Çevre Sorunlarının Önlenmesine Yönelik Politika ve Uygulamalar Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Uluslararası düzeyde yürütülen çevre politikalarının başarısı, ülkelerin bu politikalara katılımı ve taahhütlerini yerine getirmesiyle doğrudan ilişkilidir. Buna göre, ABD ve Çin gibi küresel devlerin çevre politikalarındaki kararsız tutumları, küresel çevre sorunlarının önlenmesinde en çok hangi alanı olumsuz etkilemektedir?

   • A) Deprem tahmin teknolojilerinin geliştirilmesini
   • B) Küresel ısınma ve iklim değişikliği ile mücadele ortak hedeflerini
   • C) Okyanuslardaki yerel balıkçılık kotalarını
   • D) Ülkelerin kendi sınırları içindeki çölleşme hızını
   • E) Akarsuların su kalitesinin ölçülmesini

2. Gelişmiş ülkelerde çevre dostu bina tasarımları (yeşil binalar) ve yağmur suyu hasadı yasal zorunluluk haline getirilirken, az gelişmiş ülkelerde derme çatma konutlar ve altyapı yetersizliği su kirliliğini artırmaktadır. Bu durum, çevre sorunlarının önlenmesinde aşağıdakilerden hangisinin önemini doğrudan ortaya koymaktadır?

   • A) Nüfus artış hızının düşürülmesinin
   • B) Sürdürülebilir şehir planlaması ve altyapı yatırımlarının
   • C) Tarımsal sulama tekniklerinin değiştirilmesinin
   • D) Sanayi tesislerinin şehir dışına taşınmasının
   • E) Deniz taşımacılığının sınırlandırılmasının

3. Bir ülkenin kişi başına düşen milli geliri ile kişi başına düşen karbon ayak izi arasında genellikle doğru orantı vardır. Ancak gelişmiş ülkeler aldıkları yapısal önlemlerle bu döngüyü kırmaya başlamıştır. Buna göre, aşağıdaki politikalardan hangisi yüksek gelirli bir ülkenin karbon ayak izini azaltmada uygulayabileceği en yapısal çözümdür?

   • A) Sanayi bölgelerinde sadece geceleri üretim yapılmasına izin vermek
   • B) Şehirler arası yollarda hız sınırlarını düşürmek
   • C) Enerji üretiminde fosil yakıtlardan tamamen vazgeçip nükleer ve yenilenebilir enerji sistemlerine entegrasyonu tamamlamak
   • D) Çöp toplama saatlerini haftada bir güne indirmek
   • E) Tarımda kimyasal gübre kullanımını teşvik etmek

4. Japonya ve Türkiye'nin doğal afetler ve buna bağlı çevre kirliliği politikaları karşılaştırıldığında, Japonya'nın deprem sonrası enkaz yönetimi ve radyoaktif sızıntı önleme teknolojilerinde daha ileri düzeyde politikalar geliştirdiği görülür. Japonya'nın bu alandaki politika üstünlüğünün en temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Deprem kuşağında yer alması
   • B) Sanayi altyapısının eski olması
   • C) Nüfusunun Türkiye'den çok daha fazla olması
   • D) Afet yönetimi politikalarını yüksek teknoloji, AR-GE ve güçlü bütçe kaynaklarıyla birleştirmesi
   • E) Jeotermal enerji kaynaklarının sınırlı olması

5. Küresel iklim değişikliği ile mücadelede Türkiye, 2021 yılında Paris İklim Anlaşması'nı onaylamış ve 2053 yılı için net sıfır emisyon hedefi belirlemiştir. Türkiye'nin bu hedef doğrultusunda ulusal çevre politikalarında yapması gereken en köklü değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kentsel yeşil alanları sadece turizme açmak
   • B) Sanayileşmeyi tamamen durdurarak tarım ekonomisine dönmek
   • C) Kömür ve linyit gibi fosil yakıtlara dayalı termik santralleri kademeli olarak azaltıp yenilenebilir enerjiye geçmek
   • D) Ulaşımda elektrikli araç kullanımını tamamen yasaklamak
   • E) Ormanlık alanları imara açarak betonlaşmayı artırmak

6. Gelişmiş ülkelerde uygulanan "Kirleten Öder" ilkesi, çevreye zarar veren sanayi kuruluşlarının yüksek vergiler ve cezalarla karşı karşıya kalmasını sağlar. Bu politikanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Sanayi kuruluşlarının devlet eliyle kapatılmasını kolaylaştırmak
   • B) Çevre kirliliğini ekonomik bir maliyet haline getirerek firmaları temiz teknolojilere yönlendirmek
   • C) Devlet bütçesine ek gelir sağlayarak dış borçları ödemek
   • D) Gelişmekte olan ülkelerden ithalat yapılmasını engellemek
   • E) Tarımsal üretimi sanayi üretimine karşı koruma altına almak
7. 

   Aşağıdaki tabloda üç farklı ülkenin atık yönetim politikaları ve bu politikaların çevresel sonuçları eşleştirilmiştir. Buna göre, hangi ülkenin çevre politikası sürdürülebilir kalkınma ilkeleriyle en az uyumludur?

   • A) Yalnız I
   • B) Yalnız II
   • C) Yalnız III
   • D) I ve II
   • E) II ve III

8. Çevre sorunlarının önlenmesinde sadece devletlerin politikaları yeterli olmamakta, bireysel sorumluluklar da hayati önem taşımaktadır. Sınıfta yapılan bir "Düşün-Eşleş-Paylaş" etkinliğinde, karbon ayak izini azaltmak isteyen bir öğrencinin önermesi gereken en etkili bireysel davranış aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Şehirler arası yolculuklarda her zaman kendi özel aracını kullanmak
   • B) İthal kozmetik ve elektronik ürünleri tüketmeye özen göstermek
   • C) Yerel ve mevsimine uygun gıdalar tüketip, ulaşımda bisiklet veya toplu taşımayı tercih etmek
   • D) Evsel çöpleri ayrıştırmadan doğrudan belediye çöp kutusuna atmak
   • E) Kış aylarında ev sıcaklığını artırmak için pencereleri açık bırakmak

9. Costa Rica, elektrik ihtiyacının neredeyse tamamını yenilenebilir kaynaklardan karşılayan ve ormansızlaşmayı tersine çeviren politikalar uygulayan az sayıda gelişmekte olan ülkeden biridir. Bu ülkenin çevre politikasındaki başarısı, çevre sorunlarının önlenmesinde aşağıdakilerden hangisinin önemini kanıtlar?

   • A) Bir ülkenin sadece zengin doğal gaz yataklarına sahip olması gerektiğini
   • B) Sanayileşmeyi tamamen durdurmanın tek çözüm olduğunu
   • C) Kararlı ve sürdürülebilir devlet politikalarının ekonomik seviyeden bağımsız olarak çevre korumada etkili olabileceğini
   • D) Çevre sorunlarının sadece küresel örgütlerin müdahalesiyle çözülebileceğini
   • E) Orman korumanın sadece gelişmiş kuzey ülkelerine özgü bir politika olduğunu

10. Sanayi Devrimi'ni erken yaşayan İngiltere, geçmişteki yoğun kömür kullanımı nedeniyle yaşadığı hava kirliliği sorununu günümüzde temiz enerji geçiş politikalarıyla çözmüştür. Buna göre, İngiltere'nin çevre politikalarında kömürden vazgeçerek yöneldiği en önemli yenilenebilir enerji kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Jeotermal Enerji
    • B) Hidroelektrik Enerji
    • C) Güneş Enerjisi
    • D) Rüzgar Enerjisi (Özellikle deniz üstü rüzgar santralleri)
    • E) Biyokütle Enerjisi

11. Gelişmiş ülkeler (Örn: Japonya) katı atık depolama alanları yerine yakma ve gazlaştırma tesislerini tercih ederken, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler halen düzenli depolama yöntemine ağırlık vermektedir. İki ülke arasındaki bu uygulama farkı, öncelikle hangi coğrafi ve ekonomik faktörle açıklanabilir?

    • A) Ülkelerin iklim tipleri ve yağış rejimleri
    • B) Nüfus yoğunluğu, arazi kısıtlılığı ve sermaye/teknoloji düzeyi
    • C) Ülkelerin deniz kıyısında bulunup bulunmaması
    • D) Akarsu ağlarının sıklığı ve hidroelektrik potansiyeli
    • E) Ülkelerin maden çeşitliliği ve jeolojik yapıları

12. Türkiye son yıllarda "Sıfır Atık" hareketiyle atıkların kaynağında ayrıştırılmasını teşvik eden ve plastik poşetleri ücretli hale getiren politikalar uygulamaktadır. Bu politikanın temel amacı ve hedeflenen küresel çevre katkısı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Sanayi üretimini azaltarak hava kirliliğini tamamen engellemek
    • B) Ham madde tüketimini ve çevre üzerindeki atık baskısını azaltmak
    • C) Fosil yakıt ithalatını tamamen durdurmak
    • D) Kent nüfusunun kırsal alanlara göç etmesini sağlamak
    • E) Ülkedeki tüm tarım arazilerini koruma altına almak
13. 

    Aşağıda Türkiye ile bir Avrupa Birliği üyesi ülkenin çevre politikalarının ortaklaştığı ve ayrıştığı noktaları gösteren bir Venn şeması taslağı verilmiştir. Buna göre şemadaki kesişim kümesine (ortak alan) yazılacak en uygun politika aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Fosil yakıt kullanımının tamamen yasaklanması
    • B) Uluslararası iklim anlaşmalarına uyum sağlama taahhüdü
    • C) Tüm kentsel atıkların %100 oranında enerjiye dönüştürülmesi
    • D) Nükleer enerji santrallerinin tamamen kapatılması
    • E) Sanayi tesislerine hiç emisyon kotası uygulanmaması

14. Doğal kaynakların korunmasında gelişmiş ülkeler uzun vadeli planlamalarla koruma alanları oluştururken, az gelişmiş ülkelerde geçim derdi bu alanların tahribine yol açmaktadır. Aşağıdaki çevre koruma politikası ve uygulandığı ülke eşleştirmelerinden hangisi bu duruma örnek olarak gösterilemez?

    • A) Madagaskar - Tarım alanı açmak amacıyla endemik ormanların yakılması
    • B) Brezilya - Amazon Ormanları'nda sığır yetiştiriciliği için ağaç kesilmesi
    • C) Norveç - Fiyort ekosistemlerini korumak için elektrikli gemi zorunluluğu getirilmesi
    • D) Nijer - Odun ihtiyacını karşılamak için savan örtüsünün tahrip edilmesi
    • E) Türkiye - Tarım arazilerini sulamak amacıyla sulak alanların tamamen kurutulması

15. Bir grup coğrafya öğrencisi Türkiye ve İsveç'in atık yönetimi politikalarını karşılaştırmaktadır. Türkiye'de katı atıkların büyük kısmı düzenli depolama tesislerinde biriktirilirken, İsveç'in atıklarının %99'unu enerjiye dönüştürerek dışarıdan atık ithal etmesinin en temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Türkiye'nin yüz ölçümünün İsveç'e göre daha geniş olması
    • B) İsveç'in ileri düzeyde atık yakma ve enerji geri kazanım teknolojilerine sahip olması
    • C) Türkiye'de geri dönüştürülebilir plastik atık miktarının çok az olması
    • D) İsveç'te evsel atık miktarının sanayi atıklarından daha fazla olması
    • E) Türkiye'nin uluslararası çevre anlaşmalarına taraf olmaması

16. Gelişmekte olan ülkelerde sanayi üretimi çevre koruma tedbirlerinden daha çok ekonomik büyümeye odaklandığı için karbon emisyon kontrolü genellikle esnektir. Aşağıdaki ülkelerden hangisinin ulusal çevre politikalarında, sanayi üretimini aksatmamak amacıyla emisyon standartlarını diğerlerine göre daha esnek tuttuğu söylenebilir?

    • A) İsveç
    • B) Almanya
    • C) Hindistan
    • D) Japonya
    • E) İsviçre

17. Gelişmiş ülkelerde geri dönüşüm politikaları teknolojik yatırımlarla desteklenirken, gelişmekte olan ülkelerde süreç genellikle insan gücüne ve yerel projelere dayanmaktadır. Buna göre, aşağıda verilen geri dönüşüm uygulamalarından hangisi gelişmiş ülkelerin teknoloji odaklı çevre politikalarına örnek olarak gösterilebilir?

    • A) Mahalle sakinlerinin çöpleri organik ve inorganik olarak evde elle ayrıştırması
    • B) Sokak toplayıcılarının katı atıkları çöplerden ayırarak depolama alanına taşıması
    • C) Akıllı atık kutularının kutuyu atan vatandaşa otomatik olarak dijital market puanı tanımlaması
    • D) Okullarda öğrenciler arasında kağıt toplama kampanyalarının düzenlenmesi
    • E) Belediyelerin semt pazarlarında naylon poşet kullanımını yasaklayıp bez torba dağıtması

18. Sürdürülebilir atık yönetimi politikalarını inceleyen bir coğrafya kulübü öğrencisi, Türkiye'nin 'Sıfır Atık' projesi ile İsveç'in 'Atıktan Enerji Üretimi' (Waste-to-Energy) modelini karşılaştırıyor. Yapılan incelemede şu notlar alınıyor: Türkiye'de 'Sıfır Atık' projesi; kamu binalarında, okullarda ve yerel yönetimlerde atığın kaynağında ayrıştırılması, geri dönüşüm kültürünün yaygınlaştırılması ve israfın önlenmesi üzerine temellendirilmiştir. İsveç'te ise atık yönetimi çok daha ileri bir boyutta olup evsel atıkların sadece %1'i depolama alanlarına gitmekte, atıklar gelişmiş teknolojik sistemlerle yakılarak elektrik ve ısı enerjisine dönüştürülmekte, hatta enerji üretimi için çevre ülkelerden çöp ithal edilmektedir. Verilen bu karşılaştırma ve ülkelerin gelişmişlik düzeyleri dikkate alındığında; Türkiye'nin çevre politikasının temel amacı 'bireysel ve toplumsal farkındalıkla atık miktarını azaltmak ve hammadde tasarrufu sağlamak' iken, İsveç'in çevre politikasının 'atığı yüksek teknolojiyle ekonomik bir enerji kaynağına dönüştürerek döngüsel ekonomiye tam entegrasyon sağlamak' olduğu söylenebilir.

19. Coğrafya dersinde 'Küresel Çevre Politikaları' konusunu işleyen öğrenciler, gelişmişlik seviyeleri farklı olan İsveç ve Türkiye’nin atık yönetimi politikalarını karşılaştıran bir tablo hazırlamışlardır. İsveç Örneği: Atıkların sadece %1’i çöplüklere gitmekte, geri kalanı geri dönüştürülmekte veya enerji üretiminde (yakma tesisleri) kullanılmaktadır. Hane halkı düzeyinde atık ayrıştırması zorunlu olup uymayanlara ciddi yaptırımlar uygulanmaktadır. Türkiye Örneği: 'Sıfır Atık' projesi ile atıkların kaynağında ayrıştırılması ve ekonomiye kazandırılması hedeflenmektedir. Plastik poşetlerin ücretlendirilmesiyle tüketim azaltılmaya çalışılmakta, belediyeler ve kamu kurumlarında geri dönüşüm üniteleri yaygınlaştırılmaktadır. Verilen bilgiler ve çevre politikalarının uygulanış biçimleri dikkate alındığında, bu iki ülkenin çevre yaklaşımlarıyla ilgili yapılabilecek en kapsamlı çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Gelişmiş ülkelerde çevre sorunları tamamen çözüldüğü için politikalar sadece ekonomik kazanç odaklıdır.
    • B) Her iki ülkede de çevre sorunlarının önlenmesi amacıyla devlet düzeyinde stratejik adımlar atılmakta ve bireysel farkındalığın artırılması hedeflenmektedir.
    • C) Türkiye'deki çevre politikaları yalnızca yerel sorunlara çözüm üretirken, İsveç sadece küresel iklim değişikliğiyle mücadele etmektedir.
    • D) İsveç'te atık yönetimi tamamen bireylerin gönüllülüğüne bırakılmışken, Türkiye'de süreç sadece merkezi yönetim tarafından yürütülmektedir.
    • E) Ekonomik gelişmişlik düzeyi arttıkça ülkelerin uluslararası çevre protokollerine olan bağlılığı ve katılımı azalmaktadır.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.