Organik Moleküller Özgün Kurgu Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Geleceğin kapalı ekosistemli bir uzay araştırma istasyonunda biyoloji öğrencileri, yüksek sıcaklıkta buharla pişirilerek sterilize edilen yeni bir yapay besin hamurunun organik içeriğini analiz etmek için kontrollü bir deney tasarlar. Öğrencilerden biri yüksek ısının protein yapısını bozması nedeniyle pişmiş örnekte Biüret ayracının renk değişimi oluşturamayacağını öne sürer; ancak koruyucu ekipman kullanarak hazırladıkları homojen besin özütüne Biüret damlattıklarında sıvının hızla menekşe-mor renge dönüştüğünü, Lugol ve Sudan III kontrollerinde ise sırasıyla nişasta ve yağ varlığını kanıtlayan pozitif sonuçlar aldıklarını gözlemlerler. Buna göre öğrencilerin deneyinde Biüret ayracının pişirilmiş örnekte de mor renk vermesini ve öne sürülen iddianın geçersizliğini en doğru açıklayan bilimsel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Pişirme işlemi sırasında yüksek sıcaklık proteinlerin amino asit dizilimini değiştirerek ortama yeni peptit bağları kazandırmıştır.
   • B) Biüret ayracı proteinlerin yalnızca dördüncül küresel yapısına bağlandığından ısı etkisiyle açılan polipeptit zincirleri ayracın etkinliğini artırmıştır.
   • C) Ortamdaki nişasta ve yağ molekülleri ısının etkisiyle hızla hidroliz olarak Biüret ayracıyla mor renk kompleksi oluşturan serbest glikozlara dönüşmüştür.
   • D) Yüksek sıcaklık proteinlerin üç boyutlu doğal biçimini bozsa da birincil yapıdaki kovalent peptit bağlarını koparmadığından Biüret ayracı pozitif tepkime vermiştir.
   • E) Deneyde kullanılan Sudan III ve Lugol ayraçlarının varlığı, denatüre olan proteinlerin amino asitlerine kadar hidroliz olmasını engelleyerek renk oluşumunu sağlamıştır.
2. 2.

   Geleceğin akıllı düşey tarım kulelerinde geliştirilen yeni bir bezelye soyunun besin değerini analiz eden öğrenciler, tohumları havanda saf suyla ezerek hazırladıkları homojen özütü üç ayrı deney tüpüne paylaştırır. 1. tüpe Biüret çözeltisi damlatıldığında ortamın menekşe-mor renge dönüştüğü, 2. tüpe Lugol çözeltisi eklendiğinde sıvıda koyu mavi-mor renk oluştuğu, 3. tüpe damlatılan Sudan III ayracının ise kırmızı damlacık kümelenmesi oluşturmadığı ve bu tüpten beyaz kâğıda damlatılan örneğin kuruduğunda saydam bir leke bırakmadığı gözlemlenir. Buna göre öğrencilerin gerçekleştirdiği deney ve elde edilen bulgularla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Biüret çözeltisiyle gözlenen menekşe-mor renk, tohum özütünde doğrudan serbest amino asitlerin depolandığını kanıtlar.
   • B) Lugol çözeltisinin tüpte mavi-mor renk oluşturması, incelenen bitkisel tohumda temel depo polisakkariti olarak glikojen bulunduğunu gösterir.
   • C) Test edilen tohum özütünde protein ve nişastanın bulunduğu, buna karşılık ortamda ayırt edilebilir düzeyde lipit yer almadığı doğrulanmıştır.
   • D) Sudan III ve kâğıt testlerinin negatif sonuçlanması, tohumda hiçbir organik besin molekülünün sentezlenmediğini ortaya koyar.
   • E) 1. ve 2. tüplerdeki pozitif renk değişimleri, ortamdaki hedef besinlerin tespiti için tüplerin doğrudan alevde kaynatılmasının zorunlu olduğunu gösterir.
3. 3.

   Akdeniz'de yürütülen bir su altı arkeoloji kazısında, hava almayacak şekilde mühürlenmiş antik bir amforanın dibinde kurumuş organik bir kalıntı bulunur. Arkeobiyoloji laboratuvarında bu kalıntının besin içeriğini saptamak isteyen araştırmacılar, kalıntıdan saf su ile homojen bir karışım hazırlayarak üç ayrı deney tüpüne paylaştırır. Tüplere sırasıyla Biüret, Sudan III ve Lugol ayraçları eklenerek yapılan incelemede; 1. tüpte menekşe rengi, 2. tüpün yüzeyinde kırmızı damlacık kümelenmesi ve 3. tüpte koyu mavi-mor renk oluşumu kaydedilir. Buna göre araştırmacıların gerçekleştirdiği deney ve elde edilen bulgularla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

   • A) Lugol çözeltisinin koyu mavi-mor renk vermesi, amforadaki kalıntının doğrudan glukoz gibi basit bir monosakkarit içerdiğini kanıtlar.
   • B) 1. tüpte oluşan menekşe rengi, kalıntıdaki proteinlerin tamamen sindirilerek serbest amino asitlere dönüştüğünü gösterir.
   • C) Sudan III ayracının kırmızı renkli damlacıklar oluşturabilmesi için deney tüpünün su banyosunda kaynatılması zorunludur.
   • D) Kalıntıda peptit bağı içeren proteinler, suda çözünmeyen lipitler ve bitkisel bir depo polisakkariti olan nişasta bir arada bulunmaktadır.
   • E) Deney tüplerinde gözlenen renk değişimleri, ortamdaki organik bileşiklerin kimyasal yapısının bozulup inorganik maddelere ayrıştığını belgeler.
4. 4.

   Geleceğin kapalı ekosistemli bir kutup araştırma istasyonunda biyoloji öğrencileri, hayvansal süt ile yulaf ve fındık ezmesinden hazırlanan bitkisel bir sütün besin içeriklerini karşılaştırmak amacıyla kontrollü bir deney tasarlar. Öğrenciler; her iki sütten eşit hacimlerde alarak hazırladıkları deney tüplerine sırasıyla Biüret, Sudan III ve Lugol ayraçlarını ekler. Yapılan gözlemlerde her iki süt örneğinde de Biüret ile menekşe rengi ve Sudan III ile kırmızı damlacık kümelenmesi görülürken Lugol çözeltisinin yalnızca bitkisel sütte koyu mavi-mor renk oluşturduğu, hayvansal sütte ise sarı-kahverengi kaldığı belirlenir. Buna göre öğrencilerin yürüttüğü kontrollü deney ve elde edilen bulgularla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Hayvansal süt bulunan tüpte Lugol ayracı ile renk değişimi gözlenmemesi, bu besin örneğinde hiçbir karbohidrat çeşidinin yer almadığını kesin olarak kanıtlar.
   • B) Her iki süt örneğinde Biüret çözeltisiyle menekşe renginin oluşması, ortamlardaki proteinlerin tamamen sindirilerek serbest amino asitlere dönüştüğünü gösterir.
   • C) Bitkisel süt örneğinde mavi-mor rengin ortaya çıkması, deneyde kullanılan tohumların hücrelerinde depo polisakkariti olarak glikojen depolandığını ortaya koyar.
   • D) Bu kontrollü deney düzeneğinde farklı sonuçların elde edilmesini sağlayan temel bağımsız değişken, ortamlara eklenen ayraç miktarı ve bekleme süresidir.
   • E) Elde edilen veriler, bitkisel sütte bir bitki depo polisakkariti olan nişastanın bulunduğunu, her iki süt örneğinde ise protein ve lipit moleküllerinin ortak olarak yer aldığını gösterir.
5. 5.

   Geleceğin kapalı ekosistemli bir uzay biyokubbesinde öğrenciler, astronotlar için yetiştirilen yeni bir yer altı baklasının sıvı özütündeki organik bileşenleri belirlemek amacıyla kontrollü bir deney tasarlar. Eşit hacimde bakla özütü içeren üç deney tüpünden birincisine Biüret, ikincisine Lugol, üçüncüsüne ise Benedict çözeltisi ekleyen öğrenciler; üçüncü tüpü kimyasal sıçramasını önlemek amacıyla koruyucu gözlük kullanarak doğrudan alev yerine sıcak su banyosunda ısıtır. Deney sonucunda birinci tüpte menekşe rengi, ikinci tüpte sarı-kahverengi, üçüncü tüpte ise kiremit kırmızısı renk gözlenir. Buna göre öğrencilerin tasarladığı deneydeki değişkenler, güvenlik uygulaması ve elde edilen bulgularla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Bakla özütünün miktarı bağımsız değişken olup ikinci tüpte renk değişmemesi özütte hiçbir karbonhidrat türünün bulunmadığını gösterir.
   • B) Deneyde ayraç türü bağımsız değişken olup elde edilen veriler bakla özütünde protein ve glikoz bulunduğunu, ancak nişastanın yer almadığını kanıtlar.
   • C) Güvenli deney kurallarına göre üçüncü tüpün su banyosu yerine doğrudan alevde kaynatılması gerekirdi ve oluşan kiremit kırmızısı renk protein varlığını doğrular.
   • D) Birinci tüpteki menekşe renk değişimi bağımlı değişken olup bu sonuç bakla özütünde serbest amino asitlerin depolandığını kesin olarak kanıtlar.
   • E) Tüplerde gözlenen renk tonları sabit tutulan değişken olup üçüncü tüpteki pozitif reaksiyon yalnızca nişastanın varlığıyla açıklanır.
6. 6.

   Geleceğin kapalı ekosistemli bir araştırma üssünde biyoloji öğrencileri, astronotların beslenmesi amacıyla hazırlanan K ve L sıvı besin solüsyonlarının içeriğini test etmiş; K solüsyonunun yalnızca protein ve nişasta, L solüsyonunun ise yalnızca protein ve yağ içerdiğini belirlemiştir. Öğrenciler daha sonra bu iki solüsyondan eşit hacimlerde alarak homojen bir "M karışımı" hazırlamış ve bu karışımı üç ayrı deney tüpüne paylaştırmıştır. Tüplere sırasıyla Lugol çözeltisi, Biüret çözeltisi ve Sudan III damlatılarak ortamlardaki renk değişimleri ile fiziksel hareketler gözlemlenmiştir. Buna göre öğrencilerin M karışımıyla gerçekleştirdiği kontrollü deney ve elde edilen bulgularla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) 1. ve 2. tüplerde pozitif reaksiyon gözlenirken, lipit molekülleri suda çözünmediği için 3. tüpte Sudan III boyasıyla hiçbir boyanma ya da damlacık kümelenmesi gerçekleşmez.
   • B) K ve L solüsyonları karıştırıldığında proteinler ortamdaki nişastayı hidroliz edeceğinden, 1. tüpe Lugol eklendiğinde beklenen mavi-mor renk değişimi engellenir.
   • C) 1. tüpteki mavi-mor renk değişimi K solüsyonundaki nişastadan, 3. tüpteki kırmızı damlacık kümelenmesi L solüsyonundaki yağdan kaynaklanırken her iki solüsyon da 2. tüpteki menekşe rengin oluşumuna katkı sağlamıştır.
   • D) 3. tüpteki kırmızı damlacık oluşumu K solüsyonundaki organik maddelerden, 1. tüpteki mavi-mor renk değişimi ise L solüsyonundan aktarılan bileşiklerden ileri gelir.
   • E) Biüret ayracı yalnızca saf hayvansal proteinlerle tepkimeye girdiğinden, bitkisel kaynaklı K ve L solüsyonlarının birleştiği 2. tüpte menekşe rengi oluşumu gözlenmez.
7. 7.

   Geleceğin kapalı ekosistemli Ay üssünde yaşanan bir sıcaklık dalgalanması sonrası biyoloji laboratuvarındaki test ayraçlarının işlevini yitirmiş olabileceğinden şüphelenilir. Bir araştırmacı; Biüret, Lugol ve Sudan III ayraçlarının hedef organik molekülleri hâlâ tespit edebildiğini doğrulamak amacıyla saf yumurta akı, nişasta çözeltisi ve zeytinyağı kullanarak bir kontrol deneyi tasarlar. Buna göre araştırmacının ayraçların çalıştığını kanıtlayabilmesi için kurması gereken doğru deney eşleştirmeleri ve beklenen pozitif gözlemler aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

   • A) Biüret – yumurta akı (menekşe-mor renk), Lugol – nişasta çözeltisi (mavi-mor renk), Sudan III – zeytinyağı (kırmızı damlacıklar)
   • B) Biüret – nişasta çözeltisi (mavi-mor renk), Lugol – yumurta akı (menekşe-mor renk), Sudan III – zeytinyağı (kırmızı damlacıklar)
   • C) Biüret – zeytinyağı (kırmızı damlacıklar), Lugol – nişasta çözeltisi (mavi-mor renk), Sudan III – yumurta akı (menekşe-mor renk)
   • D) Biüret – yumurta akı (kiremit kırmızısı çökelti), Lugol – zeytinyağı (mavi-mor renk), Sudan III – nişasta çözeltisi (kırmızı damlacıklar)
   • E) Biüret – zeytinyağı (menekşe-mor renk), Lugol – yumurta akı (kırmızı damlacıklar), Sudan III – nişasta çözeltisi (mavi-mor renk)
8. 8.

   Geleceğin kapalı ekosistemli bir ay araştırma üssünde biyoloji öğrencileri, astronotların beslenmesi amacıyla geliştirilen üç farklı sıvı besin formülünün (X, Y ve Z) protein içerip içermediğini Biüret ayracı kullanarak test etmektedir. Öğrenciler deneyde; her üç tüpe eşit hacimde besin örneği koyup aynı miktarda Biüret çözeltisi eklemiş, tüpleri özdeş sıcaklıkta eşit süre bekletmiş ve yalnızca Y formülünün bulunduğu tüpte menekşe rengi oluştuğunu gözlemlemiştir. Buna göre öğrencilerin tasarladığı bu kontrollü deneydeki değişkenler ve elde edilen bulgularla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Deneyin bağımlı değişkeni eklenen Biüret ayracı miktarı olup X ve Z formüllerinde lipit bulunduğu kesinleşmiştir.
   • B) Deneyde sıcaklık ve bekleme süresi bağımsız değişken olduğundan deney yöntemi bilimsel açıdan geçersizdir.
   • C) Deneyin bağımsız değişkeni besin formülü çeşidi olup elde edilen veri yalnızca Y formülünde protein bulunduğunu gösterir.
   • D) Deneyin bağımlı değişkeni besin formülü çeşidi olup X, Y ve Z formüllerinin üçünde de peptit bağı içeren moleküller yer alır.
   • E) Deneyde kontrol edilen değişken tüplerdeki renk değişimi olup Y formülünde protein bulunmadığı sonucuna ulaşılır.
9. 9.

   Geleceğin yüzen araştırma üssünde bir biyolog; protein, nişasta ve yağ içeren homojen bir besin karışımını yeni geliştirdiği özel bir filtreden geçirerek süzüntü ve filtrede tutulan kalıntı olmak üzere iki ayrı numune elde eder. Süzüntü örneğine uygulanan testlerde yalnızca Biüret çözeltisiyle menekşe renk oluşurken Lugol ve Sudan III testlerinde tepkime gözlenmez. Filtrede tutulan kalıntı örneğinde ise Biüret ile tepkime görülmezken Lugol ile koyu mavi-mor renk ve Sudan III ile kırmızı damlacık kümelenmesi tespit edilir. Buna göre araştırmacının deneyi ve elde ettiği gözlem verileriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Geliştirilen filtre düzeneği nişasta ve lipitleri geçirirken protein moleküllerini üzerinde tutmuştur.
   • B) Süzüntüde Lugol ve Sudan III ile renk oluşmaması, bu numunede peptit bağlarının bulunmadığını gösterir.
   • C) Filtre düzeneği proteinlerin süzüntüye geçmesine izin vermiş, nişasta ve lipitleri ise filtre üzerinde alıkoymuştur.
   • D) Kalıntı örneğinin Biüret ile menekşe renk vermemesi, filtre üzerinde hiçbir organik bileşiğin tutulmadığını kanıtlar.
   • E) Deneyde süzüntüye Biüret damlatıldığında menekşe rengin oluşması, karışımdaki polisakkaritlerin parçalandığını kanıtlar.
10. 10.

    Geleceğin Mars kolonisi biyo-üretim tesisinde acil durum gıdası olarak geliştirilen iki farklı besin jelinin etiketleri karışmıştır. 1. jel patates özütü (nişasta) ve zeytinyağı, 2. jel ise yumurta akı (protein) ve zeytinyağı karışımından oluşmaktadır. Görevli biyolog, laboratuvardaki ayraçları kullanarak bu iki jeli birbirinden kesin olarak ayırt etmek için tek basamaklı bir deney tasarlamak istemektedir. Buna göre biyoloğun iki jeli birbirinden ayırt etmesini sağlayan ayraç ve bu deneydeki beklenen doğru gözlem aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

    • A) Lugol çözeltisi; yalnızca 1. jelin bulunduğu deney tüpünde mavi-mor renk değişimi oluşturması
    • B) Sudan III çözeltisi; yalnızca 2. jelin bulunduğu deney tüpünde kırmızı renkli damlacık kümesi oluşturması
    • C) Biüret çözeltisi; yalnızca 1. jelin bulunduğu deney tüpünde menekşe rengi dönüşümü oluşturması
    • D) Lugol çözeltisi; her iki deney tüpünde de kiremit kırmızısı çökelek oluşumu meydana getirmesi
    • E) Sudan III çözeltisi; 1. jelde renk değişimi yapmazken 2. jelde mavi-mor renk halkası oluşturması
11. 11.

    Geleceğin kapalı ekosistemli Mars araştırma üssünde görevli bir biyoloji öğrencisi, astronotlar için üretilen yeni bir biyo-besin ezmesinin organik bileşenlerini belirlemek için deney tasarlar. Ezmeden hazırladığı homojen sulu karışıma sırasıyla Biüret ve Lugol çözeltilerini uygulayan öğrenci, karışımda protein ve nişasta bulunduğunu başarıyla kanıtlar. Ancak besindeki lipit varlığını belirlemek istediğinde laboratuvardaki Sudan III ayracının tükendiğini fark eder. Buna göre öğrencinin kimyasal bir ayraç kullanmadan besin ezmesinde lipit bulunup bulunmadığını güvenilir bir şekilde belirleyebilmesi için uygulaması gereken deney adımı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Karışımı kaynatarak oluşan buharın yoğunlaşma noktasını termometre yardımıyla ölçmek
    • B) Karışımdan bir miktar beyaz kâğıt üzerine damlatıp kuruduktan sonra kalıcı yarı saydam leke bırakıp bırakmadığını incelemek
    • C) Karışımı santrifüj ederek tüpün tabanında katı bir çökelti oluşup oluşmadığını gözlemlemek
    • D) Karışıma saf su ilave edip çözeltinin elektrik iletkenliğindeki değişimi iletkenlik ölçerle kaydetmek
    • E) Karışımı alevde yakarak açığa çıkan gazın kireç suyunu bulandırıp bulandırmadığını kontrol etmek
12. 12.

    Geleceğin derin uzay araştırma gemisinde yetiştirilen kurutulmuş bir uzay tahılının organik içeriğini belirlemek isteyen öğrenciler, tahıl tanelerini ezmeden doğrudan üç ayrı deney tüpüne koyar. Öğrenciler tüplerin üzerine sırasıyla Biüret çözeltisi, Lugol çözeltisi ve Sudan III damlatmalarına rağmen tanelerin yüzeyinde hiçbir renk değişimi veya boyanma gerçekleşmediğini kaydeder. Bu gözleme dayanarak tahılın protein, nişasta ve yağ içermediğini raporlayan gruba danışman biyolog, deneysel yöntemde temel bir uygulama hatası yapıldığını bildirir. Buna göre öğrencilerin tahılın gerçek besin içeriğini doğru tespit edebilmeleri için deney protokolünde yapmaları gereken en uygun düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Deney tüplerini oda sıcaklığı yerine derin dondurucuda bekleterek ayraçların tohum kabuğuna tutunmasını sağlamak
    • B) Her bir tüpe kullanılan ayraçların hacmi kadar derişik asit ekleyerek tohum kabuğunu kimyasal yolla eritmek
    • C) Tohum tanelerini doğrudan tüplere koymak yerine önce alkol alevinde yakarak kül hâline getirmek
    • D) Tohum tanelerini havanda ezip saf su ile özüt hâline getirerek hücre içeriğinin ayraçlarla temasını sağlamak
    • E) Deneyde kullanılan ayraçların derişimini on kat artırarak tohumun dış kabuğuna doğrudan nüfuz etmesini beklemek
13. 13.

    Biyomimetik bir ekosistem laboratuvarında kurakçıl bir bitkinin gövde sıvısındaki organik bileşikleri araştıran öğrenciler; hedef moleküllerin varlığını belirlemek için üç deney tüpüne bitki sıvısı, üç kontrol tüpüne ise eşit hacimde saf su koyar. Tüm tüplere özdeş koşullarda sırasıyla Lugol, Biüret ve Sudan III ayraçları eklenerek ortamlardaki renk değişimleri gözlemlenir. Deney tüplerinden Lugol eklenende koyu mavi-mor renk, Biüret eklenende menekşe rengi oluşurken Sudan III eklenen deney tüpünün saf sulu kontrol tüpüyle aynı kalarak açık pembe renkte kaldığı ve damlacık kümesi oluşturmadığı kaydedilir. Buna göre uygulanan kontrollü deney ve elde edilen gözlem verileriyle ilgili verilen değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

    • A) Deneyde tüplerde gözlenen renk değişimleri bağımsız değişkeni, ortama eklenen ayraç çeşitleri ise bağımlı değişkeni temsil etmektedir.
    • B) Sudan III eklenen deney tüpünün pembe renkte kalması gövde sıvısında yağ olduğunu, saf su içeren tüpler ise pozitif kontrol grubunu gösterir.
    • C) Saf su içeren tüpler negatif kontrol grubu olarak işlev görmüş ve bitki sıvısında nişasta ile protein bulunduğu, yağın ise yer almadığı doğrulanmıştır.
    • D) Deney ve kontrol tüplerine eşit hacimde sıvı ve aynı miktarda ayraç konulması, araştırmanın bağımsız değişkeninin sabit tutulamadığını gösterir.
    • E) Lugol çözeltisinin verdiği renk değişimi bitki sıvısında doğrudan glikoz bulunduğunu, Biüret ayracı ise ortamdaki serbest amino asitleri kanıtlar.
14. 14.

    Geleceğin kapalı ekosistemli yaşam kapsülünde astronotlar için geliştirilen sentetik bir biyo-besin jelinin etiketinde "Yalnızca nişasta ve protein içerir; serbest glikoz ve lipid içermez." bilgisi yer almaktadır. Bu bilginin doğruluğunu denetleyen bir biyolog; jel çözeltisine Lugol damlattığında mavi-mor renk, Biüret damlattığında menekşe-mor renk, Sudan III eklediğinde ise kırmızı damlacık kümesi olmaksızın homojen dağılım gözlemler. Biyolog dördüncü deney tüpüne Benedict çözeltisi ekleyip su banyosunda ısıttığında ise sıvının kiremit kırmızısına dönüştüğünü belirler. Buna göre araştırmacının etiket bilgisinin gerçeği yansıtmadığını kanıtlayan deneysel bulgusu ve bu bulgunun ortaya koyduğu içerik aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

    • A) Dördüncü tüpte kiremit kırmızısı renk oluşması — Jelin iddia edilenin aksine glikoz (monosakkarit) içermesi
    • B) Birinci tüpte mavi-mor renk değişimi gözlenmesi — Jelin içeriğinde nişasta bulunmadığının kanıtlanması
    • C) İkinci tüpte menekşe-mor rengin ortaya çıkması — Jel üretiminde protein yerine yalnızca amino asit kullanılması
    • D) Üçüncü tüpte kırmızı damlacık kümelenmesi olmaması — Jelin yüksek oranda doymuş yağ asidi barındırması
    • E) Dördüncü tüpün ısıtılmasıyla renk değişmesi — Çözeltideki proteinlerin yüksek sıcaklıkta yapısal olarak bozulması
15. 15.

    Geleceğin kapalı ekosistem serasında yetiştirilen yeni bir yer altı yumrusunun besin içeriğini araştıran bir biyoloji öğrencisi, yumrunun kabuk altı dokusu ile merkez öz dokusundan ayrı ayrı sıvı özütler hazırlar. Öğrenci; kabuk altı özütüne Biüret damlattığında menekşe-mor renk gözlemlerken Lugol eklediğinde renk değişimi olmadığını, merkez özütüne Lugol damlattığında koyu mavi-mor renk gözlemlerken Biüret eklediğinde rengin mavi kaldığını, her iki doku özütüne Sudan III damlattığında ise kırmızı damlacık kümelenmesi oluşmadığını kaydeder. Elde edilen bu deneysel bulgulara göre incelenen yumru dokularının besin içeriğiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Kabuk altı dokusunda nişasta, merkez öz dokusunda ise hem protein hem de yağ depolanmaktadır.
    • B) Kabuk altı dokusunda protein, merkez öz dokusunda nişasta depolanmakta olup her iki dokuda da saptanabilir düzeyde yağ bulunmamaktadır.
    • C) Merkez öz dokusunda glikoz ve yağ depolanırken kabuk altı dokusunda yalnızca nişasta depolanmaktadır.
    • D) Her iki dokuda da protein ve yağ sentezi gerçekleşmiş ancak karbonhidrat depolanması engellenmiştir.
    • E) Kabuk altı dokusu yalnızca yağ asitleri içerirken merkez öz dokusu yüksek oranda peptit bağı içermektedir.
16. 16.

    Okyanus altı araştırma istasyonunda görevli bir biyolog, hidrotermal bacalardan izole edilen yeni bir mikroalg türünün besin özütündeki organik bileşikleri saptamak için üç ayrı deney tüpü hazırlar. Biyolog; 1. tüpe Biüret damlattığında çözeltinin açık maviye dönüştüğünü, 2. tüpe Lugol eklediğinde koyu mavi-mor renk oluştuğunu, 3. tüpe Sudan III ilave ettiğinde ise yüzeyde kırmızı damlacık kümelenmesi gerçekleştiğini kaydederek özütte protein, nişasta ve yağın üçünün de bulunduğunu ileri sürer. Danışman araştırmacı, ayraçların kendi doğal renkleri ile pozitif reaksiyon renkleri arasındaki farkın göz ardı edildiğini ve bu nedenle varlığı iddia edilen besinlerden biriyle ilgili çıkarımın hatalı olduğunu belirtir. Buna göre biyoloğun deney verilerini doğru yorumlayarak hatasını düzeltmesi için ulaşması gereken bilimsel yargı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Lugol çözeltisinin nişastayla tepkime verebilmesi için karışımın ısıtılması gerektiğinden, elde edilen veriler yalnızca protein ve yağ varlığını doğrulamaktadır.
    • B) Biüret çözeltisinin açık mavi renge dönüşmesi ortamda glikoz bulunduğunu kanıtladığından, özütte protein yerine basit karbonhidrat ve yağ yer almaktadır.
    • C) Biüret çözeltisi kendisi mavi renkli olup protein varlığında menekşe rengi oluşturduğundan, özütte nişasta ve yağ bulunurken protein tespit edilememiştir.
    • D) Sudan III boyasının yağ varlığında homojen sarı renk vermesi beklendiğinden, deney sonuçları yalnızca protein ve nişastanın bulunduğunu göstermektedir.
    • E) Protein varlığında Biüret ayracının kiremit kırmızısı çökelti vermesi gerektiğinden, deneyde yalnızca nişasta saptanmış olup yağ ve protein bulunmamaktadır.
17. 17.

    Geleceğin kapalı ekosistemli bir uzay araştırma istasyonunda astronotların dengeli beslenmesi amacıyla geliştirilen üç farklı bitkisel tohumun (K, L ve M) unundan hazırlanan çözeltilerle kontrollü bir deney yürütülür. Çözeltilere uygulanan testlerde; K tohumunun yalnızca Lugol çözeltisiyle mavi-mor renk verdiği, L tohumunun yalnızca Biüret çözeltisiyle menekşe rengi oluşturduğu, M tohumunun ise hem Biüret ile menekşe rengi hem de Sudan III ile kırmızı damlacık kümelenmesi gösterdiği gözlenir. Buna göre deney sonuçları ve tohumların besin içerikleriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

    • A) K tohumu, zengin bir protein deposu olduğundan astronotların kas dokusu gelişiminde öncelikli amino asit kaynağı olarak tüketilmelidir.
    • B) M tohumu, hücresel yapım-onarımda görev alacak proteinleri ve yoğun enerji sağlayan lipitleri bir arada bulunduran besin kaynağıdır.
    • C) L tohumu, hücre zarının lipit tabakasını sentezlemek için gerekli olan temel yağ asitlerini en yüksek oranda içeren tohumdur.
    • D) K ve L tohumlarının eşit oranda karıştırılması, M tohumuna kıyasla daha yüksek miktarda trigliserit içeren bir besin karışımı oluşturur.
    • E) Deney bulguları, L tohumunun ana depo maddesi olarak nişasta içerdiğini, M tohumunun ise hiçbir organik yapılı polimer taşımadığını kanıtlar.
18. 18.

    Geleceğin yeraltı biyo-kubbe sığınağında görev yapan bir biyoloji araştırmacısı, alternatif besin kaynağı olarak yetiştirilen özel bir liken türünün protein, nişasta ve yağ içerip içermediğini niteliksel olarak belirlemek ister. Araştırmacı, likenden hazırladığı homojen sıvı özütü tek bir deney tüpüne koyduktan sonra üzerine Biüret, Lugol ve Sudan III ayraçlarını aynı anda ekler; ancak tüp içinde koyu, bulanık ve karışık bir renk tonu oluştuğu için hiçbir besin grubunun varlığı ayırt edilemez. Bu yöntemsel hatayı gidererek liken özütündeki üç organik bileşiğin varlığını bilimsel olarak güvenilir biçimde saptamak isteyen araştırmacının deney protokolünde yapması gereken en uygun düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Liken özütünü üç ayrı deney tüpüne eşit hacimde paylaştırıp her bir tüpe yalnızca hedeflediği besine özgü tek bir ayracı bağımsız olarak uygulamak
    • B) Aynı deney tüpünü yüksek sıcaklıkta su banyosunda bekleterek ayraçların birbiriyle oluşturduğu optik bulanıklığı gidermek
    • C) Karışımı içeren aynı tüpe asit ilave edip ortam pH değerini düşürerek ayraçların sadece kendi hedef molekülüyle bağlanmasını sağlamak
    • D) Tek tüpteki karışıma uygulanan ayraçların damlatılma sırasını önce Sudan III, sonra Biüret ve en son Lugol olacak şekilde değiştirmek
    • E) Tek tüpteki tüm ayraçların miktarını iki katına çıkardıktan sonra karışımı santrifüj ederek renklerin farklı fazlara ayrışmasını beklemek
19. 19.

    Geleceğin sürdürülebilir tarım projesinde kurak bölgeler için geliştirilen yeni bir çöl bitkisinin depo gövde özütünü analiz eden öğrenci grubu, özütü dört ayrı deney tüpüne paylaştırır. Öğrenciler 1. tüpe Sudan III damlatıp kırmızı damlacıklar, 2. tüpe Lugol çözeltisi ekleyip renk değişimi olmadığını, 3. tüpe Fehling çözeltisi ilave edip oda sıcaklığında beklettiklerinde rengin mavi kaldığını ve 4. tüpe Biüret damlatıp menekşe rengi oluştuğunu kaydeder. Elde edilen bulgulara dayanarak gövde özütünde yağ ve protein bulunduğu ancak hiçbir karbonhidrat türünün yer almadığı sonucuna varan gruba danışman öğretmenleri, uygulanan deneysel bir yöntem hatası nedeniyle bu yargının henüz kesinleşmediğini bildirir. Buna göre öğrencilerin özütte karbonhidrat bulunup bulunmadığını bilimsel olarak kesinleştirebilmeleri için deney protokolünde yapması gereken düzeltme aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) 3. tüpe Fehling çözeltisi eklendikten sonra tüpü kaynar su banyosunda ısıtarak renk değişimini yeniden gözlemlemek
    • B) 2. tüpteki Lugol çözeltisinin derişimini iki katına çıkarıp tüpü ışıksız bir ortamda bekletmek
    • C) 1. tüpe eter ilave ederek Sudan III boyasının oluşturduğu kırmızı damlacıkları çözeltiden uzaklaştırmak
    • D) 4. tüpteki karışıma kuvvetli bir asit damlatıp proteinleri denatüre ederek çökelmeyi kaydetmek
    • E) 3. tüpteki Fehling çözeltisini döküp yerine nitrik asit ekleyerek sarı renk oluşumunu takip etmek
20. 20.

    Uzay araştırma üssü simülasyonunda görevli bir biyoloji öğrencisi, astronotlar için geliştirilen sentetik bir biyo-bisküvinin besin içeriğini belirlemek amacıyla kontrollü bir deney düzeneği tasarlar. Bisküviden hazırladığı homojen çözeltiyi üç ayrı deney tüpüne paylaştıran öğrenci; birinci tüpe Biüret damlattığında menekşe rengi, ikinci tüpe Sudan III eklediğinde ise kırmızı damlacık kümelenmesi gözlemler. Üçüncü tüpe damlatılan Lugol çözeltisi herhangi bir renk değişimine yol açmazken, bu tüpe Fehling reaktifi ilave edilip su banyosunda ısıtıldığında karışım kiremit kırmızısına dönüşür. Bu deney sonuçlarına göre test edilen biyo-bisküvinin kimyasal içeriğiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

    • A) Yapısında protein, lipit ve indirgeyici basit karbohidrat bulunurken nişasta bulunmamaktadır.
    • B) Yapısında yalnızca yüksek oranda nişasta ve protein bulunup lipit moleküllerine rastlanmamıştır.
    • C) Deneyde kullanılan Biüret çözeltisi glikoz varlığını, Fehling reaktifi ise proteinlerin varlığını kanıtlamıştır.
    • D) İncelenen besin çözeltisi her çeşit karbohidratı içerirken yapısında hiçbir lipit türü barındırmaz.
    • E) Lugol çözeltisinin renk değiştirmemesi besin maddesinde hiçbir karbohidrat türünün bulunmadığını gösterir.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.