Üreme ve Gelişme Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Çok küçük tohumlu bazı yabani ot türlerinin, toprağın derinliklerine gömüldüklerinde çimlenemedikleri, ancak toprak yüzeyine yakınken ışık etkisiyle hızla çimlendikleri belirlenmiştir. Bu ekolojik stratejinin adaptif avantajı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Tohumun rüzgarla taşınmasını kolaylaştırmak
   • B) Kısıtlı olan endosperm besin miktarının, tohum yüzeye ulaşamadan tükenmesini engellemek
   • C) Toprağın derinliklerindeki yüksek oksijen oranından zarar görmemek
   • D) Işık varlığında giberellin hormonunun tamamen etkisiz kalmasını sağlamak
   • E) Köklerin yer çekimine karşı büyümesini kolaylaştırmak

2. Kışlık arpa tohumları, ekimden önce belirli bir süre soğuk hava koşullarına maruz bırakılmazsa çimlenme ve ardından başak oluşturma evrelerinde ciddi aksamalar yaşanır. Tarımsal üretimde karşılaşılan bu durumun fizyolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Soğuğun, tohum kabuğunun geçirgenliğini fiziksel olarak azaltması
   • B) Sıcak havalarda bitkinin kök sisteminin su emme yeteneğini tamamen kaybetmesi
   • C) Tohumdaki endospermin soğuk olmadan hidrolize uğrayamaması
   • D) Düşük sıcaklığın, çimlenmeyi baskılayan hormonların yıkımını ve büyüme genlerinin aktifleşmesini tetiklemesi
   • E) Soğuk uygulamasının tohumda mayoz bölünmeyi doğrudan başlatması

3. Tohumun çimlenmeye başlaması sürecinde, embriyo tarafından salgılanan giberellin hormonu aleuron tabakasına ulaşarak burada nişastayı sindiren alfa-amilaz enziminin sentezini uyarır. Bu fizyolojik süreçle ilgili yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

   • A) Tohuma su girişi gerçekleşmeden giberellin uyarımı ve amilaz sentezi tamamlanabilir.
   • B) Giberellin, belirli genlerin ekspresyonu üzerinde düzenleyici rol oynar.
   • C) Alfa-amilaz enzimi, endospermdeki yedek besinlerin kullanılabilir hale gelmesini sağlar.
   • D) Aleuron tabakası, çimlenme sinyaline tepki veren hedef dokudur.
   • E) Amilaz aktivitesi sonucunda oluşan glukoz molekülleri solunumda tüketilir.

4. Dormansi durumundaki tohumda metabolizma hızı minimum düzeydedir. Çimlenme başladığı anda tohumda gerçekleşen hücresel ve metabolik değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

   • A) Mitokondriyal aktivite ve ATP üretimi hızla artar.
   • B) Depolanan polimer besinlerin hidroliz edilerek monomerlere dönüşümü başlar.
   • C) Hücre bölünmesi (mitoz) ve hücre büyümesi başlar.
   • D) Embriyodan çevreye karbondioksit $(CO_2)$ salınımı gerçekleşir.
   • E) Tohumun toplam kuru ağırlığında fotosentez nedeniyle anlık bir artış gözlenir.

5. Bir öğrenci, çimlenmede oksijenin etkisini gözlemek için bir kabın içine tohumları koyup üzerine kaynatılıp soğutulmuş (oksijeni uçurulmuş) su eklemiş ve suyun üzerini zeytinyağı ile kaplamıştır. Diğer kaba ise normal çeşme suyu eklemiştir. Bu deneydeki zeytinyağı tabakasının temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Tohumların ışıktan korunmasını sağlamak
   • B) Havadan suya oksijen geçişini engelleyerek oksijensiz bir ortam yaratmak
   • C) Suyun buharlaşarak tohumların kurumasını engellemek
   • D) Tohum kabuğundaki mumsu tabakayı çözerek çimlenmeyi hızlandırmak
   • E) Deney tüpündeki sıcaklık değişimlerini kontrol altında tutmak

6. Kurak bölgelerde yaşayan bazı çöl bitkilerinin tohumları, ancak çok şiddetli yağmurlar yağdıktan sonra çimlenebilir. Bu tohumların az miktardaki yağmurlarla çimlenmeyip şiddetli yağışları beklemesini sağlayan adaptasyon mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Tohum kabuğundaki su geçirmeyen kütikula tabakasının ince olması
   • B) Embriyoda bulunan giberellin hormonunun hafif nemli ortamlarda hızla parçalanması
   • C) Tohumun topraktaki az miktarda minerali absorbe edememesi
   • D) Kuru ortamlarda tohum içi solunum hızının kontrolsüz şekilde artması
   • E) Tohum kabuğunda bulunan ve çimlenmeyi engelleyen kimyasalların ancak bol suyla yıkanarak uzaklaştırılabilmesi

7. Bir deneyde fasulye tohumlarının yarısı kaynar suda bekletildikten sonra nemli, oksijenli ve $25^\circ C$ sıcaklıktaki bir ortama bırakılmış; diğer yarısı ise işlem görmeden aynı ortama yerleştirilmiştir. Kaynatılan tohumların çimlenmemesinin temel biyolojik sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Tohum kabuğunun aşırı yumuşaması
   • B) Tohum içindeki mineral miktarının azalması
   • C) Embriyonun yapısındaki protein ve enzimlerin yüksek sıcaklıkta denatüre olması
   • D) Su emilimini sağlayan fiziksel kuvvetlerin tamamen yok olması
   • E) Oksijen geçişini sağlayan gözeneklerin genişlemesi

8. Tuz oranı çok yüksek olan tarım topraklarında ekilen tohumların, ortamda yeterli miktarda su bulunmasına rağmen çimlenemediği gözlenmiştir. Bu durumun nedeni osmotik kurallara göre aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

   • A) Tohumun yüksek tuz nedeniyle aşırı su alıp şişerek patlaması
   • B) Tuzun tohum kabuğunu eriterek embriyoya doğrudan zarar vermesi
   • C) Tuz iyonlarının tohum hücrelerindeki tüm organik besinleri sentezlemesi
   • D) Toprağın osmotik basıncının yüksek olması nedeniyle tohumun su alamaması
   • E) Yüksek tuzun absisik asit hormonunu tamamen parçalaması

9. Kuru bir tohumun su alarak şişmesi (imbibisyon) çimlenme sürecinin ilk basamağıdır. Tohuma su girmesiyle birlikte hücrelerde gerçekleşen aşağıdaki olaylardan hangisi, dormansinin (uyku halinin) kırılmasında doğrudan rol oynayan ilk metabolik değişimdir?

   • A) Hücre bölünmesinin durması ve absisik asit birikiminin başlaması
   • B) Enzimlerin aktifleşmesiyle giberellin hormonunun sentezlenmesi ve hidroliz enzimlerinin uyarılması
   • C) Kloroplastların gelişerek klorofil pigmentinin sentezlenmesi
   • D) Atmosferden karbondioksit alınarak nişasta sentezinin başlatılması
   • E) Amino asitlerden protein sentezinin tamamen durdurulması

10. Çimlenmekte olan sağlıklı bir tohumun, henüz ilk gerçek yapraklarını oluşturmadan önce dış ortamdan aşağıdakilerden hangisini almasına kesinlikle gereksinim yoktur?

    • A) Oksijen $(O_2)$
    • B) Karbondioksit $(CO_2)$
    • C) Uygun sıcaklık
    • D) Su $(H_2O)$
    • E) Hücre dışı nem oranı
11. 

    Grafikte çimlenmekte olan bir tohumun kuru ağırlığındaki değişim gösterilmiştir. Tohumun kuru ağırlığının belirli bir süre azalmasının (I) ve ardından hızla artmasının (II) biyokimyasal nedenleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • A) I: Su emilimiyle kütlenin artması, II: Nişasta hidrolizi
    • B) I: Giberellin hormonu sentezi, II: Kloroplastların parçalanması
    • C) I: Hücresel solunumla organik besin tüketilmesi, II: Fotosentezin başlaması
    • D) I: Absisik asit birikimi, II: Protein sentezinin durması
    • E) I: Oksijensiz solunum yapılması, II: Transpirasyonun artması

12. Aşırı yağışlar sonrasında göllenme oluşan bir tarlada ekili tohumların çimlenemeden çürüdüğü gözlenmiştir. Tohumların bu şekilde zarar görmesinin temel biyokimyasal nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Topraktaki oksijen yetersizliği nedeniyle tohumların yeterli ATP üretememesi
    • B) Aşırı suyun tohum hücrelerinde turgor basıncını düşürmesi
    • C) Tohum kabuğundaki hidrolitik enzimlerin aşırı soğuktan dolayı denatüre olması
    • D) Suyun etkisiyle absisik asit sentezinin durdurulamaması
    • E) Karbondioksit miktarının azalmasına bağlı olarak fotosentezin durması

13. Bir öğrenci, çimlenmede suyun etkisini gözlemlemek için kurduğu düzenekte, bir grup kuru tohumu nemli pamukta ve karanlıkta, diğer grubu ise kuru pamukta ve aydınlıkta bekletmiştir. Bu deney tasarımıyla ilgili yapılan aşağıdaki eleştirilerden hangisi doğrudur?

    • A) Sıcaklık değişkeni sabit tutulmadığı için deney geçersizdir.
    • B) Çimlenme için ışık şart olduğundan her iki kap da aydınlıkta olmalıdır.
    • C) Bağımsız değişken sayısı birden fazla olduğu için suyun etkisi net olarak analiz edilemez.
    • D) Sadece tek bir tohum türü kullanıldığı için genelleme yapılamaz.
    • E) Nemli pamuktaki tohumlar oksijensiz kalacağı için deney başarısız olur.

14. Sonbaharda ekilen bazı buğday tohumlarının çimlenebilmek için kış soğuğuna maruz kalması (vernalizasyon) gerekir. Bu durum, bitkide dormansi (uyku hali) kontrolünü sağlayan hangi hormonal değişimin doğrudan bir sonucudur?

    • A) Giberellin miktarının azalıp absisik asit miktarının artması
    • B) Oksin hormonunun kök gelişimini engellemesi
    • C) Sitokinin hormonunun tohumun su almasını engellemesi
    • D) Etilen hormonunun tohum kabuğunu kalınlaştırması
    • E) Absisik asit (ABA) düzeyinin azalarak giberellin sentezinin tetiklenmesi

15. Bir çiftçi, tohum ekimi yapmadan önce tarladaki toprağı derinlemesine sürerek havalandırır. Bu tarımsal uygulamanın, tohumun çimlenme sürecinde hücresel solunum mekanizması üzerindeki doğrudan etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Klorofilin sentezlenerek fotosentezin başlatılması
    • B) Tohum kabuğunun su alarak çatlamasını kolaylaştırmak
    • C) Tohumun endospermindeki nişasta sentezini hızlandırmak
    • D) Hücresel solunum için gerekli olan oksijenin hücrelere ulaşmasını sağlamak
    • E) Dormansi durumunu sürdüren absisik asit üretimini artırmak

16. Polen tanesinin dış çeperi, doğadaki en dayanıklı organik maddelerden biri olan sporopollenin adı verilen bir polimer içerir. Polen çeperindeki bu dayanıklı yapının bitkinin neslinin devamındaki temel biyolojik rolü nedir?

    • A) Polenlerin dişi organa ulaştığında daha hızlı fotosentez yapmasını sağlamak
    • B) Sperm hücrelerinin yumurtalıktaki polar çekirdeklerle birleşmesini kolaylaştırmak
    • C) Dişicik borusunun kimyasal salgılarına karşı polen tüpünün yolunu tıkamak
    • D) Erkek gametleri çevre şartlarına karşı koruyarak taşıma esnasında canlı kalmalarını sağlamak
    • E) Çiçek tomurcuğunun vaktinden önce açmasını engellemek

17. Bazı bitki türlerinde erkek ve dişi çiçekler farklı bireyler üzerinde bulunur. Bu iki evcikli (dişik) bitki türünün, tam çiçek yapısına sahip türlere göre popülasyon genetiği açısından en önemli avantajı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Zorunlu yabancı tozlaşma sayesinde genetik çeşitliliği artırması
    • B) Çimlenme için gerekli olan oksijen miktarını azaltması
    • C) Tohum kabuğunu daha kalın üreterek soğuktan korunması
    • D) Kendi kendine döllenme oranını en üst seviyeye çıkarması
    • E) Rüzgâra karşı fiziksel dayanıklılığı artırması

18. Döllenme gerçekleşmeden, dişi organa sadece dışarıdan bitki büyüme hormonları uygulanarak çekirdeksiz meyve elde edilmesine partenokarpi denir. Bu uygulamada tohum oluşmamasının biyolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Tohum kabuğunun hormon etkisiyle tamamen erimesi
    • B) Zigot ve endospermin gelişimi için gerekli olan döllenme olayının gerçekleşmemiş olması
    • C) Çiçek tablasının hormonlar nedeniyle polenleri kabul etmemesi
    • D) Taç yaprakların döllenmeden önce dökülerek fotosentezi durdurması
    • E) Erkek organın hormon uygulaması sonucunda çiçeği terk etmesi

19. Çift döllenme sonucu oluşan endosperm $3n$ kromozomludur ve bu genomun $\frac{2}{3}$'si dişi bitkiden, $\frac{1}{3}$'i ise erkek bitkiden gelir. Bu durumun nedeni aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

    • A) Yumurta hücresinin sperm hücresinden iki kat büyük olmasıyla
    • B) İki adet sperm hücresinin tek bir yumurtayı aynı anda döllemesiyle
    • C) Dişi gametofite ait iki adet polar çekirdeğin bir sperm çekirdeği ile kaynaşmasıyla
    • D) Çanak yaprakların endosperme doğrudan kromozom aktarmasıyla
    • E) Polen tüpündeki vejetatif çekirdeğin zigota katılmasıyla

20. Çiçekli bitkilerde polen içindeki generatif (üretken) çekirdeğin, iki adet sperm hücresini oluşturduğu hücresel süreç ve konum aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • A) Başçık içinde - Mayoz bölünmeyle
    • B) Tepeciğin üzerinde - Mayoz bölünmeyle
    • C) Tohum taslağı içinde - Çift döllenmeyle
    • D) Çanak yaprak tabanında - Amitoz bölünmeyle
    • E) Polen tüpü içinde - Mitoz bölünmeyle

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.