Güneşten Besinlere Özgün Kurgu Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Biyo-nanoteknoloji laboratuvarında geliştirilen yapay bir hücre modelinin 24 saatlik metabolik faaliyetleri izlenerek enerji bütçesi çıkarılmıştır. Toplam kütlesi 2 mikrogram olan bu hücrenin anlık ATP miktarı yalnızca 0,01 mikrogram düzeyinde ölçülmesine rağmen, gün boyunca yaşamsal işlevlerin sürmesi için toplam 30 mikrogram ATP'nin üretilip harcandığı saptanmıştır. Hücrede ATP sentezi durdurulduğunda ise mevcut serbest ATP rezervinin bir saniye içinde tükendiği ve tüm biyolojik faaliyetlerin tamamen durduğu kaydedilmiştir. Elde edilen bu ölçüm verilerine dayanılarak canlılık ve hücresel enerji ilişkisi hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

   • A) Hücreler, ihtiyaç duydukları enerjiyi besinleri parçalamak yerine doğrudan dış ortamdaki serbest ATP moleküllerini hücre içine alarak karşılar.
   • B) Günlük ATP tüketim miktarının hücre kütlesini aşması, enerjinin metabolik tepkimeler sırasında maddeye dönüştürülerek depolandığını kanıtlar.
   • C) Canlı hücreler enerjiyi yüksek miktarlarda serbest ATP hâlinde depolayamadığından, yaşamsal faaliyetlerin kesintisizliği ATP'nin sürekli ve anlık olarak yeniden üretilmesine bağlıdır.
   • D) Anlık ATP miktarının hücre kütlesine oranla çok az olması, hücredeki metabolik tepkimelerin büyük kısmının enerjiye ihtiyaç duymadan gerçekleştiğini gösterir.
   • E) Hücrede sentezlenen ATP molekülleri parçalandığında açığa çıkan kimyasal enerji, başka bir enerji girdisi olmadan döngüsel olarak sonsuza kadar kullanılabilir.
2. 2.

   Biyomühendislik laboratuvarında canlı hücre benzeri yapay bir vezikül sistemi tasarlayan araştırmacılar, ribozom ve uygun enzimlerin bulunduğu ortama yeterli miktarda amino asit ekleyerek protein sentezini izlemiştir. Ortama dışarıdan yüksek oranda ısı enerjisi aktarılması ya da ham maddelerin uzun süre bir arada bekletilmesi polimerleşmeyi başlatmazken sisteme biyolojik iş yapabilen ATP molekülleri eklendiğinde yüksek verimle protein üretildiği saptanmıştır; buna karşılık sentezlenen proteinlerin hidrolizle yapı taşlarına yıkılmasının hiçbir hücresel enerji girdisi gerektirmeksizin gerçekleştiği kaydedilmiştir. Elde edilen bu deney verilerine dayanılarak canlılık ve enerji ilişkisi hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

   • A) Canlılığın temelini oluşturan yapım ve düzenleme süreçleri kendiliğinden gerçekleşmeyip doğrudan biyolojik enerji girdisine muhtaçtır.
   • B) Canlı sistemler tüm metabolik dönüşümlerde çevreye ısı aktararak enerji tasarrufu sağladıkları için varlıklarını korurlar.
   • C) Hücresel enzimler ilave bir enerji kaynağına gereksinim duymadan tüm biyokimyasal tepkimeleri çift yönlü yürütebilir.
   • D) Hücre içi polimerlerin parçalanması canlılarda enerji açığa çıkarmadığı için metabolik dengeye katkı sağlamaz.
   • E) Canlılarda büyük moleküllerin sentezlenebilmesi yalnızca ortamdaki ham madde derişiminin kritik bir eşiğe ulaşmasına bağlıdır.
3. 3.

   Güneş ışınımı engellenen kapalı bir ekosistem simülasyonunda; inorganik madde döngüleri eksiksiz sürdürülmesine rağmen üreticilerin biyokütle üretiminin birinci haftada durduğu, tüketicilerin üçüncü haftada öldüğü ve organik atıklardaki kimyasal enerjinin tükenmesiyle altıncı haftada ayrıştırıcılar dâhil tüm canlı faaliyetlerinin sonlandığı kaydedilmiştir. Sisteme hiçbir organik madde eklenmeksizin yalnızca ışık akışı yeniden sağlandığında ise üreticilerin inorganik maddeleri kimyasal bağ enerjisine dönüştürmesiyle besin ağının ve canlılığın yeniden başladığı saptanmıştır. Bu gözlem verilerine dayanılarak canlılık ve enerji ilişkisi hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

   • A) Madde döngüleri kapalı sistemlerde süreklilik gösterebilse de canlılığın devamı ekosisteme dışarıdan kesintisiz bir enerji girişine bağımlıdır.
   • B) Üretici canlıların bulunmadığı ortamlarda organik besin ihtiyacı, ayrıştırıcıların metabolik enerji üretimiyle karşılanarak ekosistem dengesi korunur.
   • C) Canlı sistemler, ihtiyaç duydukları enerjiyi inorganik maddelerin kimyasal dönüşümüyle hiçbir kayıp yaşamadan döngüsel olarak yeniden üretebilir.
   • D) Tüketici canlılar, ortamda ışık enerjisi bulunmasa bile inorganik molekülleri doğrudan kullanarak hücresel enerji gereksinimlerini karşılayabilir.
   • E) Enerji akışının kesilmesi durumunda canlılar, hücresel faaliyetlerini tamamen durdurarak kalıcı ve sınırsız bir canlılık durumuna geçebilir.
4. 4.

   Geleceğin okyanus araştırmalarında görev yapan bir su altı araştırma ekibi, ışık almayan abisal bölgede yaşayan yeni bir tek hücreli organizmanın metabolik enerji kullanımını incelemiştir. Yapılan ölçümlerde hücrenin kullandığı toplam kimyasal enerjinin %65'ini hücre içi iyon dengesini ve yapısal bütünlüğü korumaya, %20'sini yeni molekül sentezine, kalan %15'ini ise aktif hareket ve biyolüminesans ışık üretimine ayırdığı belirlenmiştir. Besin kıtlığı nedeniyle hücreye enerji akışı sınırlandırıldığında organizmanın hareket ve ışık yayımını tamamen durdurduğu, ancak hücresel bütünlüğe ayrılan asgari enerji payını koruyarak canlılığını sürdürdüğü kaydedilmiştir. Bu araştırma verilerine dayanılarak canlılık ve enerji ilişkisine dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

   • A) Canlılar enerjiyi yalnızca hareket ve çevreyle etkileşim gibi dışsal faaliyetler için değil, hücre içi kararlı düzeni ve yapısal bütünlüğü korumak için de zorunlu olarak harcar.
   • B) Canlı organizmaların enerji gereksinimi yalnızca büyüme, bölünme ve hareket gibi dışarıdan doğrudan gözlenebilen dinamik eylemlerle sınırlıdır.
   • C) Hücresel enerji miktarı azaldığında canlılar öncelikle iç iyon dengesini ve moleküler bakım süreçlerini durdurarak hayatta kalır.
   • D) Hücre içi moleküler düzenin ve dengenin sürdürülmesi, kimyasal enerji harcanmasını gerektirmeyen kendiliğinden bir süreçtir.
   • E) Çevresel enerji kaynağı kısıtlandığında hücreler yaşamsal olan ve olmayan tüm faaliyetlerini aynı oranda yavaşlatarak dengede kalır.
5. 5.

   Organ nakli araştırmalarında kullanılmak üzere geliştirilen bir doku koruma sisteminde, memeli karaciğer hücrelerinin farklı fizyolojik koşullardaki kararlılığı izlenmiştir. Sürekli besin ve ATP desteği sağlanan 37 °C sıcaklıktaki birinci grupta iyon dengesi ile hücresel bütünlük korunurken; tüm ham maddelerin bulunmasına rağmen enerji akışı kesilen 37 °C sıcaklıktaki ikinci grupta hücresel düzenin hızla bozulduğu saptanmıştır. Metabolizması dondurularak tüm kimyasal tepkimeleri durdurulan üçüncü grupta ise dışarıdan enerji harcanmadığı hâlde moleküler yapının dağılmadığı gözlenmiştir. Bu deney verilerine dayanılarak canlılık ve enerji ilişkisi hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

   • A) Hücrelerde enerji gereksinimi yalnızca büyüme ve bölünme evrelerinde ortaya çıkar.
   • B) Canlı sistemler aktif metabolik koşullarda hücresel düzeni ve kararlı dengeyi koruyabilmek için kesintisiz enerji girdisine muhtaçtır.
   • C) Hücrelerin yapısal bütünlüğü yalnızca ortamda yeterli organik yapı taşının bulunmasıyla doğrudan sağlanır.
   • D) Metabolik tepkimeler yavaşladıkça canlı dokuların bütünlüğünü koruması için gereken enerji miktarı artar.
   • E) Fizyolojik sıcaklıktaki dokular enerji desteği kesildiğinde hücresel organizasyonunu kendiliğinden sürdürür.
6. 6.

   Geleceğin derin uzay seralarında oksijen ve besin üretimi için tasarlanan sentetik bir mikroalg suşunun enerji metabolizması kontrollü bir deney kabininde test edilmiştir. Dış ışık enerjisi kesilen hücrelerin ilk evrede hücresel polisakkaritlerini yıkarak ATP üretimini sürdürdüğü ve bu sayede zar potansiyeli ile moleküler bütünlüğünü koruduğu; ancak iç besin depoları tamamen tükendiğinde ATP sentezinin durduğu ve hücre içi karmaşık düzenin hızla dağılarak canlılığın sonlandığı saptanmıştır. Bu deneysel verilere dayanılarak canlılık ve enerji ilişkisi hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) Canlı organizmalar, hücresel enerjiyi depolayamadıkları için besin sentezini yalnızca ışık varlığında ve anlık olarak yürütür.
   • B) Hücresel düzeydeki moleküler düzenin sürdürülmesi, ortamdaki kimyasal maddelerden ziyade yalnızca ortam sıcaklığına bağlıdır.
   • C) Canlı sistemler, metabolik enerji üretimini bütünüyle durdursalar bile yapısal bütünlüklerini pasif olarak koruyabilir.
   • D) Canlılığın devamı, hücre içindeki yüksek organizasyonel düzeni korumak ve düzensizleşmeye karşı koymak için kesintisiz bir enerji dönüşümüne bağımlıdır.
   • E) Enerji akışı kesilen bir hücre, yapısal proteinlerini ve çekirdek materyalini serbest enerji harcamadan onarmayı sürdürür.
7. 7.

   Geleceğin uzay görevlerinde atmosfer temizliği amacıyla tasarlanan canlı hücre temelli bir biyolojik filtre sisteminin farklı besin ve enerji rejimlerindeki metabolik tepkileri test edilmiştir. Filtre hücrelerine kesintisiz kimyasal enerji sağlanan 1. grupta yüksek ATP derişimiyle yapısal onarım ve aktif taşımanın eksiksiz sürdüğü; enerji girdisi asgari sınıra indirilen 2. grupta ATP miktarının düşmesiyle büyümenin durduğu ancak temel iyon dengesi korunarak hücrelerin canlı kaldığı; enerji akışı bütünüyle kesilen 3. grupta ise ATP tükenmesiyle birlikte hücre içi düzenin hızla ve geri dönüşsüz olarak dağıldığı kaydedilmiştir. Bu deney verilerine dayanılarak canlılık ve enerji ilişkisi hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Hücrelerde enerji ihtiyacı yalnız bölünme ve büyüme gibi kütle artışına yönelik olaylarla sınırlıdır.
   • B) Canlı sistemler ortamda yeterli nem ve ham madde bulunduğu sürece enerjisiz de yapısal kararlılığını korur.
   • C) Canlılığın sürdürülmesi, iç düzeni ve kararlı iç ortamı korumak adına kesintisiz bir enerji girdisini zorunlu kılar.
   • D) Hücre içi ATP miktarının azalması, zardan gerçekleşen basit difüzyon gibi pasif fiziksel olayları doğrudan durdurur.
   • E) Yaşamsal sistemlerde enerji akışı tamamen kesilse dahi bozulan hücresel organizasyon kendiliğinden yeniden kurulabilir.
8. 8.

   Okyanus tabanındaki hidrotermal bacalarda keşfedilen kemosentetik bir mikroorganizma türünün enerji bütçesini araştıran bilim insanları, laboratuvar ortamında üç farklı deney koşulu oluşturarak hücre içi ATP miktarını ve yaşamsal faaliyetleri izlemiştir: Enerji kaynağı olarak kükürt bileşiklerinin sağlandığı 1. grupta hücrelerin ATP üreterek karmaşık moleküllerini sentezlediği ve çoğaldığı; enerji kaynağı tamamen kesilen 2. grupta ATP seviyesinin sıfıra inmesiyle birlikte moleküler hasarların onarılamadığı ve hücresel düzenin hızla bozulduğu; enerji kaynağı bulunmayan ancak sitoplazmasına yapay yolla sürekli serbest ATP aktarılan 3. grupta ise hücrelerin yapısal bütünlüğünü korumayı başardığı tespit edilmiştir. Bu araştırma verilerine dayanılarak canlılık ve enerji ilişkisine dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?

   • A) Canlılar dış ortamdan enerji kaynağı almasalar bile hücresel organizasyonlarını kendiliğinden ve süresiz olarak koruyabilir.
   • B) Hücresel yapıların dağılmasını engelleyen temel etken, ortamda organik ve inorganik yapı taşlarının hazır bulunmasıdır.
   • C) Hücreler metabolik faaliyetleri durduğunda ihtiyaç duydukları ATP moleküllerini ortamdaki ısı enerjisini kimyasal bağ enerjisine çevirerek sağlar.
   • D) Canlılığın ve hücresel organizasyonun sürdürülebilmesi, ortamdaki besin çeşidinden bağımsız olarak hücrede kesintisiz bir kullanılabilir kimyasal enerji (ATP) varlığına bağlıdır.
   • E) Canlılar metabolik sentez tepkimelerini gerçekleştirmek için enerji harcar ancak yapısal bütünlüğün korunmasında enerjiye gereksinim duymaz.
9. 9.

   Gezegenler arası bir araştırma istasyonunda, dış ortamla kesintisiz madde alışverişi (su, karbon, azot ve mineraller) yapabilen kapalı bir biyokabinde tek hücreli bir organizma kültürü incelenmiştir. Sisteme sağlanan enerji girdisi tamamen kesildiğinde, ortamda bol miktarda yapı taşı bulunmasına rağmen organizmaların önce hücre içi iyon dengesini kaybettiği, ardından hücresel düzeni koruyamayarak parçalandığı kaydedilmiştir. Enerjisi tükenen ve moleküler bütünlüğü bir kez dağılan bu ortama sonradan yeniden enerji verilmesinin ise hücresel süreçleri yeniden başlatamadığı saptanmıştır. Elde edilen bu deneysel verilere dayanılarak canlılık ve enerji ilişkisi hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Hücresel düzenin ve canlılığın sürdürülebilmesi, ortamdaki yapı maddelerinin varlığından bağımsız olarak kesintisiz bir enerji akışına ve kullanımına bağlıdır.
   • B) Canlılar dış ortamdan enerji almadıkları durumlarda madde döngüsünü tersine işleterek hücresel yapıyı süresiz olarak koruyabilirler.
   • C) Hücre zarı potansiyelinin ve kararlı iç ortam dengesinin korunması metabolik enerji harcanmasını gerektirmeyen kendiliğinden bir süreçtir.
   • D) Enerji akışı kesilse bile ortamda inorganik ve organik yapı taşları bulunduğu sürece yapım ve onarım reaksiyonları kendiliğinden devam eder.
   • E) Canlı sistemlerde enerji gereksinimi yalnızca hücre bölünmesi ve aktif hareket gibi fiziksel olarak gözlenebilen faaliyetlerle sınırlıdır.
10. 10.

    Yapay bir biyosfer kabininde incelenen sentetik bir mikroorganizma türüne amino asit, nükleotit, su ve mineraller kesintisiz sağlandığı hâlde, sisteme verilen kimyasal enerji kaynağı kademeli olarak azaltılarak sıfırlanmıştır. Bu süreçte organizmanın önce bölünmeyi durdurduğu, ardından hücre içi iyon dengesini ve karmaşık moleküler düzenini koruyamadığı, enerji akışı tamamen kesildiğinde ise ortamda bol miktarda ham madde bulunmasına rağmen hücresel bütünlüğün kendiliğinden dağıldığı kaydedilmiştir. Elde edilen bu deneysel verilere dayanılarak canlılık ve enerji ilişkisi hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

    • A) Hücreler, ortamda yeterli yapısal ham madde bulunduğu sürece iç düzenlerini enerji harcamadan koruyabilir.
    • B) Büyüme ve üreme süreçleri durdurulduğunda hücrelerin canlılığını sürdürmesi için enerjiye duyulan ihtiyaç tamamen biter.
    • C) Yaşamın sürdürülmesinde temel belirleyici ham maddelerin varlığı olup enerji dönüşümleri yalnızca aktif harekette kullanılır.
    • D) Hücre içi moleküler düzen ve derişim farkları, dış ortamdaki kimyasalların kendiliğinden oluşturduğu pasif bir dengedir.
    • E) Canlılar, ortamda tüm yapı taşları bulunsa dahi hücresel organizasyon ve iç dengelerini koruyabilmek için kesintisiz enerji girdisine muhtaçtır.
11. 11.

    Biyosfer araştırma istasyonunda incelenen tek hücreli bir organizma kolonisinde, hücresel ATP sentezini geçici olarak durduran özel bir kimyasal bileşik uygulandığında; hücre içi aktif madde iletiminin durduğu, protein sentezinin kesildiği ve hücresel organizasyonun hızla bozulduğu, buna karşın basit difüzyonun sürdüğü gözlenmiştir. Ortama yeniden metabolize edilebilir besin maddesi eklenip enerji üretimi sağlandığında ise hücre içi organizasyonun yeniden kurulduğu ve yaşamsal sentez süreçlerinin bütünüyle normale döndüğü kaydedilmiştir. Elde edilen bu deneysel verilere dayanılarak canlılık ve enerji ilişkisi hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Hücre zarından gerçekleşen tüm moleküler geçişler doğrudan hücresel ATP tüketimine gereksinim duyar.
    • B) Enerji kesintisi hücrede yalnızca madde taşınmasını etkileyip moleküler sentez süreçlerini değiştirmez.
    • C) Hücresel organizasyonun ve iç dengenin korunması, canlının kesintisiz enerji dönüşümüne bağımlı olduğunu gösterir.
    • D) Canlı sistemler dışarıdan enerji kaynağı almasalar bile yapısal kararlılıklarını bağımsızca koruyabilirler.
    • E) Enerji dönüşümleri sadece hücre bölünmesinde gerekli olup temel canlılık olaylarının sürekliliğinde zorunlu değildir.
12. 12.

    Işık almayan kapalı bir kompost fermantasyon reaktöründe, inorganik azot ve kükürt bileşiklerini kullanarak kendi besinini üreten yerli mikrobiyal suşların metabolik süreçleri incelenmektedir. Biyoteknoloji uzmanı, 'Işık enerjisi kullanılmadan besin sentezi nasıl gerçekleşir?' sorusuna yanıt ararken güvenilir hakemli dergilerden kemosentez mekanizması üzerine derlediği verileri analiz etmektedir. Buna göre araştırmacının topladığı araştırma bulguları arasından bilimsel olarak doğrulaması gereken olgu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Besin yapımında ihtiyaç duyulan karbon, ortamdaki glikoz ve amino asit gibi hazır organik moleküllerin sindirilmesiyle elde edilir.
    • B) Organik besin üretimi için gereken enerji, fotofosforilasyon yoluyla üretilen ATP'nin sitoplazmada tüketilmesiyle sağlanır.
    • C) Bu metabolik süreç, mitokondri ve kloroplast gibi özelleşmiş çift zarlı organellere sahip çok hücreli ökaryotlarca yürütülür.
    • D) Karbon dioksit özümlemesi yalnız ışık varlığında gerçekleştiğinden inorganik maddelerin oksidasyonu geceleri durur.
    • E) Besin sentezinde gereksinim duyulan kimyasal enerji, klorofile ihtiyaç duyulmaksızın inorganik maddelerin oksitlenmesiyle üretilir.
13. 13.

    Kutup altı kriyobiyoloji istasyonunda, yüzlerce metre kalınlığındaki buzul kütlelerinin altında yer alan tamamen izole ve karanlık bir tatlı su gölünden alınan mikroorganizma örnekleri incelenmektedir. Görevli biyolog, Güneş ışığının bulunmadığı bu habitatta birincil besin üretiminin nasıl gerçekleştiğini açıklamak amacıyla hakemli biyoloji literatürünü taramış ve kemosentez sürecine dair ulaştığı bulguları doğrulamak istemiştir. Buna göre araştırmacının bilimsel kaynaklara dayanarak kemosentez yapan canlılar hakkında doğrulayabileceği bilgi hangisidir?

    • A) Kemosentez mekanizması yalnızca tamamen karanlık ortamlarda çalışabilir; ortam ışık aldığında bu canlıların besin sentezi tümüyle durur.
    • B) Kemosentetik canlılar organik besin sentezlerken karbon kaynağı olarak karbondioksit yerine hazır organik bileşikleri tüketir.
    • C) Kemosentez yoluyla inorganik maddelerden organik besin üretebilen tüm canlılar prokaryot hücre yapısına sahip tek hücreli mikroorganizmalardır.
    • D) Kemosentez sırasında inorganik maddelerin oksitlenmesiyle açığa çıkan kimyasal enerji, klorofil molekülleri aracılığıyla soğurularak aktarılır.
    • E) Kemosentez yapma yeteneği hidrotermal ortamlara uyum sağlamış bazı tüp solucanı ve midye gibi çok hücreli ökaryot hayvanlarda da görülür.
14. 14.

    Tarihî bir yer altı su sarnıcının asırlardır zifiri karanlıkta kalan taş dehlizlerinde yaşayan ve dışarıdan hazır besin almadan çoğalan mikrobiyal biyofilmleri inceleyen bir araştırma grubu, bu canlıların metabolik faaliyetlerini araştırmaktadır. Araştırmacılar, 'Işık enerjisi kullanılmadan besin sentezi nasıl gerçekleşir?' sorusuna yanıt ararken akademik veri tabanlarından kemosentez mekanizmasına dair güvenilir bilgiler toplamıştır. Buna göre araştırma ekibinin bilimsel literatüre dayanarak kemosentez süreciyle ilgili doğrulayabileceği bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Canlılar, sitoplazmalarındaki serbest klorofil pigmentleri aracılığıyla ortamdaki ısı dalgalarını soğurarak organik madde üretir.
    • B) Canlılar, inorganik maddelerin oksidasyonundan elde ettikleri kimyasal enerjiyle karbondioksiti organik besine dönüştürür.
    • C) Kemosentez sürecinde açığa çıkan oksijen gazı, fotosentezde olduğu gibi doğrudan atmosfere salınarak ortamı havalandırır.
    • D) Işık enerjisinden bağımsız olarak besin üretme yeteneği, ökaryotik alglerden bazı ilkel mantar türlerine kadar yaygın olarak görülür.
    • E) Organik besin sentezini gerçekleştiren bu canlılar, karbon iskeletini oluşturmak amacıyla ortamdaki organik bileşikleri hazır olarak tüketir.
15. 15.

    Yapay zekâ destekli bir biyomühendislik atölyesinde, derin mağara ekosistemlerini taklit eden kapalı bir biyoreaktör tasarlanmaktadır. Tasarımcı ekip, sistemde birincil üretimi gerçekleştirecek canlıların kemosentetik özelliklerine dair literatür taramasından elde ettiği iddiaları güvenilirlik süzgecinden geçirmektedir. Bu değerlendirme sonucunda ekibin hakemli bilimsel kaynaklara dayanarak doğrulayabileceği bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kemosentez için gerekli enerji, ortamdaki hazır organik moleküllerin parçalanmasıyla elde edilen kimyasal bağ enerjisinden sağlanır.
    • B) Kemosentez yeteneği yalnızca prokaryot canlılara özgüdür ve bu canlılar besin sentezlerken karbon kaynağı olarak karbondioksiti kullanır.
    • C) Kemosentez tepkimeleri ışık varlığında doğrudan engellendiği için bu süreç sadece mutlak karanlık periyotlarda gerçekleşebilir.
    • D) Kemosentetik tek hücreli ökaryotlar, kloroplast yerine sitoplazmik enzimlerini kullanarak inorganik maddelerden besin üretir.
    • E) Kemosentez yapan ototroflar, açığa çıkan oksijenin tamamını atmosfere salarak ekosistemin serbest oksijen ihtiyacını karşılar.
16. 16.

    Yoğun kül bulutlarının Güneş ışınlarını bütünüyle kestiği varsayılan bir sığınak kentte, biyoloji araştırma ekibi ışıksız ortamda kendi besinini üretebilen canlıları incelemektedir. Araştırmacılar, kapalı yaşam destek sistemine dahil edilecek canlıların metabolik özellikleri hakkında akademik veri tabanlarından bilgi toplamış ve ulaştıkları verileri proje kütüğüne kaydetmeden önce doğrulamak istemiştir. Buna göre araştırmacıların topladıkları araştırma bulguları arasından bilimsel olarak doğrulayabileceği bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kemosentetik üreticiler, ışık soğuramadıkları için ihtiyaç duydukları ATP enerjisini sadece mitokondri organelinde ürettikleri organik besinleri parçalayarak sağlar.
    • B) Kemosentez mekanizması, karasal bitkilerin ve çok hücreli alglerin güneş ışığı almayan derin dokularında da birincil besin üretimi için kullanılır.
    • C) Bu süreçte açığa çıkan yan ürün oksijen gazı, fotosentezde olduğu gibi doğrudan atmosfere verilerek ekosistemin temel oksijen kaynağını oluşturur.
    • D) Organik besin sentezinde kullanılan enerji, klorofil pigmentine ve ışığa ihtiyaç duyulmadan inorganik bileşiklerin yükseltgenmesi yoluyla üretilir.
    • E) Işıksız ortamda gerçekleşen bu metabolik yolda, karbon kaynağı olarak inorganik karbondioksit yerine ortamdaki hazır organik moleküller tüketilir.
17. 17.

    Geleceğin akıllı metropollerinde gıda güvencesini sağlayan dikey tarım kulelerinin tamamen ışıksız atık dönüşüm çekirdeğinde, inorganik bileşikleri dönüştürerek biyolojik döngüyü sürdürecek mikroorganizmaların kullanımı planlanmaktadır. Projede görev alan biyolog, ışık enerjisi bulunmaksızın besin sentezinin nasıl gerçekleştiğini açıklamak amacıyla güvenilir akademik veri tabanlarından araştırma verilerini toplamış ve elde ettiği bulguları doğrulamak istemiştir. Buna göre araştırmacının bilimsel kaynaklara dayanarak doğrulayabileceği bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kemosentez yapan mikroorganizmalar, besin sentezi için gereksinim duydukları enerjiyi ortamdaki glikoz gibi hazır organik molekülleri yıkarak karşılar.
    • B) Kemosentez reaksiyonlarının başlatılabilmesi için prokaryot hücre yapısında ışığı soğurmayan özelleşmiş klorofil pigmentlerinin bulunması şarttır.
    • C) Kemosentez süreci, gelişmiş tek hücreli ökaryot canlılarda kloroplast benzeri çift zarlı özelleşmiş organellerin içinde yürütülür.
    • D) Kemosentetik üreticiler, fotoototrof canlılardan farklı olarak organik besin inşası sırasında karbon kaynağı olarak karbon dioksit gazını kullanamaz.
    • E) Kemosentetik canlılar, inorganik maddeleri oksitleyerek elde ettikleri kimyasal enerjiyi karbon dioksitten organik besin sentezlemek amacıyla kullanır.
18. 18.

    Yerkabuğunun kilometrelerce derinliğindeki fay hatlarına indirilen bir derin sondaj keşif sondası, tamamen ışıksız kayaç gözeneklerinde dışarıdan organik besin almadan çoğalabilen mikrobiyal koloniler tespit etmiştir. Araştırma merkezindeki ekip, bu canlıların besin sentezleme mekanizmasını aydınlatmak amacıyla akademik veri tabanlarından bilgi toplamış ve ulaştığı verileri bilimsel kaynaklardan doğrulamak istemiştir. Buna göre ekibin güvenilir bilimsel kaynaklara dayanarak doğrulayabileceği bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Ortamdaki organik bileşiklerin ayrıştırılmasıyla açığa çıkan ısının, klorofil pigmentlerini uyararak karbon bağlamayı başlatması
    • B) İnorganik maddelerin oksitlenmesiyle elde edilen kimyasal enerjinin, inorganik maddelerden organik besin üretiminde kullanılması
    • C) Işık bulunmadığı için besin sentezinin sadece belirli karanlık saatlerde ve fotofosforilasyon ürünlerine bağımlı sürdürülmesi
    • D) Kimyasal bağ enerjisinin doğrudan ökaryotik kloroplast organelinin stromasında tutularak glikoza aktarılması
    • E) Oksidasyon basamaklarında üretilen serbest oksijenin tamamının ekosistemdeki diğer canlılar için atmosfere verilmesi
19. 19.

    Işık almayan mikroakışkan biyolojik çiplerde kesintisiz organik madde üretimi gerçekleştirmek isteyen bir biyomühendislik ekibi, tasarıma eklenecek mikroorganizmalar için bilimsel veri tabanlarından kemosentez verileri derlemektedir. Araştırmacılar, 'Işık enerjisi kullanılmadan besin sentezi nasıl gerçekleşir?' sorusuna yanıt ararken topladıkları bilgilerin doğruluğunu teyit etmek amacıyla hakemli biyoloji literatürünü taramıştır. Buna göre araştırmacıların güvenilir bilimsel kaynaklara dayanarak doğrulayabileceği bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Besin üretimi sırasında karbon kaynağı olarak ortamdaki hazır glikoz ve amino asitler doğrudan tüketilir.
    • B) Karbon tutma reaksiyonları için zorunlu olan kimyasal bağ enerjisi kloroplast organelinde üretilir.
    • C) Reaksiyonlar sırasında yan ürün olarak açığa çıkan oksijen gazı daima serbest bırakılarak atmosfere verilir.
    • D) Organik madde üretimini sadece ışık varlığında gerçekleştirebilen çok hücreli ökaryotik türler kemosentez yapabilir.
    • E) Besin sentezinde ihtiyaç duyulan enerji inorganik maddelerin oksitlenmesiyle elde edilir ve bu süreç yalnızca bazı prokaryotlarca yürütülür.
20. 20.

    Geleceğin kapalı ekosistem kubbelerinde kesintisiz birincil üretimi sürdürmek amacıyla tasarlanan bir biyosfer simülasyonunda, kemosentetik canlıların ekolojik döngüdeki yeri araştırılmaktadır. Projede görevli biyolog, sisteme dahil edilecek kemosentetik üreticilerin temel biyolojik özellikleri hakkında güvenilir bilimsel veri tabanlarından bilgi toplamıştır. Araştırmacının topladığı araştırma bulgularını değerlendirerek doğrulayabileceği bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kemosentez sürecinde karbon dioksitin tutulabilmesi için klorofil pigmentinin bulunması zorunludur.
    • B) Kemosentez yapabilme yeteneği ökaryot canlılarda görülmeyip yalnızca bazı prokaryotlara özgüdür.
    • C) Kemosentetik üreticiler, besin sentezlemek için organik karbon kaynaklarını doğrudan dış ortamdan alır.
    • D) Canlılar bu süreçte ürettikleri serbest oksijen moleküllerini daima atmosfere vererek havayı zenginleştirir.
    • E) Besin sentezinde kullanılan kimyasal enerji yalnızca gündüz saatlerinde üretilip depolanabilir.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.