Ortak Doğal ve Kültürel Miras Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Geleneksel ahşap mimarisiyle ünlü bir dağ yerleşimi, yoğun kar yağışı ve çığ tehlikesi altındadır. Bu yerleşim biriminin kültürel miras kimliğini korurken, sakinlerinin de güvenliğini sağlayacak mantıksal olarak en denetlenmiş alternatif aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Evleri tamamen söküp düzlük alanlara taşımak
   • B) Yamaçlara çığ önleyici ağaçlandırma yapmak ve mimari yapıyı bozmayan çelik çığ bariyerleri yerleştirmek
   • C) Evlerin çatılarını tamamen beton dökerek ağırlaştırmak
   • D) Yerleşimin üst kısmındaki karları dinamitle kontrollü olarak patlatıp eritmek
   • E) Köyün etrafına yüksekliği 50 metreyi bulan beton duvarlar inşa etmek

2. Yoğun bir kaya tırmanışı turizmine maruz kalan tarihî kaya kiliseleri, fiziksel aşınma ve grafiti tahribatıyla karşı karşıyadır. Bu kültürel mirasın korunmasında bilişsel farkındalık ve caydırıcılık unsurlarını bir arada barındıran en etkili strateji hangisidir?

   • A) Kaya tırmanışının tamamen yasaklanarak bölgenin askerî alana dönüştürülmesi
   • B) Kaya yüzeylerinin tırmanışı zorlaştırmak için pürüzsüzleştirilmesi
   • C) Girişlere bilgilendirici panolar yerleştirilmesi, alanın kameralarla izlenmesi ve ciddi yasal cezaların uygulanması
   • D) Kiliselerin duvarlarının tamamen boyanarak grafitilerin gizlenmesi
   • E) Ziyaretçilerin sadece akşam karanlığında fenerlerle içeri alınması

3. Bir kıyı sulak alanında yaşayan endemik kuş türleri, kontrolsüz rekreasyonel tekne turları ve motor gürültüsü sebebiyle yuvalarını terk etmektedir. Bu doğal mirasa yönelik tehdidi en kısa sürede ve ekolojik dengeye zarar vermeden ortadan kaldıracak uygulama hangisidir?

   • A) Kuşların yumurtlama dönemlerinde motorlu tekne trafiğinin yasaklanması, kürekli/elektrikli teknelere geçilmesi
   • B) Sulak alanın üzerine ses geçirmeyen dev bariyerler inşa edilmesi
   • C) Teknelerin gövde tasarımlarının değiştirilerek daha hızlı gitmelerinin sağlanması
   • D) Kuşların gölün daha tenha yerlerine gitmesi için yapay yemleme yapılması
   • E) Gölün tamamının turizme kapatılarak sazlıkların yakılması

4. Akran değerlendirmesi sürecinde, bir arkadaşının "Doğal Mirasın Korunması" konulu dijital öyküsünü inceleyen Emre, hikâyede sadece çevre kirliliğine değinildiğini, ancak çözüm için bireysel sorumluluk ve sürdürülebilirlik ilkelerine yer verilmediğini fark etmiştir. Emre'nin yapıcı geri bildirimi aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

   • A) Hikâyendeki kurguyu tamamen değiştirip fantastik bir dünya yaratmalısın.
   • B) Karakterlerin sadece kirletilen alanları terk etmesini sağlayarak hikâyeyi bitirmelisin.
   • C) Karakterlerinin çevre temizliği, geri dönüşüm ve kaynakları tasarruflu kullanma gibi aktif rolleri üstlendiği sahneler eklemelisin.
   • D) Hikâyede daha fazla görsel kullanarak kirlilik fotoğraflarını artırmalısın.
   • E) Çözüm önerisi olarak devletin tüm fabrikaları kapatmasını önermelisin.

5. Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi'nde yer alan bir nehir havzasında inşa edilmesi planlanan baraj projesi, antik yerleşimleri ve vadi ekosistemini su altında bırakma riski taşımaktadır. Çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) raporu doğrultusunda geliştirilen en rasyonel alternatif karar ne olmalıdır?

   • A) Barajın yerinin ekolojik ve kültürel zarara yol açmayacak başka bir havzaya kaydırılması
   • B) Barajın yapılıp, sular yükselmeden önce tarihî eserlerin hızlıca fotoğraflanması
   • C) Nehir yatağının beton kanallarla başka bir yöne akıtılması
   • D) Baraj duvarlarının üzerine antik desenler çizilerek kültürel bağ kurulması
   • E) Eserlerin su altında kalmasını engelleyecek devasa su geçirmez brandalar yapılması

6. Geleneksel tarım yöntemlerinin ve endemik bitki türlerinin bulunduğu bir dağ köyü, modern tarım ilaçlarının aşırı kullanımı ve monokültür tarıma geçiş nedeniyle biyoçeşitlilik kaybı yaşamaktadır. Bu kırsal miras alanında sürdürülebilirliği sağlamak için hangi yöntem tercih edilmelidir?

   • A) Tarımsal üretimin tamamen durdurulup köyün sadece turizme açılması
   • B) Ata tohumlarının korunarak organik tarım ve agroekoloji yöntemlerinin teşvik edilmesi
   • C) Kimyasal ilaç kullanımının geceleri yapılmasına izin verilmesi
   • D) Dağ köyündeki tüm endemik bitkilerin sökülerek seralara taşınması
   • E) Tarım alanlarının orman alanlarına dönüştürülerek insan girişinin yasaklanması

7. Bir karstik mağara sistemi, içindeki dikit ve sarkıtların kontrolsüz turizm, ışıklandırma ve sıcaklık değişimleri nedeniyle kararmaya başlaması üzerine koruma altına alınacaktır. Bu doğal mirasın biyojeomorfolojik hassasiyeti dikkate alındığında en doğru müdahale aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Mağara içi ışıklandırma gücünün artırılması
   • B) Kararan yüzeylerin kimyasal temizleyiciler ve fırçalarla yıkanması
   • C) Mağaranın mikroklimal dengesini bozmayacak soğuk ışık sistemine geçilmesi ve günlük ziyaretçi kotası konması
   • D) Sarkıtların kırılmasını önlemek için demir aparatlarla desteklenmesi
   • E) Mağara havasını tazelemek için büyük havalandırma fanlarının kurulması

8. Sürdürülebilir çevre ve koruma bilinci temalı bir dijital hikâye oluşturan Aylin, hikâyesinde bir antik kentin aşırı karbon emisyonu ve asit yağmurlarından nasıl zarar gördüğünü anlatmaktadır. Aylin’in hikâyesinde önereceği en çevreci çözüm aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Antik kentteki tüm yapıların üzerine devasa cam fanuslar inşa etmek
   • B) Bölgedeki ulaşımı elektrikli toplu taşıma ve bisiklet yolları ile sınırlandırarak emisyonları düşürmek
   • C) Eserleri asit yağmurundan korumak için kimyasal koruyucu cilalarla boyamak
   • D) Kentin bulunduğu bölgedeki ağaçları keserek rüzgâr akışını hızlandırmak
   • E) Antik kente girişleri tamamen yasaklayıp sanal gerçeklik ile gezilmesini sağlamak

9. Bir ülkedeki doğal ve kültürel miras değerlerinin korunması sürecinde yürütülen projelerin başarısını ölçmek amacıyla yansıtma (değerlendirme) yapılması planlanmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bir koruma projesinin başarısı hakkında en güvenilir yansıtma verisidir?

   • A) Proje alanını ziyaret eden turist sayısının iki katına çıkması
   • B) Bölgeden elde edilen hediyelik eşya satış gelirlerinin artması
   • C) Ekosistem kalitesinin, endemik tür sayısının ve tarihî doku bütünlüğünün korunma oranı
   • D) Projenin sosyal medyada aldığı beğeni ve paylaşım sayısı
   • E) Alandaki otopark ve modern dinlenme tesisi kapasitesinin artırılması

10. Bir sulak alan ekosistemi, kaçak avcılık ve tarımsal sulama için aşırı su çekilmesi nedeniyle kuruma ve tür kaybı tehdidi altındadır. Bu sulak alanın sürdürülebilirliğini sağlamak için uygulanacak entegre yönetim planında ilk adım ne olmalıdır?

    • A) Tarımsal faaliyette damla sulamaya geçilmesi ve koruma sınırlarının yasal olarak belirlenmesi
    • B) Sulak alanın etrafının beton bariyerlerle kapatılması
    • C) Göle dışarıdan tankerlerle tatlı su taşınması
    • D) Tarım alanlarının kamulaştırılarak bölgede tarımın tamamen yasaklanması
    • E) Göldeki kuş türlerinin başka göllere nakledilmesi

11. UNESCO koruması altındaki tarihî ahşap evlerden oluşan bir mahalle, yangın tehlikesi ve bakımsızlık nedeniyle yok olma sürecine girmiştir. Bu kültürel mirasın özgün dokusunu bozmadan korunmasını sağlayacak en uygun sürdürülebilir uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Evlerin yıkılarak yerlerine betonarme taklitlerinin yapılması
    • B) Mahallenin boşaltılarak açık hava müzesi statüsünde kilit altında tutulması
    • C) Yangın algılama-söndürme sistemleri entegre edilerek, geleneksel yöntemlerle restore edilip yaşatılması
    • D) Ahşap evlerin dış cephelerinin yanmaz plastik panellerle kaplanması
    • E) Mahalledeki binaların sadece dış duvarlarının bırakılıp içlerinin modernize edilmesi

12. Akarsu aşındırmasıyla oluşmuş benzersiz bir kanyon, evsel ve sanayi atık sularının akarsuya karışması nedeniyle biyolojik çeşitliliğini kaybetmekte ve çevre kirliliği yaşamaktadır. Bu doğal miras alanını kurtarmak için havza ölçeğinde alınması gereken en kesin önlem aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kanyona girişlerin sınırlandırılması
    • B) Kanyon tabanının çöplerden temizlenmesi
    • C) Akarsu yatağı boyunca tüm kirletici unsurlar için ileri biyolojik arıtma tesislerinin kurulması
    • D) Kanyondaki canlı türlerinin laboratuvar ortamında koruma altına alınması
    • E) Akarsuyun akış yönünün değiştirilerek kanyondan uzaklaştırılması

13. Yazılı veya dijital öykü tasarımı yoluyla doğal mirasın korunması bilincini yaygınlaştırmak isteyen bir öğretmen, öğrencilerinden çevrenin sürdürülebilirliğini konu alan bir çalışma istemiştir. Öğrencilerin hazırlayacağı dijital öyküde aşağıdaki vurgulardan hangisinin bulunması en az etkilidir?

    • A) Doğal kaynakların sınırsız olduğu ve insan konforu için tüketilmesi gerektiği düşüncesi
    • B) Gelecek nesillerin de bu doğal güzellikleri görme hakkına sahip olduğu fikri
    • C) Doğal alanlardaki biyolojik çeşitliliğin ekolojik denge için önemi
    • D) Atık yönetiminin ve çevre temizliğinin ekosisteme doğrudan etkileri
    • E) İnsan faaliyetlerinin doğal döngülere verdiği zararlar ve onarım yolları

14. Bir grup öğrenci, küresel iklim değişikliğinin kıyı çizgilerindeki kültürel miras alanlarına etkisini azaltmak amacıyla bir proje hazırlayacaktır. Öğrencilerin mantıksal denetleme aşamasında elindeki bütçe ve etki düzeyini kıyaslayarak seçtiği en rasyonel alternatif hangisidir?

    • A) Deniz seviyesinin yükselmesini önlemek için dev kıyı barajları inşa etmek
    • B) Erken uyarı sistemleri kurarak dalga hareketlerini izlemek ve yapıları koruyucu bariyerlerle desteklemek
    • C) Tarihî kıyı kentlerini tamamen sökerek iç kesimlere taşımak
    • D) Kıyıdaki tüm tarihî alanları su geçirmez yapay reçine ile kaplamak
    • E) Deniz turizmini bölgede tamamen yasaklayarak dalga oluşumunu azaltmak

15. Kültürel miras alanlarının korunmasında yerel halkın çevre bilinci ve aidiyet duygusu geliştirmesi büyük önem taşımaktadır. Aşağıdaki uygulamalardan hangisi yerel halkta "mirası sahiplenme ve koruma" duygusunu en çok destekleyen yöntemdir?

    • A) Miras alanının çevresinin yüksek duvarlar ve tel örgülerle çevrilmesi
    • B) Bölgenin yönetiminin tamamen uluslararası uzmanlara bırakılması
    • C) Alanın korunmasında yerel halkın istihdam edilmesi ve eko-turizm gelirlerinden pay alması
    • D) Bölgeye girişlerin yerel halk da dâhil olmak üzere tamamen ücretli yapılması
    • E) Miras alanının yakınındaki yerleşimlerin modern toplu konutlara taşınması

16. UNESCO Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi’nde yer alan antik bir kentin, yakınındaki taş ocaklarının sarsıntıları ve toz emisyonları nedeniyle zarar gördüğü tespit edilmiştir. Bu kültürel mirasın sürdürülebilirliği açısından en öncelikli ve yasal yaptırımı olan önlem aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Antik kentteki eserlerin üzerinin çadırlarla kapatılması
    • B) Antik yapıların sarsıntıya dayanıklı malzemelerle restore edilmesi
    • C) Antik kent çevresinde tampon bölge oluşturularak sanayi faaliyetlerinin sınırlandırılması
    • D) Taş ocaklarında çalışan işçilere arkeoloji eğitimi verilmesi
    • E) Turistlerin kenti sadece belirli saatlerde ziyaret etmesine izin verilmesi

17. Tarihî ve doğal güzellikleriyle bilinen bir vadi, plansız turizm faaliyetleri ve aşırı ziyaretçi baskısı nedeniyle tahrip olma riskiyle karşı karşıyadır. Bu vadiyi korumak ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla balık kılçığı tekniği kullanılarak bir sorun-çözüm analizi yapılmak istenmektedir. Vadideki tahribatı önlemek için en etkili ve sürdürülebilir ana çözüm önerisi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Vadinin tamamen ziyarete kapatılarak izole edilmesi
    • B) Taşıma kapasitesinin belirlenerek kontrollü ziyaretçi yönetim planının uygulanması
    • C) Vadi tabanının beton dökülerek yürüyüş yollarıyla kaplanması
    • D) Alanın özel bir turizm şirketine uzun vadeli kiralanması
    • E) Vadi çevresindeki tüm yerleşim birimlerinin başka bölgelere tahliye edilmesi

18. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından koruma altına alınan bir antik kentin, çevresindeki sanayi tesislerinden yayılan gazlar nedeniyle kimyasal aşınmaya uğradığı ve kontrolsüz turist akışı sebebiyle zemin yapısının bozulduğu tespit edilmiştir. Bu durum üzerine hazırlanan 'Balık Kılçığı' diyagramında temel sorun 'Kültürel Mirasın Fiziksel Tahribatı' olarak belirlenmiş; hava kirliliği, asit yağmurları ve aşırı ziyaretçi baskısı ana nedenler olarak sıralanmıştır. Sorunun çözümüne yönelik oluşturulan alternatif öneriler arasında yer alan 'Bölgeye ulaşımı kolaylaştıracak çok şeritli yeni bir otoyol yapılması ve ziyaretçi kapasitesini artırmak için antik tiyatro içerisine modern seyir terasları eklenmesi' hamlesi, UNESCO Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi'ndeki bir varlığın korunması için mantıksal denetlemeden başarıyla geçecek en uygun koruma stratejisidir.

19. UNESCO Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi’nde yer alan antik bir liman kenti, yoğun kentleşme baskısı, iklim değişikliğine bağlı deniz seviyesi yükselmesi ve aşırı turizm gibi çok boyutlu tehditlerle karşı karşıyadır. Şehir bölge planlama uzmanları ve koruma kurulları, bu miras alanını kurtarmak için bir 'Balık Kılçığı Analizi' yaparak ana soruna neden olan faktörleri; 'çevresel etkiler', 'yönetim eksikliği' ve 'sosyo-ekonomik baskılar' olarak sınıflandırmıştır. Analiz sonucunda, miras alanının korunması ile bölgedeki ekonomik faaliyetlerin sürdürülmesi arasındaki dengenin kaybolduğu ve yerel halkın koruma bilincinin düşük olduğu saptanmıştır. Buna göre, bu antik kentin geleceğini güvence altına almak için aşağıda önerilen stratejilerden hangisinin 'sürdürülebilir koruma' ilkeleri doğrultusunda en kapsayıcı ve doğru uygulama olduğu söylenebilir?

    • A) Miras alanını tamamen ziyarete kapatarak insansızlaştırılmış bir koruma koridoru oluşturmak.
    • B) Alanın tüm fiziksel parçalarını sökerek daha güvenli ve kontrollü bir kapalı müze ortamına taşımak.
    • C) Bölgeyi sadece yüksek gelir grubuna hitap eden bir turizm merkezine dönüştürerek restorasyon bütçesini artırmak.
    • D) Bilimsel verilere dayalı ziyaretçi taşıma kapasitesini belirlemek, çevresel kirlilik yasalarını sertleştirmek ve yerel halkı miras elçisi yapacak eğitim odaklı bir yönetim planını devreye sokmak.
    • E) Mevcut antik yapıların üzerine modern koruyucu çatılar inşa ederek kenti tamamen kapalı bir yapıya dönüştürmek.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.