Güneşten Besinlere Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Bir biyoloji öğrencisi, biyolojik madde döngüleri ve enerji akışını konu alan güvenilir bir araştırma derlemesinde, ototrof mikroorganizmaların ekosistemlerdeki çok yönlü rollerini incelemektedir. İncelediği raporda, bazı mikroorganizmaların inorganik bileşikleri kimyasal yollarla dönüştürerek hem kendi besinlerini sentezlediği hem de ortamdaki kimyasal maddelerin diğer canlılar tarafından kullanılabilir formlara geçmesine aracılık ettiği vurgulanmaktadır. Buna göre öğrencinin incelediği güvenilir araştırma bulgularına dayanarak kemosentez süreciyle ilgili teyit edeceği doğru bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kemosentez yapan canlılar, enerji elde etmek amacıyla sadece ölü organik atıkları parçalayarak ekosistemde ayrıştırıcı olarak görev yapar.
   • B) Kemosentez yapan organizmalar, inorganik maddelerin oksidasyonundan sağladıkları kimyasal enerjiyle organik besin üreterek ekosistemlerde hem madde döngülerine hem de birincil üretime katkı sağlar.
   • C) Kemosentez olayı, yalnızca ışığın tamamen tükendiği gece saatlerinde gerçekleşebilen ve klorofil pigmentine ihtiyaç duyan bir sentezdir.
   • D) Kemosentez sürecinde karbon kaynağı olarak organik bileşikler kullanılırken dış ortama fotosentezde olduğu gibi daima serbest oksijen gazı verilir.
   • E) Kemosentetik besin üretimi, yalnızca çok hücreli gelişmiş canlı grupları tarafından özelleşmiş ökaryotik organeller aracılığıyla yürütülür.
2. 2.

   Bir öğrenci, biyoloji alanındaki güvenilir bir akademik veri tabanında canlılardaki ototrofi biçimlerini inceleyen bilimsel bir derleme makalesini okumaktadır. Makalede, doğada kendi besinini üretebilen organizmaların hücresel yapıları ile enerji dönüşüm stratejileri karşılaştırılarak dijital ortamlardaki bilgi kirliliğine dikkat çekilmektedir. Buna göre öğrencinin incelediği güvenilir bilimsel kaynağa dayanarak kemosentez yapan canlılar hakkında teyit edip araştırma dosyasına kaydedeceği doğru bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kemosentez yapan canlılar, kimyasal enerji üretebilmek için yalnızca güneş ışığının tamamen kesildiği gece saatlerinde inorganik madde oksidasyonu gerçekleştirir.
   • B) Kemosentez sürecinde organik besin üretimi için gerekli olan temel karbon atomları, hücre dışından hazır alınan basit yapılı organik moleküllerden karşılanır.
   • C) Kemosentez yoluyla kendi besinini üretebilen organizmaların tamamı prokaryot hücre yapısına sahip olup bu metabolizma hiçbir ökaryot canlı grubunda görülmez.
   • D) Kemosentez gerçekleştiren canlılar, inorganik madde oksidasyonu ile açığa çıkan kimyasal enerjiyi hücre dışına vererek diğer canlıların kullanımına sunar.
   • E) Kemosentez olayı kloroplast organeli taşımayan kemosentetik algler ve bazı tek hücreli mantarlar tarafından hücre sitoplazmasında yürütülür.
3. 3.

   Kemosentez sürecini araştıran bir öğrenci, güvenilir akademik kaynaklardan ulaştığı bilgileri doğrulamak amacıyla bir araştırma kontrol listesi hazırlamıştır. Öğrenci, kemosentez ile fotosentezin metabolik benzerlik ve farklarını değerlendirerek listesindeki iddiaları bilimsel kanıtlarla karşılaştırmıştır. Buna göre öğrencinin incelediği güvenilir bilimsel kaynaklara dayanarak doğruluğunu onaylayacağı bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kemosentez sürecinde inorganik maddelerden elde edilen kimyasal enerji, kloroplast organelinde depolanarak besin üretiminde kullanılır.
   • B) Kemosentez yapan canlılar, fotosentez yapan canlılar gibi sentezledikleri organik besinin karbon kaynağı olarak karbondioksit kullanır.
   • C) Kemosentez gerçekleştiren canlılar, inorganik madde gereksinimlerini karşılamak için ortamdaki organik besin atıklarını parçalamak zorundadır.
   • D) Kemosentez tepkimeleri yalnızca güneş ışığının hiç bulunmadığı karanlık ortamlarda gerçekleşebilir, ışık varlığında besin sentezi durur.
   • E) Kemosentez yapan mikroorganizmalar, metabolik faaliyetleri sonucu açığa çıkan oksijenin tamamını atmosfere vererek oksijen dengesini fotosentezden daha çok destekler.
4. 4.

   Bir biyoloji öğrencisi, ototrof canlıların enerji ve besin üretim stratejilerini konu alan güvenilir bir akademik derleme makalesini incelemektedir. Makalede, doğada kemosentez gerçekleştirebilen organizmaların taksonomik dağılımı ile fotosentez yapan organizmalar arasındaki temel hücresel farklılıklar karşılaştırılmaktadır. Buna göre öğrencinin incelediği bilimsel kaynaktan hareketle kemosentez ile ilgili doğrulaması gereken bilgi hangisidir?

   • A) Hücrelerinde karbondioksit özümlemesi yapabilmek için kloroplast organeline ve ışık soğurucu pigmentlere ihtiyaç duymaları
   • B) Canlılar dünyasında bu metabolik sürecin yalnızca prokaryotik hücre yapısına sahip bazı organizmalar tarafından gerçekleştirilmesi
   • C) Işık varlığında inorganik madde oksidasyonunu durdurarak zorunlu olarak fotosentetik yolağı devreye sokmaları
   • D) Organik madde üretiminde karbon kaynağı olarak inorganik bileşikler yerine ortamdaki hazır organik molekülleri tüketmeleri
   • E) Gerçekleştirdikleri sentez tepkimelerinin bir sonucu olarak atmosfere yüksek miktarda serbest oksijen gazı salmaları
5. 5.

   Kemosentez üzerine araştırma yapan bir öğrenci, popüler bir bilim sitesinde yer alan "Derin deniz diplerinde güneş ışığı olmadan yaşayan dev tüp solucanları, kendi kemosentez mekanizmalarıyla besinlerini doğrudan üretir." iddiasıyla karşılaşmıştır. Öğrenci, bu bilginin doğruluğunu teyit etmek amacıyla hakemli bir biyoloji veri tabanındaki güncel araştırma bulgularını incelemiştir. Buna göre öğrencinin güvenilir araştırma bulgularına dayanarak kemosentez yapan canlıların hücresel özellikleri doğrultusunda ulaşacağı doğru değerlendirme hangisidir?

   • A) Kemosentez yalnızca bazı prokaryot canlılar tarafından gerçekleştirilebildiğinden, ökaryot olan tüp solucanları besin ihtiyacını bünyelerindeki kemosentetik bakterilerle kurdukları ortak yaşam sayesinde karşılar.
   • B) Kemosentez tepkimeleri klorofil pigmenti aracılığıyla yürütüldüğünden, solucanlar bu pigmenti üretemediği için kemosentezi ancak kısıtlı oranda gerçekleştirebilir.
   • C) Kemosentez yalnızca tek hücreli ökaryot canlılara özgü bir metabolizma olduğundan, çok hücreli hayvan dokularında hiçbir koşulda besin üretimi gerçekleşmez.
   • D) Kemosentez sürecinde sadece organik atık molekülleri parçalanabildiğinden, derin deniz tabanındaki inorganik kükürt bileşikleri solucanlar tarafından kullanılamaz.
   • E) Kemosentez tepkimeleri doğrudan güneş ışığı varlığına gereksinim duyduğundan, tamamen karanlık deniz diplerinde solucanların bu faaliyeti yürütmesi olanaksızdır.
6. 6.

   Işık enerjisi kullanılmadan besin sentezinin nasıl gerçekleştiğini araştıran bir öğrenci, akademik kaynaklardan elde ettiği verileri doğrulamak amacıyla kemosentez yapan canlıların hücresel ve metabolik özelliklerini incelemektedir. Öğrenci, ulaştığı kaynaklardaki iddiaları bilimsel doğruluğuna göre değerlendirerek araştırma dosyasına kaydetmek istemektedir. Buna göre öğrencinin incelediği güvenilir bilimsel kaynaklara dayanarak doğruluğunu onaylayacağı bilgi hangisidir?

   • A) Kemosentez yapabilen canlılar, enerji dönüşümünü gerçekleştirebilmek için hücrelerinde kloroplast benzeri zarlı organeller bulundurur.
   • B) Kemosentez sürecinde üretilen oksijen gazı, fotosentezde olduğu gibi atmosferdeki oksijen dengesini korumak amacıyla doğrudan havaya salınır.
   • C) Kemosentetik üreticiler, organik madde sentezinde karbon kaynağı olarak ortamda bulunan glukoz gibi hazır molekülleri kullanır.
   • D) Kemosentez yoluyla inorganik maddelerden organik besin üretimi, canlılar dünyasında yalnızca belirli prokaryot mikroorganizmalar tarafından gerçekleştirilir.
   • E) Kemosentez faaliyetinin kesintisiz sürebilmesi için canlının bulunduğu ortamda belirli bir eşik değerde ışık dalga boyu bulunmalıdır.
7. 7.

   Bir biyoloji öğrencisi, yer altı kayaçlarının derinliklerindeki mikrobiyal canlılığı inceleyen güvenilir bir astrobiyoloji makalesini değerlendirmektedir. Araştırmacılar, bu derin çatlaklarda hiçbir ışık kaynağı bulunmamasına rağmen canlılığını sürdüren mikroorganizmaların inorganik maddeleri organik bileşiklere dönüştürerek ekosistemin temel üreticileri olduğunu saptamıştır. Öğrencinin bu araştırma bulgularından yola çıkarak kemosentez süreciyle ilgili doğrulayabileceği bilimsel bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Canlılar, organik besinin karbon iskeletini oluşturmak için dış ortamdan hazır organik molekülleri almak zorundadır.
   • B) Kemosentez tepkimeleri, ökaryotik tek hücrelilerin mitokondri ve kloroplast gibi zarlı organellerinde yürütülür.
   • C) Organik madde üretiminde gereken kimyasal enerji, ışık soğurucu pigmentlerin foton yakalamasıyla üretilir.
   • D) Besin sentezinde kullanılan metabolik enerji, çevredeki çeşitli inorganik maddelerin yükseltgenmesi sonucu açığa çıkarılır.
   • E) Kemosentetik organizmalar, biyokimyasal döngülerini sürdürebilmek için mutlaka gün ışığına maruz kalmalıdır.
8. 8.

   Kemosentez sürecini araştıran bir öğrenci, derin bir tatlı su gölünün taban çökeltilerindeki madde döngülerini inceleyen bilimsel bir araştırma raporuna ulaşmıştır. Raporda, gölün güneş ışığı alan yüzey katmanlarındaki ve tamamen karanlık olan dip katmanlarındaki birincil üreticilerin besin üretim özellikleri karşılaştırılmıştır. Araştırmacılar, dip katmandaki mikroorganizmaların klorofil taşımamalarına ve ışıksız ortamda bulunmalarına rağmen inorganik maddelerden organik besin üretmeyi sürdürdüğünü kaydetmiştir. Buna göre öğrencinin incelediği araştırma raporundan hareketle kemosentez yapan canlılarla ilgili ulaştığı aşağıdaki bilgilerden hangisi bilimsel olarak doğrulanabilir?

   • A) Kemosentetik canlılar, fotosentetik üreticilerden farklı olarak organik besin sentezlerken bir karbon kaynağı tüketmezler.
   • B) Kemosentez sırasında açığa çıkan kimyasal enerji, hücre dışına salınarak ortamdaki diğer canlılar tarafından doğrudan besin sentezinde kullanılır.
   • C) Kemosentetik bakteriler, bulundukları ortama güneş ışığı ulaştığında klorofil sentezleyerek besin üretimini fotosentez yoluyla devam ettirirler.
   • D) Kemosentetik canlılar, organik besin sentezi için gereken enerjiyi güneş ışığından değil, inorganik maddelerin kimyasal oksidasyonundan sağlarlar.
   • E) Kemosentez, hem prokaryotik bakteriler hem de gelişmiş sucul bitkiler tarafından ışıksız ortamlarda gerçekleştirilen ortak bir besin üretimidir.
9. 9.

   Kemosentez sürecini araştıran bir öğrenci, güvenilir bir akademik kaynaktan edindiği deneysel bir çalışmanın bulgularını incelemektedir. İncelenen raporda; tamamen karanlık bir ortamda tutulan tek hücreli bir canlının, ortama yalnızca inorganik demir bileşikleri ve karbondioksit eklendiğinde organik madde üretebildiği, ancak inorganik demir bileşikleri ortamdan çekildiğinde besin üretiminin tamamen durduğu kaydedilmiştir. Öğrencinin bu araştırma bulgularını kemosentez ilkeleri doğrultusunda değerlendirdiğinde ulaşacağı aşağıdaki yargılardan hangisi bilimsel açıdan doğrudur?

   • A) Canlı, besin üretiminde gereksinim duyduğu enerjiyi hücre içinde önceden depolanmış hazır organik bileşikleri parçalayarak sağlamıştır.
   • B) Organik madde üretimi sırasında inorganik maddelerin kimyasal enerjisi yerine doğrudan ortamın sahip olduğu ısı enerjisi kullanılmıştır.
   • C) Canlı, karanlık ortamda inorganik maddeleri organik besine dönüştürürken klorofil pigmentlerinden yararlanarak kimyasal süreci hızlandırmıştır.
   • D) Canlı, inorganik bileşiklerin kimyasal dönüşümünden açığa çıkan enerjiyi kullanarak ışıktan bağımsız biçimde karbondioksiti organik besine dönüştürmüştür.
   • E) Ortamda inorganik bileşik kalmadığında besin üretiminin kesilmesi, canlının organik madde sentezini yalnızca ışık varlığında gerçekleştirebildiğini gösterir.
10. 10.

    Bir öğrenci, ışık almayan kapalı bir atık su arıtma tesisindeki mikroorganizmaların madde döngülerindeki rollerini inceleyen bilimsel bir araştırma raporunu okumaktadır. Raporda, ortamda klorofil gibi ışığı soğuran herhangi bir pigment bulunmamasına rağmen inorganik karbonun organik moleküllere dönüştürüldüğü ve bu sırada ortamdaki kükürtlü inorganik bileşiklerin azaldığı kaydedilmiştir. Öğrencinin bu araştırma bulgularını kemosentez kavramı doğrultusunda değerlendirdiğinde ulaşacağı doğrulanmış bilgi hangisidir?

    • A) Canlılar ışık enerjisi soğuramadığı için bu metabolik olay sadece organik maddelerin hücresel solunumla yıkımıdır.
    • B) Kemosentetik canlılar ihtiyaç duydukları temel karbon kaynağını ortamda hazır bulunan organik bileşiklerden karşılar.
    • C) Pigment sistemi içermeyen üreticiler, besin sentezinde kullanacakları kimyasal enerjiyi fermantasyon tepkimeleriyle üretir.
    • D) Besin üretimi sırasında kullanılan enerji doğrudan ortamdaki ısı enerjisinin biyokimyasal bağlara aktarılmasıyla sağlanır.
    • E) Organik besin sentezi için gerekli enerji, inorganik maddelerin kimyasal dönüşümü sonucunda açığa çıkan enerjiden karşılanmıştır.
11. 11.

    Antarktika’daki kalın buzulların kilometrelerce altında yer alan ve milyonlarca yıldır güneş ışığı ile atmosferden tamamen izole kalmış bir buzul altı gölünden su örnekleri alan bilim insanları, burada canlı bir bakteri topluluğu tespit etmiştir. Bilimsel bir veri tabanından bu araştırmanın bulgularını inceleyen bir öğrenci, bu ekosistemin temel üreticisi olan bakterilerin kemosentez gerçekleştirdiğini belirlemiştir. Buna göre öğrencinin incelediği araştırma bulguları doğrultusunda, kemosentez yapan bu bakterilerle ilgili ulaştığı aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

    • A) Besin sentezinde kullandıkları temel kimyasal enerjiyi, ortamdaki hazır organik atıkları oksijenli solunumla parçalayarak karşılarlar.
    • B) Fotosentez yapan canlılar gibi inorganik karbonu tüketirken mutlaka ışık dalga boylarının uyardığı özelleşmiş pigmentlere ihtiyaç duyarlar.
    • C) Karbon döngüsüne katkı sağlarken su moleküllerini fotolize uğratıp atmosfere serbest oksijen gazı salınımı yaparlar.
    • D) Güneş enerjisine ihtiyaç duymadan, inorganik bileşiklerin oksidasyonundan kazandıkları kimyasal enerjiyle karbondioksiti organik besine dönüştürürler.
    • E) Yaşadıkları ortamda ışık bulunmadığı için organik besin yapımında karbon kaynağı olarak karbondioksit yerine diğer canlı kalıntılarını tüketirler.
12. 12.

    Bir öğrenci, "Işık enerjisi kullanılmadan besin sentezi nasıl gerçekleşir?" sorusuna yanıt ararken güvenilir bir akademik veri tabanında yer alan araştırma bulgularını incelemektedir. İncelediği makalede, güneş ışığı almayan bir ortamdan izole edilen yeni bir bakteri türünün metabolik özellikleri değerlendirilmektedir. Buna göre öğrencinin incelediği bakterinin kemosentez yaptığını doğrulayabilmesi için araştırmada sunulması gereken temel kanıt aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Bakterinin oksijensiz ortamda fermantasyon tepkimeleriyle hücresel ATP ürettiğinin belirlenmesi
    • B) İnorganik maddelerin yükseltgenmesiyle elde edilen kimyasal enerjinin karbondioksitten besin sentezinde kullanıldığının gösterilmesi
    • C) Bakterinin klorofil pigmentleri yardımıyla ortamdaki inorganik bileşikleri doğrudan absorbe ettiğinin saptanması
    • D) Hücre içinde depolanmış olan polimerlerin hidroliz edilerek monomer ihtiyacının karşılandığının kanıtlanması
    • E) Hücre zarındaki taşıyıcı proteinler aracılığıyla ortamdaki hazır glikoz moleküllerinin içeri alındığının tespit edilmesi
13. 13.

    Toprak verimliliğinde rol oynayan mikroorganizmaları araştıran bir öğrenci, nitrit bakterilerinin metabolizmasını inceleyen bilimsel bir yayından şu gözlemi kaydetmiştir: Tamamen ışıksız bir besi ortamına konulan bu bakteriler, ortamdaki amonyağı oksitleyerek nitrite dönüştürmüş ve bu süreçte ortamdaki karbondioksiti tüketerek kendi organik maddelerini üretmiştir. Öğrencinin incelediği bu araştırma verilerine dayanarak kemosentez süreciyle ilgili yapacağı aşağıdaki çıkarımlardan hangisi bilimsel açıdan doğrulanabilir?

    • A) Besin sentezi için gereken serbest enerji, ortamdaki ısı farkının doğrudan soğurulmasıyla karşılanır.
    • B) Organik madde üretiminde karbon kaynağı olarak karbondioksit yerine ortamdaki amonyak molekülleri kullanılır.
    • C) İnorganik maddelerin kimyasal olarak yükseltgenmesi sonucu açığa çıkan enerji, karbondioksitin organik besine dönüştürülmesini sağlar.
    • D) Bu metabolik besin sentezi yolu, ışık varlığında kloroplast bulunduran tek hücreli ökaryotik algler tarafından da yürütülür.
    • E) Kemosentez tepkimelerinin işleyebilmesi için canlının ışıktan bütünüyle yalıtılmış bir ortamda bulunması zorunludur.
14. 14.

    Işık enerjisi kullanılmadan organik besin üretimini araştıran bir öğrenci, güvenilir akademik veri tabanlarından ulaştığı makaleleri inceleyerek kemosentez sürecine dair bir araştırma raporu hazırlamaktadır. Öğrenci, farklı kaynaklarda karşılaştığı iddiaların geçerliliğini teyit etmek amacıyla biyolojik ilkeler doğrultusunda bir bilgi doğrulama çalışması yapmıştır. Buna göre öğrencinin güvenilir bilimsel verilere dayanarak kesin olarak doğrulayabileceği bilgi hangisidir?

    • A) Kemosentez olayı, kloroplast organeli bulunmayan bazı tek hücreli ökaryotik algler tarafından gerçekleştirilir.
    • B) Kemosentetik canlılar, kimyasal enerjiyi organik besine aktarabilmek için hücre zarlarında klorofil pigmenti taşırlar.
    • C) Bu biyolojik süreç doğrudan güneş ışığı tarafından engellendiği için tepkimeler yalnızca mutlak karanlık ortamlarda yürütülür.
    • D) Kemosentez sırasında inorganik maddeler parçalanırken besin yapısına katılacak temel karbon kaynağı olarak ortamdaki hazır glikoz kullanılır.
    • E) Kemosentez yapan mikroorganizmalar, inorganik maddelerin oksidasyonundan sağladıkları kimyasal enerjiyi kullanarak karbondioksitten organik besin sentezlerler.
15. 15.

    Kemosentez konusunu araştıran bir öğrenci, güvenilir bilimsel kaynaklardan derlediği notları doğrulamak amacıyla bir kavram kontrol tablosu hazırlamıştır. Öğrenci, kemosentezin fotosentezden ve heterotrof beslenmeden ayrılan yönlerini belirlerken ulaştığı bilgileri karşılaştırmıştır. Buna göre öğrencinin incelediği güvenilir bilimsel kanıtlara dayanarak doğruluğunu kabul etmesi gereken bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kemosentez yapan canlılar, kimyasal enerjiyi soğurabilmek için hücre zarlarında klorofil pigmenti taşırlar.
    • B) Kemosentez tepkimelerinde açığa çıkan kimyasal enerji, hücre dışına salınarak ortamdaki diğer canlılar tarafından doğrudan kullanılır.
    • C) Kemosentez süreci, organik atıkların oksitlenerek parçalanması esasına dayandığı için bir heterotrof beslenme biçimidir.
    • D) Kemosentez yapan canlılar, inorganik maddelerin oksidasyonu ile elde ettikleri kimyasal enerjiyi organik besin üretiminde kullanarak ışığa bağımlı olmadan ototrof beslenirler.
    • E) Kemosentez, hem prokaryotik tek hücrelilerde hem de kloroplast taşımayan bazı çok hücreli ökaryot canlılarda gerçekleşir.
16. 16.

    Bir öğrenci, 'Işık enerjisi kullanılmadan besin sentezi nasıl gerçekleşir?' sorusuna yönelik hazırlayacağı araştırma panosu için akademik veri tabanlarındaki hakemli yayınlardan bilgi toplamıştır. Öğrenci, ulaştığı verileri doğrulamak amacıyla kemosentez yapan canlıların enerji ve karbon kaynaklarını incelemiştir. Buna göre öğrencinin incelediği güvenilir bilimsel kaynaklara dayanarak panosuna ekleyebileceği doğrulanmış bilgi hangisidir?

    • A) Güneş ışığının bulunmadığı ortamlarda organik atıkları parçalayıp hücre dışı sindirim yoluyla kendi besinlerini üretirler.
    • B) Ortamdaki inorganik bileşiklerden kimyasal enerji elde edebilmek için klorofil pigmentine gereksinim duyarlar.
    • C) Besin üretimi için gereken kimyasal enerjiyi inorganik maddelerin oksidasyonundan sağlar ve karbon kaynağı olarak karbondioksiti kullanırlar.
    • D) Işık enerjisini doğrudan kimyasal bağ enerjisine çevirerek besin üretimini yalnızca gece saatlerinde tamamlarlar.
    • E) Hücrelerindeki kloroplast ve mitokondri gibi gelişmiş zarlı organelleri kullanarak inorganik maddeleri organik besine dönüştürürler.
17. 17.

    Bir biyoloji kulübü projesinde öğrenciler, güneş ışığının ulaşmadığı kapalı mağara ekosistemlerindeki mikroorganizmaların besin üretim biçimlerini inceleyen bilimsel araştırma raporlarından elde ettikleri verileri doğrulamak istemektedir. Güvenilir akademik kaynaklardan toplanan bulguları değerlendiren öğrenciler, bu canlıların gerçekleştirdiği kemosentez süreciyle ilgili araştırma kartları hazırlamıştır. Buna göre öğrencilerin ulaştığı kartlardaki ifadelerden hangisi, bilimsel bulgularla doğrulanan kesin bir bilgidir?

    • A) Karbon kaynağı olarak hazır organik bileşiklerin kullanılması ve atmosfere serbest oksijen gazı salınması
    • B) Besin sentezi için gereken enerjinin inorganik maddelerin yükseltgenmesiyle sağlanması ve sürecin prokaryot canlılara özgü olması
    • C) Tepkimelerin klorofil pigmenti yardımıyla kimyasal bağ enerjisine dönüştürülmesi ve yalnızca gece saatlerinde gerçekleşmesi
    • D) Organik atıkların hücresel solunumla parçalanması sonucu açığa çıkan ısının doğrudan besin yapımına aktarılması
    • E) Güneş ışığının yetersiz kaldığı durumlarda ökaryot hücrelerin kloroplastlarında alternatif bir yol olarak devreye girmesi
18. 18.

    Bir öğrenci, ışık enerjisi kullanılmadan inorganik maddelerden organik besin üretimi sürecini araştırmak amacıyla akademik veri tabanlarındaki bilimsel makaleleri incelemiştir. Öğrenci, ulaştığı verileri doğrulayarak hazırlayacağı araştırma raporuna kemosentezin temel mekanizmasını yansıtan bilimsel bir ifade eklemek istemektedir. Buna göre öğrencinin incelediği güvenilir kaynaklardan hareketle raporuna ekleyebileceği doğrulanmış ifade aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kemosentez yapan canlılar, klorofil pigmenti sayesinde ortamdaki kimyasal maddeleri doğrudan organik besine çevirirler.
    • B) İnorganik maddelerin kimyasal olarak oksitlenmesiyle açığa çıkan enerji, karbondioksitin organik besine dönüştürülmesinde kullanılır.
    • C) Kemosentetik üreticiler, besin sentezi için gerekli olan enerjiyi sadece güneş ışınlarının dolaylı yansımasından karşılarlar.
    • D) Kemosentez yalnızca gelişmiş ökaryotik hücreler tarafından gerçekleştirilen ve atmosfere yoğun oksijen salınımı sağlayan bir olaydır.
    • E) Organik atıkların ayrıştırılması sonucu oluşan kimyasal bağ enerjisi, suyun fotolizi sürecinde doğrudan tüketilir.
19. 19.

    Bir grup öğrenci, fotosentezde kullanılan ve üretilen maddeleri araştırmak amacıyla özdeş yaprak disklerinin sünger parankimasındaki havayı şırıngayla boşaltarak disklerin dibe batmasını sağlar. Dibe batmış eşit sayıdaki yaprak diskleri, karbondioksit kaynağı olarak sodyum bikarbonat içeren özdeş iki kaptan birinde ışık altında, diğerinde ise tamamen karanlık ortamda bekletilir. Bir süre sonra yalnızca ışık altındaki kapta bulunan yaprak disklerinin yüzeye çıktığı gözlenir. Bu kontrollü deneyin değişkenleri ve gözlem sonuçları dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Deneyin bağımsız değişkeni sodyum bikarbonat miktarı olup karanlık ortamdaki disklerin batık kalması fotosentezde su kullanılmamasından kaynaklanır.
    • B) Deneyin bağımlı değişkeni ortamın aydınlatılma durumu olup ışık altındaki disklerin yüzmesi hücrelerin karbondioksit gazı üretmesiyle sağlanır.
    • C) Deneyde kontrol edilen değişken üretilen oksijen miktarı olup karanlık ortamdaki disklerde fotosentez tepkimeleri durmaksızın devam eder.
    • D) Deneyin bağımsız değişkeni ışık varlığı olup ışık altındaki disklerin yüzmesi, fotosentez sürecinde üretilen oksijen gazının yaprak dokusunda birikmesiyle gerçekleşir.
    • E) Deneyin bağımsız değişkeni yaprak disklerinin kütlesi olup bu disklerin yüzmesi ortamdaki minerallerin yaprak dokusuna aktif olarak alınmasıyla açıklanır.
20. 20.

    Bir grup öğrenci, bitkilerdeki kütle artışının kaynağını araştıran Jan Baptist van Helmont’un çalışmasını inceledikten sonra, fotosentezde üretilen kuru maddenin kökenini belirlemek amacıyla kontrollü bir deney tasarlar. Öğrenciler, özdeş iki saksı fidesini eşit miktarda su ve mineral içeren ortamlara yerleştirerek ışıklı koşullarda tutar; birinci düzeneğe düzenli olarak normal atmosfer havası sağlarken ikinci düzeneğe karbondioksitten tamamen arındırılmış hava verir. Deney sonunda her iki bitkinin de kökleriyle ortamdan su tükettiği, ancak sadece birinci düzenekteki fidede belirgin bir kuru ağırlık artışı gerçekleştiği saptanır. Bu kontrollü deney ve elde edilen sonuçlara göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Bitkide kuru kütle artışına yol açan organik maddelerin sentezlenebilmesi için suyun yanı sıra havadaki karbondioksitin de kullanılması zorunludur.
    • B) Deneyin bağımsız değişkeni bitkilerin tükettiği su miktarı iken bağımlı değişkeni ortama verilen karbondioksit oranıdır.
    • C) İkinci düzenekteki fidenin kuru ağırlığının artmaması, su moleküllerinin fotosentez tepkimelerinde hiçbir kimyasal role sahip olmadığını kanıtlar.
    • D) İkinci düzenekte karbondioksit bulunmadığı için bitki fotosentez yoluyla besin üretmiş ancak bu besinleri mineral sentezinde tüketmiştir.
    • E) Birinci düzenekteki fidede kuru ağırlık artışının gerçekleşmesi, fotosentezde üretilen oksijen gazının doğrudan karbondioksitten kaynaklandığını gösterir.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.