Organik Kimyaya Giriş Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Amonyak ($NH_3$) molekülü bir proton ($H^+$) ile tepkimeye girerek amonyum iyonunu ($NH_4^+$) oluşturur. Bu dönüşüm sırasında gerçekleşen değişimler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Azot atomunun hibritleşme türü $sp^2$'den $sp^3$'e değişir.
   • B) Molekül geometrisi düzlem üçgenden üçgen piramide dönüşür.
   • C) VSEPR gösterimi $AX_4$'ten $AX_3E$'ye değişir.
   • D) Bağ açısı $107^\circ$'den $90^\circ$'ye düşer.
   • E) VSEPR gösterimi $AX_3E$'den $AX_4$'e dönüşür ve molekül geometrisi düzgün dörtyüzlü olur.

2. Eten ($C_2H_4$) molekülünde karbon atomları arasında bir adet sigma ($\sigma$) ve bir adet pi ($\pi$) bağı yer almaktadır. Bu moleküldeki pi ($\pi$) bağının oluşum mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Hibritleşmiş $sp^2$ orbitallerinin eksenel olarak uç uca örtüşmesiyle oluşur.
   • B) Hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin eksenel olarak uç uca örtüşmesiyle oluşur.
   • C) Hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin bağ eksenine dik olarak yan yana örtüşmesiyle oluşur.
   • D) Karbonun $sp^2$ orbitali ile hidrojenin s orbitalinin yan yana örtüşmesiyle oluşur.
   • E) İki karbon atomunun s orbitallerinin dik örtüşmesi sonucu meydana gelir.

3. Nanoteknolojinin temel taşlarından biri olan, grafit tabakalarının silindir biçiminde bükülüp kapatılmasıyla elde edilen tüp şeklindeki yapay karbon allotropu aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Karbon nanotüp
   • B) Elmas
   • C) Fulleren C60
   • D) Grafen
   • E) Kömür

4. $CH_4$, $NH_3$ ve $H_2O$ moleküllerinde merkez atomların (C, N, O) tamamı $sp^3$ hibritleşmesi yapmıştır. Ancak bu moleküllerin bağ açıları sırasıyla $109,5^\circ$, $107^\circ$ ve $104,5^\circ$ olarak ölçülmektedir. Bağ açılarındaki bu daralmanın temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Merkez atomların yarıçaplarının soldan sağa doğru artması
   • B) Hidrojen atomu sayısının azalmasıyla oluşan kütle çekim farkı
   • C) Hibrit orbitallerindeki p karakteri yüzdesinin değişmesi
   • D) Bağ yapmayan elektron çiftlerinin itme kuvvetinin bağ yapan elektron çiftlerininkinden daha fazla olması
   • E) Atomlar arası kovalent bağ uzunluklarının hidrojen arttıkça kısalması

5. Nitrat iyonunun ($NO_3^-$) rezonans yapıları incelendiğinde azot atomu ile oksijen atomları arasında farklı Lewis formülleri çizilebilmektedir. Bu iyonun deneysel ölçümleri ve rezonans kuramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) İyondaki azot-oksijen bağlarından biri diğer ikisinden belirgin biçimde daha kısadır.
   • B) Tüm azot-oksijen bağ uzunlukları ve bağ enerjileri birbirine eşittir.
   • C) Rezonans yapıları arasında molekül sürekli olarak tekli ve çiftli bağlar geliştirerek titreşir.
   • D) Merkezdeki azot atomu $sp^3$ hibritleşmesi yapmıştır.
   • E) Nitrat iyonunun uzaysal geometrisi üçgen piramittir.

6. C, H ve O elementlerinden oluşan organik bir bileşiğin 0,1 molü yeterli miktarda $O_2$ gazı ile tamamen yakıldığında 0,3 mol $CO_2$ gazı ve 0,4 mol $H_2O$ buharı oluşmaktadır. Bileşiğin mol kütlesi $60 \text{ g/mol}$ olduğuna göre bu bileşiğin molekül formülü aşağıdakilerden hangisidir? (C: 12, H: 1, O: 16)

   • A) $C_3H_6O$
   • B) $C_2H_4O_2$
   • C) $C_3H_8O_2$
   • D) $C_2H_6O$
   • E) $C_3H_8O$

7. Karbonmonoksit ($CO$) molekülünün octet kuralına uyan en kararlı Lewis yapısı $:C \equiv O:$ şeklindedir. Bu Lewis yapısına göre karbon ve oksijen atomlarının formal yükleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

   • A) +1 ve -1
   • B) 0 ve 0
   • C) -1 ve +1
   • D) -2 ve +2
   • E) +2 ve -2

8. İki atomlu veya çok atomlu moleküllerde molekül geometrisi net dipol momentini, dolayısıyla molekülün polar veya apolar olmasını belirler. Buna göre $BH_3$ ve $H_2O$ molekülleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) $BH_3$ molekülünde B-H bağları polar kovalent olmasına rağmen molekül geometri simetrisi nedeniyle apolardır.
   • B) $H_2O$ molekülü doğrusal geometriye sahip olduğu için net dipol momenti sıfırdır.
   • C) $BH_3$ molekülünün net dipol momenti sıfırdan farklıdır ve polar bir moleküldür.
   • D) $H_2O$ molekülünde merkez atom üzerindeki elektronlar yük dağılımını simetrik kılar.
   • E) Her iki molekül de kutupsuz yapıya sahip olduğu için polar çözücülerde iyi çözünür.

9. Karbon atomunun hibrit orbitalleri oluşurken katılan s ve p orbitallerinin oranına göre hibrit orbitalinin karakteri ve molekülün özellikleri değişir. Buna göre $sp^2$ hibritleşmesi yapmış bir karbon atomunun hibrit orbitallerindeki s ve p karakteri yüzdesi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

   • A) %50 s, %50 p
   • B) %25 s, %75 p
   • C) %33,3 s, %33,3 p
   • D) %33,3 s, %66,7 p
   • E) %75 s, %25 p

10. Merkez atomunun değerlik elektron sayısı 5 olan azot atomunun oluşturduğu $NH_3$ molekülü ile değerlik elektron sayısı 3 olan bor atomunun oluşturduğu $BF_3$ molekülünün geometrileri karşılaştırılıyor. Bu moleküller ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) $NH_3$ molekülünün geometrisi düzlem üçgendir.
    • B) $NH_3$ molekülünün VSEPR gösterimi $AX_3E$, $BF_3$ molekülünün ise $AX_3$ şeklindedir.
    • C) $BF_3$ molekülünde merkez atom $sp^3$ hibritleşmesi yapmıştır.
    • D) Her iki molekülün de bağ açıları $120^\circ$ olarak ölçülür.
    • E) $NH_3$ apolar bir molekül iken $BF_3$ polar yapıdadır.

11. Karbon atomlarının altıgen halkalar şeklinde dizilerek oluşturduğu tek atom kalınlığındaki iki boyutlu katmanlı yapı, olağanüstü elektrik ve ısı iletkenliği ile yüksek mekanik dirence sahiptir. Geleceğin teknolojilerinde ve esnek ekran üretiminde sıklıkla kullanılan bu karbon allotropu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Elmas
    • B) Grafit
    • C) Grafen
    • D) Fulleren
    • E) Amorf Karbon

12. Endüstride önemli bir ham madde olan hidrojen siyanür ($HCN$) molekülünün Lewis yapısı incelendiğinde hidrojen atomunun karbon atomuna tekli bağla, azot atomunun ise karbon atomuna üçlü bağla bağlandığı görülür. Buna göre $HCN$ molekülündeki merkez atomun hibritleşme türü ve molekül yapısı ile ilgili hangisi doğrudur?

    • A) Karbon atomu $sp$ hibritleşmesi yapmıştır ve molekül doğrusaldır.
    • B) Karbon atomu $sp^2$ hibritleşmesi yapmıştır ve molekül açısal şekildedir.
    • C) Azot atomu üzerinde hiç ortaklanmamış elektron çifti bulunmaz.
    • D) Molekülde toplam üç adet $\sigma$ ve bir adet $\pi$ bağı bulunur.
    • E) Molekül geometrisi üçgen piramit olup apolar karakterdedir.

13. Bir araştırmacı laboratuvarda X ve Y bileşikleri üzerinde incelemeler yapmaktadır. X maddesinin yüksek erime noktasına sahip olduğu, suda çözündüğünde elektriği ilettiği ve yanıcı olmadığı tespit edilmiştir. Y maddesinin ise oda sıcaklığında gaz hâlde bulunduğu, kovalent bağlar içerdiği ve yandığında CO2 ile H2O oluşturduğu gözlemlenmiştir. Buna göre bu iki madde ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) X organik, Y ise anorganik bir bileşiktir.
    • B) Y maddesinin tepkimeleri genellikle çok hızlı gerçekleşir.
    • C) X maddesinin temel kaynağı canlılar veya canlı kalıntılarıdır.
    • D) X anorganik, Y ise organik bir bileşiktir.
    • E) Y maddesi yüksek erime noktasına sahip iyonik bir kristaldir.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.