Zarflar Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Zarflar; fiillerin, fiilimsilerin, sıfatların veya kendi türünden başka sözcüklerin (zarfların) anlamını durum, zaman, miktar, yer-yön ve soru bakımından etkileyen, sınırlandıran ya da belirten sözcüklerdir.

   Zarfın Nitelediği / Belirttiği Unsurlar

   • Fiilleri Etkileme: Konuyu ayrıntılı anlattı. ("anlattı" fiilini durum yönünden etkilemiştir.)
   • Fiilimsileri Etkileme: Hızlı yürüyenler öne geçti. ("yürüyenler" sıfat-fiilini nitelemiştir.)
   • Sıfatları Derecelendirme: Oldukça zor bir sınavdı. ("zor" sıfatını miktar bakımından derecelendirmiştir.)
   • Başka Bir Zarfı Derecelendirme: Çok güzel konuştu. ("güzel" durum zarfını "çok" miktar zarfı derecelendirmiştir.)

   Zarflar, cümleye kattıkları anlama ve yanıt verdikleri sorulara göre beş ana grupta incelenir:

   1. Durum (Hâl) Zarfları

   Fiil ya da fiilimsiye sorulan "Nasıl?" sorusunun yanıtıdır. Eylemin nasıl gerçekleştiğini bildirir.

   • Öğrenciler içeriye sessizce girdi.
   • Soruları dikkatle okuyarak çözdü.

   2. Zaman Zarfları

   Fiil ya da fiilimsiye sorulan "Ne zaman?" sorusunun yanıtıdır. Eylemin gerçekleştiği zamanı bildirir.

   • Beklenen haber dün akşam ulaştı.
   • Henüz kimseyle görüşmedi.

   3. Miktar (Azlık-Çokluk / Derecelendirme) Zarfları

   Fiil, fiilimsi, sıfat veya zarfa sorulan "Ne kadar?" sorusunun yanıtıdır. "En, daha, pek, çok, kadar, gayet" gibi sözcükler üstünlük ve aşırılık derecelendirmesi yapar.

   • Bu konuda fazla ısrar etti.
   • Sınıfın en çalışkan öğrencisiydi. ("çalışkan" sıfatını derecelendiren üstünlük zarfı)

   4. Yer-Yön Zarfları

   Fiil ya da fiilimsiye sorulan "Nereye?" sorusunun yanıtıdır. Yönelme veya yer bildirir. En yaygın yer-yön zarfları: aşağı, yukarı, içeri, dışarı, ileri, geri, öte, beri.

   • Hava soğuyunca hemen içeri girdi.
   • Biraz ileri gider misiniz?

   5. Soru Zarfları

   Eylemin durumunu, zamanını, miktarını veya nedenini soru yoluyla belirten sözcüklerdir. Başlıca soru zarfları: nasıl, ne zaman, ne kadar, neden, niçin, niye, ne diye.

   • Buraya nasıl geldiniz?
   • Toplantıya niçin katılmadın?

   Yer-Yön Zarflarında Çekim Eki Tuzağı

   Yer-yön bildiren sözcükler hiçbir isim çekim eki (hâl eki, iyelik eki vb.) alamaz. Ek aldıkları anda zarf olmaktan çıkıp isimleşirler.

   • Aşağı indi. (Zarf)
   • Aşağıya indi. (İsim)
   • Dışarı baktı. (Zarf)
   • Dışarıda bekliyor. (İsim)

   Sıfat - Zarf Ayrımı

   Bir sözcüğün sıfat mı zarf mı olduğunu belirleyen temel ölçüt, etkilediği sözcüğün türüdür:

   • Doğru söz her zaman kazanır. (İsmi nitelediği için sıfat)
   • Bizimle doğru konuşmalısın. (Fiili nitelediği için zarf)
   • İyi bir insan olmaya çalıştı. (İsmi nitelediği için sıfat)
   • Dersi çok iyi anladı. (Fiili nitelediği için zarf)

   "Ne" Sözcüğünün Türü

   "Ne" sözcüğü cümlede yerine göre farklı görevler üstlenir:

   • Bana ne aldın? (İsmin yerini tuttuğu için soru zamiri)
   • Ne gün geleceksin? (İsmi belirttiği için soru sıfatı)
   • Yüzüme ne bakıyorsun? ("Neden/niçin" anlamında kullanıldığı için soru zarfı)