Sanayi Devrimi’nin Meydana Getirdiği Siyasi, Sosyal ve Ekonomik Değişim Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Sanayi Devrimi, Doğu ile Batı dünyası arasındaki güç dengesini Batı lehine radikal biçimde değiştirerek 'Büyük Sapma' (Great Divergence) olarak adlandırılan küresel ölçekli sosyo-ekonomik eşitsizliğe yol açmıştır. Batı'nın bu süreçte elde ettiği küresel hegemonyanın kalıcı hale gelmesinde, aşağıdaki döngüsel sistemlerden hangisi en belirleyici etkendir?

   • A) Doğu devletlerinin sanayi ürünlerini boykot ederek tamamen geleneksel tarım modellerine odaklanması
   • B) Tarım ürünleri fiyatlarının, sanayi ürünlerine oranla dünya piyasasında sürekli ve fahiş şekilde değer kazanması
   • C) Sömürgelerden ucuza alınan ham maddenin işlenip yine o bölgelere pahalıya satılması ve bu kârın sürekli yeni teknolojilere yatırılması
   • D) Avrupa’da yerel feodal yapıların güç kazanarak merkezi ulus devletlerin ekonomik otoritelerini zayıflatması
   • E) Okyanus aşırı deniz ticaretinin önemini kaybederek tüm ticaret yollarının kara yolları üzerinde yoğunlaşması

2. Bir tarihçi, Sanayi Devrimi'nin yalnızca teknik bir yenilik olmadığını, aksine insanlığın binlerce yıldır sürdürdüğü tarımsal yaşam biçimini, aile yapısını ve küresel güç dengelerini kökten dönüştüren bütünsel bir kırılma olduğunu savunmaktadır. Bu tarihçinin görüşünü desteklemek isteyen bir araştırmacı, aşağıdaki durumlardan hangisini kanıt olarak kullanamaz?

   • A) Askeri ve siyasi gücün temel ölçütünün artık sınai kapasiteye dönüşmesini
   • B) Geniş ataerkil aile modelinden, kentli çekirdek aile yapısına doğru geçiş yaşanmasını
   • C) Kentlerdeki nüfus yığılmalarının büyük altyapı ve halk sağlığı krizlerine yol açmasını
   • D) Geleneksel lonca sisteminin korumacı yapısının üretimdeki tekelini başarıyla sürdürmesini
   • E) Ham madde ve yeni pazar arayışlarının küresel ölçekli bloklaşma ve savaşlara zemin hazırlamasını

3. 1832 tarihli İngiliz Parlamentosu Komisyon Raporu'nda yer alan '8-9 yaşlarındaki çocukların günde 14 saat çalıştırıldığı, uykusuzluktan makinelerin arasına düşerek yaralandıkları' ifadeleri dönemin acı gerçeklerini yansıtır. Bu rapordan yola çıkarak Sanayi Devrimi’nin yarattığı toplumsal değişim hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

   • A) Ekonomik büyümenin beraberinde ciddi insani ve etik maliyetler getirdiği
   • B) Çocuk işçilerin ağır çalışma şartlarında yasal korumadan büyük ölçüde mahrum kaldığı
   • C) Sanayileşmenin geleneksel koruyucu aile ve toplum yapısını sarsıcı etkiler yaptığı
   • D) Çalışma hayatındaki insan hakları ihlallerinin parlamentoda raporlanacak düzeye ulaştığı
   • E) Üretimdeki teknolojik artışın, toplumun alt kesimlerinin refahını anında ve eşit düzeyde yükselttiği

4. Sanayi Devrimi sonrasında işçi sınıfının ağır çalışma koşulları ve düşük ücretleri, serbest piyasa ekonomisini eleştiren yeni ideolojik akımların doğmasına yol açmıştır. Bu doğrultuda, kapitalizmin yarattığı eşitsizlikleri ortadan kaldırmak amacıyla ortaya çıkan ve üretim araçlarının ortak mülkiyetini savunan fikir akımı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Sosyalizm
   • B) Liberalizm
   • C) Merkantilizm
   • D) Monarşizm
   • E) Nasyonalizm
5. 

   Öğretmenin tahtaya çizdiği balık kılçığı diyagramında, Sanayi Devrimi'nin neden ve sonuçları kategorize edilmiştir. Soru işaretli olan 'Sosyal Sonuçlar' kılçığına aşağıdakilerden hangisinin yazılması akademik açıdan en doğrudur?

   • A) Atölye tipi üretimden fabrikasyon sisteme geçilmesi
   • B) Buhar gücüyle çalışan lokomotiflerin icat edilmesi
   • C) Ulus devlet modelinin tüm Avrupa'da yaygınlaşması
   • D) Coğrafi Keşifler sonucunda yeni ticaret yollarının bulunması
   • E) İşçi sınıfının doğması, çocuk işçiliği ve hızlı köyden kente göç

6. Sanayi Devrimi ile birlikte kömürün aşırı kullanımı ve fabrikaların kimyasal atıklarını akarsulara bırakması, insanlık tarihinde ilk kez küresel boyutta çevre kirliliğini tetiklemiştir. Günümüzde geliştirilen aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi, Sanayi Devrimi'nin yarattığı bu olumsuz etkiyi azaltmaya yönelik modern bir çözümdür?

   • A) Sınırlandırılmamış serbest piyasa ekonomisinin desteklenmesi
   • B) Üretimde merkantilist ekonomi politikalarına geri dönülmesi
   • C) Sürdürülebilir kalkınma modelleri ve yeşil enerji kullanımı
   • D) Ağır sanayi tesislerinin tamamının az gelişmiş ülkelere taşınması
   • E) Sanayileşmenin tamamen durdurularak sadece tarımsal tüketime geçilmesi

7. Fabrikalarda üretilen malların miktarındaki devasa artış, Avrupalı devletlerin daha fazla ham madde aramasına ve ürettikleri ürünleri satabilecekleri yeni pazarlar bulmasına yol açmıştır. Bu durum, 19. yüzyılda hangi siyasi gelişmenin küresel ölçekte hız kazanmasına neden olmuştur?

   • A) Ulus devletlerin bağımsızlık mücadelelerinin sona ermesine
   • B) Sömürgecilik ve emperyalizm yarışının şiddetlenmesine
   • C) Derebeylik sisteminin Avrupa'da yeniden canlanmasına
   • D) Mutlakiyetçi krallıkların yerini teokratik yönetimlere bırakmasına
   • E) Akdeniz limanlarının ticari önemini tamamen kaybetmesine

8. Sanayi Devrimi öncesinde evlerindeki el tezgahlarında üretim yapan zanaatkarlar, buhar gücüyle çalışan büyük fabrikaların kurulmasıyla rekabet edemeyerek üretimlerini durdurmak zorunda kalmışlardır. Bu değişim, ekonomik sistemde aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir kanıtıdır?

   • A) Teknolojik dönüşümün geleneksel küçük üreticileri tasfiye ettiğinin
   • B) Tarımsal üretimin Avrupa genelinde tamamen sona erdiğinin
   • C) Devlet korumalı merkantilist ekonominin daha da güçlendiğinin
   • D) Lonca teşkilatlarının üretimdeki tekelini başarıyla koruduğunun
   • E) Dış ticarete dayalı ithalat yasaklarının tamamen kaldırıldığının

9. 19. yüzyıl başlarında İngiltere’de bir fabrika işçisi günlüğüne şunları yazmıştır: 'Köyümüzdeki temiz havayı bırakıp makinelerin dumanıyla kaplı bu dar sokaklara ve kalabalık evlere sıkışıp kaldık.' Bu günlük kesiti, Sanayi Devrimi'nin doğrudan hangi sosyal sonucunu ortaya koymaktadır?

   • A) Geleneksel tarım yöntemlerinin modernleşmesini
   • B) Sömürgecilik yarışının uzak coğrafyalara kaymasını
   • C) Uluslararası barış örgütlerinin kurulmasını
   • D) Hızlı kentleşmeyi ve yeni bir yaşam tarzının oluşumunu
   • E) Mutlak monarşilerin anayasal sisteme geçişini

10. İngiltere’nin zengin kömür yataklarına sahip olması ve sömürgelerinden ham madde akışı sağlaması, Sanayi Devrimi’nin bu ülkede başlamasında kritik rol oynamıştır. Bu durum, Sanayi Devrimi'nin ortaya çıkışında öncelikle hangi alanın belirleyici olduğunu gösterir?

    • A) Dini ve mezhepsel hoşgörü ortamı
    • B) Coğrafi ve ekonomik avantajlar
    • C) Güçlü askeri ittifaklar
    • D) Demokratik anayasa çalışmaları
    • E) Sanatsal ve felsefi gelişmeler

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.