngüsünde karasal alanlardaki suyun bitkiler aracılığıyla buharlaşarak atmosfere geri dönmesini sağlayan süreç hangisidir?

    • A) Yoğuşma
    • B) Terleme (Transpirasyon)
    • C) Yüzey akışı
    • D) Sızma (İnfiltrasyon)
    • E) Yağış (Presipitasyon)
  13. Aşağıdaki doğal olaylardan hangisi atmosferdeki karbondioksit miktarının azalmasına (tüketilmesine) neden olur?

    • A) Volkanik püskürmeler
    • B) Canlıların hücresel solunumu
    • C) Fosil yakıtların yanması
    • D) Klorofilli canlıların fotosentez yapması
    • E) Ölü organizmaların çürümesi
  14. Besin zincirinde çevre kirleticilerinin ve ağır metallerin dokularda birikmesi (biyolojik birikim) hangi trofik basamakta en yüksek seviyededir?

    • A) Üst düzey etçiller (Piramidin tepesi)
    • B) Otçul canlılar (Birincil tüketiciler)
    • C) Klorofilli bitkiler (Üreticiler)
    • D) Fitoplanktonlar
    • E) Ototrof bakteriler
  15. Ekosistemdeki madde döngülerinde organik atıkları inorganik bileşiklere dönüştürerek üreticilerin kullanımına sunan canlı grubu nedir?

    • A) Birincil üreticiler
    • B) Birincil tüketiciler
    • C) İkincil tüketiciler
    • D) Üçüncül tüketiciler
    • E) Ayrıştırıcılar (Saprofitler)
  16. Fosfor döngüsünün karbon, azot ve oksijen döngülerinden en belirgin farkı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Canlılar tarafından hiç kullanılmaması
    • B) Gaz hâlinde bir atmosferik evresinin bulunmaması
    • C) Sadece karasal alanlarda gerçekleşmesi
    • D) Ayrıştırıcı organizmalara gereksinim duymaması
    • E) Enerji transferine hiçbir katkı sağlamaması
  17. Atmosferdeki serbest oksijenin (O2O_2) en önemli birincil kaynağı olan biyolojik süreç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Oksijenli solunum
    • B) Kemosentez
    • C) Denitrifikasyon
    • D) Fotosentez
    • E) Ayrışma (çürüme)
  18. Besin piramidinde bir trofik düzeyden (beslenme basamağından) bir üst basamağa aktarılan enerji oranı ortalama yüzde kaçtır?

    • A) %10
    • B) %25
    • C) %50
    • D) %75
    • E) %90
  19. Atmosferde serbest hâlde bulunan azot gazının (N2N_2) bitkiler tarafından doğrudan kullanılamayıp nitrit ve nitrat tuzlarına dönüştürülmesi sürecinde hangi canlı grubu birincil role sahiptir?

    • A) Algler
    • B) Mantarlar
    • C) Otçul memeliler
    • D) Yeşil yapraklı bitkiler
    • E) Azot bağlayıcı bakteriler
  20. Karbon döngüsünde karbonun litosferdeki en büyük depolanma alanı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Atmosferdeki karbondioksit gazı
    • B) Canlıların organik dokuları
    • C) Karbonatlı kayaçlar ve fosil yakıtlar
    • D) Tatlı su yüzeyleri
    • E) Toprak üstü bitki örtüsü

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.