Dalgaların Yayılma Süratini Etkileyen Etmenler Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. 

   Şekildeki sığlaşan dalga leğeninde K noktasından L noktasına doğru ilerleyen periyodik su dalgalarının dalga boyu ve sürati sürekli azalmaktadır. Bu gözleme dayanarak dalgaların K'den L'ye hareketi süresince; birim zamandaki dalga sayısı (I), su derinliği (II) ve dalganın enerjisi (III) niceliklerinden hangilerinin kesinlikle azaldığı tahmin edilebilir?

   • A) Yalnız I
   • B) Yalnız II
   • C) I ve II
   • D) II ve III
   • E) I, II ve III

2. Aynı maddeden yapılmış, kesit alanları S ve 3S olan iki tel özdeş kuvvetlerle gerilerek iki farklı düzenek kuruluyor. S kesitli ince telde üretilen dalgaların sürati v1, 3S kesitli kalın telde üretilen dalgaların sürati v2'dir. Buna göre, tellerdeki dalgaların yayılma süratlerinin oranı v1 / v2 aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) 3
   • B) √3
   • C) 1
   • D) 1/√3
   • E) 1/3

3. Homojen bir yayda saniyede 4 tam dalga üreten bir kaynağın oluşturduğu dalgaların dalga boyu 15 cm olarak ölçülüyor. Aynı yay, gerim kuvveti değiştirilmeden iki katı ağırlıkta başka bir homojen yay ile değiştirilip aynı kaynakla uyarılıyor. Yeni durumda üretilen dalgaların yayılma sürati kaç cm/s olur?

   • A) 60
   • B) 30√2
   • C) 30
   • D) 15√2
   • E) 15

4. Boyları ve kütleleri eşit olan esnek X ve Y tellerinden X teli F, Y teli ise 4F büyüklüğündeki kuvvetlerle geriliyor. İki telde de aynı frekansta çalışan kaynaklarla dalgalar üretiliyor. Buna göre dalgaların X ve Y tellerindeki yayılma süratlerinin oranı vX / vY kaçtır?

   • A) 1/4
   • B) 1/2
   • C) 1
   • D) 2
   • E) 4

5. Derinliği sabit bir dalga leğeninde çalışan bir öğrenci, dalga kaynağının frekansını periyodik olarak artırıyor. Bu süreçte leğendeki su dalgalarının yayılma sürati (v) ve dalga boyunun (λ) değişimi hakkında ne söylenebilir?

   • A) v artar, λ azalır.
   • B) v değişmez, λ artar.
   • C) v azalır, λ değişmez.
   • D) v değişmez, λ azalır.
   • E) v artar, λ değişmez.
6. 

   Uç uca eklenmiş kalınlıkları farklı ince K yayı ile kalın L yayı O noktasından birleştirilmiştir. K yayından L yayına doğru gönderilen bir atımın bağlantı noktasından iletilen ve yansıyan kısımları oluşuyor. Bu süreçte iletilen ve yansıyan atımların süratleri (viletilen, vyansıyan) ile gelen atımın sürati (vgelen) arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) vgelen = viletilen > vyansıyan
   • B) vgelen = vyansıyan > viletilen
   • C) viletilen > vgelen = vyansıyan
   • D) vgelen > vyansıyan > viletilen
   • E) vgelen = vyansıyan = viletilen

7. Farklı derinlikteki üç bölgeden oluşan bir dalga leğeninde, K bölgesinden gönderilen doğrusal dalgaların L ve M bölgelerindeki dalga boylarının ilişkisi λK > λL > λM olarak ölçülüyor. Buna göre, dalgaların bu bölgelerdeki vK, vL ve vM süratleri ile ortam derinlikleri hK, hL ve hM arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

   • A) vK > vL > vM ve hK > hL > hM
   • B) vM > vL > vK ve hM > hL > hK
   • C) vK = vL = vM ve hK > hL > hM
   • D) vK > vL > vM ve hM > hL > hK
   • E) vL > vK > vM ve hL > hK > hM

8. Homojen ve esnek bir yayda oluşturulan periyodik dalgaların yayılma süratini iki katına çıkarmak isteyen bir araştırmacı deney tasarlıyor. Araştırmacının kurduğu düzenekte tek başına yapacağı aşağıdaki işlemlerden hangisi hedefine ulaşmasını sağlar?

   • A) Yayı geren kuvvetin büyüklüğünü iki katına çıkarmak
   • B) Kaynağın titreşim frekansını yarıya indirmek
   • C) Yayı geren kuvvetin büyüklüğünü dört katına çıkarmak
   • D) Aynı boyda, kütlesi iki kat daha büyük olan bir yay kullanmak
   • E) Dalgaların genliğini dört katına çıkarmak

9. Bir fizik öğretmeni esnek bir yayı sabitleyip diğer ucundan kuvvet uygulayarak geriyor ve ardışık atımlar oluşturuyor. Öğretmen, yayı geren kuvveti değiştirmeden sadece elini daha hızlı yukarı aşağı sallıyor. Bu gözlemi yapan öğrencilerin ulaştığı aşağıdaki sonuçlardan hangisi doğrudur?

   • A) Dalganın sürati artmış, dalga boyu azalmıştır.
   • B) Dalganın sürati değişmemiş, frekansı artmış ve dalga boyu azalmıştır.
   • C) Dalganın hem sürati hem de dalga boyu artmıştır.
   • D) Dalganın periyodu artmış, sürati azalmıştır.
   • E) Yayılma sürati sadece genliğe bağlı olduğu için değişmemiştir.

10. Deniz kenarında dalgaları izleyen bir coğrafyacı, açık denizde hızlı ilerleyen dalgaların kıyıya yaklaştıkça yavaşladığını gözlemliyor. Bu gözleme dayanarak su dalgalarının sürati ile ilgili yapılabilecek en doğru bilimsel tahmin aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kıyıya yaklaştıkça dalgaların frekansı azaldığı için süratleri azalır.
    • B) Kıyıya yaklaştıkça su derinliği azaldığı için dalgaların yayılma sürati azalır.
    • C) Rüzgarın gücü kıyıda azaldığı için dalga sürati düşer.
    • D) Su moleküllerinin kıyıdaki yoğunluğu açık denize göre daha fazladır.
    • E) Dalgaların genliği kıyıya yaklaştıkça azaldığı için sürati azalır.

11. Bir grup öğrenci, gergin bir tel üzerinde oluşturulan dalgaların süratini etkileyen değişkenleri belirlemek için hipotezler kuruyor. Aşağıdaki öğrenci tahminlerinden hangisi bilimsel olarak yanlıştır?

    • A) Telin boyca yoğunluğu artarsa, dalganın yayılma sürati azalır.
    • B) Teli geren kuvvet artarsa, dalganın yayılma sürati artar.
    • C) Dalganın genliği artarsa, dalganın yayılma sürati artar.
    • D) Aynı telde frekansın değişmesi dalganın yayılma süratini değiştirmez.
    • E) Telin yapıldığı maddenin cinsi değişirse dalganın yayılma sürati değişebilir.
12. 

    Düşey kesiti şekildeki gibi olan, tabanı basamaklı bir dalga leğeninde sabit frekanslı kaynak tarafından periyodik su dalgaları üretiliyor. Dalgaların K, L ve M bölgelerindeki ilerleme süratleri vK, vL ve vM arasındaki büyüklük ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) vK > vL > vM
    • B) vM > vL > vK
    • C) vK = vL = vM
    • D) vL > vK > vM
    • E) vK > vM > vL

13. Laboratuvarda aynı maddeden yapılmış, boyları eşit fakat kalınlıkları farklı X ve Y yayları aynı kuvvetle gerilerek özdeş atımlar oluşturuluyor. Kalın olan X yayındaki atımın ince olan Y yayındaki atıma göre daha yavaş ilerlemesinin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) X yayının birim uzunluğunun kütlesinin (boyca yoğunluğunun) daha büyük olması
    • B) X yayına uygulanan gerim kuvvetinin daha küçük olması
    • C) Y yayında oluşturulan dalganın genliğinin daha küçük olması
    • D) Y yayının esneklik katsayısının daha küçük olması
    • E) X yayındaki kaynağın frekansının daha yüksek olması

14. Sıcaklığın sesin yayılma süratine etkisini gözlemlemek isteyen Elif, farklı sıcaklıklardaki kuru hava ortamlarında ses hızını ölçüyor. Elif'in ulaştığı bilimsel sonuçlara göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Sıcaklık arttıkça hava moleküllerinin kinetik enerjisi azalacağından sesin sürati azalır.
    • B) Sıcaklık sesin yayılma süratini etkileyen bir değişken değildir.
    • C) Sıcaklık arttıkça hava ortamının esnekliği azalır ve sesin sürati yarıya iner.
    • D) Sıcaklık arttıkça hava moleküllerinin etkileşim hızı artacağından sesin sürati artar.
    • E) Sıcak havadaki ses dalgalarının genliği arttığı için sürati de artar.

15. Ses dalgalarının farklı ortamlardaki ilerleme süreçlerini inceleyen bir öğrenci grubu, sesin yayılma süratinin ortam özelliklerine bağlılığını tartışmaktadır. Buna göre, oda sıcaklığındaki ses dalgalarının sürati ile ilgili yapılan aşağıdaki tahminlerden hangisi doğrudur?

    • A) Demir çubuktaki yayılma sürati, havaya göre daha büyüktür.
    • B) Havadaki yayılma sürati, sudakine göre daha büyüktür.
    • C) Boşluktaki yayılma sürati, demir çubuktaki sürat ile aynıdır.
    • D) Ortamın yoğunluğu arttıkça ses dalgalarının sürati kesinlikle azalır.
    • E) Ses dalgaları en hızlı gaz ortamlarda yayılır.

16. Derinliği her yerde aynı olan bir dalga leğeninde üretilen doğrusal su dalgalarının dalga boyunu küçültmek amacıyla kaynağın periyodu azaltılıyor. Bu işlem sonucunda dalgaların yayılma sürati nasıl değişir?

    • A) Dalgaların yayılma sürati azalır.
    • B) Dalgaların yayılma sürati artar.
    • C) Dalgaların yayılma sürati değişmez.
    • D) Sürat önce artar, sonra azalır.
    • E) Sürat, kaynağın genliğine bağlı olarak değişir.

17. Fizik laboratuvarında gergin bir yayın ucunu periyodik olarak sallayan Alper, kaynaktan çıkan sarmal dalgaların yayılma süratini artırmak istemektedir. Alper'in bu amacına ulaşması için aşağıdaki işlemlerden hangisini yapması gerekir?

    • A) Kaynağın titreşim frekansını artırmalıdır.
    • B) Yayı geren kuvvetin büyüklüğünü artırmalıdır.
    • C) Kaynağın titreşim genliğini artırmalıdır.
    • D) Dalga boyu daha büyük dalgalar üretmelidir.
    • E) Dalgaların periyodunu azaltmalıdır.

18. Fizik dersinde öğrenciler, ses dalgalarının farklı ortamlardaki yayılma hızlarını gösteren bir veri tablosunu inceliyorlar. Tabloda sesin demirde en hızlı, suda orta hızda, havada ise en yavaş yayıldığını; ayrıca hava sıcaklığı arttıkça havadaki yayılma süratinin de arttığını fark ediyorlar. Öğrencilerin bu tablodaki verileri ilişkilendirerek dalga sürati hakkında yapacağı hangi değerlendirme kesinlikle doğrudur?

    • A) Ses dalgaları sadece katı ortamlarda yayılabilir, boşlukta yayılma hızı ise sıcaklığa bağlıdır.
    • B) Yayılma sürati sadece dalga boyu ve frekansın çarpımıyla belirlendiği için ortam özelliklerinden bağımsızdır.
    • C) Dalgaların sürati ortamın cinsine (yoğunluk, esneklik) ve sıcaklığına bağlıdır; katı ve sıcak ortamlarda ses daha hızlı yayılır.
    • D) Hava sıcaklığı arttıkça gaz moleküllerinin kütlesi arttığı için ses dalgalarının sürati azalmaktadır.
    • E) Sıvı ortamlar her zaman gaz ortamlardan daha soğuk olduğu için ses sıvılarda daha yavaş ilerler.

19. Seda, bir ucu duvara sabitlenmiş sarmal yayı önce hafifçe gererek, ardından daha kuvvetli gererek iki farklı durumda özdeş atmalar oluşturuyor. Kuvvetli gerilmiş yayda oluşturulan atmanın duvar hedefine, hafif gerilmiş yaydaki atmaya göre çok daha kısa sürede ulaştığını gözlemliyor. Seda'nın bu gözlemine dayanarak yay dalgalarının süratiyle ilgili yapacağı en bilimsel tahmin aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Bir yayı geren kuvvet arttıkça, o yayda üretilen dalgaların yayılma sürati de artar.
    • B) Atmanın yayılma sürati, genliğinin büyüklüğüne ve atmanın genişliğine bağlı olarak değişir.
    • C) Kaynağın titreşim frekansı arttıkça, yayın gerginliğinden bağımsız olarak sürat azalır.
    • D) Yay hafifçe gerildiğinde birim uzunluğun kütlesi azalacağı için dalga sürati artar.
    • E) Yayın gerginliği sadece atmanın yüksekliğini etkiler, duvara ulaşma süresiyle bir ilişkisi yoktur.

20. Öğretmen, laboratuvarda özdeş iki dalga leğeninden birine az, diğerine çok su koyarak derinlikleri farklı iki ortam oluşturmuştur. Leğenlerin ucundaki dalga kaynakları eşit frekansta çalıştırıldığında, derin ortamda yayılan dalgaların dalga boyunun daha büyük olduğu gözlenmiştir. Bu bilimsel gözlemden yola çıkarak dalgaların yayılma süratini etkileyen temel etmen ve süratin değişimi hakkında hangi tahmin yapılabilir?

    • A) Dalga sürati kaynağın frekansına bağlıdır; frekans arttıkça sürat de artar.
    • B) Yayılma sürati ortamın derinliğine bağlıdır; derinlik azaldıkça dalga daha hızlı yayılır.
    • C) Yayılma sürati dalga boyuna bağlıdır; dalga boyu büyük olan dalgaların frekansı her zaman daha büyüktür.
    • D) Yayılma sürati dalgayı oluşturan kaynağın gücüne bağlıdır; kaynak daha güçlü titreşirse sürat artar.
    • E) Yayılma sürati ortamın özelliklerine bağlıdır; ortamın derinliği arttıkça dalgaların yayılma sürati de artar.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.