Üreme ve Canlılar İçin Önemi Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Doğa koruma alanında izlenen nesli tehlike altındaki bir memeli popülasyonunda, besin desteği ve koruma önlemleriyle yetişkin bireylerin yıllık ölüm oranı %2 gibi çok düşük bir düzeyde tutulmuştur. Ancak ortamdaki kimyasal bir kirleticinin yol açtığı kısırlık nedeniyle son 15 yıldır hiç yeni yavru doğmamış; mevcut yetişkinler fizyolojik olarak sağlıklı yaşamalarına rağmen popülasyon yaşlanarak tükenme eşiğine gelmiştir. Bu izleme verilerine dayalı olarak yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi bilimsel açıdan doğrudur?

   • A) Bireylerin yaşam süresini uzatan elverişli koşullar ve düşük ölüm oranları, üreme yoluyla yeni nesiller eklenmediği sürece türün yok oluşunu engelleyemez.
   • B) Yetişkin bireylerin hayatta kalma başarısının yüksek olması, üreme gerçekleşmese dahi popülasyonun genetik havuzunu kalıcı olarak güvenceye alır.
   • C) Üreme faaliyeti, türün devamlılığını sağlamaktan ziyade öncelikle bireyin metabolik dengesini ve çevresel direncini korumaya hizmet eder.
   • D) Popülasyonda doğum oranının sıfıra inmesi, mevcut yetişkinlerin besin zincirindeki ekolojik rollerini aynı yıl içinde tamamen kaybetmesine yol açar.
   • E) Bir popülasyonun varlığını korumasında bireysel ömür uzunluğunun etkisi, yeni nesillerin sisteme katılma oranından her zaman daha belirleyicidir.
2. 2.

   Bir ekosistemde izlenen üç farklı hayvan popülasyonuna ait 5 yıllık veriler şunlardır: • K popülasyonu: Bireysel ömür 3 yıl, dişi başına yıllık yavru sayısı 1,8, popülasyon büyüklüğü artışta. • L popülasyonu: Bireysel ömür 8 yıl, dişi başına yıllık yavru sayısı 0,3, popülasyon tükenme sınırında. • M popülasyonu: Bireysel ömür 8 yıl, dişi başına yıllık yavru sayısı 1,2, popülasyon dengede. Bu verilerden hareketle canlılarda üremenin önemi ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Bireylerin ortalama yaşam süresinin uzun olması, bir popülasyonun tükenme tehlikesini tek başına önlemek için yeterlidir.
   • B) Üreme faaliyetinin temel biyolojik amacı, ergin bireylerin hayatta kalma başarısını ve çevresel direncini artırmaktır.
   • C) Popülasyonun devamlılığı bireylerin uzun yaşamasından ziyade, üremeyle ölüm kayıplarını dengeleyecek yeni fertlerin katılımına bağlıdır.
   • D) Düşük üreme verimine sahip türler, bireysel büyüme hızlarını artırarak popülasyon dengesini koruma eğilimindedir.
   • E) Canlılarda yavru veriminin yüksek olması, ergin bireylerin hücresel yaşlanma hızının doğrudan yavaşlamasını sağlar.
3. 3.
   

   Grafikte, aynı yaşam alanını paylaşan eşeysiz üreyen X popülasyonu ile eşeyli üreyen Y popülasyonunun zamana bağlı birey sayısı değişimi verilmiştir. Grafik verilerine dayanarak, iki popülasyonun çevresel değişimlere karşı gösterdiği direnç farkı aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

   • A) X popülasyonunun metabolizma hızının Y'den düşük olması
   • B) Y popülasyonunun daha hızlı üreme yeteneğine sahip olması
   • C) X popülasyonundaki bireylerin mutasyon hızının çok yüksek olması
   • D) Y popülasyonundaki yüksek kalıtsal çeşitliliğin değişen ortama uyumlu bireyler barındırması
   • E) X popülasyonunun sadece haploit bireylerden oluşması
4. 4.

   Bilim insanları, zorlu kutup koşullarında yaşayan bazı bitki popülasyonlarının çoğunlukla vejetatif (eşeysiz) yolla ürediğini, ancak kısa süren yaz aylarında tozlaşma (eşeyli) gerçekleştirdiğini keşfetmiştir. Bu bitkilerin yaz aylarında eşeyli üremeyi tercih etmelerinin ekolojik önemi aşağıdakilerden hangisinde en iyi açıklanmıştır?

   • A) Kış uykusuna yatacak olan polen taşıyıcı böcekleri beslemek
   • B) Gelecek kışın bilinmeyen sert koşullarına karşı genetik varyasyonu ve dirençli tohum formlarını hazırlamak
   • C) Enerji tüketimini minimuma indirerek kışa hazırlık yapmak
   • D) Bitkinin toplam yaprak ve gövde hacmini hızla büyütmek
   • E) Popülasyondaki dişi birey oranını hızla artırmak
5. 5.

   Eşeyli üremede kromozom sayısının nesiller boyu sabit kalmasını sağlayan temel biyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Mayoz bölünme ile kromozom sayısının yarıya inmesi ve döllenmeyle tekrar iki katına çıkması
   • B) Mitoz bölünmeyle kardeş kromatitlerin kutuplara eşit şekilde dağıtılması
   • C) DNA replikasyonu ile gen miktarının her bölünme öncesinde iki katına çıkarılması
   • D) Eşeysiz üremeyle oluşan bireylerin haploit kromozom taşımaya devam etmesi
   • E) Krossing-over olayı ile kardeş olmayan kromatitler arasında parça değişimi yapılması
6. 6.

   Doku kültürü yöntemiyle bitki üretimi, nesli tükenmekte olan bitkilerin çoğaltılmasında kullanılan modern bir eşeysiz üreme tekniğidir. Bu yöntemde tek bir bitkiden alınan küçük bir doku parçası kullanılarak binlerce özdeş fidan üretilebilir. Bu süreçle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   • A) Elde edilen fidanlar, ata bitkiden daha yüksek genetik çeşitliliğe sahiptir.
   • B) Süreç boyunca hücre farklılaşması ve mitoz bölünmeler gerçekleşmez.
   • C) Bu yöntemle üretilen tüm bitkiler her türlü yeni patojene karşı tam dirençlidir.
   • D) Çeşitlilik sağlanamadığı için bu yöntem biyolojik açıdan tamamen başarısızdır.
   • E) Ana bitkinin üstün ticari özellikleri yeni nesillere değişime uğramadan aktarılır.
7. 7.

   Bir sölenter türü olan hidra, hem tomurcuklanarak eşeysiz hem de sperma ve yumurta üreterek eşeyli üreyebilmektedir. Laboratuvarda izole edilen tek bir hidradan tomurcuklanma yoluyla elde edilen yeni hidra kolonisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Kolonideki bireylerin genetik yapıları birbirinden tamamen farklıdır.
   • B) Koloninin oluşumu sırasında homolog kromozom ayrılması gerçekleşmiştir.
   • C) Bu koloninin tüm bireyleri değişen çevre şartlarına karşı aynı düzeyde hassasiyet gösterir.
   • D) Kolonideki çeşitliliğin temel kaynağı krossing-over olayıdır.
   • E) Bireylerin tamamı haploit kromozom yapısına sahiptir.
8. 8.

   Bir tatlı su göletinde mevsimsel olarak sıcaklık, pH ve oksijen seviyeleri ekstrem düzeylerde değişmektedir. Bu gölette yaşayan tek hücreli bir protista türü, koşullar kararlıyken eşeysiz üremeyi, koşullar zorlaştığında ise eşeyli üremeyi tercih etmektedir. Bu protista türünün geliştirdiği çift yönlü üreme stratejisinin popülasyon dengesine katkısı ile ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

   • A) Kararlı koşullarda eşeysiz üremeyle popülasyonu hızlıca büyüterek kaynakları etkin kullanırlar.
   • B) Zorlu çevre koşullarında eşeyli üreme ile genetik varyasyonu artırarak doğal seçilimde hayatta kalma şansını yükseltirler.
   • C) Eşeysiz üreme sürecinde gerçekleşen mutasyonlar, canlının değişen çevreye uyum sağlamasında tek varyasyon kaynağıdır.
   • D) Zorlu çevre şartlarında eşeyli üremeye geçiş yapmaları, ortamdaki birey sayısının geometrik olarak daha hızlı artmasını sağlar.
   • E) Eşeysiz üreme dönemi enerji tasarrufu sağlarken, eşeyli üreme dönemi popülasyonun gen havuzunu zenginleştirir.
9. 9.

   Canlılarda üreme stratejilerinin enerji maliyeti ve adaptasyon başarısı yönünden karşılaştırılması biyoçeşitliliğin korunmasında önemlidir. Eşeyli üreme yapan canlıların, eşeysiz üreyenlere kıyasla daha fazla enerji ve zaman harcamasına rağmen evrimsel süreçte korunmuş olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Değişen çevre koşullarına uyum yeteneği yüksek olan varyasyonları üretebilmesi
   • B) Her üreme döngüsünde daha fazla sayıda yavru oluşturabilmesi
   • C) Eş bulma sürecinin enerji tasarrufu sağlaması
   • D) Hücre bölünmesi hızının eşeysiz üremeden daha yüksek olması
   • E) Çevre koşullarının kararlı olduğu durumlarda daha hızlı kolonileşmesi
10. 10.
    

    Yukarıdaki bal arısı soy ağacında numaralandırılmış bireyler arasındaki genetik ilişkiler ve üreme modelleri gösterilmiştir. Şemaya göre, hangi numaralı bireylerin oluşumu sırasında kalıtsal çeşitlilik sağlayan mekanizmalar doğrudan rol oynamıştır?

    • A) Yalnız 3
    • B) Yalnız 4
    • C) 3 ve 4
    • D) Sadece 2
    • E) Hiçbiri
11. 11.

    Sürekli değişen konak-parazit ilişkilerinin yaşandığı bir ekosistemde, parazitler konak canlının savunma mekanizmalarını aşmak için hızla evrimleşmektedir. Bu ekosistemde varlığını sürdürmek isteyen bir konak popülasyonu için hangi üreme stratejisi evrimsel açıdan en başarılı sonucu verir?

    • A) Tamamen mitoz bölünmeye dayalı eşeysiz üreme
    • B) Genetik çeşitliliği artıran eşeyli üreme
    • C) Sadece erkek bireyler üreten partenogenez
    • D) Çevresel faktörlerin etkisiyle tetiklenen sporla üreme
    • E) Değişmeyen genetik yapıyı koruyan tomurcuklanma
12. 12.

    Biyoloji dersinde öğrenciler eşeyli ve eşeysiz üreme arasındaki benzerlikleri tartışırken bazı hipotezler öne sürmüşlerdir. Hem eşeyli hem de eşeysiz üreme süreçlerinin tamamında ortak olarak gerçekleşen olay aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Homolog kromozomların zıt kutuplara çekilmesi
    • B) Farklı cinsiyette iki atanın varlığı
    • C) Krossing-over ile gen değişimi
    • D) DNA replikasyonu ve ata canlıdan kalıtım materyalinin aktarılması
    • E) Gametlerin çekirdeklerinin kaynaşması (döllenme)
13. 13.

    Bir çiftçi, bahçesindeki üstün lezzetli ve hastalıklara dirençli bir elma ağacının tüm özelliklerini hiç kaybetmeden yeni fidanlara aktarmak istemektedir. Çiftçinin bu amaca ulaşmak için tohumla üretim yerine vejetatif (aşılama/çelikle) üremeyi tercih etmesinin bilimsel gerekçesi nedir?

    • A) Tohumla üremede mutasyon riskinin vejetatif üremeye göre her zaman daha az olması
    • B) Vejetatif üremenin daha fazla genetik varyasyona yol açarak uyumu artırması
    • C) Vejetatif üremenin mitoza dayanması sayesinde ana canlının kalıtsal özelliklerini birebir koruması
    • D) Tohumla üremenin sadece laboratuvar ortamında başarılı olabilmesi
    • E) Aşılama yönteminin her zaman iki ata canlının genlerini karıştırarak üstün hibrit güç oluşturması
14. 14.

    Bal arılarında kraliçe arının mayoz bölünmeyle ürettiği yumurtaların döllenmeden gelişmesiyle erkek arıların oluşumu (partenogenez) gerçekleşir. Bu üreme sürecinde yeni oluşan erkek arıların genetik olarak birbirinden farklı olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Erkek arıların haploit (\n\) kromozomlu olması
    • B) Spermlerin mitoz bölünmeyle üretilmesi
    • C) Gelişme sürecinde modifikasyonların gerçekleşmesi
    • D) Yumurtaların farklı çevre koşullarında olgunlaşması
    • E) Yumurtaların oluşumu sırasında mayoz bölünme ve krossing-over gerçekleşmesi
15. 15.
    

    Aşağıda verilen karşılaştırma tablosunda X ve Y üreme tiplerine ait bazı özellikler eşleştirilmiştir. Tablodaki verilere dayanarak, hangi üreme tipinin hangi koşulda canlı popülasyonunun neslini devam ettirmesinde daha avantajlı olduğu söylenebilir?

    • A) Kararlı ve değişmeyen ortamlarda Y, hızla değişen zorlu çevre koşullarında ise X tipi üreme avantajlıdır.
    • B) Her iki üreme tipi de her türlü çevre şartında eşit adaptasyon başarısı gösterir.
    • C) X tipi üreme, birey sayısını çok daha kısa sürede artırdığı için durağan ortamlarda daha avantajlıdır.
    • D) Y tipi üreme, genetik çeşitlilik sağladığı için ekstrem iklim koşullarında avantajlıdır.
    • E) X ve Y üreme biçimlerinin canlının hayatta kalma başarısına hiçbir etkisi yoktur.
16. 16.

    Bir gölde yaşayan ve eşeysiz üreyen A türü ile eşeyli üreyen B türü su canlılarının bulunduğu ortama ölümcül bir virüs yayılmıştır. Bu çevre değişimi karşısında B türünün hayatta kalma olasılığının A türünden daha yüksek olması beklenir. Bu durumun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Eşeyli üremenin daha hızlı birey artışı sağlaması
    • B) Eşeyli üremeyle oluşan bireylerin genetik varyasyonunun yüksek olması
    • C) Eşeysiz üreyen canlıların mutasyona daha kapalı olması
    • D) Eşeyli üremede kalıtsal bilginin hiç değişmeden aktarılması
    • E) Eşeysiz üremede her zaman haploit (\n\) kromozomlu bireylerin oluşması
17. 17.

    Bir araştırmacı, yeni keşfedilen tek hücreli bir canlının bölünerek kendisiyle tamamen aynı genetik yapıda iki yeni birey oluşturduğunu gözlemlemiştir. Bu canlıda döllenme veya gamet oluşumu gerçekleşmemiştir. Buna göre, gözlemlenen üreme şekli ve bu canlının popülasyonu için sağladığı en temel avantaj aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Eşeyli üreme - Genetik çeşitliliği artırma
    • B) Rejenerasyon - Kaybolan dokuları yenileme
    • C) Eşeysiz üreme - Değişen çevre şartlarına kolayca uyum sağlama
    • D) Eşeysiz üreme - Kararlı çevre koşullarında hızlıca çoğalabilme
    • E) Partenogenez - Erkek birey sayısını dengede tutma
18. 18.

    Spermatogenez ve oogenez süreçleri; süreleri, gerçekleştikleri ortamlar ve sitokinez şekilleri bakımından farklı olsa da her iki süreç ortak olarak yeni nesillere genetik çeşitliliğin aktarılmasını sağlar. Gametogenezin bu iki tipinde de kalıtsal çeşitliliğin oluşmasına doğrudan katkı sağlayan ortak hücresel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Mayoz I'de homolog kromozomların rastgele kutuplara çekilmesi ve krossing-over olayı
    • B) İnterfaz evresinde gerçekleşen DNA replikasyonu ve sentrozom eşlenmesi
    • C) Mayoz II'de kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilerek ayrılması
    • D) Sitokinez sırasında sitoplazmanın hücreler arasında asimetrik olarak paylaştırılması
    • E) Olgun gametlerin zarlarında bulunan reseptör proteinlerin türe özgü birleşmesi
19. 19.

    Erkek ve dişi gametlerinin oluşum süreçlerinde mayoz bölünmenin tamamlandığı hücresel ve anatomik ortamlar birbirinden farklıdır. İnsanda spermatogenezin meiyotik aşamalarının tamamlandığı yer ile oogenezin meiyotik aşamalarının (mayoz II) sonlandığı anatomik yapılar sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • A) Epididimis kanalı - Rahim (Uterus)
    • B) Testisler (Seminifer tüpçükleri) - Fallopi tüpü (Yumurta kanalı)
    • C) Vas deferens kanalı - Yumurtalıklar (Ovaryum)
    • D) Seminal kesecikler - Rahim ağzı (Serviks)
    • E) İdrar kanalı (Üretra) - Vajina
20. 20.
    

    Görselde insan dişi ve erkek gametogenez süreçleri şematize edilmiştir. Şemadaki hücrelerin bölünme aşamaları ve kromozom sayıları incelendiğinde aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

    • A) Birincil spermatosit hücresi diploid ($2n$) kromozom sayısına sahiptir.
    • B) K ve L hücreleri (ikincil spermatositler) haploid ($n$) sayıda kromozom taşır.
    • C) Birincil oosit hücresi haploid ($n$), X hücresi (ikincil oosit) ise diploid ($2n$) kromozom yapısındadır.
    • D) Y hücresi (birincil kutup cisimciği) ile M hücresi (spermatid) aynı kromozom takım sayısına sahiptir.
    • E) Z hücresi (olgun yumurta) haploid ($n$) sayıda kromozom ve bol sitoplazma taşır.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.