Üreme ve Gelişme Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Bir biyoloji öğrencisi, yerel bir baklagil türüne ait tohumların uygun sıcaklık ve nem koşullarında dahi uzun süre çimlenmediğini fark etmiştir. Öğrenci, tohum kabuğunun geçirgenliğinin çimlenme üzerindeki etkisini test etmek amacıyla özdeş tohumlarla üç farklı deney grubu oluşturmuş ve sonuçları kaydetmiştir: 1. Grup: Kabuğu sağlam tohumlar, nemli pamuk, 25 °C → Tohum kütlesi değişmedi, çimlenme görülmedi.2. Grup: Kabuğu zımparalanarak inceltilmiş tohumlar, kuru pamuk, 25 °C → Tohum kütlesi değişmedi, çimlenme görülmedi.3. Grup: Kabuğu zımparalanarak inceltilmiş tohumlar, nemli pamuk, 25 °C → Tohum kütlesi belirgin şekilde arttı ve çimlenme gerçekleşti.Buna göre öğrencinin yaptığı kontrollü deney ve elde ettiği bulgularla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Tohum kabuğunun inceltilmesi tohumun osmotik dengesini bozarak embriyo hücrelerinin parçalanmasına yol açmıştır.
   • B) Bu tohumlarda dormansi durumu kabuğun su geçirimsizliğinden kaynaklanmakta olup kabuğun fiziksel direncinin kırılması imbibisyonu ve metabolik aktivasyonu sağlamıştır.
   • C) 2. gruptaki tohumların çimlenmemesi, kabuğu zedelenen tohumların canlılık yeteneğini tamamen yitirdiğini kanıtlamaktadır.
   • D) 3. grupta tohum kütlesinde meydana gelen artış, tohumun henüz çimlenme evresindeyken fotosentez yaparak besin ürettiğini gösterir.
   • E) Deneyde tek bağımsız değişken olarak sıcaklık seçilmiş, nem ve kabuk yapısı ise kontrol edilen sabit değişkenler olarak tutulmuştur.
2. 2.

   Bir biyoloji öğrencisi, özdeş fasulye tohumlarını nem, oksijen ve karanlık koşulları eşit tutulan ortamlarda 5 °C, 15 °C, 25 °C ve 40 °C sıcaklıklarda bir hafta bekletmiştir. Süre sonunda yalnızca 15 °C ve 25 °C'deki tohumların çimlendiği, 5 °C ve 40 °C'dekilerin ise çimlenmediği gözlenmiştir. Çimlenmeyen tohumlar uygun koşulların sağlandığı 25 °C'lik yeni bir ortama aktarıldığında, 5 °C'den alınanların çimlendiği, 40 °C'den alınanların ise çimlenmeyip bozulduğu belirlenmiştir. Buna göre öğrencinin yaptığı deney ve elde ettiği verilerle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Deney tasarımında sıcaklık kontrol edilen değişken, ortamın nem ve gaz bileşimi ise bağımsız değişken olarak belirlenmiştir.
   • B) 5 °C'de tutulan tohumların ilk aşamada çimlenmemesi, solunum enzimlerinin üç boyutlu yapısının yüksek oranda denatüre olmasından kaynaklanır.
   • C) 40 °C'de bekletilen tohumların ikinci aşamada da çimlenememesi, tohum kabuğunun su geçirgenliğini artırarak embriyonun boğulmasına yol açmasıyla ilişkilidir.
   • D) Elde edilen bulgular, fasulye tohumlarında çimlenme sürecinin başlayabilmesi için ortam sıcaklığının mutlaka 25 °C ve üzerinde olmasını gerektirdiğini kanıtlar.
   • E) Düşük sıcaklık çimlenmeyi sağlayan enzimatik süreçleri geçici olarak durdururken yüksek sıcaklık embriyonun canlılığını geri dönüşsüz biçimde sonlandırmıştır.
3. 3.

   Bir grup araştırmacı, tam çiçek yapısına sahip bir bitki türünde üreme organlarının işlevini belirlemek amacıyla iki kontrollü gözlem grubu oluşturmuştur. Birinci grupta, çiçeklerin tepecik sıvısı kimyasal olarak nötralize edildiğinde polenlerin tepeciğe tutunmasına rağmen çimlenemediği ve tohum oluşmadığı saptanmıştır. İkinci grupta ise henüz çiçek açılmadan erkek organların başçıkları kesilip uzaklaştırılmış, dişi organ olgunlaştığında dışarıdan polen aktarımı yapıldığında tohum ve meyve oluşumunun eksiksiz tamamlandığı gözlemlenmiştir. Bu gözlem verilerine dayanarak çiçeğin kısımları ve üreme sürecindeki işlevleri hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Tepeciğe polen ulaşması, yumurtalıktaki tohum taslaklarının döllenmeye gereksinim duymadan doğrudan tohuma dönüşmesini tetikler.
   • B) Başçıkların çiçekten uzaklaştırılması yumurtalığın beslenmesini aksatarak meyve dokusunun gelişim yeteneğini bütünüyle ortadan kaldırır.
   • C) Tohum ve meyve oluşumu çiçeğin kendi erkek organlarının varlığına zorunlu olarak bağlı değilken, tepeciğin salgısal etkinliği döllenmeyi başlatacak polen gelişimi için gereklidir.
   • D) Tozlaşmanın ardından dişicik borusu ile tepecik dokusu etlenip farklılaşarak meyvenin ana etli kısmını oluşturur.
   • E) Polenlerin tepecik üzerinde çimlenmesi ile yumurtalıktaki tohum taslağının döllenmesi birbirinden tamamen bağımsız ve eş zamanlı yürüyen olaylardır.
4. 4.

   Bir botanik araştırmacısı, tam çiçek yapısına sahip bir bitki türünde tomurcuklanmadan meyve oluşumuna kadar gerçekleşen değişimleri aşama aşama gözlemlemiştir. Tomurcuk evresinde yeşil çanak yaprakların iç kısımları bütünüyle örttüğü, çiçek açtığında ise renkli taç yaprakların sergilendiği ve tepecik yüzeyinde yapışkan bir sıvının belirdiği kaydedilmiştir. Döllenmenin gerçekleşmesinin ardından taç yapraklar, çanak yapraklar ve erkek organlar solarak dökülürken dişi organın yumurtalık kısmının hacimce büyüyüp etlendiği, içindeki tohum taslaklarının ise sertleştiği saptanmıştır. Bu bilimsel gözlem verilerine dayanarak çiçeğin kısımları ve üreme sürecindeki işlevleri hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Çanak yapraklar sadece fotosentez yaparak gelişmekte olan tohumun tüm organik besin ihtiyacını karşılar.
   • B) Başçıkların açılarak polenleri serbest bırakması, tohum oluşum sürecinin eksiksiz tamamlandığını gösterir.
   • C) Döllenmenin ardından üremede doğrudan tohum ve meyve oluşturma görevi üstlenmeyen kısımlar dökülürken tohum taslağı tohuma, yumurtalık ise meyveye dönüşür.
   • D) Tepecik yüzeyindeki yapışkan salgı, döllenmiş zigotun doğrudan beslenmesini sağlayarak meyve etini meydana getirir.
   • E) Çiçek açıldıktan sonra taç yaprakların dökülmesi, tohum taslağının ışık alıp doğrudan fotosentez yapabilmesi için zorunludur.
5. 5.

   Bir grup öğrenci, embriyonik gelişim sürecini araştırırken bir memeli embriyosuna ait gelişim basamaklarını şu şekilde kaydetmiştir: I. Evre: Hücre büyümesi olmaksızın hızlı mitoz bölünmeler gerçekleşir ve hücrelerde farklılaşma gözlenmez. II. Evre: Hücre tabakalarının göçüyle üç boyutlu embriyonik yapı kurulur ancak doku taslakları henüz oluşmamıştır. III. Evre: Hücrelerin özelleşmesiyle doku ve organ taslakları belirginleşir. Öğrencilerin bilimsel kaynaklardan ulaştığı bu verilere dayanarak yaptığı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

   • A) I. evrede ardışık bölünmeler sonucunda oluşan her bir yeni hücrenin sitoplazma miktarı başlangıçtaki zigotunkinden fazladır.
   • B) II. evredeki hücreler çevresel faktörlere, radyasyona ve kimyasal etkenlere karşı tamamen dirençli bir yapı sergiler.
   • C) II. evredeki hücre göçlerinin engellenmesi, III. evredeki organ taslaklarının düzenli biçimde şekillenmesini olanaksız kılar.
   • D) III. evrede farklılaşan doku hücrelerinin çekirdeklerindeki nükleotit dizilimi I. evredeki blastomerlerin DNA diziliminden farklıdır.
   • E) I. evredeki hücre döngüsünün toplam süresi, III. evredeki özelleşmiş hücrelerin döngü süresinden belirgin biçimde daha uzundur.
6. 6.

   Embriyonik gelişim sürecini inceleyen bir araştırma grubu; T1-T2 aralığında hücre sayısının hızla artmasına karşın toplam embriyo hacminin sabit kaldığını, T2-T3 aralığında hücre göçleriyle tabakalaşmanın başladığını, T3-T4 aralığında ise doku taslaklarının belirdiğini kaydetmiştir. Araştırma grubunun elde ettiği bu verileri bilimsel kaynaklarla karşılaştırarak doğrulaması sürecinde ulaştığı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi biyolojik olarak doğrudur?

   • A) T1-T2 aralığında hücrelerin büyüme evrelerini tamamlaması sonucu her bir blastomerin sitoplazma hacmi artmıştır.
   • B) T2-T3 aralığındaki hücre göçleri embriyonik tabakaların oluşmasını sağlayarak doku ve organ taslaklarının gelişimine zemin hazırlar.
   • C) T3-T4 aralığında doku taslaklarının belirmesi, farklılaşan hücrelerin DNA nükleotit dizilimlerinin birbirinden farklılaşmasıyla sağlanır.
   • D) T1'den T4'e kadar geçen süreç boyunca dış ortamdan besin alınmadığı hâlde embriyonun toplam kütlesi sürekli artış gösterir.
   • E) T1 evresindeki hücrelerin özelleşme derecesi T4 evresindekinden daha yüksek olduğundan hücrelerin doku oluşturma eğilimi bu evrede tamamlanmıştır.
7. 7.

   İnsan üreme sisteminin yapısı ve işleyişini araştıran bir öğrenci, iletim kanalları anatomik olarak kapatılmış iki sağlıklı bireye ait şu klinik verileri kaydetmiştir: Birey X (Erkek): Vas deferens kanalları cerrahi olarak kapatılmıştır; kandaki LH ve testosteron düzeyleri normal sınırlardadır, testislerde sperm üretimi sürmektedir ve seminal sıvı salgılanmaya devam etmekte ancak bu sıvıda sperme rastlanmamaktadır. Birey Y (Dişi): Fallopi tüpleri cerrahi olarak kapatılmıştır; kandaki östrojen ve progesteron düzeyleri döngüsel değişimini korumakta, ovülasyon ve menstrual döngü gerçekleşmekte ancak doğal yolla gebelik oluşmamaktadır. Öğrencinin derlediği bu verilere dayanılarak erkek ve dişi üreme sistemleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

   • A) Erkek üreme sisteminde seminal sıvının tamamı testislerde üretildiği için kanal tıkanıklığı dış salgı hacmini sıfırlar.
   • B) Üreme organlarının endokrin etkinliği ve gamet üretimi, gametlerin iletimini sağlayan kanal sisteminden bağımsız yürütülür.
   • C) Yumurta kanalının tıkalı olması, yumurtalık hormonlarının hedef doku olan endometriyuma kan yoluyla ulaşmasını engeller.
   • D) Erkeklerde iletim kanalının kapatılması, Leydig hücrelerinin uyarılmasını durdurarak ikincil eşeysel karakterleri zayıflatır.
   • E) Fallopi tüplerinde döllenmenin gerçekleşmemesi, hipofiz bezinin gonadotropin salgılama mekanizmasını kalıcı olarak durdurur.
8. 8.

   Bir araştırmacı, insan üreme sisteminin hormonal işleyişini incelediği çalışmasında iki farklı gruptan elde ettiği verileri kaydetmiştir. Birinci gruptaki erkek bireylerde, Sertoli hücrelerinin inhibin salgılayamadığı durumlarda LH ve testosteron düzeyleri normal kalırken FSH miktarının aşırı yükseldiği ve sperm üretim dengesinin bozulduğu saptanmıştır. İkinci gruptaki dişi bireylerde ise folikül evresinde östrojen seviyesi yükselmesine rağmen hipofizdeki östrojen reseptörleri bloke edildiğinde ovülasyonu sağlayan LH artışının gerçekleşmediği ve folikülün çatlayamadığı belirlenmiştir. Bu araştırma verilerine dayanılarak erkek ve dişi üreme sistemlerinin işleyişiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

   • A) Erkek üreme sisteminde spermatogenezin tamamlanması yalnızca FSH denetiminde gerçekleşirken dişilerde ovülasyon doğrudan progesteron hormonu tarafından uyarılır.
   • B) Sertoli hücreleri hipofizden LH salgılanmasını baskılarken kanda artan östrojen miktarı dişi bireyde her koşulda yalnızca negatif geri bildirime yol açar.
   • C) Erkeklerde Leydig hücreleri FSH reseptörleri taşıyarak inhibin üretirken dişilerde ovülasyon evresinde korpus luteumdan salgılanan LH folikülü çatlatır.
   • D) Erkeklerde Sertoli hücrelerinin ürettiği inhibin doğrudan FSH salgısını frenleyen negatif geri bildirimi sağlarken dişilerde folikül evresinin sonunda artan östrojen LH salgısını artıran pozitif etki yapar.
   • E) Dişi üreme sisteminde folikülün çatlaması kandaki progesteron düşüşüne bağlı olarak gerçekleşirken erkeklerde FSH artışı doğrudan testosteron sentezini tetikler.
9. 9.

   Çok küçük tohumlu bazı yabani ot türlerinin, toprağın derinliklerine gömüldüklerinde çimlenemedikleri, ancak toprak yüzeyine yakınken ışık etkisiyle hızla çimlendikleri belirlenmiştir. Bu ekolojik stratejinin adaptif avantajı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Tohumun rüzgarla taşınmasını kolaylaştırmak
   • B) Kısıtlı olan endosperm besin miktarının, tohum yüzeye ulaşamadan tükenmesini engellemek
   • C) Toprağın derinliklerindeki yüksek oksijen oranından zarar görmemek
   • D) Işık varlığında giberellin hormonunun tamamen etkisiz kalmasını sağlamak
   • E) Köklerin yer çekimine karşı büyümesini kolaylaştırmak
10. 10.

    Kışlık arpa tohumları, ekimden önce belirli bir süre soğuk hava koşullarına maruz bırakılmazsa çimlenme ve ardından başak oluşturma evrelerinde ciddi aksamalar yaşanır. Tarımsal üretimde karşılaşılan bu durumun fizyolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Soğuğun, tohum kabuğunun geçirgenliğini fiziksel olarak azaltması
    • B) Sıcak havalarda bitkinin kök sisteminin su emme yeteneğini tamamen kaybetmesi
    • C) Tohumdaki endospermin soğuk olmadan hidrolize uğrayamaması
    • D) Düşük sıcaklığın, çimlenmeyi baskılayan hormonların yıkımını ve büyüme genlerinin aktifleşmesini tetiklemesi
    • E) Soğuk uygulamasının tohumda mayoz bölünmeyi doğrudan başlatması
11. 11.

    Tohumun çimlenmeye başlaması sürecinde, embriyo tarafından salgılanan giberellin hormonu aleuron tabakasına ulaşarak burada nişastayı sindiren alfa-amilaz enziminin sentezini uyarır. Bu fizyolojik süreçle ilgili yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

    • A) Tohuma su girişi gerçekleşmeden giberellin uyarımı ve amilaz sentezi tamamlanabilir.
    • B) Giberellin, belirli genlerin ekspresyonu üzerinde düzenleyici rol oynar.
    • C) Alfa-amilaz enzimi, endospermdeki yedek besinlerin kullanılabilir hale gelmesini sağlar.
    • D) Aleuron tabakası, çimlenme sinyaline tepki veren hedef dokudur.
    • E) Amilaz aktivitesi sonucunda oluşan glukoz molekülleri solunumda tüketilir.
12. 12.

    Dormansi durumundaki tohumda metabolizma hızı minimum düzeydedir. Çimlenme başladığı anda tohumda gerçekleşen hücresel ve metabolik değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

    • A) Mitokondriyal aktivite ve ATP üretimi hızla artar.
    • B) Depolanan polimer besinlerin hidroliz edilerek monomerlere dönüşümü başlar.
    • C) Hücre bölünmesi (mitoz) ve hücre büyümesi başlar.
    • D) Embriyodan çevreye karbondioksit $(CO_2)$ salınımı gerçekleşir.
    • E) Tohumun toplam kuru ağırlığında fotosentez nedeniyle anlık bir artış gözlenir.
13. 13.

    Bir öğrenci, çimlenmede oksijenin etkisini gözlemek için bir kabın içine tohumları koyup üzerine kaynatılıp soğutulmuş (oksijeni uçurulmuş) su eklemiş ve suyun üzerini zeytinyağı ile kaplamıştır. Diğer kaba ise normal çeşme suyu eklemiştir. Bu deneydeki zeytinyağı tabakasının temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Tohumların ışıktan korunmasını sağlamak
    • B) Havadan suya oksijen geçişini engelleyerek oksijensiz bir ortam yaratmak
    • C) Suyun buharlaşarak tohumların kurumasını engellemek
    • D) Tohum kabuğundaki mumsu tabakayı çözerek çimlenmeyi hızlandırmak
    • E) Deney tüpündeki sıcaklık değişimlerini kontrol altında tutmak
14. 14.

    Kurak bölgelerde yaşayan bazı çöl bitkilerinin tohumları, ancak çok şiddetli yağmurlar yağdıktan sonra çimlenebilir. Bu tohumların az miktardaki yağmurlarla çimlenmeyip şiddetli yağışları beklemesini sağlayan adaptasyon mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Tohum kabuğundaki su geçirmeyen kütikula tabakasının ince olması
    • B) Embriyoda bulunan giberellin hormonunun hafif nemli ortamlarda hızla parçalanması
    • C) Tohumun topraktaki az miktarda minerali absorbe edememesi
    • D) Kuru ortamlarda tohum içi solunum hızının kontrolsüz şekilde artması
    • E) Tohum kabuğunda bulunan ve çimlenmeyi engelleyen kimyasalların ancak bol suyla yıkanarak uzaklaştırılabilmesi
15. 15.

    Bir deneyde fasulye tohumlarının yarısı kaynar suda bekletildikten sonra nemli, oksijenli ve $25^\circ C$ sıcaklıktaki bir ortama bırakılmış; diğer yarısı ise işlem görmeden aynı ortama yerleştirilmiştir. Kaynatılan tohumların çimlenmemesinin temel biyolojik sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Tohum kabuğunun aşırı yumuşaması
    • B) Tohum içindeki mineral miktarının azalması
    • C) Embriyonun yapısındaki protein ve enzimlerin yüksek sıcaklıkta denatüre olması
    • D) Su emilimini sağlayan fiziksel kuvvetlerin tamamen yok olması
    • E) Oksijen geçişini sağlayan gözeneklerin genişlemesi
16. 16.

    Tuz oranı çok yüksek olan tarım topraklarında ekilen tohumların, ortamda yeterli miktarda su bulunmasına rağmen çimlenemediği gözlenmiştir. Bu durumun nedeni osmotik kurallara göre aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A) Tohumun yüksek tuz nedeniyle aşırı su alıp şişerek patlaması
    • B) Tuzun tohum kabuğunu eriterek embriyoya doğrudan zarar vermesi
    • C) Tuz iyonlarının tohum hücrelerindeki tüm organik besinleri sentezlemesi
    • D) Toprağın osmotik basıncının yüksek olması nedeniyle tohumun su alamaması
    • E) Yüksek tuzun absisik asit hormonunu tamamen parçalaması
17. 17.

    Kuru bir tohumun su alarak şişmesi (imbibisyon) çimlenme sürecinin ilk basamağıdır. Tohuma su girmesiyle birlikte hücrelerde gerçekleşen aşağıdaki olaylardan hangisi, dormansinin (uyku halinin) kırılmasında doğrudan rol oynayan ilk metabolik değişimdir?

    • A) Hücre bölünmesinin durması ve absisik asit birikiminin başlaması
    • B) Enzimlerin aktifleşmesiyle giberellin hormonunun sentezlenmesi ve hidroliz enzimlerinin uyarılması
    • C) Kloroplastların gelişerek klorofil pigmentinin sentezlenmesi
    • D) Atmosferden karbondioksit alınarak nişasta sentezinin başlatılması
    • E) Amino asitlerden protein sentezinin tamamen durdurulması
18. 18.

    Çimlenmekte olan sağlıklı bir tohumun, henüz ilk gerçek yapraklarını oluşturmadan önce dış ortamdan aşağıdakilerden hangisini almasına kesinlikle gereksinim yoktur?

    • A) Oksijen $(O_2)$
    • B) Karbondioksit $(CO_2)$
    • C) Uygun sıcaklık
    • D) Su $(H_2O)$
    • E) Hücre dışı nem oranı
19. 19.
    

    Grafikte çimlenmekte olan bir tohumun kuru ağırlığındaki değişim gösterilmiştir. Tohumun kuru ağırlığının belirli bir süre azalmasının (I) ve ardından hızla artmasının (II) biyokimyasal nedenleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • A) I: Su emilimiyle kütlenin artması, II: Nişasta hidrolizi
    • B) I: Giberellin hormonu sentezi, II: Kloroplastların parçalanması
    • C) I: Hücresel solunumla organik besin tüketilmesi, II: Fotosentezin başlaması
    • D) I: Absisik asit birikimi, II: Protein sentezinin durması
    • E) I: Oksijensiz solunum yapılması, II: Transpirasyonun artması
20. 20.

    Aşırı yağışlar sonrasında göllenme oluşan bir tarlada ekili tohumların çimlenemeden çürüdüğü gözlenmiştir. Tohumların bu şekilde zarar görmesinin temel biyokimyasal nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Topraktaki oksijen yetersizliği nedeniyle tohumların yeterli ATP üretememesi
    • B) Aşırı suyun tohum hücrelerinde turgor basıncını düşürmesi
    • C) Tohum kabuğundaki hidrolitik enzimlerin aşırı soğuktan dolayı denatüre olması
    • D) Suyun etkisiyle absisik asit sentezinin durdurulamaması
    • E) Karbondioksit miktarının azalmasına bağlı olarak fotosentezin durması

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.