Toprak Oluşumu Kazanım PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Dünya toprak dağılışı haritasında volkanik sahalar ile kalın kum depolarının bulunduğu alanlarda işaretlenen, ana materyalin gevşek yapısı nedeniyle horizon gelişimi tamamlanmamış azonal toprak türü aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Laterit
   • B) Vertisol
   • C) Çernezyom
   • D) Regosol
   • E) Rendzina
2. 2.

   Akdeniz iklim kuşağındaki karstik sahalarda kalker (kireçtaşı) ana kayanın kimyasal çözünmeye uğraması ve bünyesindeki demir minerallerinin oksitlenmesi sonucu oluşan kırmızı renkli zonal toprak türü aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Podzol
   • B) Terra rossa
   • C) Çernezyom
   • D) Rendzina
   • E) Vertisol
3. 3.

   Bir drenaj havzası profilinde taban suyunun yıl boyunca yüzeye çok yakın olduğu, oksijensiz ortam şartlarına bağlı olarak indirgenme (gleyleşme) süreçlerinin baskınlaştığı çukur sahalarda gelişen toprak türü aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Çernezyom
   • B) Terra rossa
   • C) Regosol
   • D) Rendzina
   • E) Hidromorfik toprak
4. 4.

   Dünya toprak dağılışı haritasında ekvatoral kuşakta lateritlerin, orta kuşağın yarı kurak alanlarında ise kestane ve kahverengi bozkır topraklarının geniş yer kapladığı görülür. Bu iki farklı coğrafi alandaki toprakların oluşum süreçleri ve profil özellikleri karşılaştırıldığında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Ekvatoral lateritler gür bitki örtüsünün varlığına bağlı olarak kalın bir humus katmanına sahipken, bozkır topraklarında organik madde birikimi neredeyse hiç gerçekleşmez.
   • B) Ekvatoral bölgede mekanik parçalanma baskın olduğu için toprak profili sığ kalırken, yarı kurak sahalarda güçlü kimyasal ayrışma sonucunda derin horizonlar oluşur.
   • C) Ekvatoral bölgedeki topraklarda aşırı yıkanma nedeniyle silis uzaklaşıp demir ve alüminyum oksitler birikirken, yarı kurak sahalarda yetersiz yıkanmaya bağlı olarak kireç ve tuz birikimi gerçekleşir.
   • D) Yarı kurak sahalarda aşırı yağıştan dolayı alkali katyonlar tamamen topraktan uzaklaşırken, ekvatoral topraklarda şiddetli buharlaşma nedeniyle üst katmanda kireç kabukları gelişir.
   • E) Bozkır toprakları horizonlaşması gelişmemiş taşınmış topraklar grubunda yer alırken, lateritler drenaj koşullarının yetersizliğine bağlı olarak oluşan intrazonal topraklardandır.
5. 5.

   Farklı coğrafi alanların iklim, ana kaya ve topoğrafya özellikleri dikkate alındığında, bu sahalarda gelişen toprakların oluşum süreçleri ve horizon nitelikleri mekânsal farklılıklar gösterir. Buna göre, yeryüzündeki toprak oluşum süreçleri ve bu süreçlerin sonucunda gelişen toprak türleri ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

   • A) Delta ovaları ve taşkın yataklarında akarsuların taşıdığı malzemelerin yığılmasıyla oluşan alüvyal topraklarda, kimyasal ayrışmanın çok ileri düzeyde olması nedeniyle belirgin A, B ve C horizonları meydana gelir.
   • B) Akdeniz iklim kuşağındaki kalkerli arazilerde gelişen terra rossa topraklarında, aşırı yıkanma sonucu demir oksitler tamamen uzaklaştığından profil boyunca açık kül rengi bir görünüm hâkimdir.
   • C) Soğuk ve nemli iklim bölgelerinde iğne yapraklı ormanlar altında gelişen podzol topraklarda kuvvetli yıkanma sonucu üst katta açık renkli asidik bir horizon oluşurken, yarı kurak sahaların bozkır topraklarında yetersiz yıkanma nedeniyle alt katmanlarda kireç birikimi gerçekleşir.
   • D) Dağlık alanların dik yamaçlarında yer çekimi ve yüzeysel süpürülmenin hâkim olduğu litosollerde, yavaş ayrışma ve kesintisiz birikim sayesinde çok kalın bir B horizonu ve zengin bir humus katmanı gelişir.
   • E) Taban suyu seviyesinin yıl boyunca yüzeye yakın olduğu bataklık alanlardaki hidromorfik topraklarda, aşırı havalanma ve oksijen bolluğu nedeniyle organik maddeler mikroorganizmalarca hızla parçalanıp tüketilir.
6. 6.

   Türkiye toprak haritasında Erzurum-Kars Platosu'nda gür çayır örtüsü altında organik maddece zengin çernezyomlar yayılış gösterirken Batı Karadeniz'in yüksek kesimlerindeki iğne yapraklı ormanlar altında açık renkli podzolik topraklar yer alır. Bu iki farklı mekânda toprakların profillerinde görülen kimyasal ve fiziksel niteliklerin oluşum süreciyle ilişkisine dair aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Her iki sahada da kimyasal ayrışma yetersiz olduğundan horizonlaşma süreci tamamlanmamış ve regosol özellikleri gelişmiştir.
   • B) Çernezyom sahasında düşük sıcaklık ve bazik katyonlar hümüs birikimini artırırken podzolik sahada yüksek yağış ve asidik ortam mineral maddelerin A horizonundan hızla yıkanmasına neden olmuştur.
   • C) Erzurum-Kars Platosu'nda taban suyunun yüksekliği gleyleşmeye yol açarken Batı Karadeniz'de şiddetli kuraklık nedeniyle yüzeyde tuz birikimi gerçekleşmiştir.
   • D) Podzolik sahada organik atıkların hızlı parçalanması kalın bir tarım toprağı oluştururken çernezyom sahasında kireçsizleşme nedeniyle toprak aşırı asitleşmiştir.
   • E) Her iki toprak türü de akarsuların biriktirme faaliyetleriyle oluştukları için anakayanın mineral yapısını doğrudan yansıtan azonal özellikler sergiler.
7. 7.

   Farklı drenaj ve eğim koşullarına sahip bir topoğrafya kesitinde; dik yamaçta horizonlaşmanın gelişmediği litosoller, iyi drenajlı platoda tam profilli kahverengi orman toprakları, tabandaki kapalı çukurlukta ise tuz birikimine uğramış halomorfik topraklar haritalanmıştır. Bu sahadaki toprakların oluşum özellikleri ve katmanlaşma durumları dikkate alındığında, bu türlerin ait olduğu ana toprak grupları aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

   • A) Litosol: İntrazonal / Kahverengi orman: Azonal / Halomorfik: Zonal
   • B) Litosol: Zonal / Kahverengi orman: İntrazonal / Halomorfik: Azonal
   • C) Litosol: İntrazonal / Kahverengi orman: Zonal / Halomorfik: Azonal
   • D) Litosol: Azonal / Kahverengi orman: Zonal / Halomorfik: İntrazonal
   • E) Litosol: Zonal / Kahverengi orman: Azonal / Halomorfik: İntrazonal
8. 8.

   Nemli orta kuşakta yer alan bir havzaya ait toprak dağılışı haritasında; yayvan yapraklı ormanların bulunduğu plato sahasında kahverengi orman topraklarının, killi ve kireçli göl çökellerinin yer aldığı çukur havza tabanında vertisollerin, kıyıdaki akarsu ağzında ise alüvyal toprakların yayılış gösterdiği belirlenmiştir. Aynı makroiklim bölgesi sınırları içinde bu farklı toprak türlerinin gelişmesi, sırasıyla hangi temel faktörlerin baskın olduğunu gösterir?

   • A) Zaman süreci – Anakaya türü – Makroiklim koşulları
   • B) Yer şekilleri – Canlı organizmalar – Zaman faktörü
   • C) Anakaya yapısı – Yıllık yağış miktarı – Rüzgâr erozyonu
   • D) Yüzeysel akış – Eğim derecesi – Biyolojik ayrışma
   • E) Doğal bitki örtüsü ve iklim – Anakaya yapısı – Dış kuvvetlerin taşınma ve biriktirme süreçleri
9. 9.

   Ekvatoral kuşaktan kutuplara doğru uzanan bir hat boyunca iklim ve bitki örtüsü kuşaklarına bağlı olarak zonal toprak türleri sıralanmaktadır. Bu doğrultuda Kongo Havzası'ndan yola çıkıp Kuzey Afrika, Akdeniz Havzası, Batı Avrupa ve Sibirya güzergâhını takip eden bir araştırmacının karşılaşacağı zonal toprak türleri sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?

   • A) Laterit – Çöl toprağı – Terra rossa – Kahverengi orman toprağı – Podzol
   • B) Çöl toprağı – Laterit – Podzol – Terra rossa – Tundra
   • C) Laterit – Terra rossa – Çöl toprağı – Podzol – Kahverengi orman toprağı
   • D) Terra rossa – Çöl toprağı – Laterit – Kahverengi orman toprağı – Podzol
   • E) Laterit – Çöl toprağı – Kahverengi orman toprağı – Terra rossa – Çernezyom