Coğrafi Faktörlerin Bitki Türlerinin Çeşitliliği ve Dağılışına Etkisi Kazanım PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Türkiye’nin yer şekilleri ve doğal bitki örtüsü dağılış haritaları karşılaştırıldığında; Akdeniz iklimine özgü maki formasyonunun Akdeniz kıyılarında dar bir şeritle sınırlı kalmasına karşın, Ege kıyılarında iç kesimlere doğru yaklaşık 150-200 kilometre sokulabildiği görülür. Bu mekânsal dağılış farklılığı üzerinde etkili olan temel coğrafi faktör aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kıyı kesimlerindeki ortalama yükseltinin iç kesimlerden daha fazla olması
   • B) Ege kıyılarındaki yıllık toplam yağış miktarının Akdeniz kıyı kuşağından belirgin biçimde yüksek olması
   • C) Karstik kayaç yapısının Ege kıyılarında toprak nemini yıl boyunca yüksek tutması
   • D) Kıyı akıntılarının yönüne bağlı olarak Ege kıyılarında buharlaşma şiddetinin azalması
   • E) Dağ sıralarının kıyı çizgisine dik uzanmasıyla nemli hava kütlelerinin grabenler boyunca iç kesimlere ilerleyebilmesi
2. 2.

   Türkiye’nin topoğrafya haritası ile bitki çeşitliliği dağılış haritası karşılaştırıldığında; yer şekillerinin sade olduğu düzlüklerde tür sayısı sınırlıyken, Toroslar ve Kuzey Anadolu Dağları gibi engebeli kuşaklarda tür çeşitliliğinin ve endemizm oranının belirgin biçimde arttığı görülür. Bu mekânsal karşılaştırmadan hareketle, söz konusu dağlık kuşaklarda bitki çeşitliliğinin zenginleşmesini sağlayan temel coğrafi faktör aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kısa mesafelerde yükselti ve bakı farklılıklarına bağlı olarak mikroklima alanlarının oluşması
   • B) Düz alanlara kıyasla taban suyu seviyesinin ve hidrolojik birikimin daha yüksek olması
   • C) Eğimli yamaçlarda fiziksel ayrışmanın şiddetlenmesiyle toprak tabakasının daha kalın gelişmesi
   • D) Engebeli morfolojinin güneşlenme sürelerini yıl boyunca dengeli ve kesintisiz kılması
   • E) Dağlık alanlarda yıllık ortalama sıcaklık değerlerinin geniş ovalara oranla daha istikrarlı seyretmesi
3. 3.

   Dünya iklim ve bitki örtüsü haritaları karşılaştırıldığında; 45°–55° Kuzey enlemleri arasında yer alan Batı Avrupa’da yaprak döken karma ormanlar geniş yer kaplarken, aynı enlem kuşağındaki Orta Asya’da kurakçıl bozkır ve ılıman kuşak çöllerinin hâkim olduğu görülür. Bu mekânsal karşılaştırmadan hareketle, aynı enlem kuşağındaki bu iki bölgede bitki örtüsünün farklılaşmasını belirleyen temel coğrafi faktör aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Güneş ışınlarının geliş açısı ve enlem özellikleri
   • B) Deniz etkisinden uzaklık ve karasallık derecesi
   • C) Arazinin jeolojik yapısı ve hâkim kayaç türleri
   • D) Toprak tabakasının kalınlığı ve mineral içeriği
   • E) Yüzey şekillerinin eğim durumu ve yerel bakı yönü
4. 4.

   Türkiye’nin doğal bitki örtüsü haritası incelendiğinde; Akdeniz kıyılarında 800–900 metreye kadar çıkabilen maki formasyonunun üst sınırının, Ege kıyılarında 500–600 metreye, Güney Marmara kıyılarında ise 300–400 metreye kadar gerilediği görülür. Maki kuşağının üst sınırında güneyden kuzeye doğru görülen bu kademeli alçalmanın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kuzeye doğru gidildikçe yıllık toplam yağış miktarının düzenli olarak azalması
   • B) Kıyı bölgelerinde dağların kıyı çizgisine uzanış doğrultusunun değişmesi
   • C) Kıyı kuşağındaki toprak türleri ile anakaya geçirgenliğinin farklılaşması
   • D) Enlemin etkisine bağlı olarak sıcaklık ortalamalarının ve bitki yetişme süresinin azalması
   • E) Hâkim rüzgâr yönünün kıyılardaki bağıl nem oranını kademeli biçimde düşürmesi
5. 5.

   Dünya iklim ve bitki örtüsü dağılış haritaları karşılaştırıldığında; 30°–40° enlemleri arasındaki kıtaların batı kıyılarında yaz kuraklığına uyum sağlamış sert yapraklı orman ve çalılar yaygınken, aynı enlemlerdeki doğu kıyılarında dört mevsimi nemli ya da yazları bol yağışlı ormanların hâkim olduğu görülür. Bu mekânsal karşılaştırmadan hareketle, aynı enlem kuşağındaki kıyıların bitki örtüsünde görülen bu farklılığı belirleyen temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) İki kıyı kuşağı arasındaki belirgin ortalama yükselti basamakları
   • B) Kıyı bölgelerinin kayaç yapısı ve toprak tabakasının kalınlığı
   • C) Atmosfer genel dolaşımı ve mevsimlik rüzgârların belirlediği yağış rejimleri
   • D) Kıtaların jeolojik geçmişindeki tektonik hareketler ve levha sınırları
   • E) Yerel bakı koşulları ve günlük sıcaklık farklarının genliği
6. 6.

   Dünya fiziki haritası ile doğal bitki örtüsü dağılış haritası karşılaştırıldığında; Ekvator çizgisi üzerindeki Amazon ve Kongo havzalarında daima yeşil ve gür tropikal yağmur ormanları kesintisiz bir kuşak oluştururken, aynı enlemde bulunan Doğu Afrika’da savan ve seyrek çalı topluluklarının hâkim olduğu görülür. Bu mekânsal karşılaştırmadan hareketle, aynı enlem kuşağındaki bu iki alanda bitki örtüsünün farklılaşmasını belirleyen temel coğrafi faktör aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Doğu Afrika Platosu'nun sahip olduğu yüksek topoğrafyanın sıcaklık ve nem birikimini sınırlandırması
   • B) Doğu Afrika'da kış aylarında dinamik yüksek basınç kuşağının alçalıcı hava hareketleri üretmesi
   • C) Kongo ve Amazon havzalarında alize rüzgârlarının yamaç boyunca alçalarak fön karakteri kazanması
   • D) Doğu Afrika kıyılarından geçen soğuk okyanus akıntılarının kıyı boyunca buharlaşmayı engellemesi
   • E) Kongo Havzası'ndaki karstik arazilerin su tutma kapasitesi sayesinde taban suyunun sürekli korunması
7. 7.

   Dünya bitki örtüsü ve iklim haritaları karşılaştırıldığında; 60° Kuzey enlemi çevresindeki Kuzeybatı Avrupa kıyılarında kışın yaprağını döken ve karışık ormanlar yaygınken, aynı enlemde yer alan Kuzey Amerika’nın doğu kıyılarında iğne yapraklı tayga ormanları ile tundraların hâkim olduğu görülür. Bu mekânsal karşılaştırmadan hareketle, aynı enlem kuşağındaki bu iki kıyı kesiminde bitki örtüsünün farklılaşmasındaki temel etken aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Güneş ışınlarının geliş açısı ve yıllık gündüz uzunluğu farkları
   • B) Kıyı kesimlerini etkileyen sıcak ve soğuk okyanus akıntıları
   • C) Ana kaya litolojisine bağlı olarak gelişen toprak horizonu özellikleri
   • D) Akarsu drenaj yoğunluğu ve taban suyu seviyesindeki dalgalanmalar
   • E) İnsan müdahaleleri sonucu doğal orman örtüsünün kademeli tahribatı
8. 8.

   Türkiye’nin yıllık ortalama yağış haritası ile doğal bitki örtüsü dağılış haritası karşılaştırıldığında; yıllık toplam yağış miktarları birbirine yakın olmasına rağmen Erzurum-Kars Platosu’nda dağ çayırları yaygınken, Güneydoğu Anadolu’da kurakçıl bozkırların hâkim olduğu görülür. Bu mekânsal karşılaştırmadan hareketle, iki yöre arasındaki bitki örtüsü farklılığını ortaya çıkaran temel etken aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kış aylarında etkili olan hâkim rüzgâr yönlerinin farklılık göstermesi
   • B) Yörelerin jeolojik yapılarına bağlı olarak taban suyu seviyelerinin değişmesi
   • C) Alandaki akarsu ağlarının havza büyüklükleri ve drenaj tiplerinin uyuşmaması
   • D) Yağışın mevsimsel dağılışı ile yaz dönemindeki buharlaşma şiddetinin farklılaşması
   • E) İki yöreye ulaşan yıllık toplam güneş enerjisi potansiyelinin benzer düzeyde kalması
9. 9.

   Türkiye’nin topoğrafya ve bitki örtüsü dağılış haritaları karşılaştırıldığında; Kuzey Anadolu Dağları ile Toroslar’ın denize bakan yamaçlarında gür orman formasyonları yer alırken, dağların iç kesimlere bakan yamaçlarında ormanların yerini hızla bozkırlara bıraktığı görülür. Bu harita karşılaştırmasından yola çıkıldığında, bitki örtüsündeki bu belirgin mekânsal değişimi ortaya çıkaran temel etken hangisidir?

   • A) Yamaçlar boyunca farklı jeolojik dönemlere ait ana kaya türlerinin bulunması
   • B) Kıyı bölgelerinde alüvyal toprakların iç kesimlere göre daha kalın bir tabaka oluşturması
   • C) Enlem farkına bağlı olarak dağların kuzey ve güney yamaçlarında güneşlenme süresinin değişmesi
   • D) Kıyı kuşağındaki taban suyu seviyesinin iç havzalara oranla çok daha yüksek olması
   • E) Dağ sıralarının uzanış doğrultusunun nemli hava kütlelerinin iç kesimlere sokulmasını engellemesi