Türkiye’de Toprakların Kullanımı Kazanım PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Türkiye'de tahıl tarımı yapılan bir sahada hasat sonrası anız örtüsünün yakılması üzerine yürütülen araştırmada; üst toprağın ilk 5 santimetrelik katmanında faydalı mikroorganizma nüfusunun %80 azaldığı, toprağın agregat stabilitesinin çöktüğü ve yüzeyde geçirimsiz bir kaymak tabakasının oluştuğu tespit edilmiştir. Bu verilere dayanılarak alandaki toprak kullanım biçimi değerlendirildiğinde ortaya çıkması beklenen en temel ekolojik ve tarımsal sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Taban suyunun kapiler yolla yüzeye yükselmesi sonucunda tarım arazisinde sekonder tuzlanmanın şiddetlenmesi
   • B) Toprağın biyolojik canlılığını ve gözenekliliğini yitirmesiyle tohumların çimlenme ve ürün verim potansiyelinin düşmesi
   • C) Statik su tablasının derinlere çekilmesiyle birlikte derin kuyu sulama maliyetlerinin sürdürülemez hâle gelmesi
   • D) Yamaç morfolojisinin bozulmasıyla birlikte kütle hareketlerinin tetiklenerek yerleşim yerlerinde risk oluşturması
   • E) Akiferlere karışan yoğun fosfat ve nitrat girdisine bağlı olarak alt havzalardaki tatlı su kaynaklarının ötrofikasyona uğraması
2. 2.

   Türkiye'de entansif tarım yürütülen bir ovada yapılan toprak analizlerinde; ağır tarım makinelerinin aralıksız kullanımı ve toprağın sürekli aynı derinlikte sürülmesi sonucunda 25-30 cm derinlikte geçirimsiz bir sert tabakanın (pulluk tabanı) oluştuğu, toprağın su alma (infiltrasyon) hızının %75 oranında gerilediği ve ürün köklerinin bu derinliğin altına inemediği tespit edilmiştir. Bu verilere dayanılarak sahadaki toprak kullanımının etkileri değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?

   • A) Alt toprak sıkışmasının suyun derine sızmasını engelleyerek yüzey göllenmesine ve kök çürümesine yol açtığına
   • B) Toprak profilinde gelişen sert katmanın rüzgâr erozyonunu ve yüzey aşınmasını tamamen durdurduğuna
   • C) Su alma hızının düşmesiyle yeraltı akiferlerinin beslenim debisinin artış gösterdiğine
   • D) Sıkışan tabakanın topraktaki hava dolaşımını destekleyerek yararlı mikrobiyal etkinliği hızlandırdığına
   • E) Horizonlar arası geçirimsizliğin artması sonucunda kimyasal gübre gereksiniminin bütünüyle ortadan kalktığına
3. 3.

   Türkiye'de bir sulak alanın kurutularak tarıma açıldığı alüvyal havzada yapılan izleme çalışmalarında; topraktaki organik karbon stokunun otuz yılda %70 azaldığı, turba tabakasının oksitlenmesiyle zemin seviyesinin yer yer 1,5 metre çöktüğü ve havzanın doğal su tutma kapasitesinin büyük ölçüde gerilediği saptanmıştır. Bu verilere dayanılarak havzadaki toprak kullanımının etkileri değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?

   • A) Taban arazilerde su tutma kabiliyetinin artması sayesinde nadas uygulamasına duyulan ihtiyacın ortadan kalktığına
   • B) Toprak profilindeki organik madde kaybının kimyasal gübreleme yoluyla dengelenerek doğal döngülerin korunduğuna
   • C) Sulak alan ekosisteminin bozulması sonucu toprağın hidrolojik tamponlama işlevini yitirerek havzanın taşkın ve kuraklık risklerine karşı daha kırılgan hâle geldiğine
   • D) Zemin seviyesindeki çökmenin havza tabanındaki drenaj koşullarını iyileştirerek tarımsal verimliliği kalıcı biçimde yükselttiğine
   • E) Organik maddenin azalmasıyla birlikte yüzey sertliğinin artması sonucu havzadaki rüzgâr erozyonunun tamamen sona erdiğine
4. 4.

   Konya Kapalı Havzası'nda suya aşırı gereksinim duyan tarım ürünlerinin yaygınlaştırılması ve kontrolsüz yeraltı suyu kullanımı sürecinde; statik su tablasının kırk yılda ortalama altmış metre gerilediği, toprak kütlesinin taşıma kapasitesini yitirmesiyle obruk oluşumlarının hızlandığı ve yüzey deformasyonlarının arttığı tespit edilmiştir. Bu kanıtlara dayanılarak havzadaki toprak kullanımının etkileri değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?

   • A) Taban suyu seviyesinin düşmesiyle birlikte tarım topraklarının drenaj ihtiyacının arttığına
   • B) Yeraltı akiferlerinin tükenmesinin yüzeydeki rüzgâr erozyonu riskini tamamen ortadan kaldırdığına
   • C) Su ihtiyacı yüksek sanayi bitkilerine geçilmesinin havzadaki agroekolojik çeşitliliği koruduğuna
   • D) Zemin deformasyonlarının genişlemesiyle birlikte havza genelinde nadas alanlarının kendiliğinden orman örtüsüne dönüştüğüne
   • E) Havzanın hidrolojik kapasitesini aşan tarımsal kullanımın, zemin yapısında geri dönüşü güç jeomorfolojik ve hidrojeolojik bozulmalara yol açtığına
5. 5.

   Yoğun seracılık ve endüstriyel tarım faaliyeti yürütülen bir alanda yapılan on yıllık izleme çalışmalarında; toprağın pH değerinin 7,5'ten 5,2'ye gerileyerek asitleştiği, toprak mikrobiyal biyokütlesinin %65 azaldığı ve çevre akiferlere sızan sulardaki nitrat derişiminin kritik sınırın üç katına çıktığı saptanmıştır. Bu verilere dayanılarak alandaki toprak kullanımının etkileri değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?

   • A) Bilinçsiz kimyasal girdi kullanımı toprak ekosisteminin biyolojik dengesini bozmuş, doğal verimliliği tüketirken su kaynaklarında kirlilik baskısı oluşturmuştur.
   • B) Arazinin nadasa bırakılması biyolojik çeşitliliği baskılamış ve toprak profilinde tuz birikimini tetiklemiştir.
   • C) Organik tarım ve münavebeli ekim uygulamaları toprak katmanlarındaki besin maddesi tutulumunu kalıcı olarak azaltmıştır.
   • D) Geleneksel salma sulama yöntemleri toprağın asitlik derecesini düşürerek taban suyu seviyesini kritik eşiğin altına indirmiştir.
   • E) Mera alanlarının korunması yüzey akışını hızlandırmış ve yeraltı suyuna yönelik kimyasal sızmaları tamamen engellemiştir.
6. 6.

   Eğimli bir havzada orman örtüsünün sökülerek tarım alanı açılması ve arazinin eğim doğrultusunda sürülmesi sonucunda; yüzey akış oranının %15'ten %60'a çıktığı, alt kesimdeki su rezervuarına taşınan yıllık sediman miktarının ise altı kat arttığı saptanmıştır. Bu verilere dayanılarak havzadaki toprak kullanımının etkileri değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

   • A) Taban suyu tablasının yükselerek yer altı akiferlerinin beslenim hızının artması
   • B) Yamaç profili boyunca toprak neminin korunmasıyla kimyasal çözünmenin şiddetlenmesi
   • C) Havza tabanındaki su depolama yapılarının dolma süresinin hızlanması ve taşkın riskinin büyümesi
   • D) A ve B horizonlarının derinleşerek üst toprakta organik madde birikiminin artması
   • E) Yüzey buharlaşmasının azalmasıyla birlikte havzada yerel nem oranının belirgin biçimde yükselmesi
7. 7.

   Yarı kurak bir havzada doğal meraların sürülerek nadaslı tarım alanına dönüştürülmesi sonucunda, toprak profilindeki organik madde oranının yüzde 3,5'ten yüzde 0,8'e gerilediği ve rüzgâr erozyonuyla taşınan yıllık toprak miktarının dört katına çıktığı saptanmıştır. Bu verilere dayanılarak havzadaki toprak kullanımının etkileri değerlendirildiğinde ortaya çıkması beklenen temel çevresel ve ekonomik sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Taban suyu seviyesinin yükselmesine bağlı olarak tarım arazilerinde drenaj yetersizliğinin belirmesi
   • B) Toprağın su tutma kapasitesi ile biyolojik üretkenliğinin azalarak çölleşme sürecinin hızlanması
   • C) Yamaç dengesinin bozulmasıyla birlikte tarım alanlarında kütle hareketlerinin ve heyelanların sıklaşması
   • D) Organik madde eksikliğinin kimyasal gübrelerle telafi edilmesi sayesinde tarımsal kârlılığın artması
   • E) Tarımsal biyoçeşitliliğin zenginleşmesiyle birlikte toprak horizonlarının aşınmaya karşı direnç kazanması
8. 8.

   Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında sulamaya açılan Harran Ovası'nda yapılan analizlerde; aşırı ve kontrolsüz salma sulama nedeniyle taban suyunun yüzeye yaklaştığı ve toprak profilinde kritik eşiğin üzerinde tuz biriktiği saptanmıştır. Bu kanıtlara dayanılarak bölgedeki toprak kullanım biçimi değerlendirildiğinde, ortaya çıkması beklenen temel çevresel ve ekonomik etki aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Taban suyunun dengelenmesiyle birlikte mikrobiyal faaliyetlerin canlanması ve birim alandan alınan tarımsal verimin artması
   • B) Eğim değerlerinin yüksek olduğu yamaçlarda yüzey akışının hızlanarak şiddetli kütle hareketleri ve heyelanların tetiklenmesi
   • C) Organik madde birikiminin hızlanması sonucu zonal karakterli verimli çernozyom toprak örtüsünün gelişim göstermesi
   • D) Toprağın fiziksel ve kimyasal yapısının bozulmasıyla arazinin çoraklaşarak zamanla tarımsal üretim dışı kalma tehlikesiyle karşılaşması
   • E) Tarla içi drenaj ihtiyacının ortadan kalkmasıyla taban arazilerde rüzgâr erozyonuna bağlı çölleşme süreçlerinin son bulması
9. 9.

   Türkiye'de yapılan bir arazi kullanım araştırmasında; Çukurova, Gediz ve Bursa ovaları gibi I. sınıf tarım arazilerinin geniş kesimlerinin kentsel yerleşim ve sanayi tesisleri tarafından işgal edildiği, buna karşılık eğimli alanlardaki orman ve meraların tarla açmak amacıyla tahrip edildiği saptanmıştır. Bu veriler doğrultusunda Türkiye'deki toprak kullanım biçimi değerlendirildiğinde, uzun vadede ortaya çıkacak en kapsamlı çevresel ve ekonomik sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Delta alanlarında taban suyu seviyesinin dengelenmesine bağlı olarak yapay gübre gereksiniminin ortadan kalkması
   • B) Kentsel alanlarda artan gıda talebini karşılamak amacıyla ülke genelindeki nadas alanlarının hızla genişletilmesi
   • C) Eğimli yamaçların tarıma kazandırılmasıyla birlikte toprak erozyonunun hafiflemesi ve su havzalarının korunması
   • D) Tarım alanlarının yapılaşmaya açılması sayesinde tarıma dayalı sanayi kollarında ham madde maliyetlerinin kalıcı olarak düşmesi
   • E) Yüksek verimli arazilerin geri dönüşsüz kaybıyla tarımsal üretim potansiyelinin daralması ve eğimli sahalarda toprak erozyonunun şiddetlenmesi