Ücretsiz Kullanmaya Başla

Nicelikler (Paralar, Uzunluk-Kütle Ölçme) Konu Anlatımı

MEB · 2. Sınıf · Matematik · SAYILAR VE NİCELİKLER (2)

2. Sınıf Matematik dersi Nicelikler (Paralar, Uzunluk-Kütle Ölçme) konu anlatımı.

Konu anlatımı notları

  1. Ölçmeden Önce Tahmin

    Çevremizdeki nesnelerin boyunu ya da ağırlığını ölçmeden önce ne kadar olduğunu tahmin edebiliriz. Tahmin yaparken daha önce ölçüsünü bildiğimiz nesnelerden yardım alırız.

    • Silgi veya parmak genişliği: Yaklaşık 2-3 santimetredir. Küçük nesneleri tahmin ederken bu bilgiyi kullanabiliriz.
    • Öğretmen masasının boyu: Yaklaşık 1 metredir. Daha uzun eşyaları tahmin ederken bu boyu referans alabiliriz.
    • 1 paket toz şeker veya un: Tam 1 kilogramdır. Elimize aldığımız bir nesnenin 1 kilogramdan ağır mı yoksa hafif mi olduğunu buna göre düşünebiliriz.

    Metre mi, Santimetre mi?

    Bir nesnenin uzunluğunu tahmin ederken önce hangi birimi kullanacağımıza karar veririz:

    • Kalem, defter veya silgi gibi küçük nesneler için santimetre (cm) birimini seçeriz.
    • Yazı tahtası, sınıf kapısı veya oda duvarı gibi büyük uzunluklar için metre (m) birimini seçeriz.

    Tahminimizi yaptıktan sonra cetvel veya şerit metre ile gerçek ölçümü yaparız. Örneğin bir kalemin boyunu 15 santimetre olarak tahmin edip cetvelle 14 santimetre ölçtüysek, tahminimiz gerçek sonuca çok yakındır.

    Ağırlıkları Karşılaştıralım

    Nesnelerin kütlesini (ağırlığını) tahmin ederken kilogram ve gram birimlerini kullanırız.

    • Bir elma veya silgi gibi hafif nesneler gram ile ifade edilir.
    • Karpuz, okul çantası veya bir çuval patates gibi ağır nesneler kilogram ile ifade edilir.

    Elinize aldığınız dolu bir su şişesi yaklaşık 1 kilogram gelir. Yeni aldığınız bir kitabı elinizde tuttuğunuzda su şişesinden hafif olduğunu hissediyorsanız, kitabın kütlesinin 1 kilogramdan az olduğunu kolayca tahmin edebilirsiniz. Terazide tarttığınızda tahmininiz ile gerçek kütleyi karşılaştırabilirsiniz.

  2. Sınıfımızdaki aynı çalışma masasının uzunluğunu iki arkadaşımız el karışlarını kullanarak ölçtü.

    Elde edilen gözlem sonuçları şöyledir:

    • Ali'nin ölçümü: 7 karış
    • Elif'in ölçümü: 9 karış

    Masanın boyu hiç değişmediği hâlde iki arkadaşımızın ulaştığı sonuçlar birbirinden farklı çıktı.

    Ölçüm sonuçlarının farklı çıkmasının nedeni, Ali ve Elif'in el büyüklüklerinin eşit olmamasıdır.

    Karış, parmak, adım ve ayak gibi kişiden kişiye değişen ölçülere standart olmayan ölçme araçları denir.

    Standart olmayan araçlarla ölçüm yapıldığında:

    • Ölçümü yapan kişi değiştikçe bulunan sonuç da değişir.
    • Alışverişte veya eşya yapımında karışıklıklar yaşanır.
    • Ölçümün doğruluğuna tam olarak güvenilemez.

    Aynı masayı bu kez bir cetvel veya şerit metre kullanarak ölçtüğümüzde Ali de Elif de tam olarak 70 santimetre sonucunu bulur.

    Cetvel ve metre gibi herkes için aynı olan araçlara standart ölçme araçları adı verilir.

    Ulaştığımız Çıkarım:

    Ölçüm yapan kişi kim olursa olsun her zaman aynı ve güvenilir sonuca ulaşmak için standart ölçme araçlarını ve birimlerini kullanırız.

  3. Gün boyunca pek çok farklı etkinlik yaparız. Sabah uyanır, kahvaltı eder, okula gider, ders çalışır ve oyun oynarız.

    Bütün bu etkinlikleri düzenli yapabilmek için zamanı ölçmeye ihtiyaç duyarız. Zamanı planlamak, günümüzü verimli ve mutlu geçirmemize yardımcı olur.

    • Sabah kaçta kalkacağımızı,
    • Derslerimizin ne zaman başlayacağını,
    • Dinlenme ve oyun vaktimizin ne kadar süreceğini saat yardımıyla biliriz.

    Zamanı ölçerken en sık kullandığımız araç saattir. Saatin kadranında iki önemli kol bulunur:

    • Akrep: Kısa olan koldur ve saatleri gösterir.
    • Yelkovan: Uzun olan koldur ve dakikaları gösterir.

    Yelkovan 12'nin üzerindeyken tam saatleri okuruz. Örneğin akrep 9'u, yelkovan 12'yi gösteriyorsa saat tam dokuzdur.
    Yelkovan 6'nın üzerindeyken saatin yarısı geçmiştir ve bu duruma yarım saat (buçuk) denir.

    Zamanı hem analog saatten hem de sayılarla gösterilen dijital saatten okuyabiliriz. Bir öğrencinin günlük plan tablosunu inceleyelim:

    • 08.00: Sabah uyanma ve hazırlık
    • 09.00: Okulda ilk dersin başlaması
    • 12.30: Öğle yemeği ve dinlenme
    • 16.00: Okuldan eve dönüş ve oyun saati

    Tabloya göre ders saat dokuzda başlar. Öğle yemeği ise saat on iki buçukta (12.30) yenir. Bu tür çizelgeler, zamanı doğru yönetmemizi sağlar.

    Saatler gün içindeki kısa zamanları ölçerken, daha uzun zamanları takvim ile takip ederiz.

    Zaman birimleri arasındaki temel ilişkiler şöyledir:

    • 1 gün = 24 saat
    • 1 hafta = 7 gün
    • 1 yıl = 12 ay
    • 1 yıl = 4 mevsim

    Pazartesi, salı, çarşamba, perşembe ve cuma hafta içi günleridir. Cumartesi ve pazar ise hafta sonu tatil günleridir.

  4. Günlük Yaşamda Kullandığımız Madenî Paralar

    Alışveriş yaparken ya da tasarruf için kumbaramıza para atarken madenî paraları sıklıkla kullanırız. Ülkemizde kullanılan madenî paralar küçükten büyüğe doğru sıralanır:

    • 1 Kuruş (en küçük madenî paramız)
    • 5 Kuruş
    • 10 Kuruş
    • 25 Kuruş
    • 50 Kuruş
    • 1 Türk Lirası (en büyük madenî paramız)

    Madenî paraların üzerinde değerleri rakamla yazılıdır. Ayrıca her madenî paramızın arka yüzünde cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün kabartması yer alır.

    Paraları Birbirine Dönüştürme

    Paralarımızı hesaplarken kuruş (kr.) ile Türk lirası (TL) arasındaki ilişkileri bilmek işimizi çok kolaylaştırır. En önemli kuralımız şudur:

    100 Kuruş = 1 Türk Lirası

    Bu eşitliği kesirlerde öğrendiğimiz bütün, yarım ve çeyrek modelleriyle de düşünebiliriz:

    • Yarım İlişkisi: İki tane 50 Kuruş bir araya geldiğinde 1 Türk Lirası eder.
    • Çeyrek İlişkisi: Dört tane 25 Kuruş bir araya geldiğinde 1 Türk Lirası eder.
    • İki tane 25 Kuruş ise bir tane 50 Kuruş eder.

    Değişkenleri ve Verileri İnceleyelim

    Sınıfımızdaki matematik köşesinde bir kumbara deney etkinliği düzenlenmiştir. Kumbaradaki madenî paralar masaya dökülmüş ve paralar türlerine göre ayrı kaplara dizilerek sayılmıştır:

    • 1. Kap: 2 adet 50 kuruş
    • 2. Kap: 4 adet 25 kuruş
    • 3. Kap: 1 adet 1 TL

    Gözlem Sonucu: Her kaptaki paranın adet sayısı (değişken) farklı olmasına rağmen, kapların her birindeki paraların toplam parasal değeri birbirine tam olarak eşittir. Her kapta tam olarak 1 Türk Lirası bulunmaktadır.

    İhtiyaçlarımızı Belirleyelim ve Hesaplayalım

    Kırtasiyeden bir kurşun kalem almak isteyen Eren'in cebinde şu madenî paralar vardır:

    • 1 adet 1 TL
    • 2 adet 50 Kuruş
    • 2 adet 25 Kuruş

    Adım Adım Çözüm:

    1. Önce kuruşları birleştiririz: 2 adet 50 kuruş = 1 TL eder.
    2. 2 adet 25 kuruş = 50 Kuruş eder.
    3. Şimdi bütün liraları ve kuruşu toplayalım: 1 TL + 1 TL + 50 Kuruş = 2 TL 50 Kuruş.

    Eren'in toplam 2 TL 50 kuruşu vardır. Parasını doğru hesaplayarak ihtiyacı olan kalemi güvenle satın alabilir ve kalan parasını kumbarasında biriktirebilir.