1908-1918 Yılları Arasında Gerçekleşen Kitlesel Göç ve Salgınlar Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Modern tarihçiler, 1912-1918 yılları arasındaki Osmanlı sivil ve askerî kaybını analiz ederken şu tespiti yaparlar: "Savaşlar kitlesel göçleri tetiklemiş, denetimsiz göçler şehirlerin altyapısını ve hijyenini çökertmiş, bu çöküş salgınları yaygınlaştırmış, yaygınlaşan salgınlar ise hem cephedeki askerî gücü hem de cephe gerisindeki üretimi kırarak devletin savunma direncini düşürmüştür." Bu saptamadan yola çıkılarak ulaşılabilecek en kapsamlı tarihsel sentez aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Osmanlı Devleti'ndeki toprak kayıplarının yegane sebebinin göçmenlerin isyanları olduğu
   • B) Cephedeki başarıların sadece silah teknolojisindeki üstünlükle sağlanabileceği
   • C) Salgın hastalıkların sadece halkın kişisel hijyen kurallarına uymamasından kaynaklandığı
   • D) Göçmenlerin doğrudan askere alınmasıyla ordunun nüfus ihtiyacının tamamen çözüldüğü
   • E) Savaşların tetiklediği sosyal ve demografik krizlerin, devletin askerî ve kurumsal gücünü derinden etkileyen zincirleme bir çöküş yarattığı

2. 1913 yılında İstanbul'da yayın yapan bir gazetenin başyazarısınız. Sokaklardaki göçmenlerin sefaletini, salgın hastalıkları ve toplumun içinde bulunduğu zor durumu ele alarak halkı birlik olmaya teşvik edecek etik ve yapıcı bir haber-yorum yazmak istiyorsunuz. Bu doğrultuda seçmeniz gereken en uygun başlık aşağıdakilerden hangisi olurdu?

   • A) "Sınırları Kapatın: Şehrimize Salgın Hastalık Getiren Muhacirleri Geri Gönderelim"
   • B) "Geri Dönülmez Yol: Devletin Salgınlar Karşısındaki Mutlak ve Kaçınılmaz Çaresizliği"
   • C) "Savaşın Getirileri: Yeni Toprak Kayıplarının Getirdiği Ekonomik Rahatlama"
   • D) "Vicdan Seferberliği: Muhacir Kardeşlerimize ve Sağlık Kahramanlarımıza El Uzatalım"
   • E) "Salgından Kaçış: Şehirdeki Büyük Hastanelerin Sadece Seçkin Sınıflara Ayrılması"

3. 1908-1918 yılları arasında Osmanlı Devleti bir yandan birden fazla cephede büyük güçlere karşı savaşırken, diğer yandan sınırlarına sığınan milyonlarca mültecinin iaşesini sağlamaya ve orduyu kırıp geçiren salgın hastalıklarla mücadele etmeye çalışmıştır. Bu çok boyutlu kriz süreci, devlet teşkilatında en çok hangi alanın yıpranmasına ve çöküş eşiğine gelmesine neden olmuştur?

   • A) Devlet maliyesinin ve ekonomik kaynaklarının tükenme noktasına gelmesine
   • B) Anayasal parlamenter sistemin tamamen fesh edilip mutlakiyete dönülmesine
   • C) Diğer devletlerle yapılan tüm diplomatik görüşmelerin durdurulmasına
   • D) Eğitim müfredatının sadece askerî tıp eğitimine ayrılmasına
   • E) Deniz ticaret filolarının yönetiminin tamamen sivil halka devredilmesine

4. Balkan Harbi sonrasında Selanik'teki evini ve topraklarını bırakıp gemiyle İstanbul'a göç eden Fatma Hanım, yolda iki çocuğunu koleradan kaybetmiş ve İstanbul'da bir cami avlusunda diğer göçmenlerle hayata tutunmaya çalışmıştır. Bu gerçek yaşam hikâyesi, yaşanan kitlesel göçlerin hangi boyutunu en iyi şekilde tasvir etmektedir?

   • A) Göçmenlerin yeni geldikleri şehre ekonomik olarak hemen uyum sağladığını
   • B) Devletin göç rotalarında her türlü konforu ve sağlığı eksiksiz sunduğunu
   • C) Savaş ve zorunlu göçlerin insan psikolojisi ve aileler üzerinde bıraktığı derin trajik etkileri
   • D) Büyük şehirlerdeki konut açığının planlı mimari çalışmalarla çözüldüğünü
   • E) Göçlerin sadece ekonomik refah seviyesini artırmak amacıyla yapıldığını

5. Günümüzde salgın hastalıklarla mücadelede ulusal aşılama kampanyaları ve anlık dijital veri takibi kullanılırken, I. Dünya Savaşı döneminde Osmanlı Devleti çok sınırlı tıp bilgisi ve yetersiz sağlık personeliyle mücadele etmek zorundaydı. Dönemin bu kısıtlı sağlık imkânları sivil halk üzerinde en çok hangi olumsuzluğa yol açmıştır?

   • A) Şehirlerdeki hastanelerin sadece yabancı uyruklulara hizmet vermesine
   • B) Salgınların hızla yayılmasıyla kitlesel sivil can kayıplarının yaşanmasına
   • C) Geleneksel bitkisel tedavi yöntemlerinin tamamen yasaklanmasına
   • D) Ülkedeki tüm tıp fakültelerinin süresiz olarak kapatılmasına
   • E) Salgın hastalıkların sadece kırsal bölgelerde etkili olmasına

6. 1915 yılında Erzurum Cephesi'nde görev yapan bir askerî hekim günlüğüne şunları yazmıştır: "Her gün onlarca vatan evladını bitlerden bulaşan tifüse kurban veriyoruz; cephede temiz su ve temiz çamaşır bulmak adeta mucize gibi." Bu birinci elden kaynak, dönemin koşulları düşünüldüğünde devlet ve ordunun karşılaştığı hangi temel sorunu ortaya koymaktadır?

   • A) Osmanlı ordusunun taarruz gücünün düşmandan çok daha üstün olduğunu
   • B) Cephedeki askerlerin askerî eğitim seviyelerinin yetersiz olduğunu
   • C) Doğu Anadolu bölgesinin tarımsal üretim kapasitesinin arttığını
   • D) Savaş sırasında göç yollarının tamamen güvenli hale getirildiğini
   • E) Lojistik imkânsızlıkların ve hijyen yetersizliğinin ordu üzerinde yarattığı yıkıcı etkileri

7. Osmanlı Devleti, savaş dönemlerinde sınır dışından gelen göçmenlerin beraberinde getirebileceği ölümcül hastalıkları engellemek için limanlarda ve sınır boylarında tahaffuzhaneler (karantina merkezleri) kurmuştur. Devletin bu uygulamayla ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Muhacirlerin tarımsal faaliyetlere katılımını zorlaştırmak
   • B) Gelen göçmenlerin etnik kökenlerini ve dinlerini tespit etmek
   • C) Bulaşıcı hastalıkların ülkeye yayılmasını önlemek ve kamu sağlığını korumak
   • D) Göçmenlerden alınacak vergileri limanlarda tahsil etmek
   • E) Şehirlerde kurulacak yeni fabrikalara ucuz iş gücü sağlamak

8. Balkan Savaşları sırasında göçmenlerin barınma ve gıda ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla Hilal-i Ahmer Cemiyeti (Kızılay) öncülüğünde sivil halktan yardımlar toplanmış ve aşevleri kurulmuştur. Bu tarihsel gelişme, Osmanlı toplumunda aşağıdakilerden hangisinin güçlendiğini gösterir?

   • A) Toplumsal dayanışma, yardımlaşma ve sivil örgütlenme bilincinin
   • B) Devletin tüm ekonomik kaynakları kendi tekeline aldığının
   • C) Ülke içinde tek tip kültürel asimilasyonun hedeflendiğinin
   • D) Tarımsal üretimin tamamen modern makinelere devredildiğinin
   • E) Sınırların dış dünyaya ve yabancı ticarete tamamen kapatıldığının

9. 1908-1918 yılları arasında kaybedilen topraklardan Anadolu'ya yaşanan yoğun göç dalgaları, başta İstanbul olmak üzere büyük şehirlerde gıda ve barınma krizlerine yol açmıştır. Bu kontrolsüz nüfus hareketliliğinin Osmanlı toplumsal hayatındaki en doğrudan sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Sanayileşmenin plansız şekilde hızlanması
   • B) Köy nüfusunun hızla artarak kentleri boşaltması
   • C) Eğitim sisteminin tamamen yabancı dillere odaklanması
   • D) Şehirlerde asayiş sorunlarının baş göstermesi ve salgın hastalıkların yayılması
   • E) Dış borçların tek seferde ödenerek kapatılması

10. Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı döneminde Osmanlı cephelerinde meydana gelen asker kayıplarının büyük bir kısmı, düşman ateşi yerine tifüs, kolera ve sıtma gibi salgın hastalıklardan kaynaklanmıştır. Dönemin kısıtlı sağlık imkânları düşünüldüğünde bu durumun en temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Cephelerin coğrafi olarak birbirine çok yakın olması
    • B) Sağlık personeli, ilaç ve aşı yetersizliği ile hijyen eksikliği
    • C) Askerlerin modern silah eğitimlerini alamamış olması
    • D) Ulaşım altyapısının orduyu destekleyecek kadar hızlı gelişmesi
    • E) Cephelerin sadece soğuk iklim bölgelerinde kurulmuş olması

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.