Kimyasal Tepkimelerde Hız Kazanım Test Çöz

Sorular

1. Gaz fazında gerçekleşen net denklemi $2NO(g) + 2H_2(g) \rightarrow N_2(g) + 2H_2O(g)$ olan bir tepkimenin deneysel verilerden türetilen hız denklemi $r = k[NO]^2[H_2]$ olarak belirlenmiştir. Yalnızca bu deneysel kanıttan hareketle tepkimeye ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle doğrudur?

   • A) Tepkime tek basamakta gerçekleşmiştir.
   • B) $H_2$ gazının derişimi iki katına çıkarıldığında tepkime hızı dört katına çıkar.
   • C) Tepkime mekanizmalıdır ve yavaş basamağın tepkenleri arasında 2 molekül NO ile 1 molekül $H_2$ yer alır.
   • D) Tepkimenin derecesi ile moleküleritesi birbirine eşittir.
   • E) Sıcaklık artırıldığında tepkimenin hız sabiti $k$ küçülür.

2. Sabit sıcaklıkta kapalı bir kapta gerçekleşen bir tepkimenin deneysel hız denklemi $r = k[A]^2[B]$ olarak belirlenmiştir. Bu tepkimenin gerçekleştiği kabın hacmi sabit sıcaklıkta yarıya indirilmektedir. Buna göre tepkimenin başlangıç hızı ilk hızının kaç katına çıkar?

   • A) 2
   • B) 4
   • C) 6
   • D) 8
   • E) 16

3. Gaz fazında sabit sıcaklıkta gerçekleşen bir tepkimeye ait deney sonuçları aşağıda verilmiştir: • 1. Deney: $[A] = 0{,}1\text{ M}$, $[B] = 0{,}1\text{ M}$, Başlangıç Hızı = $1 \times 10^{-3}\text{ M/s}$ • 2. Deney: $[A] = 0{,}2\text{ M}$, $[B] = 0{,}1\text{ M}$, Başlangıç Hızı = $2 \times 10^{-3}\text{ M/s}$ • 3. Deney: $[A] = 0{,}1\text{ M}$, $[B] = 0{,}3\text{ M}$, Başlangıç Hızı = $9 \times 10^{-3}\text{ M/s}$ Bu verilere göre tepkimenin toplam derecesi kaçtır?

   • A) 3
   • B) 2
   • C) 4
   • D) 1
   • E) 5

4. Sabit sıcaklıkta gerçekleşen $X(g) + 2Y(g) \rightarrow Z(g)$ tepkimesinin deneysel hız denklemi $r = k[X][Y]^2$ olarak belirlenmiştir. Aynı sıcaklıkta yapılan bir deneyde $[X] = 0{,}1\text{ M}$ ve $[Y] = 0{,}2\text{ M}$ alındığında tepkimenin başlangıç hızı $8 \times 10^{-4}\text{ M/s}$ olarak ölçülmüştür. Buna göre tepkimenin bu sıcaklıktaki hız sabiti ($k$) kaçtır?

   • A) 0,02
   • B) 0,08
   • C) 0,40
   • D) 2,00
   • E) 0,20

5. Sabit sıcaklıkta ve kapalı bir kapta gerçekleşen $2A(g) + B(g) \rightarrow C(g)$ tepkimesinde, $B$ gazının derişimi sabit tutulup $A$ gazının derişimi 2 katına çıkarıldığında tepkime başlangıç hızı 4 katına çıkmaktadır. $A$ gazının derişimi sabit tutulup $B$ gazının derişimi 2 katına çıkarıldığında ise başlangıç hızı 2 katına çıkmaktadır. Buna göre tepkimenin deneysel verilere dayalı hız denklemi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) $r = k[A][B]$
   • B) $r = k[A]^2[B]$
   • C) $r = k[A][B]^2$
   • D) $r = k[A]^2[B]^2$
   • E) $r = k[A]^2$

6. Belirli bir sıcaklıkta tek basamakta gerçekleşen $2\text{NO(g)} + \text{O}_2\text{(g)} \rightarrow 2\text{NO}_2\text{(g)}$ tepkimesinde diğer koşullar sabit tutulup tepkime kabının hacmi yarıya indirilirse tepkime hızı kaç katına çıkar?

   • A) 2 katına çıkar.
   • B) 4 katına çıkar.
   • C) 6 katına çıkar.
   • D) 8 katına çıkar.
   • E) Değişmez.

7. Aynı sıcaklık ve derişimde gerçekleşen $\text{Zn(k)} + 2\text{HCl(suda)} \rightarrow \text{ZnCl}_2\text{(suda)} + \text{H}_2\text{(g)}$ tepkimesinde çinko parçaları yerine eşit kütlede çinko tozu kullanıldığında tepkime hızının artmasının temel nedeni nedir?

   • A) Katının temas yüzeyinin artmasıyla birim zamandaki etkin çarpışma sayısının artması
   • B) Tepkimenin aktifleşme enerjisinin ($E_a$) azalması
   • C) Tepkimeye giren taneciklerin ortalama kinetik enerjisinin artması
   • D) Tepkimenin entalpisinin ($\Delta H$) daha negatif hâle gelmesi
   • E) Çinko atomlarının elektron verme eğiliminin artması

8. Sabit sıcaklık ve hacimde gerçekleşen bir gaz tepkimesine pozitif katalizör eklendiğinde meydana gelen değişim aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Tepkimenin entalpi değişimi ($\Delta H$) artar.
   • B) Tepkimeye giren taneciklerin ortalama kinetik enerjisi artar.
   • C) Oluşabilecek maksimum ürün miktarı artar.
   • D) Geri tepkimenin hızı azalırken ileri tepkimenin hızı artar.
   • E) İleri ve geri aktifleşme enerjileri aynı miktarda düşer.

9. Bir kimyasal tepkimenin sıcaklığı artırıldığında tepkime hızının artması, tanecik düzeyinde aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?

   • A) Tepkimenin aktifleşme enerjisinin düşmesi
   • B) Eşik enerjisini aşan etkin çarpışma sayısının artması
   • C) Tepkime entalpisinin sıfıra yaklaşması
   • D) Ürünlerin potansiyel enerjisinin azalması
   • E) Tepkimenin basamak sayısının artması

10. Sabit sıcaklıkta ve sabit hacimli kapalı bir kapta gerçekleşen $\text{X}(\text{g}) + \text{Y}(\text{g}) \rightarrow \text{Z}(\text{g})$ tepkimesine ait derişim-zaman verileri incelendiğinde başlangıç anından itibaren tepkime hızının zamanla sürekli azaldığı saptanmıştır. Bu deneysel veriye dayalı olarak yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Tepkimenin anlık hızı ile herhangi bir aralıktaki ortalama hızı daima birbirine eşittir.
    • B) Hızın zamanla azalmasının sebebi tepkime hız sabitinin ($k$) değerinin düşmesidir.
    • C) Tepkime süresince ortamdaki taneciklerin ortalama kinetik enerjileri azalmaktadır.
    • D) Tepkime hızı reaktiflerin anlık derişimine bağlı olduğundan derişim azaldıkça hız da azalır.
    • E) Ürün miktarı arttıkça tepkimenin ileri aktifleşme enerjisi zamanla artış gösterir.

11. Sabit hacimli kapalı bir kapta gaz fazında gerçekleşen $\text{A}(\text{g}) + 2\text{B}(\text{g}) \rightarrow 3\text{C}(\text{g})$ tepkimesinde $\text{B}$ maddesinin derişimi 20 saniyede $1,6\text{ M}$'den $0,8\text{ M}$'ye düşmektedir. Buna göre aynı zaman aralığında $\text{C}$ maddesinin ortalama oluşma hızı kaç $\text{M/s}$'dir?

    • A) 0,06
    • B) 0,04
    • C) 0,08
    • D) 0,02
    • E) 0,12

12. Sabit sıcaklık ve hacimde gerçekleşen tek basamaklı bir gaz tepkimesinde, zaman ilerledikçe tepkime hızının azalması çarpışma teorisine göre aşağıdaki nedenlerden hangisiyle açıklanır?

    • A) Tepkimenin eşik enerjisinin zamanla sürekli artış göstermesi
    • B) Tepkimeye giren taneciklerin ortalama kinetik enerjilerinin zamanla düşmesi
    • C) Hız sabitinin ($k$) sayısal değerinin tepkime süresince küçülmesi
    • D) Ürün moleküllerinin tepkenlerin geometrik yönelimini tamamen engellemesi
    • E) Birim hacimdeki tepken tanecik sayısı azaldığı için birim zamandaki etkin çarpışma sayısının azalması

13. Sabit sıcaklıkta ve sabit hacimli kapalı bir kapta gerçekleşen $2\text{N}_2\text{O}_5(\text{g}) \rightarrow 4\text{NO}_2(\text{g}) + \text{O}_2(\text{g})$ tepkimesinde $\text{N}_2\text{O}_5$ gazının derişiminin zamana bağlı değişimi aşağıda verilmiştir. Zaman (s)[$\text{N}_2\text{O}_5$] (mol/L) 02,0 101,2 200,6 300,2 Bu verilere göre 0-10 saniye aralığındaki ortalama harcanma hızı ile 10-20 saniye aralığındaki ortalama harcanma hızı karşılaştırıldığında ulaşılan doğru yargı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) İki zaman aralığındaki ortalama harcanma hızları birbirine eşittir.
    • B) 0-10 saniye aralığındaki ortalama hız, 10-20 saniye aralığındakinden daha büyüktür.
    • C) 10-20 saniye aralığındaki ortalama hız, 0-10 saniye aralığındakinin iki katıdır.
    • D) Tepkime hızı zamanla artış gösterdiğinden ikinci aralıkta hız daha yüksektir.
    • E) 0-10 saniye aralığındaki ortalama harcanma hızı 0,12 mol/(L·s)'dir.

14. Bir kimyasal tepkimenin gerçekleşme şartlarını inceleyen bir araştırmacı, aynı derişimdeki tepkime karışımını farklı koşullarda test etmiş ve şu kanıtları kaydetmiştir: • Oda sıcaklığında saniyedeki çarpışma sayısı milyarlarca olmasına rağmen ürün oluşum hızı son derece düşüktür. • Karışıma uygun bir pozitif katalizör eklendiğinde tepkime hızı belirgin biçimde artmaktadır. Bu gözlem kanıtlarına göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Bir kimyasal tepkimede meydana gelen her moleküler çarpışma mutlaka ürünle sonuçlanır.
    • B) Katalizör kullanımı giren taneciklerin ortalama kinetik enerjisini doğrudan yükseltir.
    • C) Yüksek çarpışma sayısı tepkimenin hızlı gerçekleşmesi için tek başına yeterli bir ölçüt değildir; aktifleşme enerjisinin aşılması belirleyicidir.
    • D) Katalizörler tepkimenin çarpışma geometrisi şartını tamamen ortadan kaldırır.
    • E) Oda sıcaklığındaki taneciklerin tamamı tepkime eşik enerjisini aşabilecek enerjiye sahiptir.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.