CBS ve Tematik Haritalar Yeni Nesile Geçiş Test Çöz
12. Sınıf Coğrafya dersi "CBS ve Tematik Haritalar" konusu için MEB müfredatına uygun 18 soruluk yeni nesile geçiş testi. Yeni nesil sorulara hazırlayan geçiş soruları. Testi çözdükten sonra doğru cevapları, çözümleri ve kazanım analizini görebilirsin.
Soruları aşağıda inceleyebilir, yanıtlamak ve sonuçlarını görmek için testi başlatabilirsin.
Sorular
Elinizde Türkiye'ye ait iki farklı veri seti bulunmaktadır: Birincisi 'İllerin Yıllık Ortalama Sıcaklık Değerleri', ikincisi ise 'İllerin En Çok Yetiştirdiği Tarım Ürünü Türleri'. Bu verileri CBS'de en doğru görsel yöntemlerle sunmak isteyen bir analist sırasıyla hangi iki tematik harita türünü tercih etmelidir?
İki farklı CBS öğrencisi Türkiye nüfus verilerini haritalandırmıştır. Birincisi illerin toplam nüfus miktarını (nicelik), ikincisi ise illerin nüfus yoğunluğunu (oran) koroplet yöntemiyle göstermiştir. Yalnızca oran içeren verilerin koroplet haritasında gösterilmesi gerektiği kuralı düşünüldüğünde, birinci öğrencinin yaptığı tasarım hatası aşağıdakilerden hangisine yol açar?
CBS tabanlı bir bölgesel kalkınma projesinde, tarımsal sulama kanallarının geçtiği güzergahlar ve bu kanallardan saniyede geçen su miktarı (m³/sn) haritalandırılacaktır. Bu amaca yönelik olarak hazırlanacak tematik harita için mekânsal veri geometrisi ve görselleştirme yöntemi eşleştirmelerinden hangisi en doğrudur?
CBS'de Koroplet harita üretilirken verilerin sınıflandırılmasında 'Eşit Aralık', 'Doğal Kırılmalar (Jenks)' ve 'Kuantil (Çeyreklik)' gibi farklı matematiksel yöntemler kullanılır. Sınıflandırma yönteminin değiştirilmesi tematik haritada doğrudan neyi değiştirir?
Bir bölgenin heyelan risk haritası hazırlanırken CBS ortamında eğim, yağış, jeoloji ve toprak türü katmanları üst üste çakıştırılmıştır. Farklı kaynaklardan toplanan bu tematik verilerin analiz sürecinde çakıştırılabilmesi için sahip olması gereken en temel ortak özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Aşağıdaki görselde, Türkiye'nin illere göre nüfus yoğunluğu artan renk tonlarıyla (Koroplet) ve aynı zamanda her ilin nüfus miktarı dairesel sembollerin büyüklükleriyle (Oransal Sembol) bir arada gösterilmiştir. Bu CBS uygulamasıyla ilgili yapılan yorumlardan hangisi doğrudur?
Bir grup öğrenci, TÜİK'ten aldıkları illere göre okullaşma oranlarını CBS programında haritalandırmak istemektedir. İl sınırları (poligon) hazır olan bu çalışmada, verileri doğru şekilde görselleştirmek için yapılması gereken ilk işlem basamağı aşağıdakilerden hangisidir?
CBS tabanlı bir projede, Türkiye'deki küçükbaş hayvan dağılışını göstermek için her 10.000 hayvanı temsil eden eş değer noktalar harita üzerine yerleştirilmiştir. Bu harita tasarımında kullanılan noktalama (dot density) yöntemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenemez?
Bir CBS uzmanı, Türkiye'deki organize sanayi bölgelerinin (OSB) istihdam kapasitelerini haritalandıracaktır. Her OSB'nin bulunduğu konuma istihdam miktarıyla doğru orantılı büyüklükte daireler yerleştirerek yapılan bu görselleştirme türü aşağıdakilerden hangisidir?
CBS uygulamalarında tematik harita üretilirken öznitelik tabloları ile mekânsal verilerin (nokta, çizgi, poligon) birbiriyle eşleştirilmesi gerekir. Buna göre, Türkiye'nin illere göre yıllık ortalama sıcaklık dağılışını izometrik harita yöntemiyle üretmek isteyen bir öğrenci, sıcaklık değerlerini CBS'de hangi geometriye sahip mekânsal veriyle ilişkilendirmelidir?
Bir CBS projesinde, Karadeniz Bölgesi'ndeki orman yangınlarının hassasiyet dereceleri (Yüksek, Orta, Düşük) belirlenerek ormanlık alanlar sınıflandırılmıştır. Niteliksel (kalitatif) verilerin mekânsal dağılışını sınıflandırarak göstermek amacıyla altlık harita üzerinde yapılan bu renklendirme çalışmasında doğrudan hangi veri türünden yararlanılmıştır?
CBS ortamında hazırlanan yandaki haritada, Türkiye'nin tarım ürünleri dağılışı herhangi bir sayısal veri veya yoğunluk içermeden, sadece niteliksel olarak (zeytin alanları yeşil, pamuk alanları sarı vb.) alan renklendirmesiyle gösterilmiştir. Sayısal büyüklük belirtmeyen, sadece tür sınıflandırması yapan bu harita türü aşağıdakilerden hangisidir?
Bir coğrafya öğretmeni, CBS'de hazırlanan ve ülkelerin gerçek yüz ölçümlerini tamamen bozarak nüfus büyüklüklerine göre şişirilmiş veya küçültülmüş olarak gösteren bir dünya haritasını sınıfa getirmiştir. Bu sıra dışı görselleştirme tekniğinin coğrafyadaki tam adı aşağıdakilerden hangisidir?
Bir grup öğrenci, TÜİK'ten aldıkları göç verilerini kullanarak iller arasındaki nüfus hareketlerinin yönünü ve hacmini CBS ortamında haritalandırmak istemektedir. Çizgilerin kalınlığını göç eden kişi sayısına göre ayarlayacakları bu dinamik harita tasarımı için en uygun yöntem hangisidir?
Bir CBS uzmanı, Türkiye'nin rüzgâr potansiyelini haritalandırmak için Meteoroloji Genel Müdürlüğünden aldığı istasyon verilerini kullanacaktır. İstasyonlar arasındaki boş alanların değerlerini tahmin ederek eş değer eğrileri (izotach) yardımıyla kesintisiz bir yüzey oluşturmak isteyen uzmanın aşağıdaki harita yöntemlerinden hangisini seçmesi en uygundur?
Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanan bir şehir plancısı, elindeki nüfus verilerini doğrudan sayılarla göstermek yerine, her bir idari sınırın içini nüfus yoğunluğu arttıkça koyulaşan kırmızı renk tonlarıyla boyamıştır. Buna göre, araştırmacının CBS yazılımında tercih ettiği tematik harita türü aşağıdakilerden hangisidir?
Bir CBS (Coğrafi Bilgi Sistemleri) uzmanı, Türkiye’deki illerin 2023 yılı nüfus yoğunluğu (kişi/km²) verilerini görselleştirmek amacıyla bir 'Koroplet Harita' (dereceli renklendirme yöntemi) hazırlamıştır. Uzman, TÜİK'ten aldığı verileri CBS yazılımındaki öznitelik tablosuna işlemiş ve nüfus yoğunluğu değerlerini 5 farklı sınıfa ayırarak açıktan koyuya doğru renklendirmiştir. Bu harita üzerinde yapılan analizde, yüz ölçümü (alanı) birbirinden oldukça farklı olan Konya ve Kocaeli illerinin farklı renk tonlarıyla temsil edildiği, ancak yüz ölçümleri birbirinden farklı olan iki başka ilin (örneğin A ve B illeri) aynı renk tonuna sahip olduğu görülmüştür.
Bir enerji uzmanı, Türkiye’nin illere göre yıllık elektrik tüketim miktarını Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanarak haritalandırmak istemektedir. Uzman, TÜİK’ten elde ettiği sayısal verileri içeren öznitelik tablosunu, illerin sınırlarını gösteren vektörel altlık harita ile CBS ortamında birleştirmiştir. Çalışma sonucunda ortaya çıkan haritada; illerin gerçek coğrafi sınırlarının elektrik tüketim miktarına göre genişlediği veya daraldığı, yani verinin büyüklüğüne göre mekânsal formun (alanın) bilinçli olarak bozulduğu görülmektedir. Bu çalışma sonucunda, elektrik tüketiminin en fazla olduğu İstanbul ve Kocaeli gibi illerin haritada normal yüz ölçümlerinden çok daha büyük yer kapladığı gözlemlenmiştir. Buna göre, enerji uzmanının uyguladığı tematik harita yöntemi ve bu süreçte gerçekleştirdiği temel işlem aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.