TÜRK HİKÂYE GELENEĞİ VE DESTANLARI Kazanım Test Çöz

Sorular

1. Bir konuşmacı, konuşma sürecinde dinleyici tepkilerini anlık olarak gözlemlemiş ve bazı dinleyicilerin ilgisinin azaldığını fark etmiştir. Bu konuşmacının konuşma sürecini başarıyla yeniden yönlendirebilmesi için yapması gereken en uygun hamle aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Anlatımını hızlandırıp kalan tüm slaytları açıklamadan hızlıca geçmek
   • B) Dinleyicileri dikkatlerini toplamadıkları gerekçesiyle doğrudan uyarmak
   • C) Hazırladığı planı tamamen iptal edip konuşmayı o anda sonlandırmak
   • D) Ses tonunu ve temposunu değiştirerek konuyu ilgi çekici bir soru veya örnekle canlandırmak

2. Konuşma sürecini yöneten bir öğrenci; hitap ettiği topluluğun yaş, ilgi ve bilgi düzeyini dikkate alarak dil ve anlatım özelliklerini belirler. Buna göre 8. sınıf arkadaşlarına 'Türk Hikâye Geleneğinde Değerler' konulu bir sunum yapan konuşmacının aşağıdaki tutumlardan hangisini sergilemesi iletişim sürecini olumsuz etkiler?

   • A) Kavramları somutlaştırırken sınıf düzeyine uygun günlük yaşam örnekleri vermek
   • B) Aşırı akademik, yabancı kökenli ve anlaşılması güç terimlerle dolu bir dil tercih etmek
   • C) Dinleyicilerin ilgisini diri tutmak için konuya ilişkin düşündürücü sorular yöneltmek
   • D) Dede Korkut anlatılarından arkadaş grubunun ilgisini çekecek motifler seçmek

3. Bir öğrenci, 'Milli Destanlarımızda Bağımsızlık Tutkusu' konulu konuşmasında dinleyicilerin duygusal ve mantıksal olarak konuya odaklanmasını amaçlamaktadır. Bu öğrencinin konuşmasının sonuç bölümünde kullanacağı aşağıdaki ifadelerden hangisi, örtük ve açık anlamları bir arada kullanarak konuşmayı etkileyici bir mesajla tamamlamasını sağlar?

   • A) Destan metinlerinde toplam kaç adet bağımsızlık kelimesinin geçtiğini sizlere listeledim.
   • B) Konuşmam burada bittiği için şimdi sıradaki arkadaşımın sunumuna geçebiliriz.
   • C) Destanlarımız yalnızca geçmişin yankısı değil, milletimizin hür yaşama iradesinin sönmeyen meşalesidir.
   • D) Destanlar konusunu hazırlarken üç farklı kaynaktan yararlandığımı belirtmek isterim.

4. Bir panelde Türk masallarındaki olağanüstü ögeleri sınıflandırarak anlatan dört öğrencinin konuşma sırasında yararlandığı stratejiler aşağıda verilmiştir: 1. Konuşmacı: Olağanüstü motifleri varlıklar (dev, peri) ve nesneler (uçan halı, sihirli ayna) olarak iki ana başlıkta toplamıştır.2. Konuşmacı: Sadece bir masalın olay örgüsünü baştan sona ayrıntılarıyla anlatmıştır.3. Konuşmacı: Masallardaki zaman kavramının gerçek dışılığını günlük hayatla kıyaslamadan aktarmıştır.4. Konuşmacı: Konuşma süresini aşarak dinleyici sorularına yer bırakmamıştır.Buna göre konuşma sürecinde sınıflandırma ve yapılandırma becerisini amacına en uygun şekilde kullanan konuşmacı hangisidir?

   • A) 1. Konuşmacı
   • B) 2. Konuşmacı
   • C) 3. Konuşmacı
   • D) 4. Konuşmacı

5. Bir konuşmacı, sunumunda dinleyicilerin dikkatini canlı tutmak ve iletisini güçlendirmek istemektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu amaca ulaşmak için konuşma sürecinde sergilenmesi gereken uygun bir tutum değildir?

   • A) Dinleyicilerle düzenli ve doğal bir göz teması kurmak
   • B) Anlatılan konunun önemine göre ses tonunda amaca uygun dalgalanmalar yapmak
   • C) Beden dilini iletilen mesajı destekleyecek ölçüde ve rahat biçimde kullanmak
   • D) Hazırlanan konuşma metnini başını kaldırmadan kâğıttan tekdüze bir sesle okumak

6. Sözlü sunumlarda soyut kavramları ve anlatılan olayları dinleyicinin zihninde somutlaştırmak için çoklu ortam ögelerinden yararlanılır. Buna göre Türk sözlü edebiyatında ozanlık geleneğini ve kopuzun işlevini anlatan bir konuşmacının sürecini desteklemek amacıyla seçebileceği en uygun çoklu ortam ögesi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Dünya nüfus yoğunluğunu gösteren tematik bir harita
   • B) Kopuz eşliğinde icra edilen kısa bir anlatı ses/video kaydı
   • C) Günümüz modern müzik aletlerinin teknik çizim tablosu
   • D) Farklı dillerdeki roman türlerinin basım yılı istatistiği

7. Bir öğrenci, Türk destanlarında geçen kültürel değerlerle ilgili yaptığı konuşma sonrasında aşağıdaki öz değerlendirme tablosunu doldurmuştur: ÖlçütDurum Ses tonumu ve vurgularımı içeriğe göre ayarladım.Evet Düşüncelerimi mantıksal bir sırayla sundum.Evet Görsel materyalleri konuşmamla eş zamanlı kullandım.Kısmen Süre sınırına tam olarak uyabildim.Hayır Bu verilere göre öğrencinin bir sonraki konuşmasında özellikle hangi konuşma becerisini geliştirmesi beklenir?

   • A) Telaffuz ve diksiyon kurallarına uyma becerisini
   • B) Konuşma metnini mantıksal düzlemde kurgulama becerisini
   • C) Zamanı etkili yönetme ve sunum materyallerini koordine etme becerisini
   • D) Dinleyiciyle göz teması kurma ve beden dilini kullanma becerisini

8. Bir konuşmacının hazırladığı konuşma akış planı şu şekildedir: I. Türk destanlarındaki ortak motiflerin (kurt, ağaç, ışık) sınıflandırılması II. Sınıflandırılan motiflerin destanlardaki anlam ve işlevlerinin karşılaştırılması III. Dinleyicilerden gelen soruların alınması ve konuşmanın özetlenmesi Bu konuşmacı, konuşma sürecini yönetirken II. aşamada hangi düşünceyi geliştirme yoluna ağırlık vermelidir?

   • A) Karşılaştırma
   • B) Sayısal verilerden yararlanma
   • C) Kişileştirme
   • D) Benzetme

9. Dede Korkut Hikâyeleri üzerine bilgilendirici bir konuşma yapacak olan öğrenci; giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşan bir konuşma taslağı hazırlamıştır. Aşağıdakilerden hangisi bir konuşmanın gelişme bölümünde yer alması gereken bir adımdır?

   • A) Dinleyicileri selamlayarak dikkat çekici bir açılış cümlesi kurmak
   • B) Konuşmanın genel bir değerlendirmesini yaparak dinleyicilere teşekkür etmek
   • C) Konuşulacak konunun başlığını ve amacını dinleyicilere duyurmak
   • D) Konuyu düşünceyi geliştirme yolları ve örneklerle derinlemesine açıklamak

10. Bir konuşmacının hazırlık aşamasında hedef kitleye, amaca ve süreye uygun olarak konuşma sürecini planlaması gerekir. Buna göre konuşma öncesinde yapılması gereken ilk ve en temel işlem aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Konuşma esnasında yapılacak el ve kol hareketlerini ezberlemek
    • B) Konuşmanın amacını, konusunu ve dinleyici profilini belirlemek
    • C) Dinleyicilerden gelecek olası soruları önceden yanıtlayıp metne eklemek
    • D) Sunumda kullanılacak arka plan müziğini seçmek

11. Bir grup öğrenci, Türk destanlarında yer alan 'bağımsızlık ve vatan sevgisi' temasının tarih boyunca nasıl işlendiğini gösteren bir panel düzenleyecektir. Öğrencilerin sunumlarında kullanacakları materyalleri seçerken 'kronolojik sıra, metin kanıtı ve tematik bütünlük' ilkelerini eksiksiz karşılamak için izlemeleri gereken en nitelikli yol hangisidir?

    • A) İslamiyet öncesinden günümüze Türk destanlarını dönem sırasına göre derleyen, tematik dizinli ve alıntılı bilimsel antolojileri seçmek
    • B) Sadece rastgele seçilmiş tek bir destanın çizgi uyarlamasını kullanıp diğer dönemleri dışarıda bırakmak
    • C) Yalnızca yabancı mitolojilerle ilgili makalelerden genel alıntılar yaparak Türk destanlarını bunların içine eklemek
    • D) Dönem ve tema ayrımı gözetmeksizin sadece en kısa olan iki hikâyeyi seçip sunumu tamamlamak

12. Aşağıda Türk hikâye geleneği üzerine hazırlanan dört farklı dijital materyalin veri özellikleri özetlenmiştir: K: Yüksek çözünürlüklü animasyon, seslendirme var, metin tahlili yok. L: Metin transkripsiyonu, günümüz Türkçesine aktarımı, tema-motif dizini ve akademik notlar içerir. M: Sadece okuyucu yorum puanları ve satış rakamları yer alır. N: Yalnızca yazarın diğer kitaplarının reklam afişleri bulunmaktadır. 'Battal Gazi Destanı'ndaki kahramanlık motiflerini metin temelli kanıtlarla inceleyecek' bir öğrenci hangi veri kaynağını seçmelidir?

    • A) K kaynağı
    • B) L kaynağı
    • C) M kaynağı
    • D) N kaynağı

13. Bir okul panosunda 'Dede Korkut'un Günümüze Mesajları' temalı bir köşe hazırlanacaktır. Panoda kullanılacak alıntıların ve özet metinlerin doğruluğunu sağlamak için aşağıdaki yöntemlerden hangisi en doğru materyal yönetimi adımıdır?

    • A) İnternette kaynağı belirtilmemiş anonim forum sayfalarındaki ilk metinleri kopyalamak
    • B) Başka bir öğrencinin hazırladığı kontrol edilmemiş taslak notları doğrudan panoya asmak
    • C) Güvenilir yayınevlerince basılmış, Türk Dil Kurumu onaylı açıklamalı metin nüshalarını karşılaştırmak
    • D) Sadece destan kapağındaki resimlerden yola çıkarak hayalî hikâye metinleri yazmak

14. 8. sınıf öğrencisi Elif, 'Türk Destanlarında Kadın ve Aile Değeri' konulu bir araştırma ödevi hazırlayacaktır. Elif'in kütüphanede bulduğu kaynaklardan hangisi bu konuyu doğrudan ve derinlemesine incelemek için en uygun seçimdir?

    • A) 'Türk Destan ve Hikâyelerinde Toplumsal Yapı, Aile ve Kadın Tipleri' başlıklı tematik inceleme eseri
    • B) Dünya klasiklerinden derlenmiş polisiye öyküler antolojisi
    • C) Sadece destanlardaki silah isimlerini alfabe sırasıyla veren teknik sözlük
    • D) Modern mimarlıkta kullanılan geleneksel motifleri tanıtan fotoğraf kataloğu

15. Aşağıdaki tabloda bir öğrencinin Oğuz Kağan Destanı ile ilgili yapacağı araştırma için incelediği dört materyalin özellikleri verilmiştir: I. Materyal: Masalsı çizimler, özet olay zinciri, kaynakça yok. II. Materyal: Orijinal metin çevirisi, tarihî-kültürel açıklamalar, zengin kaynakça. III. Materyal: Sadece destan kahramanının kostüm tasarımları, metin yok. IV. Materyal: Genel edebiyat terimleri listesi, destana özel bölüm yok. Öğrencinin destandaki 'millî kimlik ve liderlik' anlayışını kanıtlarıyla sunabilmesi için hangi materyali seçmesi gerekir?

    • A) I. Materyal
    • B) III. Materyal
    • C) IV. Materyal
    • D) II. Materyal

16. Dede Korkut Kitabı'nda yer alan söz varlığını, eski Türkçe kelimelerin günümüzdeki karşılıklarını ve kalıp ifadelerin anlamlarını çözmek isteyen bir öğrenci hangi kaynak grubundan yararlanmalıdır?

    • A) Güncel yabancı diller sözlüğü ve çeviri kılavuzu
    • B) Dizinli ve açıklamalı Dede Korkut sözlüğü ile dipnotlu metin neşri
    • C) Sadece modern dönem atasözlerini toplayan bir el kitabı
    • D) Biyografi ve öz geçmiş yazma teknikleri rehberi

17. Oğuz Kağan, Ergenekon ve Türeyiş destanlarının ortaya çıktığı coğrafyaları ve tarihsel dönemleri eş zamanlı olarak zihninde somutlaştırmak isteyen bir öğrencinin okuma masasında bulunması gereken en etkili görsel-metinsel materyal türü hangisidir?

    • A) Sadece destanlardaki diyalogları içeren bir tiyatro broşürü
    • B) Şiir tahlillerini formüllerle anlatan bir edebiyat defteri
    • C) Tarihî haritalar ve zaman çizelgeleriyle desteklenmiş açıklamalı Türk destanları atlası
    • D) Destan kahramanlarının sadece boy ve yaş özelliklerini listeleyen bir tablo

18. Manas Destanı'nın içerdiği kültürel ögeleri, destanın hacmini ve anlatım özelliklerini sınıfta tanıtacak bir öğrencinin hazırlık sürecinde 'özet, güvenilirlik ve doğrudan metin örneği' ölçütlerine göre seçmesi gereken en işlevsel dijital materyal aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kültür Bakanlığı veya üniversite onaylı, açıklamalı destan veri tabanı ve metin arşivi
    • B) Doğrulanmamış kişisel bloglardaki kısa ve imzasız okur yorumları
    • C) Yalnızca görsel efektler içeren ve metin barındırmayan kısa video klipler
    • D) Sosyal medya platformlarında paylaşılan mizahi ve kurgusal iletiler

19. Dede Korkut Hikâyeleri ile Kerem ile Aslı halk hikâyesinin olay örgüsü ve kahramanlık ögelerini karşılaştırmalı bir sunum için hazırlamak isteyen bir araştırmacı, aşağıdaki basılı kaynaklardan hangisini tercih etmelidir?

    • A) Sadece gezi yazılarını içeren bir seyahatname derlemesi
    • B) Yalnızca yabancı yazarların fabl metinlerini toplayan bir kitap
    • C) Günümüz popüler tiyatro metinlerinin yer aldığı bir sahne kılavuzu
    • D) Türk anlatı geleneğinde destandan halk hikâyesine geçişi inceleyen inceleme kitabı

20. Türk destanlarında geçen 'ışık', 'kurt' ve 'ağaç' gibi sembollerin anlamlarını ve ortaya çıkış kökenlerini kapsamlı biçimde araştırmak isteyen bir öğrencinin öncelikle başvurması gereken en uygun materyal türü aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Güncel olayları ele alan haftalık haber dergisi
    • B) Türk mitolojisi ve destan motifleri temalı kavramsal sözlük
    • C) Olağanüstü ögeler içeren çağdaş bir çizgi roman albümü
    • D) Yalnızca yabancı masalları derleyen bir masal antolojisi

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.