Atom ve Periyodik Sistem Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Çok elektronlu atomlarda orbitallerin bağıl enerji seviyeleri Madelung-Klechkowski kuralına göre belirlenir. Bu kurala göre $(n + l)$ değeri büyük olan orbitalin enerjisi daha yüksektir; $(n + l)$ değerleri eşit ise baş kuantum sayısı (n) büyük olan orbitalin enerjisi daha fazladır. Buna göre $4d$, $5p$, $6s$ ve $4f$ orbitallerinin enerjilerinin küçükten büyüğe doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

   • A) $4d < 4f < 5p < 6s$
   • B) $6s < 5p < 4d < 4f$
   • C) $4f < 6s < 5p < 4d$
   • D) $5p < 4d < 6s < 4f$
   • E) $4d < 5p < 6s < 4f$

2. Baş grup elementi olan nötr X atomunun ilk 5 iyonlaşma enerjisi sırasıyla $İE_1 = 578$, $İE_2 = 1817$, $İE_3 = 2745$, $İE_4 = 11578$ ve $İE_5 = 14830\text{ kJ/mol}$'dür. İyonlaşma enerjilerindeki kat kat artışlar değerlik elektron katmanının boşaldığını gösterir. Bu verilere dayanarak X elementi ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Periyodik sistemin 2A grubunda yer alan bir toprak alkali metaldir.
   • B) Değerlik elektron sayısı 4'tür.
   • C) Toprak metali olup bileşiklerinde +3 değerlik alır.
   • D) p bloğunda yer alan bir halojendir.
   • E) 1 tane değerlik elektronuna sahiptir ve alkali metaldir.

3. Elementlerin oksitlerinin sulu çözeltilerindeki asidik veya bazik karakterleri periyodik sistemdeki konumlarına bağlı olarak değişir. Genellikle metallerin oksitleri bazik, ametallerin oksitleri ise asidik özellik gösterir. Buna göre periyodik cetvelin 3. periyodunda yer alan $Na_2O$, $MgO$, $Al_2O_3$ ve $Cl_2O_7$ oksitleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Oksitlerin bazik karakteri $Na_2O > MgO$ şeklindedir ve $Cl_2O_7$ kuvvetli asidiktir.
   • B) En kuvvetli asidik oksit $Na_2O$'dur.
   • C) $Al_2O_3$ sadece kuvvetli asitlerle tepkime veren bazik bir oksittir.
   • D) Soldan sağa gidildikçe oksitlerin bazik karakteri artar.
   • E) $Cl_2O_7$ sulu çözeltisine Turnusol kağıdı batırılırsa mavi renk alır.

4. Etkin çekirdek yükü ($Z_{etkin}$), çekirdekteki proton sayısından (Z) iç kabuklardaki elektronların perdeleme etkisinin (S) çıkarılmasıyla ($Z_{etkin} = Z - S$) bulunur. 3. periyotta soldan sağa doğru gidildikçe iç kabuklardaki elektron sayısı sabit kalırken proton sayısı artar. Bu durum dikkate alındığında 3. periyot elementlerinde soldan sağa doğru gidildikçe etkin çekirdek yükü ve atom yarıçapının değişimi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   • A) Etkin çekirdek yükü azalır, atom yarıçapı artar.
   • B) Etkin çekirdek yükü değişmez, atom yarıçapı azalır.
   • C) Etkin çekirdek yükü artar, atom yarıçapı artar.
   • D) Etkin çekirdek yükü artar, atom yarıçapı azalır.
   • E) Etkin çekirdek yükü azalır, atom yarıçapı azalır.

5. Eşleşmemiş elektrona sahip olan atomlar dış manyetik alan tarafından çekilir ve paramanyetik özellik gösterir; tüm elektronları eşleşmiş olan atomlar ise diyamanyetiktir. Nötr haldeki atom numaraları verilen aşağıdaki atomlardan hangisi manyetik alanda en yüksek paramanyetik karakter sergiler?

   • A) $_{20}Ca$
   • B) $_{26}Fe$
   • C) $_{30}Zn$
   • D) $_{29}Cu$
   • E) $_{12}Mg$

6. Nötr bir X atomunun elektron dizilimi $1s^2 2s^2 2p^6 3s^1 3p^1$ şeklindedir. Dışarıdan enerji alarak üst enerji düzeyine elektron geçişi gerçekleşen bu tanecikle ilgili çeşitli yargılar ileri sürülmektedir. Bu tanecik ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

   • A) Uyarılmış haldedir ve temel hale göre daha kararsızdır.
   • B) Temel hale geçerken dışarıya ışıma (emisyon) yapar.
   • C) Kimyasal özellikleri temel haldeki X atomu ile aynıdır.
   • D) Temel haldeki elektron dizilimi $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2$ şeklindedir.
   • E) Temel haldeki atomuna göre bir elektron koparmak daha zordur.

7. Geçiş metalleri birden fazla pozitif yükseltgenme basamağına sahip olabilirler. Bir kimyager $KMnO_4$, $MnO_2$ ve $MnSO_4$ bileşiklerindeki Manganez (Mn) atomlarının yükseltgenme basamaklarını incelemektedir. Bu bileşiklerdeki Manganez atomlarının yükseltgenme basamakları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

   • A) +5, +2, +4
   • B) +7, +2, +4
   • C) +7, +4, +2
   • D) +6, +4, +2
   • E) +7, +4, +6

8. Atom numarası 24 olan nötr Krom (Cr) atomunun temel hal elektron dizilimi beklenenin aksine $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^1 3d^5$ şeklindedir. Araştırmacılar bu durumu atomun ekstra kararlılık eğilimiyle açıklamaktadır. Krom atomunun bu özel elektron dizilimine sahip olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) 4s orbitalinin enerjisinin 3d orbitalinden daha yüksek olması
   • B) 3d alt kabuğunun yarı dolu hale geçerek küresel simetrik kararlılığa ulaşması
   • C) Çekirdeğin elektronlar üzerindeki çekim gücünün aniden sıfırlanması
   • D) Atomun dışarıdan enerji alarak uyarılmış hale geçmesi
   • E) d orbitalindeki elektronların birbiriyle eşleşme isteğinin artması

9. Aynı periyotta soldan sağa doğru gidildikçe çekirdek yükü artarken atom yarıçapı genellikle azalır. Bu durum periyodik özelliklerin düzenli bir şekilde değişmesine yol açar. Buna göre aynı periyotta soldan sağa doğru gidildikçe genel olarak artış gösteren nicelikler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

   • A) Elektronegatiflik
   • B) Birinci iyonlaşma enerjisi
   • C) Ametalik aktiflik
   • D) Atom yarıçapı
   • E) Elektron ilgisi

10. İkinci periyotta yer alan ve ardışık atom numaralarına sahip baş grup elementlerinin 1. iyonlaşma enerjilerinin atom numarasıyla değişimi grafikte verilmiştir. Grafikte en yüksek iyonlaşma enerjisine sahip K elementinin bir soygaz olduğu bilinmektedir. Buna göre K elementinden hemen sonra gelen L elementi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A) 3. periyot 1A grubunda yer alan bir alkali metaldir.
    • B) Kararlı bileşiklerinde -1 değerlik alır.
    • C) Oda koşullarında moleküler gaz halde bulunur.
    • D) Elektronegatifliği periyodunun en yüksek değerine sahiptir.
    • E) p bloğu elementidir ve elektrik akımını iletmez.

11. İzoelektronik taneciklerde çekirdeğin birim elektron başına uyguladığı çekim kuvveti arttıkça tanecik yarıçapı küçülür. Laboratuvarda $_{11}Na^+$, $_{12}Mg^{2+}$ ve $_{9}F^-\n$ iyonlarının yarıçapları ölçülerek karşılaştırılmaktadır. Bu iyonların yarıçaplarının büyükten küçüğe doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • A) $_{11}Na^+ > _{12}Mg^{2+} > _{9}F^-$
    • B) $_{12}Mg^{2+} > _{11}Na^+ > _{9}F^-$
    • C) $_{9}F^- > _{11}Na^+ > _{12}Mg^{2+}$
    • D) $_{9}F^- > _{12}Mg^{2+} > _{11}Na^+$
    • E) $_{11}Na^+ > _{9}F^- > _{12}Mg^{2+}$

12. Temel hal elektron dizilimi $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^2 3d^5$ şeklinde olan nötr X elementi incelenmektedir. Bu elementin periyodik sistemdeki yeri ve özellikleri değerlendirilmektedir. Buna göre X elementi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) 3. periyot 5B grubunda yer alır.
    • B) p bloğunda yer alan bir ametaldir.
    • C) Bileşiklerinde yalnızca +2 yükseltgenme basamağı alabilir.
    • D) Tam dolu orbital sayısı 15'tir.
    • E) 4. periyot 7B grubunda yer alan bir geçiş metalidir.

13. Kimya dersinde elektronların orbitallere yerleşimi ile ilgili kuralları inceleyen bir öğrenci grubuna bazı orbital şemaları sunulmuştur. Aynı alt kabuktaki eş enerjili orbitallere elektronların önce tek tek ve aynı spinli olarak yerleştiğini ifade eden kural incelenmektedir. Bu açıklamada bahsedilen temel elektron dizilim kuralı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Aufbau İlkesi
    • B) Hund Kuralı
    • C) Pauli Dışlama İlkesi
    • D) Heisenberg Belirsizlik İlkesi
    • E) De Broglie Hipotezi

14. Nötr bir atomun en yüksek enerjili orbitalinde bulunan bir elektronun kuantum sayıları $n = 3$, $l = 2$ ve $m_l = +1$ olarak belirlenmiştir. Bu atomun temel hal elektron dizilimindeki tam dolu orbital sayısı en az kaçtır?

    • A) 5
    • B) 7
    • C) 9
    • D) 10
    • E) 12

15. Bir araştırmacı, hidrojen atomunda elektronun uyarılması ve temel hale dönmesi sırasında yayılan ışımaları incelemektedir. Bohr atom modeli tek elektronlu sistemlerin spektrumlarını başarıyla açıklarken çok elektronlu atomların spektrumlarını açıklamada yetersiz kalmıştır. Buna göre Bohr atom modelinin çok elektronlu sistemleri açıklayamamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Elektronlar arası itme kuvvetlerini ve elektron spini etkileşimlerini dikkate almaması
    • B) Elektronların kütlesiz olduğunu varsayması
    • C) Çekirdeğin pozitif yüklü olduğunu kabul etmemesi
    • D) Fotonların enerji taşıdığını reddetmesi
    • E) Atomda nötronların varlığını kanıtlayamamış olması

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.