Üreme ve Gelişme Özgün Kurgu Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Yapay ekosistem kubbesinde nesli tükenme tehlikesi altındaki bir çayır türünün tohumlarını çoğaltmak isteyen bir araştırma ekibi, optimum nem ve oksijen sağlanan iki özdeş bölmede sıcaklık rejiminin çimlenme üzerindeki etkisini test eder. Birinci bölmedeki tohumlar kesintisiz sabit 20 °C sıcaklıkta tutulurken, ikinci bölmedeki tohumlar 12 saat 15 °C ve 12 saat 25 °C (günlük ortalama 20 °C) dalgalı sıcaklık rejimine tabi tutulur. Deney süresi sonunda sabit sıcaklıktaki tohumlar su alıp şişmelerine rağmen çimlenmeyip uyku hâlini sürdürürken, dalgalı sıcaklığa maruz bırakılan tohumların kabuklarını çatlatıp embriyonik kök çıkardığı tespit edilir. Buna göre araştırmacıların elde ettiği bulgular doğrultusunda çimlenme ve dormansinin kırılması süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Sabit sıcaklık ortamı, tohum embriyosunun genetik yapısını kalıcı olarak bozarak hücre bölünmesi mekanizmasını tamamen durdurmuştur.
   • B) Tohumların çimlenebilmesi için ortam sıcaklığının gün boyu kesintisiz biçimde metabolik üst sınır olan 25 °C'nin üzerinde tutulması zorunludur.
   • C) Dalgalı sıcaklık rejimine maruz kalan tohumlar, sabit sıcaklıktakilere kıyasla dış ortamdan su alma (imbibisyon) kapasitesini bütünüyle yitirmiştir.
   • D) Sabit sıcaklıkta bekletilen tohumlar fotosentez tepkimelerini başlatamadığı için endospermdeki depo besinleri glikoza dönüştürememiştir.
   • E) Sıcaklığın periyodik dalgalanması, tohumlarda uygun toprak derinliğini algılatıp dormansiyi sonlandırarak çimlenmeyi başlatan çevresel bir uyaran işlevi görebilir.
2. 2.

   Yenilikçi bir ekolojik restorasyon projesinde görev alan bir biyolog, yangın geçirmiş Akdeniz ekosistemindeki tohum bankasının uyanış mekanizmasını test etmek için özdeş iki grup yabani çalı tohumu hazırlar. Optimum sıcaklık (20 °C), yeterli nem ve oksijen sağlanan bölmelerden birincisine saf su verilirken, ikincisine bitkisel duman bileşenleri içeren seyreltik çözelti uygulanır. Deney süresi sonunda saf su verilen tohumlar su almalarına rağmen uyku hâlini sürdürürken, duman çözeltisi uygulanan grupta tohumların dormansiden çıkarak hızla çimlendiği tespit edilir. Buna göre biyoloğun elde ettiği deney sonuçlarından hareketle çimlenme ve dormansi süreciyle ilgili varılabilecek doğru çıkarım hangisidir?

   • A) Çimlenmenin başlamasında su ve oksijen gibi faktörler etkisiz olup tohum embriyosu metabolik faaliyetlerini doğrudan kimyasal gazlarla sürdürür.
   • B) Çimlenme için su, oksijen ve sıcaklık temel koşullar olsa da bazı tohumlarda dormansinin kırılması yangına özgü kimyasal sinyallerin varlığına bağlıdır.
   • C) Duman çözeltisi embriyonun çimlenme öncesinde fotosentez yapmasını sağlayarak tohumun depo besin ihtiyacını tamamen ortadan kaldırmıştır.
   • D) Saf su ortamında bekletilen tohumların çimlenememesi, 20 °C sıcaklığın tohumdaki hidroliz enzimlerini kalıcı olarak denatüre etmesinden kaynaklanır.
   • E) Tohumun dormansiden çıkabilmesi için depo besinlerin tamamının solunumda tükenmesi ve tohum kabuğunun tamamen erimesi zorunludur.
3. 3.

   Geleceğin kapalı biyotarım istasyonunda kontrollü üretim planlayan bir biyolog, tohum ekim derinliğinin çimlenme ve fideleşme başarısı üzerindeki etkisini incelemek amacıyla depo besin miktarı özdeş bezelye tohumlarıyla bir deney tasarlar. Eşit nem, 22 °C sıcaklık ve yeterli hava geçirgenliğine sahip topraklarda tohumların bir grubu 2 cm derinliğe, diğer grubu ise 15 cm derinliğe ekilerek düzenli izlenir. Süreç sonunda 2 cm derinlikteki tohumların embriyonik kök çıkarıp sürgünleriyle toprak yüzeyine ulaştığı ve yeşillendiği; 15 cm derinlikteki tohumların ise çimlenmeyi başlatıp sürgün uzatmasına rağmen toprak yüzeyine ulaşamadan depo besinlerini tüketip öldüğü belirlenir. Buna göre araştırmacının elde ettiği deney sonuçlarından hareketle çimlenme ve fide oluşumu süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) 15 cm derine ekilen tohumlar ortamda ışık bulunmadığı için çimlenme sürecini hiçbir şekilde başlatamamıştır.
   • B) Derine ekilen tohumların ölüm nedeni, toprak altındaki yüksek nem oranı sebebiyle tohum kabuğunun su alamamasıdır.
   • C) Tohumun sahip olduğu depo besin miktarı, çimlenen embriyonun fotosentez yapabilecek bağımsız bir fideye dönüşebileceği ekim derinliğini sınırlandırır.
   • D) Çimlenme sürecindeki embriyonun kuru ağırlığı, toprak yüzeyine ulaşana kadar depolanan nişastanın su bağlamasıyla sürekli artış gösterir.
   • E) Tohumların çimlenmeye başlayabilmesi için embriyonik kök oluşumundan hemen önce kloroplastların aktifleşmesi zorunludur.
4. 4.

   Yapay biyosfer araştırma merkezinde kontrollü tarım çalışmaları yürüten bir botanikçi, yeni ıslah edilen küçük taneli bir marul varyetesinin çimlenme gereksinimlerini belirlemek amacıyla kontrollü bir deney tasarlar. Araştırmacı; nem, oksijen düzeyi ve sıcaklığın (22 °C) optimum tutulduğu iki özdeş bölmeden birincisini zifiri karanlıkta, ikincisini ise beyaz ışık altında bekletir. Beş günün sonunda karanlık bölmedeki tohumların su alıp şişmesine rağmen çimlenmediği, ışık alan bölmedeki tohumların ise kabuklarını çatlatıp embriyonik kök çıkardığı belirlenir. Buna göre araştırmacının elde ettiği deney sonuçlarından hareketle çimlenme süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Su ve uygun sıcaklığın varlığı, tohum türünden bağımsız olarak dormansinin kırılması için her zaman tek başına yeterlidir.
   • B) Bazı bitki tohumlarında dormansinin kırılması ve çimlenmenin başlaması için ışık düzenleyici bir çevresel faktör olarak gereklidir.
   • C) Işıklı ortamdaki tohumların çimlenmesi, embriyonun tohum kabuğunu çatlatmadan önce fotosentezle besin üretmeye başlamasıyla sağlanır.
   • D) Karanlık ortamda tutulan tohumlar su alamadığı için hidroliz enzimleri aktifleşememiş ve embriyonik gelişim durmuştur.
   • E) Çimlenme sürecinde tohum embriyosunun hücresel solunum yapabilmesi için doğrudan ışık enerjisine maruz kalması zorunludur.
5. 5.

   Derin uzay keşif gemisinin yapay biyosfer ünitesinde tohum metabolizmasını inceleyen bir biyolog, çimlenme sürecindeki gaz değişimini gözlemlemek amacıyla manometreli kapalı iki özdeş deney kabı hazırlar. Her iki kaba 24 °C sıcaklıkta, eşit miktarda nemlendirilmiş tohumlar ile açığa çıkan gazı bağlayan karbondioksit tutucu (KOH) kristalleri yerleştirilir; ancak birinci kaba canlı tohumlar, ikinci kaba ise kaynatılarak hücreleri öldürülmüş tohumlar konur. Bir süre sonra yalnızca canlı tohumların bulunduğu birinci kapta manometre sıvısının tohum haznesine doğru yükseldiği, ikinci kapta ise seviyenin sabit kaldığı belirlenir. Buna göre araştırmacının elde ettiği deney sonuçlarından hareketle çimlenme süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Çimlenme sürecindeki canlı embriyo hücresel solunumla oksijen tüketir ve açığa çıkan karbondioksitin tutulması ortamdaki gaz basıncını düşürür.
   • B) Kaynatılmış tohumların bulunduğu kapta sıvı seviyesinin değişmemesi, tohum kabuğunun sağlam kalarak su emilimini engellemesinden kaynaklanır.
   • C) Birinci kapta manometre sıvısının tohum yönünde ilerlemesi, çimlenen tohumların fotosentez yaparak dış ortama serbest oksijen vermesiyle gerçekleşir.
   • D) Çimlenmenin başlayabilmesi için tohumun dış çevreden karbondioksit soğurarak endospermdeki depo besinleri hidroliz etmesi zorunludur.
   • E) Canlı tohumlarda çimlenme süresince tüketilen oksijen miktarı üretilen karbondioksitten daima fazla olduğundan KOH bulunmasa da sıvı aynı yönde ilerler.
6. 6.

   Geleceğin kapalı ekosistem araştırma istasyonunda tarımsal üretim üzerine çalışan bir botanikçi, meyve içi ortamın tohum dormansisi üzerindeki etkisini incelemek amacıyla domates tohumlarıyla kontrollü bir deney yürütür. Optimum sıcaklık ve yeterli oksijen sağlanan iki özdeş bölmeden birincisine taze domates meyve posası ve özsuyu içinde bekletilen tohumlar, ikincisine ise meyve etinden arındırılıp saf suyla yıkanmış tohumlar nemli pamuk üzerine yerleştirilir. Deney süresi sonunda yıkanmış tohumların kabuklarını çatlatıp embriyonik kök çıkardığı, meyve özsuyu içinde tutulan tohumların ise yeterli nem ve sıcaklığa rağmen çimlenmeyerek uyku hâlini sürdürdüğü belirlenir. Buna göre araştırmacının elde ettiği deney sonuçlarından hareketle çimlenme ve dormansi süreciyle ilgili ulaştığı aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Tohumların dormansi evresinden çıkabilmesi için embriyonun dış ortamdan hazır organik besin alarak enerji üretmesi zorunludur.
   • B) Meyve etinde bulunan kimyasal engelleyiciler, tohumun ana bitki üzerindeyken zamansız çimlenmesini önleyerek dormansinin korunmasını sağlar.
   • C) Çimlenme sürecinin başlayabilmesi için tohum kabuğunun hidroliz enzimleri tarafından tamamen parçalanarak yok edilmesi gerekir.
   • D) Meyve özsuyu ortamında tohumların su alması ve metabolik enzimlerin aktifleşmesi fiziksel olarak engellenir.
   • E) Dormansinin kırılması yalnızca ortamdaki oksijen ve sıcaklık gibi abiyotik faktörlerin varlığına bağlı mekanik bir süreçtir.
7. 7.

   Geleceğin kapalı ekosistem simülasyon merkezinde tarımsal süreklilik üzerine çalışan bir araştırma ekibi, depolanan tohumların zamansız uyanışını önleyen ve çimlenmeyi denetleyen hormonal mekanizmaları incelemek amacıyla kontrollü bir deney tasarlar. Araştırmacılar; optimum sıcaklık, nem ve oksijen sağlanan üç özdeş bölmeye aynı türe ait tohumları yerleştirerek birinci bölmeye saf su, ikinci bölmeye absisik asit (ABA) çözeltisi, üçüncü bölmeye ise eşit derişimde ABA ve giberellin içeren karışım çözeltisi uygular. Deney süresi sonunda saf su verilen birinci grupta ve ABA ile giberellinin birlikte verildiği üçüncü grupta tohumların kabuklarını çatlatıp çimlendiği, yalnızca ABA uygulanan ikinci grupta ise ortam koşulları uygun olmasına rağmen tohumların uyku hâlini (dormansi) sürdürdüğü belirlenir. Buna göre araştırmacıların elde ettiği deney sonuçlarından hareketle çimlenme ve dormansi süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Tohumun fiziksel olarak su alıp şişmesi (imbibisyon), ortamda absisik asit bulunması durumunda engellendiği için çimlenme durur.
   • B) Giberellin hormonu, embriyonun genetik yapısını değiştirerek çimlenme sürecinde ortamdaki oksijen ihtiyacını tümüyle ortadan kaldırır.
   • C) Çimlenmenin başlayabilmesi için tohumdaki giberellin miktarının tamamen sıfırlanması ve absisik asit sentezinin artması gerekir.
   • D) Absisik asit hormonu, tohum kabuğunun sertliğini azaltarak tohumun depo besinlerini tüketmeden fotosentez yapmasına olanak tanır.
   • E) Tohumun dormansi evresinden çıkıp çimlenmesi, çimlenmeyi baskılayan absisik asit ile çimlenmeyi uyaran giberellin hormonları arasındaki dengeli etkileşime bağlıdır.
8. 8.

   Jeotermal enerji istasyonlarının çevresindeki sıcak toprak zonlarında tarımsal üretim planlayan bir biyomühendis, sıcaklığın tohum çimlenmesi üzerindeki sınırlarını belirlemek amacıyla kontrollü bir deney yürütür. Biyomühendis; optimum nem ve yeterli oksijen sağladığı iki özdeş deney kabından birincisini 25 °C'de, ikincisini ise 60 °C'de sabit tutar. Beş gün sonra 25 °C'deki tohumların hızla çimlendiği, 60 °C'deki tohumların ise su alıp şişmesine rağmen çimlenmediği ve daha sonra 25 °C'ye aktarılsalar bile hiçbir şekilde çimlenemedikleri tespit edilir. Buna göre araştırmacının elde ettiği deney sonuçlarından hareketle çimlenme süreciyle ilgili ulaştığı aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Yüksek sıcaklık tohum kabuğunun su geçirgenliğini tamamen yok ederek embriyonun şişmesini engellemiştir.
   • B) Yüksek sıcaklık, tohumun su almasını engellemese de çimlenmeyi başlatan enzimleri geri dönüşümsüz biçimde denatüre ederek canlılık kaybına yol açmıştır.
   • C) Yüksek sıcaklığa maruz kalan tohumlar derin dormansi evresine girmiş olup çimlenmenin başlaması için ortama giberellin hormonu eklenmesi yeterlidir.
   • D) Tohumların çimlenmeyi tamamlayabilmesi için ortam sıcaklığının belirli periyotlarla 25 °C'den 60 °C'ye kadar kademeli artırılması zorunludur.
   • E) Aşırı sıcaklığın metabolizma üzerindeki olumsuz etkisi, tohumlar yeniden optimum sıcaklığa aktarıldığında kendiliğinden ortadan kalkar.
9. 9.

   Geleceğin yeraltı tohum koruma istasyonunda tohumların saklanma ve çimlenme dinamiklerini araştıran bir biyomühendis; 25 °C sıcaklık ve yeterli oksijen sağlanan üç özdeş deney bölmesinde, aynı türe ait tohumların iç su oranlarını kontrollü biçimde %8, %13 ve %22 seviyelerinde sabit tutar. Deney süresince %8 ve %13 su oranına sahip tohumlarda nişasta miktarı sabit kalıp solunum hızı bazal düzeyde seyrederken, su oranı %22'ye ulaşan tohumlarda amilaz enzimlerinin aktifleşerek nişastayı hızla hidroliz ettiği ve embriyonik kökün kabuğu çatlatıp dışarı çıktığı gözlenir. Buna göre araştırmacının elde ettiği deney sonuçlarından hareketle çimlenme süreciyle ilgili ulaştığı aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Çimlenmenin başlaması için ortamda nem bulunması tek başına yeterli olduğundan, tohum içi su oranındaki her artış embriyonik gelişimi aynı oranda hızlandırır.
   • B) İç su oranı %15'in altında kalan tohumlarda metabolik enzimler yapısal olarak denatüre olduğu için tohumlar canlılıklarını kalıcı biçimde kaybeder.
   • C) Tohum kabuğunun çatlaması yalnızca osmotik basınca bağlı bir şişme olayı olduğundan, 2. gruptaki tohumların çimlenememesinin temel nedeni kabuk direncinin aşılamamasıdır.
   • D) Düşük su oranına sahip tohumlarda embriyo hücreleri fotosentez yapamadığından, tohumun ihtiyaç duyduğu organik besin molekülleri sentezlenememiştir.
   • E) Tohumun dormansiden çıkıp metabolik olarak aktifleşebilmesi ve hidrolitik enzimlerin substratıyla etkileşime girebilmesi için dokulardaki su oranının kritik eşiğin (%15) üzerine çıkması gerekir.
10. 10.

    Volkanik gazların etkisindeki kapalı bir biyosfer kubbesinde tarımsal üretim planlayan bir biyomühendis, tohum çimlenmesini etkileyen çevresel faktörleri incelemek amacıyla kontrollü bir deney tasarlar. Araştırmacı; optimum sıcaklık (24 °C) ve yeterli oksijen sağlanan üç özdeş deney kabına aynı türe ait eşit sayıda tohum yerleştirip birinci kabı nötr saf suyla (pH 7,0), ikinci kabı asidik çözeltiyle (pH 3,0), üçüncü kabı ise bazik çözeltiyle (pH 11,0) eşit düzeyde nemlendirir. Süreç sonunda her üç gruptaki tohumların da su alarak şiştiği, ancak yalnızca nötr ortamdaki tohumların endospermindeki nişastayı sindirip kabuklarını çatlatarak embriyonik kök çıkardığı tespit edilir. Buna göre araştırmacının elde ettiği deney sonuçlarından hareketle çimlenme süreciyle ilgili ulaştığı çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Tohumun su alarak hacmini artırması, embriyonun metabolik faaliyetlerinin başladığını ve çimlenmenin başarıyla gerçekleştiğini kanıtlar.
    • B) Aşırı asidik ve bazik ortamlardaki tohumların çimlenememesi, tohum kabuğunun oksijen geçirgenliğini tamamen kaybetmesinden kaynaklanır.
    • C) Tohum kabuğunun çatlaması için gereken iç basınç, yalnızca nötr pH değerine sahip sıvıların tohum içine difüzyonuyla oluşabilir.
    • D) Tohumun su alarak şişmesi fiziksel bir süreç olsa da çimlenmenin devam edebilmesi için hidrolitik enzimlerin optimum pH koşullarına gereksinimi vardır.
    • E) Çimlenme sürecini yöneten enzimler ortam pH'sindeki değişimlere dirençli olup yalnızca sıcaklık ve oksijen miktarından etkilenir.
11. 11.

    Geleceğin kapalı ekosistem kubbesinde kurak ve tuzlu toprakların ıslahı üzerine çalışan bir biyomühendis, tohum çimlenmesini etkileyen çevresel faktörleri belirlemek için kontrollü bir deney yürütür. Biyomühendis, optimum sıcaklık (24 °C) ve yeterli oksijen sağlanan üç özdeş deney kabına aynı türe ait eşit sayıda sağlıklı tohum yerleştirir. Birinci kaba saf su, ikinci kaba %1'lik sodyum klorür çözeltisi, üçüncü kaba ise %10'luk derişik sodyum klorür çözeltisi eklenerek tohumlar eşit süre boyunca izlenir. Deney sonunda saf su ve %1'lik tuz çözeltisindeki tohumların su alıp şişerek hızla çimlendiği, %10'luk tuz çözeltisindeki tohumların ise sıvı ortamda bulunmalarına rağmen su alamayarak büzüştüğü ve çimlenemediği tespit edilir. Buna göre araştırmacının elde ettiği deney sonuçlarından hareketle çimlenme süreciyle ilgili ulaştığı aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Tohumlar çimlenme sürecinin başında ihtiyaç duydukları suyu aktif taşıma ile enerji harcayarak hücre içine alır.
    • B) Çimlenmenin başlayabilmesi için dış ortamın ozmotik basıncının tohumun su alımına izin verecek düzeyde olması gerekir.
    • C) Yüksek tuz derişimi tohum kabuğunun oksijen geçirgenliğini artırarak embriyonun solunum yapmasını engeller.
    • D) Tohumların çimlenebilmesi için ortamdaki inorganik tuz derişiminin tohumun kuru ağırlığından yüksek olması zorunludur.
    • E) Çimlenmekte olan tohumlar ortamdaki tuzu doğrudan parçalayarak hücresel solunumda glikoza dönüştürür.
12. 12.

    Mars kolonisi kapalı tarım laboratuvarında tahıl üretimini optimize etmek isteyen bir astrobiyolog, tohumların çimlenmesini başlatan içsel biyokimyasal sinyalleri test etmek amacıyla kontrollü bir deney kurgular. Biyolog, optimum sıcaklık ve oksijen koşullarında, embriyosu cerrahi yöntemle çıkarılmış arpa tohumu endospermlerinin bir kısmını saf su emdirilmiş ortama (1. grup), diğer kısmını ise seyreltik giberellin çözeltisi emdirilmiş ortama (2. grup) yerleştirir. Deney süresince 1. gruptaki endospermlerde nişasta miktarı sabit kalırken, 2. gruptaki endospermlerde aleuron tabakasının amilaz sentezleyerek nişastayı hızla hidroliz ettiği saptanır. Bu deney sonuçlarına göre çimlenme süreci ve tohumdaki biyokimyasal kontrol mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Tohumun su alarak şişmesi, endosperm hücrelerinde giberellin sinyaline gerek kalmadan amilaz üretimini başlatmak için tek başına yeterlidir.
    • B) Giberellin hormonu, tohumda depolanan nişasta moleküllerini doğrudan glikoza dönüştüren bir hidrolaz enzimi olarak görev yapar.
    • C) Embriyo, besin depolarını doğrudan sindirmek yerine ürettiği giberellin sinyaliyle aleuron tabakasındaki amilaz sentezini harekete geçirir.
    • D) Endosperm dokusu, embriyo ortamda bulunmasa bile dış uyaran olmaksızın kendi giberellinini üreterek nişasta yıkımını başlatabilir.
    • E) Çimlenmenin gerçekleşebilmesi için endospermin ışık soğurması ve fotosentez ürünlerini amilaz sentezinde kullanması zorunludur.
13. 13.

    Geleceğin ekolojik dikey tarım kulelerinde otomatik toprak işleme sistemlerini test eden bir biyomühendis, özdeş tohum gruplarıyla 24 °C sıcaklıkta iki farklı ortam hazırlar. Birinci ortamda toprak sürülüp gevşetilerek yüksek gözeneklilik ve zengin hava boşlukları oluşturulurken, ikinci ortamda aynı toprak mekanik presle sıkıştırılarak hava geçirgenliği ve gözenek hacmi en aza indirilir. Her iki ortama eşit miktarda nem sağlandığı hâlde, gevşek topraktaki tohumların hızla çimlenip embriyonik kök çıkardığı, sıkıştırılmış topraktaki tohumların ise çimlenemediği ve dokularında etil alkol biriktiği belirlenir. Buna göre araştırmacının elde ettiği deney sonuçlarından hareketle çimlenme süreciyle ilgili ulaştığı aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Tohum embriyosunun çimlenme sürecindeki hızlı hücre bölünmeleri için gereksinim duyduğu yüksek ATP miktarı aerobik solunumla sağlandığından, toprak gözeneklerindeki oksijen azlığı çimlenmeyi engellemiştir.
    • B) Sıkıştırılmış topraktaki tohumlar mekanik baskı sebebiyle hiçbir şekilde su alamamış ve hücrelerindeki ozmotik denge bozulduğu için metabolizma başlayamamıştır.
    • C) Toprağın sürülerek gevşetilmesi, tohum kabuğunun ışıkla temas ederek klorofil sentezini ve fotosentez hızını erkenden başlatmasını sağlamıştır.
    • D) Gevşek topraktaki tohumlarda absisik asit düzeyi hızla yükselerek embriyo hücrelerinin mitoz bölünmelerini doğrudan tetiklemiştir.
    • E) Çimlenmenin tamamlanabilmesi için tohum dokularında anaerobik fermantasyon ürünlerinin birikerek kabuğu kimyasal olarak parçalaması zorunludur.
14. 14.

    Yapay bir ekosistem kubbesinde kış döngüsünü taklit eden bir araştırmacı, tohumlardaki dormansi mekanizmasını incelemek amacıyla elma tohumlarıyla kontrollü bir deney yürütür. Araştırmacı, birinci gruptaki tohumları doğrudan 22 °C'deki nemli ve oksijenli toprakta bekletirken, ikinci gruptaki tohumları önce 4 °C'de nemli kum içinde sekiz hafta soğuklatma işlemine tabi tuttuktan sonra aynı 22 °C'lik ortama aktarır. Gözlem süresi sonunda birinci grupta çimlenme gerçekleşmezken, nemli soğuk uygulamasından geçen ikinci gruptaki tohumların tamamının çimlendiği belirlenir. Buna göre deneyin sonuçları ve dormansinin kırılması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Birinci gruptaki tohumların çimlenmemesi, 22 °C sıcaklıkta hücresel solunum enzimlerinin tamamen denatüre olduğunu kanıtlar.
    • B) Nemli soğuk uygulaması, tohum kabuğunun geçirgenliğini tamamen yok ederek embriyonun kontrolsüz su kaybetmesini engeller.
    • C) Tohumların uygun sıcaklık ve nemde çimlenebilmesi için öncelikle fizyolojik dormansinin kırılması ve büyüme engelleyicilerin etkisinin giderilmesi gerekebilir.
    • D) Soğukta bekletilen tohumlar bu evrede klorofil sentezleyerek çimlenme için gereken organik besinleri fotosentezle üretmiştir.
    • E) Çimlenmenin başlaması için tohumun maruz kaldığı ortam sıcaklığının sürekli olarak düşürülmesi evrensel bir zorunluluktur.
15. 15.

    Kapalı bir biyosfer araştırma üssünde yeni keşfedilen bir kurak bölge bitkisinin çoğaltılması amacıyla tohum kabuğunun geçirgenliği üzerine kontrollü bir deney yürütülür. Özdeş tohumlardan birinci grubun sert tohum kabuğu zımpara ile hafifçe aşındırılırken, ikinci grubun tohum kabuklarına herhangi bir fiziksel müdahalede bulunulmaz. Optimum sıcaklık, nem ve oksijen içeren özdeş ortamlarda bekletilen tohumlardan kabuğu aşındırılan birinci grubun hızla su alıp şişerek çimlendiği, kabuğu sağlam bırakılan ikinci grupta ise su emiliminin ve çimlenmenin gerçekleşmediği belirlenir. Buna göre deneyin sonuçları ve çimlenme sürecinin biyolojik mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Tohum kabuğunun inceltilmesi embriyonun fotosentez yapabilmesi için gerekli ışığı almasını sağlayarak heterotrof beslenmeyi sonlandırmıştır.
    • B) Kabuğu sağlam bırakılan tohumların çimlenememesi, embriyonun genetik bir hasar nedeniyle canlılığını tamamen yitirdiğini gösterir.
    • C) Tohum kabuğunun suya geçirgen hâle getirilmesi, imbibisyonla metabolik enzimlerin aktifleşmesini sağlayarak dormansinin kırılmasında belirleyici olmuştur.
    • D) İkinci gruptaki tohumların uyku hâlinde kalması, tohum kabuğunun klorofil sentezini engelleyerek embriyonik gelişimi durdurmasından kaynaklanır.
    • E) Tohum kabuğunun zımparalanması tohumdaki su kaybını artırmış, bu durum absisik asit sentezini uyararak çimlenme sürecini doğrudan tetiklemiştir.
16. 16.

    Karasal iklim simülasyonu yapılan kapalı bir araştırma istasyonunda, kurak bölge bitkilerine ait tohumların dormansiden çıkış mekanizmasını araştıran bir ekip, optimum sıcaklık ve yeterli oksijen içeren iki özdeş bölme hazırlar. Birinci bölmedeki tohumlar yalnızca tohumu nemli tutacak kadar saf su verilerek bekletilirken, ikinci bölmedeki tohumlar belirli aralıklarla saf su akışıyla yıkanıp fazla su süzüldükten sonra aynı nem düzeyinde tutulur. Deney sonunda her iki gruptaki tohumların da su alıp şiştiği, ancak yalnızca ikinci bölmedeki yıkanmış tohumların çimlenerek embriyonik kök oluşturduğu gözlenir. Buna göre deneyin sonuçları ve dormansinin kırılması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Tohumların çimlenebilmesi için ortamdaki mineral derişiminin su akışıyla belirli bir kritik eşiğe yükseltilmesi zorunludur.
    • B) Tohum kabuğundaki çimlenmeyi baskılayan suda çözünür inhibitörlerin uzaklaştırılması dormansinin kırılmasını sağlamıştır.
    • C) Birinci bölmedeki tohumların çimlenememesinin nedeni, embriyonun su alamamasına bağlı olarak enzimlerinin aktive olamamasıdır.
    • D) İkinci bölmede suyun akışı sırasında tohumların ışığa maruz kalması, fotoototrof beslenmeyi başlatıp kök gelişimini sağlamıştır.
    • E) Deneydeki bağımsız değişken tohumların hücresel solunum hızı olup, bağımlı değişken tohumların aldığı su miktarıdır.
17. 17.

    Deniz tabanında kurulan bir araştırma istasyonunda gıda üretimi planlayan bir biyolog, tohumların çimlenme sınırlarını belirlemek amacıyla 22 °C sıcaklıkta üç özdeş düzenek hazırlar. Birinci düzenekte tohumlar tamamen kuru pamuk üzerinde, ikinci düzenekte nemli sünger üzerinde hava alacak şekilde, üçüncü düzenekte ise kaynatılıp soğutulmuş suyun içinde ve üzeri hava girişini kesen sıvı parafinle kaplanmış olarak bekletilir. Bir haftalık izlem sonucunda; birinci düzenekteki tohumlarda hiçbir değişim olmazken, ikinci düzenekte tohumların su alıp kabuklarını çatlattığı ve embriyonik kök çıkardığı, üçüncü düzenekte ise tohumların şişmesine karşın kök gelişiminin gerçekleşmediği gözlenir. Bu deney sonuçlarını değerlendiren araştırmacının çimlenme süreciyle ilgili ulaştığı aşağıdaki sonuçlardan hangisi doğrudur?

    • A) Kuru ortamdaki tohumların çimlenmemesinin temel nedeni ortamda yeterli karbondioksit bulunmamasıdır.
    • B) Tohumun su alıp şişmesi çimlenme metabolizması için ön koşul olsa da sürecin tamamlanması serbest oksijen varlığına bağlıdır.
    • C) Su altında kalan tohumların çimlenememesi, ışık alamadıkları için fotosentez yapamamalarından kaynaklanır.
    • D) Ortamdaki su miktarı arttıkça tohumun çimlenme ve büyüme hızı her koşulda doğru orantılı olarak yükselir.
    • E) Çimlenme olayının başlayabilmesi için tohumların tamamen sıvı içine batırılmış durumda bulunması zorunludur.
18. 18.

    Yeraltı sığınağında kurulan yapay biyosferde tarımsal üretim planlayan bir araştırma ekibi, depolanan buğday tohumlarının çimlenme gereksinimlerini belirlemek amacıyla kontrollü bir deney düzeneği kurar. Yeterli oksijenin sağlandığı 22 °C sıcaklıktaki ortamlarda; birinci grup tohumlar saf suyla nemlendirilmiş pamuk üzerinde zifiri karanlıkta, ikinci grup tohumlar ise tüm temel inorganik mineralleri içeren çözeltiyle nemlendirilmiş pamuk üzerinde kesintisiz ışık altında tutulur. Belirlenen süre sonunda her iki gruptaki tohumların da kabuklarının çatlayarak embriyonik kök çıkardığı ve her iki grupta da tohum kuru ağırlığının başlangıca göre azaldığı tespit edilir. Buna göre deney sonuçlarını analiz eden araştırma ekibinin çimlenme süreciyle ilgili ulaştığı aşağıdaki sonuçlardan hangisi doğrudur?

    • A) Çimlenme sürecinin başlayabilmesi için embriyonun tohum kabuğu çatlamadan önce dış ortamdaki mineral tuzlarını aktif taşımayla hücre içine alması zorunludur.
    • B) Çimlenmenin başlaması ve embriyonik organların belirmesi için dış ortamdan ışık veya mineral alınması zorunlu olmayıp embriyo bu evredeki metabolik gereksinimlerini tohum içi besin depolarından karşılar.
    • C) Tohumların karanlıkta da çimlenmesi, tohum kabuğu altındaki embriyonik kloroplastların ışıktan bağımsız evre reaksiyonlarıyla organik besin üreterek süreci desteklediğini gösterir.
    • D) Her iki deney grubunda tohumların kuru ağırlığının azalması, ortamdaki suyun tohum içine girmesiyle hidroliz enzimlerinin tamamen tükenmesinden kaynaklanır.
    • E) Işıklı ortamda tutulan tohumların çimlenmesi, tohum kabuğu çatlamadan önce fotosentezin hücresel solunumdan daha yüksek bir hızda başladığını kanıtlar.
19. 19.

    Geleceğin kapalı ekosistem kubbesinde tarımsal üretim deneyleri yürüten bir araştırma ekibi, özdeş fasulye tohumlarıyla iki ayrı kontrollü fanus hazırlar. Her iki hazneye 22 °C sıcaklıkta, eşit miktarda nemli pamuk yerleştirilir; birinci hazneye normal atmosfer havası verilirken ikinci hazne sürekli saf azot gazı ile havalandırılarak ortamdaki oksijen tamamen uzaklaştırılır. Beş günün sonunda birinci haznedeki tohumların su alıp şiştiği, kabuklarının çatladığı ve embriyonik köklerinin uzadığı, ikinci haznedeki tohumların ise aynı oranda su alıp şişmesine rağmen kabuklarında çatlama veya kök çıkışı gerçekleşmediği gözlenir. Buna göre araştırmacıların elde ettiği verilerden hareketle çimlenme süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Azot gazı tohum kabuğunun su geçirgenliğini tamamen bloke ettiğinden embriyonun su alıp hacmini artırması engellenmiştir.
    • B) Oksijen yetersizliği tohum embriyosunun genetik yapısını tahrip ederek tohumların canlılık potansiyelini geri dönüşsüz olarak yok etmiştir.
    • C) Birinci düzenekteki tohumlar çimlenme sürecinde fotosentez tepkimelerini başlatıp embriyonun büyümesi için gereken glikozu kendisi üretmiştir.
    • D) Tohumun su alıp şişmesi metabolik enerji gerektirmeyen fiziksel bir süreçken, embriyo gelişiminin devamı için oksijenli solunumla ATP üretilmesi şarttır.
    • E) Çimlenmeyi uyaran hidrolitik enzimlerin sentezlenebilmesi ve aktifleşebilmesi için ortam havasında yüksek oranda karbondioksit bulunması zorunludur.
20. 20.

    Uzay istasyonunun kontrollü tarım modülünde gıda üretimi planlayan bir biyolog, dormansi evresindeki tohumların uyanışını incelemek amacıyla bir deney tasarlar. Bütün gruplara optimum nem ve oksijen gazı sağlandığı hâlde 4 °C sıcaklıkta tutulan tohumların çimlenmediği, ortam sıcaklığı 24 °C'ye çıkarıldığında ise tohum kabuklarının çatlayarak embriyoların hızla geliştiği kaydedilir. Bu deneyin sonuçlarına dayanarak dormansinin kırılması ve çimlenmenin başlamasıyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Tohumun çimlenebilmesi için kloroplastlarda fotofosforilasyon yoluyla acil ATP üretimi zorunludur.
    • B) Uygun sıcaklık, dormansiyi sürdüren inhibitör etkileri kırarak metabolik reaksiyonları yöneten enzimlerin aktifleşmesini sağlar.
    • C) Düşük sıcaklıkta tohum kabuğunun geçirgenliği tamamen yok olduğundan embriyoya oksijen difüzyonu gerçekleşemez.
    • D) Çimlenme sürecinde tohumun kuru ağırlığı, embriyo hücrelerinin gerçekleştirdiği kemosentez tepkimeleri nedeniyle artış gösterir.
    • E) Dormansinin sona ermesi yalnızca tohumun ışık dalga boylarını soğuran fitokrom pigmentlerinin uyarılmasına bağlıdır.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.